៥. មាគណ្ឌិយសុត្តំ

២០៧. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កុរូសុ វិហរតិ កម្មាសធម្មំ នាម កុរូនំ និគមោ, ភារទ្វាជគោត្តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អគ្យាគារេ តិណសន្ថារកេ [តិណសន្ថរកេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)]. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ កម្មាសធម្មំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. កម្មាសធម្មំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ យេន អញ្ញតរោ វនសណ្ឌោ តេនុបសង្កមិ ទិវាវិហារាយ. តំ វនសណ្ឌំ អជ្ឈោគាហេត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ ទិវាវិហារំ និសីទិ. អថ ខោ មាគណ្ឌិយោ [មាគន្ទិយោ (សី. បី.)] បរិព្ពាជកោ ជង្ឃាវិហារំ អនុចង្កមមានោ អនុវិចរមានោ យេន ភារទ្វាជគោត្តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អគ្យាគារំ តេនុបសង្កមិ. អទ្ទសា ខោ មាគណ្ឌិយោ បរិព្ពាជកោ ភារទ្វាជគោត្តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អគ្យាគារេ តិណសន្ថារកំ បញ្ញត្តំ. ទិស្វាន ភារទ្វាជគោត្តំ ព្រាហ្មណំ ឯតទវោច – ‘‘កស្ស ន្វយំ ភោតោ ភារទ្វាជស្ស អគ្យាគារេ តិណសន្ថារកោ បញ្ញត្តោ, សមណសេយ្យានុរូបំ [សមណសេយ្យារូបំ (សី. បី.)] មញ្ញេ’’តិ? ‘‘អត្ថិ, ភោ មាគណ្ឌិយ, សមណោ គោតមោ សក្យបុត្តោ សក្យកុលា បព្ពជិតោ. តំ ខោ បន ភវន្តំ គោតមំ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ – ‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា’តិ. តស្សេសា ភោតោ គោតមស្ស សេយ្យា បញ្ញត្តា’’តិ. ‘‘ទុទ្ទិដ្ឋំ វត, ភោ ភារទ្វាជ, អទ្ទសាម; ទុទ្ទិដ្ឋំ វត, ភោ ភារទ្វាជ, អទ្ទសាម! យេ មយំ តស្ស ភោតោ គោតមស្ស ភូនហុនោ [ភូនហនស្ស (ស្យា. កំ.)] សេយ្យំ អទ្ទសាមា’’តិ. ‘‘រក្ខស្សេតំ, មាគណ្ឌិយ, វាចំ; រក្ខស្សេតំ, មាគណ្ឌិយ, វាចំ. ពហូ ហិ តស្ស ភោតោ គោតមស្ស ខត្តិយបណ្ឌិតាបិ ព្រាហ្មណបណ្ឌិតាបិ គហបតិបណ្ឌិតាបិ សមណបណ្ឌិតាបិ អភិប្បសន្នា វិនីតា អរិយេ ញាយេ ធម្មេ កុសលេ’’តិ. ‘‘សម្មុខា ចេបិ មយំ, ភោ ភារទ្វាជ, តំ ភវន្តំ គោតមំ បស្សេយ្យាម, សម្មុខាបិ នំ វទេយ្យាម – ‘ភូនហុ [ភូនហនោ (ស្យា. កំ.)] សមណោ គោតមោ’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ឯវញ្ហិ នោ សុត្តេ ឱចរតី’’តិ. ‘‘សចេ តំ ភោតោ មាគណ្ឌិយស្ស អគរុ អារោចេយ្យាមិ តំ [អារោចេយ្យមេតំ (សី. បី.), អារោចេស្សាមិ តស្ស (ស្យា. កំ.)] សមណស្ស គោតមស្សា’’តិ. ‘‘អប្បោស្សុក្កោ ភវំ ភារទ្វាជោ វុត្តោវ នំ វទេយ្យា’’តិ.

២០៨. អស្សោសិ ខោ ភគវា ទិព្ពាយ សោតធាតុយា វិសុទ្ធាយ អតិក្កន្តមានុសិកាយ ភារទ្វាជគោត្តស្ស ព្រាហ្មណស្ស មាគណ្ឌិយេន បរិព្ពាជកេន សទ្ធិំ ឥមំ កថាសល្លាបំ. អថ ខោ ភគវា សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេន ភារទ្វាជគោត្តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អគ្យាគារំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា និសីទិ ភគវា បញ្ញត្តេ តិណសន្ថារកេ. អថ ខោ ភារទ្វាជគោត្តោ ព្រាហ្មណោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ ភារទ្វាជគោត្តំ ព្រាហ្មណំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘អហុ បន តេ, ភារទ្វាជ, មាគណ្ឌិយេន បរិព្ពាជកេន សទ្ធិំ ឥមំយេវ តិណសន្ថារកំ អារព្ភ កោចិទេវ កថាសល្លាបោ’’តិ? ឯវំ វុត្តេ, ភារទ្វាជគោត្តោ ព្រាហ្មណោ សំវិគ្គោ លោមហដ្ឋជាតោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឯតទេវ ខោ បន មយំ ភោតោ គោតមស្ស អារោចេតុកាមា. អថ ច បន ភវំ គោតមោ អនក្ខាតំយេវ អក្ខាសី’’តិ. អយញ្ច ហិ [អយញ្ច ហិទំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ភគវតោ ភារទ្វាជគោត្តេន ព្រាហ្មណេន សទ្ធិំ អន្តរាកថា វិប្បកតា ហោតិ. អថ ខោ មាគណ្ឌិយោ បរិព្ពាជកោ ជង្ឃាវិហារំ អនុចង្កមមានោ អនុវិចរមានោ យេន ភារទ្វាជគោត្តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អគ្យាគារំ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ មាគណ្ឌិយំ បរិព្ពាជកំ ភគវា ឯតទវោច –

២០៩. ‘‘ចក្ខុំ ខោ, មាគណ្ឌិយ, រូបារាមំ រូបរតំ រូបសម្មុទិតំ. តំ តថាគតស្ស ទន្តំ គុត្តំ រក្ខិតំ សំវុតំ, តស្ស ច សំវរាយ ធម្មំ ទេសេតិ. ឥទំ នុ តេ ឯតំ, មាគណ្ឌិយ, សន្ធាយ ភាសិតំ – ‘ភូនហុ សមណោ គោតមោ’’’តិ? ‘‘ឯតទេវ ខោ បន មេ, ភោ គោតម, សន្ធាយ ភាសិតំ – ‘ភូនហុ សមណោ គោតមោ’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ឯវញ្ហិ នោ សុត្តេ ឱចរតី’’តិ. ‘‘សោតំ ខោ, មាគណ្ឌិយ, សទ្ទារាមំ…បេ… ឃានំ ខោ, មាគណ្ឌិយ គន្ធារាមំ… ជិវ្ហា ខោ, មាគណ្ឌិយ, រសារាមា រសរតា រសសម្មុទិតា. សា តថាគតស្ស ទន្តា គុត្តា រក្ខិតា សំវុតា, តស្សា ច សំវរាយ ធម្មំ ទេសេតិ. ឥទំ នុ តេ ឯតំ, មាគណ្ឌិយ, សន្ធាយ ភាសិតំ – ‘ភូនហុ សមណោ គោតមោ’’’តិ? ‘‘ឯតទេវ ខោ បន មេ, ភោ គោតម, សន្ធាយ ភាសិតំ – ‘ភូនហុ សមណោ គោតមោ’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ឯវញ្ហិ នោ សុត្តេ ឱចរតី’’តិ. ‘‘កាយោ ខោ, មាគណ្ឌិយ, ផោដ្ឋព្ពារាមោ ផោដ្ឋព្ពរតោ…បេ… មនោ ខោ, មាគណ្ឌិយ, ធម្មារាមោ ធម្មរតោ ធម្មសម្មុទិតោ. សោ តថាគតស្ស ទន្តោ គុត្តោ រក្ខិតោ សំវុតោ, តស្ស ច សំវរាយ ធម្មំ ទេសេតិ. ឥទំ នុ តេ ឯតំ, មាគណ្ឌិយ, សន្ធាយ ភាសិតំ – ‘ភូនហុ សមណោ គោតមោ’’’តិ? ‘‘ឯតទេវ ខោ បន មេ, ភោ គោតម, សន្ធាយ ភាសិតំ – ‘ភូនហុ សមណោ គោតមោ’តិ. តំ កិស្ស ហេតុ? ឯវញ្ហិ នោ សុត្តេ ឱចរតី’’តិ.

២១០. ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ – ‘ឥធេកច្ចោ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេហិ រូបេហិ បរិចារិតបុព្ពោ អស្ស ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ, សោ អបរេន សមយេន រូបានំយេវ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា រូបតណ្ហំ បហាយ រូបបរិឡាហំ បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសោ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ វិហរេយ្យ. ឥមស្ស បន តេ, មាគណ្ឌិយ, កិមស្ស វចនីយ’’’ន្តិ? ‘‘ន កិញ្ចិ, ភោ គោតម’’. ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ – ‘ឥធេកច្ចោ សោតវិញ្ញេយ្យេហិ សទ្ទេហិ…បេ… ឃានវិញ្ញេយ្យេហិ គន្ធេហិ… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេហិ រសេហិ… កាយវិញ្ញេយ្យេហិ ផោដ្ឋព្ពេហិ បរិចារិតបុព្ពោ អស្ស ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ, សោ អបរេន សមយេន ផោដ្ឋព្ពានំយេវ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា ផោដ្ឋព្ពតណ្ហំ បហាយ ផោដ្ឋព្ពបរិឡាហំ បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសោ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ វិហរេយ្យ. ឥមស្ស បន តេ, មាគណ្ឌិយ, កិមស្ស វចនីយ’’’ន្តិ? ‘‘ន កិញ្ចិ, ភោ គោតម’’.

២១១. ‘‘អហំ ខោ បន, មាគណ្ឌិយ, បុព្ពេ អគារិយភូតោ សមានោ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេសិំ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេហិ រូបេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ, សោតវិញ្ញេយ្យេហិ សទ្ទេហិ…បេ… ឃានវិញ្ញេយ្យេហិ គន្ធេហិ… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេហិ រសេហិ… កាយវិញ្ញេយ្យេហិ ផោដ្ឋព្ពេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ. តស្ស មយ្ហំ, មាគណ្ឌិយ, តយោ បាសាទា អហេសុំ – ឯកោ វស្សិកោ, ឯកោ ហេមន្តិកោ, ឯកោ គិម្ហិកោ. សោ ខោ អហំ, មាគណ្ឌិយ, វស្សិកេ បាសាទេ វស្សិកេ ចត្តារោ [វស្សិកេ បាសាទេ ចត្តារោ (ស្យា. កំ.)] មាសេ និប្បុរិសេហិ តូរិយេហិ [តុរិយេហិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] បរិចារយមានោ [បរិចារិយមានោ (សព្ពត្ថ)] ន ហេដ្ឋាបាសាទំ ឱរោហាមិ. សោ អបរេន សមយេន កាមានំយេវ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា កាមតណ្ហំ បហាយ កាមបរិឡាហំ បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសោ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ វិហរាមិ. សោ អញ្ញេ សត្តេ បស្សាមិ កាមេសុ អវីតរាគេ កាមតណ្ហាហិ ខជ្ជមានេ កាមបរិឡាហេន បរិឌយ្ហមានេ កាមេ បដិសេវន្តេ. សោ តេសំ ន បិហេមិ, ន តត្ថ អភិរមាមិ. តំ កិស្ស ហេតុ? យាហយំ, មាគណ្ឌិយ, រតិ, អញ្ញត្រេវ កាមេហិ អញ្ញត្រ អកុសលេហិ ធម្មេហិ – អបិ ទិព្ពំ សុខំ សមធិគយ្ហ តិដ្ឋតិ – តាយ រតិយា រមមានោ ហីនស្ស ន បិហេមិ, ន តត្ថ អភិរមាមិ.

២១២. ‘‘សេយ្យថាបិ, មាគណ្ឌិយ, គហបតិ វា គហបតិបុត្តោ វា អឌ្ឍោ មហទ្ធនោ មហាភោគោ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេយ្យ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេហិ រូបេហិ…បេ… ផោដ្ឋព្ពេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ. សោ កាយេន សុចរិតំ ចរិត្វា វាចាយ សុចរិតំ ចរិត្វា មនសា សុចរិតំ ចរិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជេយ្យ ទេវានំ តាវតិំសានំ សហព្យតំ. សោ តត្ថ នន្ទនេ វនេ អច្ឆរាសង្ឃបរិវុតោ ទិព្ពេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេយ្យ. សោ បស្សេយ្យ គហបតិំ វា គហបតិបុត្តំ វា បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតំ សមង្គីភូតំ បរិចារយមានំ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ, អបិ នុ សោ ទេវបុត្តោ នន្ទនេ វនេ អច្ឆរាសង្ឃបរិវុតោ ទិព្ពេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារយមានោ អមុស្ស គហបតិស្ស វា គហបតិបុត្តស្ស វា បិហេយ្យ, មានុសកានំ វា បញ្ចន្នំ កាមគុណានំ មានុសកេហិ វា កាមេហិ អាវដ្ដេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហិទំ, ភោ គោតម’’. តំ កិស្ស ហេតុ? មានុសកេហិ, ភោ គោតម, កាមេហិ ទិព្ពកាមា អភិក្កន្តតរា ច បណីតតរា ចា’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ អហំ, មាគណ្ឌិយ, បុព្ពេ អគារិយភូតោ សមានោ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេសិំ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេហិ រូបេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ, សោតវិញ្ញេយ្យេហិ សទ្ទេហិ…បេ… ឃានវិញ្ញេយ្យេហិ គន្ធេហិ… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេហិ រសេហិ… កាយវិញ្ញេយ្យេហិ ផោដ្ឋព្ពេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ. សោ អបរេន សមយេន កាមានំយេវ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា កាមតណ្ហំ បហាយ កាមបរិឡាហំ បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសោ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ វិហរាមិ. សោ អញ្ញេ សត្តេ បស្សាមិ កាមេសុ អវីតរាគេ កាមតណ្ហាហិ ខជ្ជមានេ កាមបរិឡាហេន បរិឌយ្ហមានេ កាមេ បដិសេវន្តេ, សោ តេសំ ន បិហេមិ, ន តត្ថ អភិរមាមិ. តំ កិស្ស ហេតុ? យាហយំ, មាគណ្ឌិយ, រតិ អញ្ញត្រេវ កាមេហិ អញ្ញត្រ អកុសលេហិ ធម្មេហិ – អបិ ទិព្ពំ សុខំ សមធិគយ្ហ តិដ្ឋតិ – តាយ រតិយា រមមានោ ហីនស្ស ន បិហេមិ, ន តត្ថ អភិរមាមិ.

២១៣. ‘‘សេយ្យថាបិ, មាគណ្ឌិយ, កុដ្ឋី បុរិសោ អរុគត្តោ បក្កគត្តោ កិមីហិ ខជ្ជមានោ នខេហិ វណមុខានិ វិប្បតច្ឆមានោ អង្គារកាសុយា កាយំ បរិតាបេយ្យ. តស្ស មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ភិសក្កំ សល្លកត្តំ ឧបដ្ឋាបេយ្យុំ. តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ ភេសជ្ជំ ករេយ្យ. សោ តំ ភេសជ្ជំ អាគម្ម កុដ្ឋេហិ បរិមុច្ចេយ្យ, អរោគោ អស្ស សុខី សេរី សយំវសី យេន កាមំ គមោ. សោ អញ្ញំ កុដ្ឋិំ បុរិសំ បស្សេយ្យ អរុគត្តំ បក្កគត្តំ កិមីហិ ខជ្ជមានំ នខេហិ វណមុខានិ វិប្បតច្ឆមានំ អង្គារកាសុយា កាយំ បរិតាបេន្តំ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ, អបិ នុ សោ បុរិសោ អមុស្ស កុដ្ឋិស្ស បុរិសស្ស បិហេយ្យ អង្គារកាសុយា វា ភេសជ្ជំ បដិសេវនាយ វា’’តិ? ‘‘នោ ហិទំ, ភោ គោតម. តំ កិស្ស ហេតុ? រោគេ ហិ, ភោ គោតម, សតិ ភេសជ្ជេន ករណីយំ ហោតិ, រោគេ អសតិ ន ភេសជ្ជេន ករណីយំ ហោតី’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ អហំ, មាគណ្ឌិយ, បុព្ពេ អគារិយភូតោ សមានោ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេសិំ, ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេហិ រូបេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ, សោតវិញ្ញេយ្យេហិ សទ្ទេហិ…បេ… ឃានវិញ្ញេយ្យេហិ គន្ធេហិ… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេហិ រសេហិ… កាយវិញ្ញេយ្យេហិ ផោដ្ឋព្ពេហិ ឥដ្ឋេហិ កន្តេហិ មនាបេហិ បិយរូបេហិ កាមូបសំហិតេហិ រជនីយេហិ. សោ អបរេន សមយេន កាមានំយេវ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា កាមតណ្ហំ បហាយ កាមបរិឡាហំ បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសោ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ វិហរាមិ. សោ អញ្ញេ សត្តេ បស្សាមិ កាមេសុ អវីតរាគេ កាមតណ្ហាហិ ខជ្ជមានេ កាមបរិឡាហេន បរិឌយ្ហមានេ កាមេ បដិសេវន្តេ. សោ តេសំ ន បិហេមិ, ន តត្ថ អភិរមាមិ. តំ កិស្ស ហេតុ? យាហយំ, មាគណ្ឌិយ, រតិ, អញ្ញត្រេវ កាមេហិ អញ្ញត្រ អកុសលេហិ ធម្មេហិ – អបិ ទិព្ពំ សុខំ សមធិគយ្ហ តិដ្ឋតិ – តាយ រតិយា រមមានោ ហីនស្ស ន បិហេមិ, ន តត្ថ អភិរមាមិ.

២១៤. ‘‘សេយ្យថាបិ, មាគណ្ឌិយ, កុដ្ឋី បុរិសោ អរុគត្តោ បក្កគត្តោ កិមីហិ ខជ្ជមានោ នខេហិ វណមុខានិ វិប្បតច្ឆមានោ អង្គារកាសុយា កាយំ បរិតាបេយ្យ. តស្ស មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ភិសក្កំ សល្លកត្តំ ឧបដ្ឋាបេយ្យុំ. តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ ភេសជ្ជំ ករេយ្យ. សោ តំ ភេសជ្ជំ អាគម្ម កុដ្ឋេហិ បរិមុច្ចេយ្យ, អរោគោ អស្ស សុខី សេរី សយំវសី យេន កាមំ គមោ. តមេនំ ទ្វេ ពលវន្តោ បុរិសា នានាពាហាសុ គហេត្វា អង្គារកាសុំ ឧបកឌ្ឍេយ្យុំ.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ, អបិ នុ សោ បុរិសោ ឥតិ ចិតិចេវ កាយំ សន្នាមេយ្យា’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភោ គោតម’’. ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘អសុ ហិ, ភោ គោតម, អគ្គិ ទុក្ខសម្ផស្សោ ចេវ មហាភិតាបោ ច មហាបរិឡាហោ ចា’’តិ. ‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ, ឥទានេវ នុ ខោ សោ អគ្គិ ទុក្ខសម្ផស្សោ ចេវ មហាភិតាបោ ច មហាបរិឡាហោ ច ឧទាហុ បុព្ពេបិ សោ អគ្គិ ទុក្ខសម្ផស្សោ ចេវ មហាភិតាបោ ច មហាបរិឡាហោ ចា’’តិ? ‘‘ឥទានិ ចេវ, ភោ គោតម, សោ អគ្គិ ទុក្ខសម្ផស្សោ ចេវ មហាភិតាបោ ច មហាបរិឡាហោ ច, បុព្ពេបិ សោ អគ្គិ ទុក្ខសម្ផស្សោ ចេវ មហាភិតាបោ ច មហាបរិឡាហោ ច. អសុ ច [អសុ ហិ ច (សី. បី.)], ភោ គោតម, កុដ្ឋី បុរិសោ អរុគត្តោ បក្កគត្តោ កិមីហិ ខជ្ជមានោ នខេហិ វណមុខានិ វិប្បតច្ឆមានោ ឧបហតិន្ទ្រិយោ ទុក្ខសម្ផស្សេយេវ អគ្គិស្មិំ សុខមិតិ វិបរីតសញ្ញំ បច្ចលត្ថា’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មាគណ្ឌិយ, អតីតម្បិ អទ្ធានំ កាមា ទុក្ខសម្ផស្សា ចេវ មហាភិតាបា ច មហាបរិឡាហា ច, អនាគតម្បិ អទ្ធានំ កាមា ទុក្ខសម្ផស្សា ចេវ មហាភិតាបា ច មហាបរិឡាហា ច, ឯតរហិបិ បច្ចុប្បន្នំ អទ្ធានំ កាមា ទុក្ខសម្ផស្សា ចេវ មហាភិតាបា ច មហាបរិឡាហា ច. ឥមេ ច, មាគណ្ឌិយ, សត្តា កាមេសុ អវីតរាគា កាមតណ្ហាហិ ខជ្ជមានា កាមបរិឡាហេន បរិឌយ្ហមានា ឧបហតិន្ទ្រិយា ទុក្ខសម្ផស្សេសុយេវ កាមេសុ សុខមិតិ វិបរីតសញ្ញំ បច្ចលត្ថុំ.

២១៥. ‘‘សេយ្យថាបិ, មាគណ្ឌិយ, កុដ្ឋី បុរិសោ អរុគត្តោ បក្កគត្តោ កិមីហិ ខជ្ជមានោ នខេហិ វណមុខានិ វិប្បតច្ឆមានោ អង្គារកាសុយា កាយំ បរិតាបេតិ. យថា យថា ខោ, មាគណ្ឌិយ, អសុ កុដ្ឋី បុរិសោ អរុគត្តោ បក្កគត្តោ កិមីហិ ខជ្ជមានោ នខេហិ វណមុខានិ វិប្បតច្ឆមានោ អង្គារកាសុយា កាយំ បរិតាបេតិ តថា តថា’ស្ស [តថា តថា តស្សេវ (ស្យា. កំ. ក.)] តានិ វណមុខានិ អសុចិតរានិ ចេវ ហោន្តិ ទុគ្គន្ធតរានិ ច បូតិកតរានិ ច, ហោតិ ចេវ កាចិ សាតមត្តា អស្សាទមត្តា – យទិទំ វណមុខានំ កណ្ឌូវនហេតុ; ឯវមេវ ខោ, មាគណ្ឌិយ, សត្តា កាមេសុ អវីតរាគា កាមតណ្ហាហិ ខជ្ជមានា កាមបរិឡាហេន ច បរិឌយ្ហមានា កាមេ បដិសេវន្តិ. យថា យថា ខោ, មាគណ្ឌិយ, សត្តា កាមេសុ អវីតរាគា កាមតណ្ហាហិ ខជ្ជមានា កាមបរិឡាហេន ច បរិឌយ្ហមានា កាមេ បដិសេវន្តិ តថា តថា តេសំ តេសំ សត្តានំ កាមតណ្ហា ចេវ បវឌ្ឍតិ, កាមបរិឡាហេន ច បរិឌយ្ហន្តិ, ហោតិ ចេវ សាតមត្តា អស្សាទមត្តា – យទិទំ បញ្ចកាមគុណេ បដិច្ច.

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ, អបិ នុ តេ ទិដ្ឋោ វា សុតោ វា រាជា វា រាជមហាមត្តោ វា បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារយមានោ កាមតណ្ហំ អប្បហាយ កាមបរិឡាហំ អប្បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសោ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ វិហាសិ វា វិហរតិ វា វិហរិស្សតិ វា’’តិ? ‘‘នោ ហិទំ, ភោ គោតម’’. ‘‘សាធុ, មាគណ្ឌិយ! មយាបិ ខោ ឯតំ, មាគណ្ឌិយ, នេវ ទិដ្ឋំ ន សុតំ រាជា វា រាជមហាមត្តោ វា បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារយមានោ កាមតណ្ហំ អប្បហាយ កាមបរិឡាហំ អប្បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសោ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ វិហាសិ វា វិហរតិ វា វិហរិស្សតិ វា. អថ ខោ, មាគណ្ឌិយ, យេ ហិ កេចិ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា វិគតបិបាសា អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តា វិហាសុំ វា វិហរន្តិ វា វិហរិស្សន្តិ វា សព្ពេ តេ កាមានំយេវ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា កាមតណ្ហំ បហាយ កាមបរិឡាហំ បដិវិនោទេត្វា វិគតបិបាសា អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តា វិហាសុំ វា វិហរន្តិ វា វិហរិស្សន្តិ វា’’តិ. អថ ខោ ភគវា តាយំ វេលាយំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ –

‘‘អារោគ្យបរមា លាភា, និព្ពានំ បរមំ សុខំ;

អដ្ឋង្គិកោ ច មគ្គានំ, ខេមំ អមតគាមិន’’ន្តិ.

២១៦. ឯវំ វុត្តេ, មាគណ្ឌិយោ បរិព្ពាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អច្ឆរិយំ, ភោ គោតម, អព្ភុតំ, ភោ គោតម! យាវ សុភាសិតំ ចិទំ ភោតា គោតមេន – ‘អារោគ្យបរមា លាភា, និព្ពានំ បរមំ សុខ’ន្តិ. មយាបិ ខោ ឯតំ, ភោ គោតម, សុតំ បុព្ពកានំ បរិព្ពាជកានំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ – ‘អារោគ្យបរមា លាភា, និព្ពានំ បរមំ សុខ’ន្តិ; តយិទំ, ភោ គោតម, សមេតី’’តិ. ‘‘យំ បន តេ ឯតំ, មាគណ្ឌិយ, សុតំ បុព្ពកានំ បរិព្ពាជកានំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ – ‘អារោគ្យបរមា លាភា, និព្ពានំ បរមំ សុខ’ន្តិ, កតមំ តំ អារោគ្យំ, កតមំ តំ និព្ពាន’’ន្តិ? ឯវំ វុត្តេ, មាគណ្ឌិយោ បរិព្ពាជកោ សកានេវ សុទំ គត្តានិ បាណិនា អនោមជ្ជតិ – ‘‘ឥទន្តំ, ភោ គោតម, អារោគ្យំ, ឥទន្តំ និព្ពានំ. អហញ្ហិ, ភោ គោតម, ឯតរហិ អរោគោ សុខី, ន មំ កិញ្ចិ អាពាធតី’’តិ.

២១៧. ‘‘សេយ្យថាបិ, មាគណ្ឌិយ, ជច្ចន្ធោ បុរិសោ; សោ ន បស្សេយ្យ កណ្ហសុក្កានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ នីលកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ បីតកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ លោហិតកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ មញ្ជិដ្ឋកានិ [មញ្ជេដ្ឋិកានិ (សី. ស្យា. កំ. បី.), មញ្ជេដ្ឋកានិ (ក.)] រូបានិ, ន បស្សេយ្យ សមវិសមំ, ន បស្សេយ្យ តារករូបានិ, ន បស្សេយ្យ ចន្ទិមសូរិយេ. សោ សុណេយ្យ ចក្ខុមតោ ភាសមានស្ស – ‘ឆេកំ វត, ភោ, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ! សោ ឱទាតបរិយេសនំ ចរេយ្យ. តមេនំ អញ្ញតរោ បុរិសោ តេលមលិកតេន សាហុឡិចីរេន [តេលមសិកតេន សាហុឡចីវរេន (សី. ស្យា. កំ. បី.)] វញ្ចេយ្យ – ‘ឥទំ តេ, អម្ភោ បុរិស, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ. សោ តំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, បដិគ្គហេត្វា បារុបេយ្យ, បារុបេត្វា អត្តមនោ អត្តមនវាចំ និច្ឆារេយ្យ – ‘ឆេកំ វត, ភោ, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ!

‘‘តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ, អបិ នុ សោ ជច្ចន្ធោ បុរិសោ ជានន្តោ បស្សន្តោ អមុំ តេលមលិកតំ សាហុឡិចីរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, បដិគ្គហេត្វា បារុបេយ្យ, បារុបេត្វា អត្តមនោ អត្តមនវាចំ និច្ឆារេយ្យ – ‘ឆេកំ វត, ភោ, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ ឧទាហុ ចក្ខុមតោ សទ្ធាយា’’តិ? ‘‘អជានន្តោ ហិ, ភោ គោតម, អបស្សន្តោ សោ ជច្ចន្ធោ បុរិសោ អមុំ តេលមលិកតំ សាហុឡិចីរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, បដិគ្គហេត្វា បារុបេយ្យ, បារុបេត្វា អត្តមនោ អត្តមនវាចំ និច្ឆារេយ្យ – ‘ឆេកំ វត, ភោ, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ, ចក្ខុមតោ សទ្ធាយា’’តិ. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មាគណ្ឌិយ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា អន្ធា អចក្ខុកា អជានន្តា អារោគ្យំ, អបស្សន្តា និព្ពានំ, អថ ច បនិមំ គាថំ ភាសន្តិ – ‘អារោគ្យបរមា លាភា, និព្ពានំ បរមំ សុខ’ន្តិ. បុព្ពកេហេសា, មាគណ្ឌិយ, អរហន្តេហិ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ គាថា ភាសិតា –

‘អារោគ្យបរមា លាភា, និព្ពានំ បរមំ សុខំ;

អដ្ឋង្គិកោ ច មគ្គានំ, ខេមំ អមតគាមិន’ន្តិ.

២១៨. ‘‘សា ឯតរហិ អនុបុព្ពេន បុថុជ្ជនគាថា [បុថុជ្ជនគតា (សី. បី.)]. អយំ ខោ បន, មាគណ្ឌិយ, កាយោ រោគភូតោ គណ្ឌភូតោ សល្លភូតោ អឃភូតោ អាពាធភូតោ, សោ ត្វំ ឥមំ កាយំ រោគភូតំ គណ្ឌភូតំ សល្លភូតំ អឃភូតំ អាពាធភូតំ – ‘ឥទន្តំ, ភោ គោតម, អារោគ្យំ, ឥទន្តំ និព្ពាន’ន្តិ វទេសិ. តញ្ហិ តេ, មាគណ្ឌិយ, អរិយំ ចក្ខុំ នត្ថិ យេន ត្វំ អរិយេន ចក្ខុនា អារោគ្យំ ជានេយ្យាសិ, និព្ពានំ បស្សេយ្យាសី’’តិ. ‘‘ឯវំ បសន្នោ អហំ ភោតោ គោតមស្ស! បហោតិ មេ ភវំ គោតមោ តថា ធម្មំ ទេសេតុំ យថាហំ អារោគ្យំ ជានេយ្យំ, និព្ពានំ បស្សេយ្យ’’ន្តិ.

២១៩. ‘‘សេយ្យថាបិ, មាគណ្ឌិយ, ជច្ចន្ធោ បុរិសោ; សោ ន បស្សេយ្យ កណ្ហសុក្កានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ នីលកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ បីតកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ លោហិតកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ មញ្ជិដ្ឋកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ សមវិសមំ, ន បស្សេយ្យ តារករូបានិ, ន បស្សេយ្យ ចន្ទិមសូរិយេ. តស្ស មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ភិសក្កំ សល្លកត្តំ ឧបដ្ឋាបេយ្យុំ. តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ ភេសជ្ជំ ករេយ្យ. សោ តំ ភេសជ្ជំ អាគម្ម ន ចក្ខូនិ ឧប្បាទេយ្យ, ន ចក្ខូនិ វិសោធេយ្យ. តំ កិំ មញ្ញសិ, មាគណ្ឌិយ, ននុ សោ វេជ្ជោ យាវទេវ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្សា’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភោ គោតម’’. ‘‘ឯវមេវ ខោ, មាគណ្ឌិយ, អហញ្ចេ តេ ធម្មំ ទេសេយ្យំ – ‘ឥទន្តំ អារោគ្យំ, ឥទន្តំ និព្ពាន’ន្តិ, សោ ត្វំ អារោគ្យំ ន ជានេយ្យាសិ, និព្ពានំ ន បស្សេយ្យាសិ. សោ មមស្ស កិលមថោ, សា មមស្ស វិហេសា’’តិ. ‘‘ឯវំ បសន្នោ អហំ ភោតោ គោតមស្ស. បហោតិ មេ ភវំ គោតមោ តថា ធម្មំ ទេសេតុំ យថាហំ អារោគ្យំ ជានេយ្យំ, និព្ពានំ បស្សេយ្យ’’ន្តិ.

២២០. ‘‘សេយ្យថាបិ, មាគណ្ឌិយ, ជច្ចន្ធោ បុរិសោ; សោ ន បស្សេយ្យ កណ្ហសុក្កានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ នីលកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ បីតកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ លោហិតកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ មញ្ជិដ្ឋកានិ រូបានិ, ន បស្សេយ្យ សមវិសមំ, ន បស្សេយ្យ តារករូបានិ, ន បស្សេយ្យ ចន្ទិមសូរិយេ. សោ សុណេយ្យ ចក្ខុមតោ ភាសមានស្ស – ‘ឆេកំ វត, ភោ, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ! សោ ឱទាតបរិយេសនំ ចរេយ្យ. តមេនំ អញ្ញតរោ បុរិសោ តេលមលិកតេន សាហុឡិចីរេន វញ្ចេយ្យ – ‘ឥទំ តេ, អម្ភោ បុរិស, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ. សោ តំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, បដិគ្គហេត្វា បារុបេយ្យ. តស្ស មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា ភិសក្កំ សល្លកត្តំ ឧបដ្ឋាបេយ្យុំ. តស្ស សោ ភិសក្កោ សល្លកត្តោ ភេសជ្ជំ ករេយ្យ – ឧទ្ធំវិរេចនំ អធោវិរេចនំ អញ្ជនំ បច្ចញ្ជនំ នត្ថុកម្មំ. សោ តំ ភេសជ្ជំ អាគម្ម ចក្ខូនិ ឧប្បាទេយ្យ, ចក្ខូនិ វិសោធេយ្យ. តស្ស សហ ចក្ខុប្បាទា យោ អមុស្មិំ តេលមលិកតេ សាហុឡិចីរេ ឆន្ទរាគោ សោ បហីយេថ. តញ្ច នំ បុរិសំ អមិត្តតោបិ ទហេយ្យ, បច្ចត្ថិកតោបិ ទហេយ្យ, អបិ ច ជីវិតា វោរោបេតព្ពំ មញ្ញេយ្យ – ‘ទីឃរត្តំ វត, ភោ, អហំ ឥមិនា បុរិសេន តេលមលិកតេន សាហុឡិចីរេន និកតោ វញ្ចិតោ បលុទ្ធោ – ឥទំ តេ, អម្ភោ បុរិស, ឱទាតំ វត្ថំ អភិរូបំ និម្មលំ សុចី’តិ. ឯវមេវ ខោ, មាគណ្ឌិយ, អហញ្ចេ តេ ធម្មំ ទេសេយ្យំ – ‘ឥទន្តំ អារោគ្យំ, ឥទន្តំ និព្ពាន’ន្តិ. សោ ត្វំ អារោគ្យំ ជានេយ្យាសិ, និព្ពានំ បស្សេយ្យាសិ. តស្ស តេ សហ ចក្ខុប្បាទា យោ បញ្ចសុបាទានក្ខន្ធេសុ ឆន្ទរាគោ សោ បហីយេថ; អបិ ច តេ ឯវមស្ស – ‘ទីឃរត្តំ វត, ភោ, អហំ ឥមិនា ចិត្តេន និកតោ វញ្ចិតោ បលុទ្ធោ [បលទ្ធោ (សី. បី.)]. អហញ្ហិ រូបំយេវ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយិំ, វេទនំយេវ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយិំ, សញ្ញំយេវ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយិំ, សង្ខារេយេវ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយិំ, វិញ្ញាណំយេវ ឧបាទិយមានោ ឧបាទិយិំ. តស្ស មេ ឧបាទានបច្ចយា ភវោ, ភវបច្ចយា ជាតិ, ជាតិបច្ចយា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា សម្ភវន្តិ; ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស សមុទយោ ហោតី’’’តិ. ‘‘ឯវំ បសន្នោ អហំ ភោតោ គោតមស្ស! បហោតិ មេ ភវំ គោតមោ តថា ធម្មំ ទេសេតុំ យថាហំ ឥមម្ហា អាសនា អនន្ធោ វុដ្ឋហេយ្យ’’ន្តិ.

២២១. ‘‘តេន ហិ ត្វំ, មាគណ្ឌិយ, សប្បុរិសេ ភជេយ្យាសិ. យតោ ខោ ត្វំ, មាគណ្ឌិយ, សប្បុរិសេ ភជិស្សសិ តតោ ត្វំ, មាគណ្ឌិយ, សទ្ធម្មំ សោស្សសិ; យតោ ខោ ត្វំ, មាគណ្ឌិយ, សទ្ធម្មំ សោស្សសិ តតោ ត្វំ, មាគណ្ឌិយ, ធម្មានុធម្មំ បដិបជ្ជិស្សសិ; យតោ ខោ ត្វំ, មាគណ្ឌិយ, ធម្មានុធម្មំ បដិបជ្ជិស្សសិ តតោ ត្វំ, មាគណ្ឌិយ, សាមំយេវ ញស្សសិ, សាមំ ទក្ខិស្សសិ – ឥមេ រោគា គណ្ឌា សល្លា; ឥធ រោគា គណ្ឌា សល្លា អបរិសេសា និរុជ្ឈន្តិ. តស្ស មេ ឧបាទាននិរោធា ភវនិរោធោ, ភវនិរោធា ជាតិនិរោធោ, ជាតិនិរោធា ជរាមរណំ សោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសា និរុជ្ឈន្តិ; ឯវមេតស្ស កេវលស្ស ទុក្ខក្ខន្ធស្ស និរោធោ ហោតី’’តិ.

២២២. ឯវំ វុត្តេ, មាគណ្ឌិយោ បរិព្ពាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម, អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម! សេយ្យថាបិ, ភោ គោតម, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ – ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តីតិ; ឯវមេវំ ភោតា គោតមេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯសាហំ ភវន្តំ គោតមំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. លភេយ្យាហំ ភោតោ គោតមស្ស សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យំ ឧបសម្បទ’’ន្តិ. ‘‘យោ ខោ, មាគណ្ឌិយ, អញ្ញតិត្ថិយបុព្ពោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ អាកង្ខតិ បព្ពជ្ជំ, អាកង្ខតិ ឧបសម្បទំ, សោ ចត្តារោ មាសេ បរិវសតិ; ចតុន្នំ មាសានំ អច្ចយេន អារទ្ធចិត្តា ភិក្ខូ បព្ពាជេន្តិ, ឧបសម្បាទេន្តិ ភិក្ខុភាវាយ. អបិ ច មេត្ថ បុគ្គលវេមត្តតា វិទិតា’’តិ. ‘‘សចេ, ភន្តេ, អញ្ញតិត្ថិយបុព្ពា ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ អាកង្ខន្តា បព្ពជ្ជំ, អាកង្ខន្តា ឧបសម្បទំ ចត្តារោ មាសេ បរិវសន្តិ, ចតុន្នំ មាសានំ អច្ចយេន អារទ្ធចិត្តា ភិក្ខូ បព្ពាជេន្តិ ឧបសម្បាទេន្តិ ភិក្ខុភាវាយ; អហំ ចត្តារិ វស្សានិ បរិវសិស្សាមិ, ចតុន្នំ វស្សានំ អច្ចយេន អារទ្ធចិត្តា ភិក្ខូ បព្ពាជេន្តុ, ឧបសម្បាទេន្តុ ភិក្ខុភាវាយា’’តិ. អលត្ថ ខោ មាគណ្ឌិយោ បរិព្ពាជកោ ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, អលត្ថ ឧបសម្បទំ. អចិរូបសម្បន្នោ ខោ បនាយស្មា មាគណ្ឌិយោ ឯកោ វូបកដ្ឋោ អប្បមត្តោ អាតាបី បហិតត្តោ វិហរន្តោ នចិរស្សេវ – យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជន្តិ តទនុត្តរំ – ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហាសិ. ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ អព្ភញ្ញាសិ. អញ្ញតរោ ខោ បនាយស្មា មាគណ្ឌិយោ អរហតំ អហោសីតិ.

មាគណ្ឌិយសុត្តំ និដ្ឋិតំ បញ្ចមំ.