៨. សល្លេខសុត្តំ

៨១. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ អាយស្មា មហាចុន្ទោ សាយន្ហសមយំ បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា មហាចុន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យា ឥមា, ភន្តេ, អនេកវិហិតា ទិដ្ឋិយោ លោកេ ឧប្បជ្ជន្តិ – អត្តវាទបដិសំយុត្តា វា លោកវាទបដិសំយុត្តា វា – អាទិមេវ នុ ខោ, ភន្តេ, ភិក្ខុនោ មនសិករោតោ ឯវមេតាសំ ទិដ្ឋីនំ បហានំ ហោតិ, ឯវមេតាសំ ទិដ្ឋីនំ បដិនិស្សគ្គោ ហោតី’’តិ?

៨២. ‘‘យា ឥមា, ចុន្ទ, អនេកវិហិតា ទិដ្ឋិយោ លោកេ ឧប្បជ្ជន្តិ – អត្តវាទបដិសំយុត្តា វា លោកវាទបដិសំយុត្តា វា – យត្ថ ចេតា ទិដ្ឋិយោ ឧប្បជ្ជន្តិ យត្ថ ច អនុសេន្តិ យត្ថ ច សមុទាចរន្តិ តំ ‘នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេ សោ អត្តា’តិ – ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញា បស្សតោ ឯវមេតាសំ ទិដ្ឋីនំ បហានំ ហោតិ, ឯវមេតាសំ ទិដ្ឋីនំ បដិនិស្សគ្គោ ហោតិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារា ឯតេ អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា អជ្ឈត្តំ សម្បសាទនំ ចេតសោ ឯកោទិភាវំ អវិតក្កំ អវិចារំ សមាធិជំ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារា ឯតេ អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ បីតិយា ច វិរាគា ឧបេក្ខកោ ច វិហរេយ្យ, សតោ ច សម្បជានោ សុខញ្ច កាយេន បដិសំវេទេយ្យ, យំ តំ អរិយា អាចិក្ខន្តិ – ‘ឧបេក្ខកោ សតិមា សុខវិហារី’តិ តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារា ឯតេ អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ សុខស្ស ច បហានា ទុក្ខស្ស ច បហានា បុព្ពេវ សោមនស្សទោមនស្សានំ អត្ថង្គមា អទុក្ខមសុំ ឧបេក្ខាសតិបារិសុទ្ធិំ ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារា ឯតេ អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា, បដិឃសញ្ញានំ អត្ថង្គមា, នានត្តសញ្ញានំ អមនសិការា, ‘អនន្តោ អាកាសោ’តិ អាកាសានញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. សន្តា ឯតេ វិហារា អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ សព្ពសោ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘អនន្តំ វិញ្ញាណ’ន្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. សន្តា ឯតេ វិហារា អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ សព្ពសោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘នត្ថិ កិញ្ចី’តិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. សន្តា ឯតេ វិហារា អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

‘‘ឋានំ ខោ បនេតំ, ចុន្ទ, វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ. តស្ស ឯវមស្ស – ‘សល្លេខេន វិហរាមី’តិ. ន ខោ បនេតេ, ចុន្ទ, អរិយស្ស វិនយេ សល្លេខា វុច្ចន្តិ. សន្តា ឯតេ វិហារា អរិយស្ស វិនយេ វុច្ចន្តិ.

៨៣. ‘‘ឥធ ខោ បន វោ, ចុន្ទ, សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ វិហិំសកា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អវិហិំសកា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ បាណាតិបាតី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ បាណាតិបាតា បដិវិរតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អទិន្នាទាយី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អទិន្នាទានា បដិវិរតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អព្រហ្មចារី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ ព្រហ្មចារី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មុសាវាទី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ មុសាវាទា បដិវិរតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ បិសុណវាចា [បិសុណា វាចា (សី. បី.)] ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ផរុសវាចា [ផរុសា វាចា (សី. បី.)] ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ សម្ផប្បលាបី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្ផប្បលាបា បដិវិរតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អភិជ្ឈាលូ ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អនភិជ្ឈាលូ ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ព្យាបន្នចិត្តា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អព្យាបន្នចិត្តា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាទិដ្ឋី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាទិដ្ឋី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាសង្កប្បា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាសង្កប្បា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាវាចា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាវាចា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាកម្មន្តា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាកម្មន្តា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាអាជីវា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាអាជីវា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាវាយាមា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាវាយាមា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាសតី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាសតី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាសមាធិ ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាសមាធី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាញាណី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាញាណី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មិច្ឆាវិមុត្តី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សម្មាវិមុត្តី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ.

‘‘‘បរេ ថីនមិទ្ធបរិយុដ្ឋិតា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ វិគតថីនមិទ្ធា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ឧទ្ធតា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អនុទ្ធតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ វិចិកិច្ឆី [វេចិកិច្ឆី (សី. បី. ក.)] ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ តិណ្ណវិចិកិច្ឆា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ កោធនា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អក្កោធនា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ឧបនាហី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អនុបនាហី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មក្ខី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អមក្ខី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ បឡាសី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អបឡាសី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ឥស្សុកី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អនិស្សុកី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មច្ឆរី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អមច្ឆរី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ សឋា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អសឋា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មាយាវី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អមាយាវី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ថទ្ធា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អត្ថទ្ធា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អតិមានី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អនតិមានី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ទុព្ពចា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សុវចា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ បាបមិត្តា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ កល្យាណមិត្តា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ បមត្តា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អប្បមត្តា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អស្សទ្ធា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ សទ្ធា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អហិរិកា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ ហិរិមនា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អនោត្តាបី [អនោត្តប្បី (ក.)] ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ ឱត្តាបី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ អប្បស្សុតា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ ពហុស្សុតា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ កុសីតា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អារទ្ធវីរិយា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ មុដ្ឋស្សតី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ ឧបដ្ឋិតស្សតី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ ទុប្បញ្ញា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ បញ្ញាសម្បន្នា ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ. ‘បរេ សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អសន្ទិដ្ឋិបរាមាសី អនាធានគ្គាហី សុប្បដិនិស្សគ្គី ភវិស្សាមា’តិ សល្លេខោ ករណីយោ.

៨៤. ‘‘ចិត្តុប្បាទម្បិ ខោ អហំ, ចុន្ទ, កុសលេសុ ធម្មេសុ ពហុការំ [ពហូបការំ (ក.)] វទាមិ, កោ បន វាទោ កាយេន វាចាយ អនុវិធីយនាសុ! តស្មាតិហ, ចុន្ទ, ‘បរេ វិហិំសកា ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អវិហិំសកា ភវិស្សាមា’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេតព្ពំ. ‘បរេ បាណាតិបាតី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ បាណាតិបាតា បដិវិរតា ភវិស្សាមា’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេតព្ពំ…‘បរេ សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី ភវិស្សន្តិ, មយមេត្ថ អសន្ទិដ្ឋិបរាមាសី អនាធានគ្គាហី សុប្បដិនិស្សគ្គី ភវិស្សាមា’តិ ចិត្តំ ឧប្បាទេតព្ពំ.

៨៥. ‘‘សេយ្យថាបិ, ចុន្ទ, វិសមោ មគ្គោ អស្ស, តស្ស [មគ្គោ តស្សាស្ស (សី. ស្យា. បី.)] អញ្ញោ សមោ មគ្គោ បរិក្កមនាយ; សេយ្យថា វា បន, ចុន្ទ, វិសមំ តិត្ថំ អស្ស, តស្ស អញ្ញំ សមំ តិត្ថំ បរិក្កមនាយ; ឯវមេវ ខោ, ចុន្ទ, វិហិំសកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អវិហិំសា ហោតិ បរិក្កមនាយ, បាណាតិបាតិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស បាណាតិបាតា វេរមណី ហោតិ បរិក្កមនាយ, អទិន្នាទាយិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អទិន្នាទានា វេរមណី ហោតិ បរិក្កមនាយ, អព្រហ្មចារិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អព្រហ្មចរិយា វេរមណី ហោតិ បរិក្កមនាយ, មុសាវាទិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស មុសាវាទា វេរមណី ហោតិ បរិក្កមនាយ, បិសុណវាចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស បិសុណាយ វាចាយ វេរមណី ហោតិ បរិក្កមនាយ, ផរុសវាចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ផរុសាយ វាចាយ វេរមណី ហោតិ បរិក្កមនាយ, សម្ផប្បលាបិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្ផប្បលាបា វេរមណី ហោតិ បរិក្កមនាយ, អភិជ្ឈាលុស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនភិជ្ឈា ហោតិ បរិក្កមនាយ, ព្យាបន្នចិត្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អព្យាបាទោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាទិដ្ឋិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាទិដ្ឋិ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាសង្កប្បស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាវាចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាវាចា ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាកម្មន្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាអាជីវស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាអាជីវោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាវាយាមស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាវាយាមោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាសតិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាសតិ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាសមាធិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាសមាធិ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាញាណិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាញាណំ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មិច្ឆាវិមុត្តិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ បរិក្កមនាយ.

‘‘ថីនមិទ្ធបរិយុដ្ឋិតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស វិគតថិនមិទ្ធតា ហោតិ បរិក្កមនាយ, ឧទ្ធតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនុទ្ធច្ចំ ហោតិ បរិក្កមនាយ, វិចិកិច្ឆិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស តិណ្ណវិចិកិច្ឆតា ហោតិ បរិក្កមនាយ, កោធនស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អក្កោធោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, ឧបនាហិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនុបនាហោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មក្ខិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អមក្ខោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, បឡាសិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អបឡាសោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, ឥស្សុកិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនិស្សុកិតា ហោតិ បរិក្កមនាយ, មច្ឆរិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អមច្ឆរិយំ ហោតិ បរិក្កមនាយ, សឋស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អសាឋេយ្យំ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មាយាវិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អមាយា [អមាយាវិតា (ក.)] ហោតិ បរិក្កមនាយ, ថទ្ធស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អត្ថទ្ធិយំ ហោតិ បរិក្កមនាយ, អតិមានិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនតិមានោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, ទុព្ពចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សោវចស្សតា ហោតិ បរិក្កមនាយ, បាបមិត្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កល្យាណមិត្តតា ហោតិ បរិក្កមនាយ, បមត្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អប្បមាទោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, អស្សទ្ធស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សទ្ធា ហោតិ បរិក្កមនាយ, អហិរិកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហិរី ហោតិ បរិក្កមនាយ, អនោត្តាបិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ឱត្តប្បំ ហោតិ បរិក្កមនាយ, អប្បស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ពាហុសច្ចំ ហោតិ បរិក្កមនាយ, កុសីតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស វីរិយារម្ភោ ហោតិ បរិក្កមនាយ, មុដ្ឋស្សតិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ឧបដ្ឋិតស្សតិតា ហោតិ បរិក្កមនាយ, ទុប្បញ្ញស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស បញ្ញាសម្បទា ហោតិ បរិក្កមនាយ, សន្ទិដ្ឋិបរាមាសិ-អាធានគ្គាហិ-ទុប្បដិនិស្សគ្គិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អសន្ទិដ្ឋិបរាមាសិអនាធានគ្គាហិ-សុប្បដិនិស្សគ្គិតា ហោតិ បរិក្កមនាយ.

៨៦. ‘‘សេយ្យថាបិ, ចុន្ទ, យេ កេចិ អកុសលា ធម្មា សព្ពេ តេ អធោភាគង្គមនីយា [អធោភាវង្គមនីយា (សី. ស្យា. បី.)], យេ កេចិ កុសលា ធម្មា សព្ពេ តេ ឧបរិភាគង្គមនីយា [ឧបរិភាវង្គមនីយា (សី. ស្យា. បី.)], ឯវមេវ ខោ, ចុន្ទ, វិហិំសកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អវិហិំសា ហោតិ ឧបរិភាគាយ [ឧបរិភាវាយ (សី. ស្យា. ក.)], បាណាតិបាតិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស បាណាតិបាតា វេរមណី ហោតិ ឧបរិភាគាយ…បេ… សន្ទិដ្ឋិបរាមាសិ-អាធានគ្គាហិ-ទុប្បដិនិស្សគ្គិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អសន្ទិដ្ឋិបរាមាសិ-អនាធានគ្គាហិ-សុប្បដិនិស្សគ្គិតា ហោតិ ឧបរិភាគាយ.

៨៧. ‘‘សោ វត, ចុន្ទ, អត្តនា បលិបបលិបន្នោ បរំ បលិបបលិបន្នំ ឧទ្ធរិស្សតីតិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. សោ វត, ចុន្ទ, អត្តនា អបលិបបលិបន្នោ បរំ បលិបបលិបន្នំ ឧទ្ធរិស្សតីតិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ. សោ វត, ចុន្ទ, អត្តនា អទន្តោ អវិនីតោ អបរិនិព្ពុតោ បរំ ទមេស្សតិ វិនេស្សតិ បរិនិព្ពាបេស្សតីតិ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. សោ វត, ចុន្ទ, អត្តនា ទន្តោ វិនីតោ បរិនិព្ពុតោ បរំ ទមេស្សតិ វិនេស្សតិ បរិនិព្ពាបេស្សតីតិ ឋានមេតំ វិជ្ជតិ. ឯវមេវ ខោ, ចុន្ទ, វិហិំសកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អវិហិំសា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ, បាណាតិបាតិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស បាណាតិបាតា វេរមណី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អទិន្នាទាយិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អទិន្នាទានា វេរមណី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អព្រហ្មចារិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អព្រហ្មចរិយា វេរមណី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មុសាវាទិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស មុសាវាទា វេរមណី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. បិសុណវាចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស បិសុណាយ វាចាយ វេរមណី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ផរុសវាចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ផរុសាយ វាចាយ វេរមណី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. សម្ផប្បលាបិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្ផប្បលាបា វេរមណី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អភិជ្ឈាលុស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនភិជ្ឈា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ព្យាបន្នចិត្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អព្យាបាទោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាទិដ្ឋិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាទិដ្ឋិ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាសង្កប្បស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាសង្កប្បោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាវាចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាវាចា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាកម្មន្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាកម្មន្តោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាអាជីវស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាអាជីវោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាវាយាមស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាវាយាមោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាសតិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាសតិ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាសមាធិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាសមាធិ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាញាណិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាញាណំ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មិច្ឆាវិមុត្តិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សម្មាវិមុត្តិ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ.

‘‘ថីនមិទ្ធបរិយុដ្ឋិតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស វិគតថិនមិទ្ធតា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ឧទ្ធតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនុទ្ធច្ចំ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. វិចិកិច្ឆិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស តិណ្ណវិចិកិច្ឆតា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. កោធនស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អក្កោធោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ឧបនាហិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនុបនាហោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មក្ខិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អមក្ខោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. បឡាសិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អបឡាសោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ឥស្សុកិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនិស្សុកិតា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មច្ឆរិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អមច្ឆរិយំ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. សឋស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អសាឋេយ្យំ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មាយាវិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អមាយា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ថទ្ធស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អត្ថទ្ធិយំ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អតិមានិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អនតិមានោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ទុព្ពចស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សោវចស្សតា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. បាបមិត្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស កល្យាណមិត្តតា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. បមត្តស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អប្បមាទោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អស្សទ្ធស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស សទ្ធា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អហិរិកស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ហិរី ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អនោត្តាបិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ឱត្តប្បំ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. អប្បស្សុតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ពាហុសច្ចំ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. កុសីតស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស វីរិយារម្ភោ ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. មុដ្ឋស្សតិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស ឧបដ្ឋិតស្សតិតា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. ទុប្បញ្ញស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស បញ្ញាសម្បទា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ. សន្ទិដ្ឋិបរាមាសិ-អាធានគ្គាហិ-ទុប្បដិនិស្សគ្គិស្ស បុរិសបុគ្គលស្ស អសន្ទិដ្ឋិបរាមាសិ-អនាធានគ្គាហិ-សុប្បដិនិស្សគ្គិតា ហោតិ បរិនិព្ពានាយ.

៨៨. ‘‘ឥតិ ខោ, ចុន្ទ, ទេសិតោ មយា សល្លេខបរិយាយោ, ទេសិតោ ចិត្តុប្បាទបរិយាយោ, ទេសិតោ បរិក្កមនបរិយាយោ, ទេសិតោ ឧបរិភាគបរិយាយោ, ទេសិតោ បរិនិព្ពានបរិយាយោ. យំ ខោ, ចុន្ទ, សត្ថារា ករណីយំ សាវកានំ ហិតេសិនា អនុកម្បកេន អនុកម្បំ ឧបាទាយ, កតំ វោ តំ មយា. ‘ឯតានិ, ចុន្ទ, រុក្ខមូលានិ, ឯតានិ សុញ្ញាគារានិ, ឈាយថ, ចុន្ទ, មា បមាទត្ថ, មា បច្ឆាវិប្បដិសារិនោ អហុវត្ថ’ – អយំ ខោ អម្ហាកំ អនុសាសនី’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនោ អាយស្មា មហាចុន្ទោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ.

ចតុត្តាលីសបទា វុត្តា, សន្ធយោ បញ្ច ទេសិតា;

សល្លេខោ នាម សុត្តន្តោ, គម្ភីរោ សាគរូបមោតិ.

សល្លេខសុត្តំ និដ្ឋិតំ អដ្ឋមំ.