១២. ទក្ខិណាវិភង្គសុត្តំ

៣៧៦. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. អថ ខោ មហាបជាបតិ [មហាបជាបតី (សី. ស្យា. កំ. បី.)] គោតមី នវំ ទុស្សយុគំ អាទាយ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ មហាបជាបតិ គោតមី ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ មេ, ភន្តេ, នវំ ទុស្សយុគំ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស សាមំ កន្តំ សាមំ វាយិតំ. តំ មេ, ភន្តេ, ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. ឯវំ វុត្តេ, ភគវា មហាបជាបតិំ គោតមិំ ឯតទវោច – ‘‘សង្ឃេ, គោតមិ, ទេហិ. សង្ឃេ តេ ទិន្នេ អហញ្ចេវ បូជិតោ ភវិស្សាមិ សង្ឃោ ចា’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ មហាបជាបតិ គោតមី ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ មេ, ភន្តេ, នវំ ទុស្សយុគំ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស សាមំ កន្តំ សាមំ វាយិតំ. តំ មេ, ភន្តេ, ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ ភគវា មហាបជាបតិំ គោតមិំ ឯតទវោច – ‘‘សង្ឃេ, គោតមិ, ទេហិ. សង្ឃេ តេ ទិន្នេ អហញ្ចេវ បូជិតោ ភវិស្សាមិ សង្ឃោ ចា’’តិ. តតិយម្បិ ខោ មហាបជាបតិ គោតមី ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ មេ, ភន្តេ, នវំ ទុស្សយុគំ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស សាមំ កន្តំ សាមំ វាយិតំ. តំ មេ, ភន្តេ, ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. តតិយម្បិ ខោ ភគវា មហាបជាបតិំ គោតមិំ ឯតទវោច – ‘‘សង្ឃេ, គោតមិ, ទេហិ. សង្ឃេ តេ ទិន្នេ អហញ្ចេវ បូជិតោ ភវិស្សាមិ សង្ឃោ ចា’’តិ.

៣៧៧. ឯវំ វុត្តេ, អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘បដិគ្គណ្ហាតុ, ភន្តេ, ភគវា មហាបជាបតិយា គោតមិយា នវំ ទុស្សយុគំ. ពហូបការា [ពហុការា (ស្យា. កំ.)], ភន្តេ, មហាបជាបតិ គោតមី ភគវតោ មាតុច្ឆា អាបាទិកា បោសិកា ខីរស្ស ទាយិកា; ភគវន្តំ ជនេត្តិយា កាលង្កតាយ ថញ្ញំ បាយេសិ. ភគវាបិ, ភន្តេ, ពហូបការោ មហាបជាបតិយា គោតមិយា. ភគវន្តំ, ភន្តេ, អាគម្ម មហាបជាបតិ គោតមី ពុទ្ធំ សរណំ គតា, ធម្មំ សរណំ គតា, សង្ឃំ សរណំ គតា. ភគវន្តំ, ភន្តេ, អាគម្ម មហាបជាបតិ គោតមី បាណាតិបាតា បដិវិរតា អទិន្នាទានា បដិវិរតា កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតា មុសាវាទា បដិវិរតា សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា បដិវិរតា. ភគវន្តំ, ភន្តេ, អាគម្ម មហាបជាបតិ គោតមី ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតា, ធម្មេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតា, សង្ឃេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតា អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតា. ភគវន្តំ, ភន្តេ, អាគម្ម មហាបជាបតិ គោតមី ទុក្ខេ និក្កង្ខា, ទុក្ខសមុទយេ និក្កង្ខា, ទុក្ខនិរោធេ និក្កង្ខា, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ និក្កង្ខា. ភគវាបិ, ភន្តេ, ពហូបការោ មហាបជាបតិយា គោតមិយា’’តិ.

៣៧៨. ‘‘ឯវមេតំ, អានន្ទ. យំ ហានន្ទ, បុគ្គលោ បុគ្គលំ អាគម្ម ពុទ្ធំ សរណំ គតោ ហោតិ, ធម្មំ សរណំ គតោ ហោតិ, សង្ឃំ សរណំ គតោ ហោតិ, ឥមស្សានន្ទ, បុគ្គលស្ស ឥមិនា បុគ្គលេន ន សុប្បតិការំ វទាមិ, យទិទំ – អភិវាទន-បច្ចុដ្ឋាន-អញ្ជលិកម្ម សាមីចិកម្មចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលា- នប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានុប្បទានេន.

‘‘យំ ហានន្ទ, បុគ្គលោ បុគ្គលំ អាគម្ម បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ, អទិន្នាទានា បដិវិរតោ ហោតិ, កាមេសុមិច្ឆាចារា បដិវិរតោ ហោតិ, មុសាវាទា បដិវិរតោ ហោតិ, សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានា បដិវិរតោ ហោតិ, ឥមស្សានន្ទ, បុគ្គលស្ស ឥមិនា បុគ្គលេន ន សុប្បតិការំ វទាមិ, យទិទំ – អភិវាទន-បច្ចុដ្ឋាន-អញ្ជលិកម្ម-សាមីចិកម្មចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលា- នប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានុប្បទានេន.

‘‘យំ ហានន្ទ, បុគ្គលោ បុគ្គលំ អាគម្ម ពុទ្ធេ អវេច្ចប្បសាទេន សមន្នាគតោ ហោតិ, ធម្មេ… សង្ឃេ… អរិយកន្តេហិ សីលេហិ សមន្នាគតោ ហោតិ, ឥមស្សានន្ទ, បុគ្គលស្ស ឥមិនា បុគ្គលេន ន សុប្បតិការំ វទាមិ, យទិទំ – អភិវាទន-បច្ចុដ្ឋាន-អញ្ជលិកម្ម-សាមីចិកម្មចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលា- នប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានុប្បទានេន.

‘‘យំ ហានន្ទ, បុគ្គលោ បុគ្គលំ អាគម្ម ទុក្ខេ និក្កង្ខោ ហោតិ, ទុក្ខសមុទយេ និក្កង្ខោ ហោតិ, ទុក្ខនិរោធេ និក្កង្ខោ ហោតិ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយ និក្កង្ខោ ហោតិ, ឥមស្សានន្ទ, បុគ្គលស្ស ឥមិនា បុគ្គលេន ន សុប្បតិការំ វទាមិ, យទិទំ – អភិវាទន-បច្ចុដ្ឋានអញ្ជលិកម្ម-សាមីចិកម្ម-ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលា- នប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានុប្បទានេន.

៣៧៩. ‘‘ចុទ្ទស ខោ បនិមានន្ទ, បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. កតមា ចុទ្ទស? តថាគតេ អរហន្តេ សម្មាសម្ពុទ្ធេ ទានំ ទេតិ – អយំ បឋមា បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. បច្ចេកសម្ពុទ្ធេ [បច្ចេកពុទ្ធេ (សី. បី.)] ទានំ ទេតិ – អយំ ទុតិយា បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. តថាគតសាវកេ អរហន្តេ ទានំ ទេតិ – អយំ តតិយា បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. អរហត្តផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ ទានំ ទេតិ – អយំ ចតុត្ថី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. អនាគាមិស្ស ទានំ ទេតិ – អយំ បញ្ចមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. អនាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ ទានំ ទេតិ – អយំ ឆដ្ឋី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. សកទាគាមិស្ស ទានំ ទេតិ – អយំ សត្តមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. សកទាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ ទានំ ទេតិ – អយំ អដ្ឋមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. សោតាបន្នេ ទានំ ទេតិ – អយំ នវមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ ទានំ ទេតិ – អយំ ទសមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. ពាហិរកេ កាមេសុ វីតរាគេ ទានំ ទេតិ – អយំ ឯកាទសមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. បុថុជ្ជនសីលវន្តេ ទានំ ទេតិ – អយំ ទ្វាទសមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. បុថុជ្ជនទុស្សីលេ ទានំ ទេតិ – អយំ តេរសមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណា. តិរច្ឆានគតេ ទានំ ទេតិ – អយំ ចុទ្ទសមី បាដិបុគ្គលិកា ទក្ខិណាតិ.

‘‘តត្រានន្ទ, តិរច្ឆានគតេ ទានំ ទត្វា សតគុណា ទក្ខិណា បាដិកង្ខិតព្ពា, បុថុជ្ជនទុស្សីលេ ទានំ ទត្វា សហស្សគុណា ទក្ខិណា បាដិកង្ខិតព្ពា, បុថុជ្ជនសីលវន្តេ ទានំ ទត្វា សតសហស្សគុណា ទក្ខិណា បាដិកង្ខិតព្ពា, ពាហិរកេ កាមេសុ វីតរាគេ ទានំ ទត្វា កោដិសតសហស្សគុណា ទក្ខិណា បាដិកង្ខិតព្ពា, សោតាបត្តិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ ទានំ ទត្វា អសង្ខេយ្យា អប្បមេយ្យា ទក្ខិណា បាដិកង្ខិតព្ពា, កោ បន វាទោ សោតាបន្នេ, កោ បន វាទោ សកទាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ, កោ បន វាទោ សកទាគាមិស្ស, កោ បន វាទោ អនាគាមិផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ, កោ បន វាទោ អនាគាមិស្ស, កោ បន វាទោ អរហត្តផលសច្ឆិកិរិយាយ បដិបន្នេ, កោ បន វាទោ អរហន្តេ, កោ បន វាទោ បច្ចេកសម្ពុទ្ធេ, កោ បន វាទោ តថាគតេ អរហន្តេ សម្មាសម្ពុទ្ធេ!

៣៨០. ‘‘សត្ត ខោ បនិមានន្ទ, សង្ឃគតា ទក្ខិណា. កតមា សត្ត? ពុទ្ធប្បមុខេ ឧភតោសង្ឃេ ទានំ ទេតិ – អយំ បឋមា សង្ឃគតា ទក្ខិណា. តថាគតេ បរិនិព្ពុតេ ឧភតោសង្ឃេ ទានំ ទេតិ – អយំ ទុតិយា សង្ឃគតា ទក្ខិណា. ភិក្ខុសង្ឃេ ទានំ ទេតិ – អយំ តតិយា សង្ឃគតា ទក្ខិណា. ភិក្ខុនិសង្ឃេ ទានំ ទេតិ – អយំ ចតុត្ថី សង្ឃគតា ទក្ខិណា. ‘ឯត្តកា មេ ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ច សង្ឃតោ ឧទ្ទិស្សថា’តិ ទានំ ទេតិ – អយំ បញ្ចមី សង្ឃគតា ទក្ខិណា. ‘ឯត្តកា មេ ភិក្ខូ សង្ឃតោ ឧទ្ទិស្សថា’តិ ទានំ ទេតិ – អយំ ឆដ្ឋី សង្ឃគតា ទក្ខិណា. ‘ឯត្តកា មេ ភិក្ខុនិយោ សង្ឃតោ ឧទ្ទិស្សថា’តិ ទានំ ទេតិ – អយំ សត្តមី សង្ឃគតា ទក្ខិណា.

‘‘ភវិស្សន្តិ ខោ បនានន្ទ, អនាគតមទ្ធានំ គោត្រភុនោ កាសាវកណ្ឋា ទុស្សីលា បាបធម្មា. តេសុ ទុស្សីលេសុ សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស ទានំ ទស្សន្តិ. តទាបាហំ, អានន្ទ, សង្ឃគតំ ទក្ខិណំ អសង្ខេយ្យំ អប្បមេយ្យំ វទាមិ. ន ត្វេវាហំ, អានន្ទ, កេនចិ បរិយាយេន សង្ឃគតាយ ទក្ខិណាយ បាដិបុគ្គលិកំ ទានំ មហប្ផលតរំ វទាមិ.

៣៨១. ‘‘ចតស្សោ ខោ ឥមា, អានន្ទ, ទក្ខិណា វិសុទ្ធិយោ. កតមា ចតស្សោ? អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ បដិគ្គាហកតោ. អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា បដិគ្គាហកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ ទាយកតោ. អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា នេវ ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ បដិគ្គាហកតោ. អត្ថានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ ចេវ វិសុជ្ឈតិ បដិគ្គាហកតោ ច.

‘‘កថញ្ចានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ បដិគ្គាហកតោ? ឥធានន្ទ, ទាយកោ ហោតិ សីលវា កល្យាណធម្មោ, បដិគ្គាហកា ហោន្តិ ទុស្សីលា បាបធម្មា – ឯវំ ខោ, អានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ បដិគ្គាហកតោ.

‘‘កថញ្ចានន្ទ, ទក្ខិណា បដិគ្គាហកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ ទាយកតោ? ឥធានន្ទ, ទាយកោ ហោតិ ទុស្សីលោ បាបធម្មោ, បដិគ្គាហកា ហោន្តិ សីលវន្តោ [សីលវន្តា (សី.)] កល្យាណធម្មា – ឯវំ ខោ, អានន្ទ, ទក្ខិណា បដិគ្គាហកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ ទាយកតោ.

‘‘កថញ្ចានន្ទ, ទក្ខិណា នេវ ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ បដិគ្គាហកតោ? ឥធានន្ទ, ទាយកោ ច ហោតិ ទុស្សីលោ បាបធម្មោ, បដិគ្គាហកា ច ហោន្តិ ទុស្សីលា បាបធម្មា – ឯវំ ខោ, អានន្ទ, ទក្ខិណា នេវ ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ នោ បដិគ្គាហកតោ.

‘‘កថញ្ចានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ ចេវ វិសុជ្ឈតិ បដិគ្គាហកតោ ច? ឥធានន្ទ, ទាយកោ ច ហោតិ សីលវា កល្យាណធម្មោ, បដិគ្គាហកា ច ហោន្តិ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា – ឯវំ ខោ, អានន្ទ, ទក្ខិណា ទាយកតោ ចេវ វិសុជ្ឈតិ បដិគ្គាហកតោ ច. ឥមា ខោ, អានន្ទ, ចតស្សោ ទក្ខិណា វិសុទ្ធិយោ’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –

៣៨២. ‘‘យោ សីលវា ទុស្សីលេសុ ទទាតិ ទានំ,

ធម្មេន លទ្ធំ [លទ្ធា (សី. បី.)] សុបសន្នចិត្តោ;

អភិសទ្ទហំ កម្មផលំ ឧឡារំ,

សា ទក្ខិណា ទាយកតោ វិសុជ្ឈតិ.

‘‘យោ ទុស្សីលោ សីលវន្តេសុ ទទាតិ ទានំ,

អធម្មេន លទ្ធំ អប្បសន្នចិត្តោ;

អនភិសទ្ទហំ កម្មផលំ ឧឡារំ,

សា ទក្ខិណា បដិគ្គាហកតោ វិសុជ្ឈតិ.

‘‘យោ ទុស្សីលោ ទុស្សីលេសុ ទទាតិ ទានំ,

អធម្មេន លទ្ធំ អប្បសន្នចិត្តោ;

អនភិសទ្ទហំ កម្មផលំ ឧឡារំ,

ន តំ ទានំ វិបុលប្ផលន្តិ ព្រូមិ.

‘‘យោ សីលវា សីលវន្តេសុ ទទាតិ ទានំ,

ធម្មេន លទ្ធំ សុបសន្នចិត្តោ;

អភិសទ្ទហំ កម្មផលំ ឧឡារំ,

តំ វេ ទានំ វិបុលប្ផលន្តិ ព្រូមិ [សា ទក្ខិណា នេវុភតោ វិសុជ្ឈតិ (សី. បី.)].

‘‘យោ វីតរាគោ វីតរាគេសុ ទទាតិ ទានំ,

ធម្មេន លទ្ធំ សុបសន្នចិត្តោ;

អភិសទ្ទហំ កម្មផលំ ឧឡារំ,

តំ វេ ទានំ អាមិសទានានមគ្គ’’ [តំ វេ ទានំ វិបុលន្តិ ព្រូមិ (សី.)] ន្តិ.

ទក្ខិណាវិភង្គសុត្តំ និដ្ឋិតំ ទ្វាទសមំ.

វិភង្គវគ្គោ និដ្ឋិតោ ចតុត្ថោ.