៦៩. អាសយានុសយញាណនិទ្ទេសោ

១១៣. កតមំ តថាគតស្ស សត្តានំ អាសយានុសយេ ញាណំ? ឥធ តថាគតោ សត្តានំ អាសយំ ជានាតិ, អនុសយំ ជានាតិ, ចរិតំ ជានាតិ, អធិមុត្តិំ ជានាតិ, ភព្ពាភព្ពេ សត្តេ បជានាតិ. កតមោ [កតមោ ច (ស្យា. ក.)] សត្តានំ អាសយោ? ‘‘សស្សតោ លោកោ’’តិ វា, ‘‘អសស្សតោ លោកោ’’តិ វា, ‘‘អន្តវា លោកោ’’តិ វា, ‘‘អនន្តវា លោកោ’’តិ វា, ‘‘តំ ជីវំ តំ សរីរ’’ន្តិ វា, ‘‘អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរ’’ន្តិ វា, ‘‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ វា, ‘‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ វា, ‘‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ វា, ‘‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ វា. ឥតិ ភវទិដ្ឋិសន្និស្សិតា វា សត្តា ហោន្តិ វិភវទិដ្ឋិសន្និស្សិតា វា.

ឯតេ វា បន ឧភោ អន្តេ អនុបគម្ម ឥទប្បច្ចយតាបដិច្ចសមុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ អនុលោមិកា ខន្តិ បដិលទ្ធា ហោតិ, យថាភូតំ វា ញាណំ. កាមំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ កាមគរុកោ កាមាសយោ កាមាធិមុត្តោ’’តិ. កាមំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ នេក្ខម្មគរុកោ នេក្ខម្មាសយោ នេក្ខម្មាធិមុត្តោ’’តិ. នេក្ខម្មំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ (នេក្ខម្មគរុកោ នេក្ខម្មាសយោ នេក្ខម្មាធិមុត្តោ’’តិ. នេក្ខម្មំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ កាមគរុកោ កាមាសយោ កាមាធិមុត្តោ’’តិ. ព្យាបាទំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ) [( ) ឯត្ថន្តរេ បាឋា នត្ថិ ស្យាមបោត្ថកេ, ឯវមុបរិបិ] – ‘‘អយំ បុគ្គលោ ព្យាបាទគរុកោ ព្យាបាទាសយោ ព្យាបាទាធិមុត្តោ’’តិ. ព្យាបាទំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ (អព្យាបាទគរុកោ អព្យាបាទាសយោ អព្យាបាទាធិមុត្តោ’’តិ. អព្យាបាទំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ អព្យាបាទគរុកោ អព្យាបាទាសយោ អព្យាបាទាធិមុត្តោ’’តិ. អព្យាបាទំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ ព្យាបាទគរុកោ ព្យាបាទាសយោ ព្យាបាទាធិមុត្តោ’’តិ. ថិនមិទ្ធំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ) – ‘‘អយំ បុគ្គលោ ថិនមិទ្ធគរុកោ ថិនមិទ្ធាសយោ ថិនមិទ្ធាធិមុត្តោ’’តិ. ថិនមិទ្ធំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ អាលោកសញ្ញាគរុកោ អាលោកសញ្ញាសយោ អាលោកសញ្ញាធិមុត្តោ’’តិ. អាលោកសញ្ញំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ (អាលោកសញ្ញាគរុកោ អាលោកសញ្ញាសយោ អាលោកសញ្ញាធិមុត្តោ’’តិ. អាលោកសញ្ញំ សេវន្តញ្ញេវ ជានាតិ – ‘‘អយំ បុគ្គលោ ថិនមិទ្ធគរុកោ ថិនមិទ្ធាសយោ ថិនមិទ្ធាធិមុត្តោ’’តិ.) អយំ សត្តានំ អាសយោ.

១១៤. កតមោ ច សត្តានំ អនុសយោ? សត្តានុសយា – កាមរាគានុសយោ, បដិឃានុសយោ, មានានុសយោ, ទិដ្ឋានុសយោ, វិចិកិច្ឆានុសយោ, ភវរាគានុសយោ, អវិជ្ជានុសយោ. យំ លោកេ បិយរូបំ សាតរូបំ, ឯត្ថ សត្តានំ កាមរាគានុសយោ អនុសេតិ. យំ លោកេ អប្បិយរូបំ អសាតរូបំ, ឯត្ថ សត្តានំ បដិឃានុសយោ អនុសេតិ. ឥតិ ឥមេសុ ទ្វីសុ ធម្មេសុ អវិជ្ជា អនុបតិតា, តទេកដ្ឋោ មានោ ច ទិដ្ឋិ ច វិចិកិច្ឆា ច ទដ្ឋព្ពា. អយំ សត្តានំ អនុសយោ.

កតមញ្ច សត្តានំ ចរិតំ? បុញ្ញាភិសង្ខារោ អបុញ្ញាភិសង្ខារោ អានេញ្ជាភិសង្ខារោ បរិត្តភូមកោ វា មហាភូមកោ វា. ឥទំ សត្តានំ ចរិតំ.

១១៥. កតមា ច សត្តានំ អធិមុត្តិ? សន្តិ សត្តា ហីនាធិមុត្តិកា, សន្តិ សត្តា បណីតាធិមុត្តិកា. ហីនាធិមុត្តិកា សត្តា ហីនាធិមុត្តិកេ សត្តេ សេវន្តិ ភជន្តិ បយិរុបាសន្តិ. បណីតាធិមុត្តិកា សត្តា បណីតាធិមុត្តិកេ សត្តេ សេវន្តិ ភជន្តិ បយិរុបាសន្តិ. អតីតម្បិ អទ្ធានំ ហីនាធិមុត្តិកា សត្តា ហីនាធិមុត្តិកេ សត្តេ សេវិំសុ ភជិំសុ បយិរុបាសិំសុ; បណីតាធិមុត្តិកា សត្តា បណីតាធិមុត្តិកេ សត្តេ សេវិំសុ ភជិំសុ បយិរុបាសិំសុ. អនាគតម្បិ អទ្ធានំ ហីនាធិមុត្តិកា សត្តា ហីនាធិមុត្តិកេ សត្តេ សេវិស្សន្តិ ភជិស្សន្តិ បយិរុបាសិស្សន្តិ; បណីតាធិមុត្តិកា សត្តា បណីតាធិមុត្តិកេ សត្តេ សេវិស្សន្តិ ភជិស្សន្តិ បយិរុបាសិស្សន្តិ. អយំ សត្តានំ អធិមុត្តិ.

កតមេ សត្តា អភព្ពា? យេ តេ សត្តា កម្មាវរណេន សមន្នាគតា, កិលេសាវរណេន សមន្នាគតា, វិបាកាវរណេន សមន្នាគតា, អស្សទ្ធា អច្ឆន្ទិកា ទុប្បញ្ញា, អភព្ពា និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ – ឥមេ តេ សត្តា អភព្ពា.

កតមេ សត្តា ភព្ពា? យេ តេ សត្តា ន កម្មាវរណេន សមន្នាគតា, ន កិលេសាវរណេន សមន្នាគតា, ន វិបាកាវរណេន សមន្នាគតា, សទ្ធា ឆន្ទិកា បញ្ញវន្តោ, ភព្ពា និយាមំ ឱក្កមិតុំ កុសលេសុ ធម្មេសុ សម្មត្តំ – ឥមេ តេ សត្តា ភព្ពា. ឥទំ តថាគតស្ស សត្តានំ អាសយានុសយេ ញាណំ.

អាសយានុសយញាណនិទ្ទេសោ នវសដ្ឋិមោ.