៣. នន្ទកបេតវត្ថុ

៦៥៨. រាជា បិង្គលកោ នាម, សុរដ្ឋានំ អធិបតិ អហុ;

មោរិយានំ ឧបដ្ឋានំ គន្ត្វា, សុរដ្ឋំ បុនរាគមា.

៦៥៩. ឧណ្ហេ មជ្ឈន្ហិកេ [មជ្ឈន្តិកេ (សព្ពត្ថ)] កាលេ, រាជា បង្កំ [វង្កំ (ក.)] ឧបាគមិ;

អទ្ទស មគ្គំ រមណីយំ, បេតានំ តំ វណ្ណុបថំ [វណ្ណនាបថំ (សី. ស្យា.)].

៦៦០. សារថិំ អាមន្តយី រាជា –

‘‘អយំ មគ្គោ រមណីយោ, ខេមោ សោវត្ថិកោ សិវោ;

ឥមិនា សារថិ យាម, សុរដ្ឋានំ សន្តិកេ ឥតោ’’.

៦៦១. តេន បាយាសិ សោរដ្ឋោ, សេនាយ ចតុរង្គិនិយា;

ឧព្ពិគ្គរូបោ បុរិសោ, សោរដ្ឋំ ឯតទព្រវិ.

៦៦២. ‘‘កុម្មគ្គំ បដិបន្នម្ហា, ភិំសនំ លោមហំសនំ;

បុរតោ ទិស្សតិ មគ្គោ, បច្ឆតោ ច ន ទិស្សតិ.

៦៦៣. ‘‘កុម្មគ្គំ បដិបន្នម្ហា, យមបុរិសាន សន្តិកេ;

អមានុសោ វាយតិ គន្ធោ, ឃោសោ សុយ្យតិ [សូយតិ (សី. ស្យា.)] ទារុណោ’’.

៦៦៤. សំវិគ្គោ រាជា សោរដ្ឋោ, សារថិំ ឯតទព្រវិ;

‘‘កុម្មគ្គំ បដិបន្នម្ហា, ភិំសនំ លោមហំសនំ;

បុរតោ ទិស្សតិ មគ្គោ, បច្ឆតោ ច ន ទិស្សតិ.

៦៦៥. ‘‘កុម្មគ្គំ បដិបន្នម្ហា, យមបុរិសាន សន្តិកេ;

អមានុសោ វាយតិ គន្ធោ, ឃោសោ សុយ្យតិ ទារុណោ’’.

៦៦៦. ហត្ថិក្ខន្ធំ សមារុយ្ហ, ឱលោកេន្តោ ចតុទ្ទិសំ [ចតុទ្ទិស្សា (ក.)];

អទ្ទស និគ្រោធំ រមណីយំ [រុក្ខំ និគ្រោធំ (ស្យា. ក.)], បាទបំ ឆាយាសម្បន្នំ;

នីលព្ភវណ្ណសទិសំ, មេឃវណ្ណសិរីនិភំ.

៦៦៧. សារថិំ អាមន្តយី រាជា, ‘‘កិំ ឯសោ ទិស្សតិ ព្រហា;

នីលព្ភវណ្ណសទិសោ, មេឃវណ្ណសិរីនិភោ’’.

៦៦៨. ‘‘និគ្រោធោ សោ មហារាជ, បាទបោ ឆាយាសម្បន្នោ;

នីលព្ភវណ្ណសទិសោ, មេឃវណ្ណសិរីនិភោ’’.

៦៦៩. តេន បាយាសិ សោរដ្ឋោ, យេន សោ ទិស្សតេ ព្រហា;

នីលព្ភវណ្ណសទិសោ, មេឃវណ្ណសិរីនិភោ.

៦៧០. ហត្ថិក្ខន្ធតោ ឱរុយ្ហ, រាជា រុក្ខំ ឧបាគមិ;

និសីទិ រុក្ខមូលស្មិំ, សាមច្ចោ សបរិជ្ជនោ;

បូរំ បានីយសរកំ, បូវេ វិត្តេ ច អទ្ទស.

៦៧១. បុរិសោ ច ទេវវណ្ណី, សព្ពាភរណភូសិតោ;

ឧបសង្កមិត្វា រាជានំ, សោរដ្ឋំ ឯតទព្រវិ.

៦៧២. ‘‘ស្វាគតំ តេ មហារាជ, អថោ តេ អទុរាគតំ;

បិវតុ ទេវោ បានីយំ, បូវេ ខាទ អរិន្ទម’’.

៦៧៣. បិវិត្វា រាជា បានីយំ, សាមច្ចោ សបរិជ្ជនោ;

បូវេ ខាទិត្វា បិត្វា ច, សោរដ្ឋោ ឯតទព្រវិ.

៦៧៤. ‘‘ទេវតា នុសិ គន្ធព្ពោ, អទុ សក្កោ បុរិន្ទទោ;

អជានន្តា តំ បុច្ឆាម, កថំ ជានេមុ តំ មយ’’ន្តិ.

៦៧៥. ‘‘នាម្ហិ ទេវោ ន គន្ធព្ពោ, នាបិ [នម្ហិ (ក.)] សក្កោ បុរិន្ទទោ;

បេតោ អហំ មហារាជ, សុរដ្ឋា ឥធ មាគតោ’’តិ.

៦៧៦. ‘‘កិំសីលោ កិំសមាចារោ, សុរដ្ឋស្មិំ បុរេ តុវំ;

កេន តេ ព្រហ្មចរិយេន, អានុភាវោ អយំ តវា’’តិ.

៦៧៧. ‘‘តំ សុណោហិ មហារាជ, អរិន្ទម រដ្ឋវឌ្ឍន;

អមច្ចា បារិសជ្ជា ច, ព្រាហ្មណោ ច បុរោហិតោ.

៦៧៨. ‘‘សុរដ្ឋស្មិំ អហំ ទេវ, បុរិសោ បាបចេតសោ;

មិច្ឆាទិដ្ឋិ ច ទុស្សីលោ, កទរិយោ បរិភាសកោ.

៦៧៩. ‘‘‘ទទន្តានំ ករោន្តានំ, វារយិស្សំ ពហុជ្ជនំ;

អញ្ញេសំ ទទមានានំ, អន្តរាយករោ អហំ.

៦៨០. ‘‘‘វិបាកោ នត្ថិ ទានស្ស, សំយមស្ស កុតោ ផលំ;

នត្ថិ អាចរិយោ នាម, អទន្តំ កោ ទមេស្សតិ.

៦៨១. ‘‘‘សមតុល្យានិ ភូតានិ, កុតោ [កុលេ (ស្យា. ក.)] ជេដ្ឋាបចាយិកោ;

នត្ថិ ពលំ វីរិយំ វា, កុតោ ឧដ្ឋានបោរិសំ.

៦៨២. ‘‘‘នត្ថិ ទានផលំ នាម, ន វិសោធេតិ វេរិនំ;

លទ្ធេយ្យំ លភតេ មច្ចោ, និយតិបរិណាមជំ [បរិណាមជា (សី. ក.)].

៦៨៣. ‘‘‘នត្ថិ មាតា បិតា ភាតា, លោកោ នត្ថិ ឥតោ បរំ;

នត្ថិ ទិន្នំ នត្ថិ ហុតំ, សុនិហិតំ ន វិជ្ជតិ.

៦៨៤. ‘‘‘យោបិ ហនេយ្យ បុរិសំ, បរស្ស ឆិន្ទតេ [បុរិសស្ស ឆិន្ទេ (ស្យា. ក.)] សិរំ;

ន កោចិ កញ្ចិ ហនតិ, សត្តន្នំ វិវរមន្តរេ.

៦៨៥. ‘‘‘អច្ឆេជ្ជាភេជ្ជោ ហិ [ភេជ្ជោ (សី.), អភេជ្ជោ (ស្យា.), ភេជ្ជាសិ (ក.)] ជីវោ, អដ្ឋំសោ គុឡបរិមណ្ឌលោ;

យោជនានំ សតំ បញ្ច, កោ ជីវំ ឆេត្តុមរហតិ.

៦៨៦. ‘‘‘យថា សុត្តគុឡេ ខិត្តេ, និព្ពេឋេន្តំ បលាយតិ;

ឯវមេវ ច សោ ជីវោ, និព្ពេឋេន្តោ បលាយតិ.

៦៨៧. ‘‘‘យថា គាមតោ និក្ខម្ម, អញ្ញំ គាមំ បវិសតិ;

ឯវមេវ ច សោ ជីវោ, អញ្ញំ ពោន្ទិំ បវិសតិ.

៦៨៨. ‘‘‘យថា គេហតោ និក្ខម្ម, អញ្ញំ គេហំ បវិសតិ;

ឯវមេវ ច សោ ជីវោ, អញ្ញំ ពោន្ទិំ បវិសតិ.

៦៨៩. ‘‘‘ចុល្លាសីតិ [ចុឡាសីតិ (សី. ស្យា. ក.)] មហាកប្បិនោ [មហាកប្បុនោ (សី.)], សតសហស្សានិ ហិ;

យេ ពាលា យេ ច បណ្ឌិតា, សំសារំ ខេបយិត្វាន;

ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សរេ.

៦៩០. ‘‘‘មិតានិ សុខទុក្ខានិ, ទោណេហិ បិដកេហិ ច;

ជិនោ សព្ពំ បជានាតិ’, សម្មូឡ្ហា ឥតរា បជា.

៦៩១. ‘‘ឯវំទិដ្ឋិ បុរេ អាសិំ, សម្មូឡ្ហោ មោហបារុតោ;

មិច្ឆាទិដ្ឋិ ច ទុស្សីលោ, កទរិយោ បរិភាសកោ.

៦៩២. ‘‘ឱរំ មេ ឆហិ មាសេហិ, កាលង្កិរិយា ភវិស្សតិ;

ឯកន្តកដុកំ ឃោរំ, និរយំ បបតិស្សហំ.

៦៩៣. [បេ. វ. ៧០] ‘‘ចតុក្កណ្ណំ ចតុទ្វារំ, វិភត្តំ ភាគសោ មិតំ;

អយោបាការបរិយន្តំ, អយសា បដិកុជ្ជិតំ.

៦៩៤. [បេ. វ. ៧១] ‘‘តស្ស អយោមយា ភូមិ, ជលិតា តេជសា យុតា;

សមន្តា យោជនសតំ, ផរិត្វា តិដ្ឋតិ សព្ពទា.

៦៩៥. ‘‘វស្សានិ សតសហស្សានិ, ឃោសោ សុយ្យតិ តាវទេ;

លក្ខោ ឯសោ មហារាជ, សតភាគវស្សកោដិយោ.

៦៩៦. ‘‘កោដិសតសហស្សានិ, និរយេ បច្ចរេ ជនា;

មិច្ឆាទិដ្ឋី ច ទុស្សីលា, យេ ច អរិយូបវាទិនោ.

៦៩៧. ‘‘តត្ថាហំ ទីឃមទ្ធានំ, ទុក្ខំ វេទិស្ស វេទនំ;

ផលំ បាបស្ស កម្មស្ស, តស្មា សោចាមហំ ភុសំ.

៦៩៨. ‘‘តំ សុណោហិ មហារាជ, អរិន្ទម រដ្ឋវឌ្ឍន;

ធីតា មយ្ហំ មហារាជ, ឧត្តរា ភទ្ទមត្ថុ តេ.

៦៩៩. ‘‘ករោតិ ភទ្ទកំ កម្មំ, សីលេសុបោសថេ រតា;

សញ្ញតា សំវិភាគី ច, វទញ្ញូ វីតមច្ឆរា.

៧០០. ‘‘អខណ្ឌការី សិក្ខាយ, សុណ្ហា បរកុលេសុ ច;

ឧបាសិកា សក្យមុនិនោ, សម្ពុទ្ធស្ស សិរីមតោ.

៧០១. ‘‘ភិក្ខុ ច សីលសម្បន្នោ, គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ;

ឱក្ខិត្តចក្ខុ សតិមា, គុត្តទ្វារោ សុសំវុតោ.

៧០២. ‘‘សបទានំ ចរមានោ, អគមា តំ និវេសនំ;

‘តមទ្ទស មហារាជ, ឧត្តរា ភទ្ទមត្ថុ តេ’.

៧០៣. ‘‘បូរំ បានីយសរកំ, បូវេ វិត្តេ ច សា អទា;

‘បិតា មេ កាលង្កតោ, ភន្តេ តស្សេតំ ឧបកប្បតុ’.

៧០៤. ‘‘សមនន្តរានុទ្ទិដ្ឋេ, វិបាកោ ឧទបជ្ជថ;

ភុញ្ជាមិ កាមកាមីហំ, រាជា វេស្សវណោ យថា.

៧០៥. ‘‘តំ សុណោហិ មហារាជ, អរិន្ទម រដ្ឋវឌ្ឍន;

សទេវកស្ស លោកស្ស, ពុទ្ធោ អគ្គោ បវុច្ចតិ;

តំ ពុទ្ធំ សរណំ គច្ឆ, សបុត្តទារោ អរិន្ទម.

៧០៦. ‘‘អដ្ឋង្គិកេន មគ្គេន, ផុសន្តិ អមតំ បទំ;

តំ ធម្មំ សរណំ គច្ឆ, សបុត្តទារោ អរិន្ទម.

៧០៧. ‘‘ចត្តារោ ច បដិបន្នា [មគ្គបដិបន្នា (សី. ស្យា.)], ចត្តារោ ច ផលេ ឋិតា;

ឯស សង្ឃោ ឧជុភូតោ, បញ្ញាសីលសមាហិតោ;

តំ សង្ឃំ សរណំ គច្ឆ, សបុត្តទារោ អរិន្ទម.

៧០៨. ‘‘បាណាតិបាតា វិរមស្សុ ខិប្បំ, លោកេ អទិន្នំ បរិវជ្ជយស្សុ;

អមជ្ជបោ មា ច មុសា អភាណី, សកេន ទារេន ច ហោហិ តុដ្ឋោ’’តិ.

៧០៩. ‘‘អត្ថកាមោសិ មេ យក្ខ, ហិតកាមោសិ ទេវតេ;

ករោមិ តុយ្ហំ វចនំ, ត្វំសិ អាចរិយោ មម.

៧១០. ‘‘ឧបេមិ សរណំ ពុទ្ធំ, ធម្មញ្ចាបិ អនុត្តរំ;

សង្ឃញ្ច នរទេវស្ស, គច្ឆាមិ សរណំ អហំ.

៧១១. ‘‘បាណាតិបាតា វិរមាមិ ខិប្បំ, លោកេ អទិន្នំ បរិវជ្ជយាមិ;

អមជ្ជបោ នោ ច មុសា ភណាមិ, សកេន ទារេន ច ហោមិ តុដ្ឋោ.

៧១២. ‘‘ឱផុណាមិ [ឱបុណាមិ (សី.), ឱផុនាមិ (ស្យា. ក.), ឱបុនាមិ (?)] មហាវាតេ, នទិយា សីឃគាមិយា;

វមាមិ បាបិកំ ទិដ្ឋិំ, ពុទ្ធានំ សាសនេ រតោ’’.

៧១៣. ឥទំ វត្វាន សោរដ្ឋោ, វិរមិត្វា បាបទស្សនា [បាបទស្សនំ (ស្យា. ក.)];

នមោ ភគវតោ កត្វា, បាមោក្ខោ រថមារុហីតិ.

នន្ទកបេតវត្ថុ តតិយំ.