៥. ចូឡធម្មសមាទានសុត្តំ

៤៦៨. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានានិ. កតមានិ ចត្តារិ? អត្ថិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នសុខំ អាយតិំ ទុក្ខវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នទុក្ខញ្ចេវ អាយតិញ្ច ទុក្ខវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នទុក្ខំ អាយតិំ សុខវិបាកំ; អត្ថិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នសុខញ្ចេវ អាយតិញ្ច សុខវិបាកំ’’.

៤៦៩. ‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នសុខំ អាយតិំ ទុក្ខវិបាកំ? សន្តិ, ភិក្ខវេ, ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ – ‘នត្ថិ កាមេសុ ទោសោ’តិ. តេ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជន្តិ. តេ ខោ មោឡិពទ្ធាហិ [មោឡិពន្ធាហិ (ស្យា. កំ. ក.)] បរិព្ពាជិកាហិ បរិចារេន្តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘កិំសុ នាម តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា កាមេសុ អនាគតភយំ សម្បស្សមានា កាមានំ បហានមាហំសុ, កាមានំ បរិញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ? សុខោ ឥមិស្សា បរិព្ពាជិកាយ តរុណាយ មុទុកាយ លោមសាយ ពាហាយ សម្ផស្សោ’តិ តេ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជន្តិ. តេ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តិ. តេ តត្ថ ទុក្ខា តិព្ពា ខរា កដុកា វេទនា វេទយន្តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘ឥទំ ខោ តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា កាមេសុ អនាគតភយំ សម្បស្សមានា កាមានំ បហានមាហំសុ, កាមានំ បរិញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ, ឥមេ ហិ មយំ កាមហេតុ កាមនិទានំ ទុក្ខា តិព្ពា ខរា កដុកា វេទនា វេទយាមា’តិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, គិម្ហានំ បច្ឆិមេ មាសេ មាលុវាសិបាដិកា ផលេយ្យ. អថ ខោ តំ, ភិក្ខវេ, មាលុវាពីជំ អញ្ញតរស្មិំ សាលមូលេ និបតេយ្យ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, យា តស្មិំ សាលេ អធិវត្ថា ទេវតា សា ភីតា សំវិគ្គា សន្តាសំ អាបជ្ជេយ្យ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តស្មិំ សាលេ អធិវត្ថាយ ទេវតាយ មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា អារាមទេវតា វនទេវតា រុក្ខទេវតា ឱសធិតិណវនប្បតីសុ អធិវត្ថា ទេវតា សង្គម្ម សមាគម្ម ឯវំ សមស្សាសេយ្យុំ – ‘មា ភវំ ភាយិ, មា ភវំ ភាយិ; អប្បេវ នាមេតំ មាលុវាពីជំ មោរោ វា គិលេយ្យ [មោរោ វា គិលេយ្យ, គោធា វា ខាទេយ្យ (ក.)], មគោ វា ខាទេយ្យ, ទវឌាហោ [វនទាហោ (ក.)] វា ឌហេយ្យ, វនកម្មិកា វា ឧទ្ធរេយ្យុំ, ឧបចិកា វា ឧដ្ឋហេយ្យុំ [ឧទ្រភេយ្យុំ (សី. បី. ក.)], អពីជំ វា បនស្សា’តិ. អថ ខោ តំ, ភិក្ខវេ, មាលុវាពីជំ នេវ មោរោ គិលេយ្យ, ន មគោ ខាទេយ្យ, ន ទវឌាហោ ឌហេយ្យ, ន វនកម្មិកា ឧទ្ធរេយ្យុំ, ន ឧបចិកា ឧដ្ឋហេយ្យុំ, ពីជញ្ច បនស្ស តំ បាវុស្សកេន មេឃេន អភិប្បវុដ្ឋំ សម្មទេវ វិរុហេយ្យ. សាស្ស មាលុវាលតា តរុណា មុទុកា លោមសា វិលម្ពិនី, សា តំ សាលំ ឧបនិសេវេយ្យ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តស្មិំ សាលេ អធិវត្ថាយ ទេវតាយ ឯវមស្ស – ‘កិំសុ នាម តេ ភោន្តោ មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា អារាមទេវតា វនទេវតា រុក្ខទេវតា ឱសធិតិណវនប្បតីសុ អធិវត្ថា ទេវតា មាលុវាពីជេ អនាគតភយំ សម្បស្សមានា សង្គម្ម សមាគម្ម ឯវំ សមស្សាសេសុំ [សមស្សាសេយ្យុំ (ក.)] – ‘‘មា ភវំ ភាយិ មា ភវំ ភាយិ, អប្បេវ នាមេតំ មាលុវាពីជំ មោរោ វា គិលេយ្យ, មគោ វា ខាទេយ្យ, ទវឌាហោ វា ឌហេយ្យ, វនកម្មិកា វា ឧទ្ធរេយ្យុំ, ឧបចិកា វា ឧដ្ឋហេយ្យុំ, អពីជំ វា បនស្សា’’តិ; សុខោ ឥមិស្សា មាលុវាលតាយ តរុណាយ មុទុកាយ លោមសាយ វិលម្ពិនិយា សម្ផស្សោ’តិ. សា តំ សាលំ អនុបរិហរេយ្យ. សា តំ សាលំ អនុបរិហរិត្វា ឧបរិ វិដភិំ [វិដបំ (ស្យា. ដ្ឋ.)] ករេយ្យ. ឧបរិ វិដភិំ ករិត្វា ឱឃនំ ជនេយ្យ. ឱឃនំ ជនេត្វា យេ តស្ស សាលស្ស មហន្តា មហន្តា ខន្ធា តេ បទាលេយ្យ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, តស្មិំ សាលេ អធិវត្ថាយ ទេវតាយ ឯវមស្ស – ‘ឥទំ ខោ តេ ភោន្តោ មិត្តាមច្ចា ញាតិសាលោហិតា អារាមទេវតា វនទេវតា រុក្ខទេវតា ឱសធិតិណវនប្បតីសុ អធិវត្ថា ទេវតា មាលុវាពីជេ អនាគតភយំ សម្បស្សមានា សង្គម្ម សមាគម្ម ឯវំ សមស្សាសេសុំ [សមស្សាសេយ្យុំ (ក.)] – ‘‘មា ភវំ ភាយិ មា ភវំ ភាយិ, អប្បេវ នាមេតំ មាលុវាពីជំ មោរោ វា គិលេយ្យ, មគោ វា ខាទេយ្យ, ទវឌាហោ វា ឌហេយ្យ, វនកម្មិកា វា ឧទ្ធរេយ្យុំ, ឧបចិកា វា ឧដ្ឋហេយ្យុំ អពីជំ វា បនស្សា’’តិ. យញ្ចាហំ [យំ វាហំ (ក.), ស្វាហំ (ស្យា. កំ.)] មាលុវាពីជហេតុ ទុក្ខា តិព្ពា ខរា កដុកា វេទនា វេទយាមី’តិ. ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, សន្តិ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ ‘នត្ថិ កាមេសុ ទោសោ’តិ. តេ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជន្តិ. តេ មោឡិពទ្ធាហិ បរិព្ពាជិកាហិ បរិចារេន្តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘កិំសុ នាម តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា កាមេសុ អនាគតភយំ សម្បស្សមានា កាមានំ បហានមាហំសុ, កាមានំ បរិញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ? សុខោ ឥមិស្សា បរិព្ពាជិកាយ តរុណាយ មុទុកាយ លោមសាយ ពាហាយ សម្ផស្សោ’តិ. តេ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជន្តិ. តេ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជិត្វា កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជន្តិ. តេ តត្ថ ទុក្ខា តិព្ពា ខរា កដុកា វេទនា វេទយន្តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘ឥទំ ខោ តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា កាមេសុ អនាគតភយំ សម្បស្សមានា កាមានំ បហានមាហំសុ, កាមានំ បរិញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ. ឥមេ ហិ មយំ កាមហេតុ កាមនិទានំ ទុក្ខា តិព្ពា ខរា កដុកា វេទនា វេទយាមា’តិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នសុខំ អាយតិំ ទុក្ខវិបាកំ.

៤៧០. ‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នទុក្ខញ្ចេវ អាយតិញ្ច ទុក្ខវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អចេលកោ ហោតិ មុត្តាចារោ ហត្ថាបលេខនោ, នឯហិភទ្ទន្តិកោ, នតិដ្ឋភទ្ទន្តិកោ, នាភិហដំ, ន ឧទ្ទិស្សកតំ, ន និមន្តនំ សាទិយតិ, សោ ន កុម្ភិមុខា បដិគ្គណ្ហាតិ, ន កឡោបិមុខា បដិគ្គណ្ហាតិ, ន ឯឡកមន្តរំ, ន ទណ្ឌមន្តរំ, ន មុសលមន្តរំ, ន ទ្វិន្នំ ភុញ្ជមានានំ, ន គព្ភិនិយា, ន បាយមានាយ, ន បុរិសន្តរគតាយ, ន សង្កិត្តីសុ, ន យត្ថ សា ឧបដ្ឋិតោ ហោតិ, ន យត្ថ មក្ខិកា សណ្ឌសណ្ឌចារិនី, ន មច្ឆំ, ន មំសំ, ន សុរំ, ន មេរយំ, ន ថុសោទកំ បិវតិ. សោ ឯកាគារិកោ វា ហោតិ ឯកាលោបិកោ, ទ្វាគារិកោ វា ហោតិ ទ្វាលោបិកោ…បេ… សត្តាគារិកោ វា ហោតិ សត្តាលោបិកោ. ឯកិស្សាបិ ទត្តិយា យាបេតិ, ទ្វីហិបិ ទត្តីហិ យាបេតិ… សត្តហិបិ ទត្តីហិ យាបេតិ. ឯកាហិកម្បិ អាហារំ អាហារេតិ, ទ្វីហិកម្បិ អាហារំ អាហារេតិ… សត្តាហិកម្បិ អាហារំ អាហារេតិ. ឥតិ ឯវរូបំ អទ្ធមាសិកម្បិ បរិយាយភត្តភោជនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ. សោ សាកភក្ខោ វា ហោតិ, សាមាកភក្ខោ វា ហោតិ, នីវារភក្ខោ វា ហោតិ, ទទ្ទុលភក្ខោ វា ហោតិ, ហដភក្ខោ វា ហោតិ, កណភក្ខោ វា ហោតិ, អាចាមភក្ខោ វា ហោតិ, បិញ្ញាកភក្ខោ វា ហោតិ, តិណភក្ខោ វា ហោតិ, គោមយភក្ខោ វា ហោតិ, វនមូលផលាហារោ យាបេតិ បវត្តផលភោជី. សោ សាណានិបិ ធារេតិ, មសាណានិបិ ធារេតិ, ឆវទុស្សានិបិ ធារេតិ, បំសុកូលានិបិ ធារេតិ, តិរីដានិបិ ធារេតិ, អជិនម្បិ ធារេតិ, អជិនក្ខិបម្បិ ធារេតិ, កុសចីរម្បិ ធារេតិ, វាកចីរម្បិ ធារេតិ, ផលកចីរម្បិ ធារេតិ, កេសកម្ពលម្បិ ធារេតិ, វាឡកម្ពលម្បិ ធារេតិ, ឧលូកបក្ខម្បិ ធារេតិ, កេសមស្សុលោចកោបិ ហោតិ, កេសមស្សុលោចនានុយោគមនុយុត្តោ, ឧព្ភដ្ឋកោបិ ហោតិ, អាសនបដិក្ខិត្តោ, ឧក្កុដិកោបិ ហោតិ ឧក្កុដិកប្បធានមនុយុត្តោ, កណ្ដកាបស្សយិកោបិ ហោតិ, កណ្ដកាបស្សយេ សេយ្យំ កប្បេតិ [បស្ស ម. និ. ១.១៥៥ មហាសីហនាទសុត្តេ], សាយតតិយកម្បិ ឧទកោរោហនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ. ឥតិ ឯវរូបំ អនេកវិហិតំ កាយស្ស អាតាបនបរិតាបនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ. សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតិំ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នទុក្ខញ្ចេវ អាយតិញ្ច ទុក្ខវិបាកំ.

៤៧១. ‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នទុក្ខំ អាយតិំ សុខវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បកតិយា តិព្ពរាគជាតិកោ ហោតិ, សោ អភិក្ខណំ រាគជំ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទេតិ; បកតិយា តិព្ពទោសជាតិកោ ហោតិ, សោ អភិក្ខណំ ទោសជំ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទេតិ; បកតិយា តិព្ពមោហជាតិកោ ហោតិ, សោ អភិក្ខណំ មោហជំ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទេតិ. សោ សហាបិ ទុក្ខេន, សហាបិ ទោមនស្សេន, អស្សុមុខោបិ រុទមានោ បរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ ចរតិ. សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នទុក្ខំ អាយតិំ សុខវិបាកំ.

៤៧២. ‘‘កតមញ្ច, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នសុខញ្ចេវ អាយតិញ្ច សុខវិបាកំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បកតិយា ន តិព្ពរាគជាតិកោ ហោតិ, សោ ន អភិក្ខណំ រាគជំ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទេតិ; បកតិយា ន តិព្ពទោសជាតិកោ ហោតិ, សោ ន អភិក្ខណំ ទោសជំ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទេតិ; បកតិយា ន តិព្ពមោហជាតិកោ ហោតិ, សោ ន អភិក្ខណំ មោហជំ ទុក្ខំ ទោមនស្សំ បដិសំវេទេតិ. សោ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. វិតក្កវិចារានំ វូបសមា អជ្ឈត្តំ សម្បសាទនំ ចេតសោ ឯកោទិភាវំ អវិតក្កំ អវិចារំ សមាធិជំ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ…បេ… តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. សោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ. ឥទំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ធម្មសមាទានំ បច្ចុប្បន្នសុខញ្ចេវ អាយតិញ្ច សុខវិបាកំ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ ធម្មសមាទានានី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ.

ចូឡធម្មសមាទានសុត្តំ និដ្ឋិតំ បញ្ចមំ.