៣. តិកនិបាតោ

១. សង្កប្បវគ្គោ

២៥១. សង្កប្បរាគជាតកំ (៣-១-១)

១. សង្កប្បរាគធោតេន, វិតក្កនិសិតេន ច;

នាលង្កតេន ភទ្រេន [នេវាលង្កតភទ្រេន (ស្យា.)], ឧសុការាកតេន ច [ន ឧសុការកតេន ច (សី. ស្យា. បី.)].

២. ន កណ្ណាយតមុត្តេន, នាបិ មោរូបសេវិនា;

តេនម្ហិ ហទយេ វិទ្ធោ, សព្ពង្គបរិទាហិនា.

៣. អាវេធញ្ច ន បស្សាមិ, យតោ រុហិរមស្សវេ;

យាវ អយោនិសោ ចិត្តំ, សយំ មេ ទុក្ខមាភតន្តិ.

សង្កប្បរាគជាតកំ បឋមំ.

២៥២. តិលមុដ្ឋិជាតកំ (៣-១-២)

៤. អជ្ជាបិ មេ តំ មនសិ [សរសិ (ក.)], យំ មំ ត្វំ តិលមុដ្ឋិយា;

ពាហាយ មំ គហេត្វាន, លដ្ឋិយា អនុតាឡយិ.

៥. ននុ ជីវិតេ ន រមសិ, យេនាសិ ព្រាហ្មណាគតោ;

យំ មំ ពាហា គហេត្វាន, តិក្ខត្តុំ អនុតាឡយិ.

៦. អរិយោ អនរិយំ កុព្ពន្តំ [កុព្ពានំ (សី. បី.), កុព្ពំ (ស្យា.)], យោ ទណ្ឌេន និសេធតិ;

សាសនំ តំ ន តំ វេរំ, ឥតិ នំ បណ្ឌិតា វិទូតិ.

តិលមុដ្ឋិជាតកំ ទុតិយំ.

២៥៣. មណិកណ្ឋជាតកំ (៣-១-៣)

៧. មមន្នបានំ វិបុលំ ឧឡារំ, ឧប្បជ្ជតីមស្ស មណិស្ស ហេតុ;

តំ តេ ន ទស្សំ អតិយាចកោសិ, ន ចាបិ តេ អស្សមមាគមិស្សំ.

៨. សុសូ យថា សក្ខរធោតបាណី, តាសេសិ មំ សេលំ យាចមានោ;

តំ តេ ន ទស្សំ អតិយាចកោសិ, ន ចាបិ តេ អស្សមមាគមិស្សំ.

៩. ន តំ យាចេ យស្ស បិយំ ជិគីសេ [ជិគិំសេ (សី. ស្យា. បី.)], ទេស្សោ ហោតិ អតិយាចនាយ;

នាគោ មណិំ យាចិតោ ព្រាហ្មណេន, អទស្សនំយេវ តទជ្ឈគមាតិ.

មណិកណ្ឋជាតកំ តតិយំ.

២៥៤. កុណ្ឌកកុច្ឆិសិន្ធវជាតកំ (៣-១-៤)

១០. ភុត្វា តិណបរិឃាសំ, ភុត្វា អាចាមកុណ្ឌកំ;

ឯតំ តេ ភោជនំ អាសិ, កស្មា ទានិ ន ភុញ្ជសិ.

១១. យត្ថ បោសំ ន ជានន្តិ, ជាតិយា វិនយេន វា;

ពហុំ [បហូ (សី. បី.), បហុំ (ស្យា. ក.)] តត្ថ មហាព្រម្ហេ, អបិ អាចាមកុណ្ឌកំ.

១២. ត្វញ្ច ខោ មំ បជានាសិ, យាទិសាយំ ហយុត្តមោ;

ជានន្តោ ជានមាគម្ម, ន តេ ភក្ខាមិ កុណ្ឌកន្តិ.

កុណ្ឌកកុច្ឆិសិន្ធវជាតកំ ចតុត្ថំ.

២៥៥. សុកជាតកំ (៣-១-៥)

១៣. យាវ សោ មត្តមញ្ញាសិ, ភោជនស្មិំ វិហង្គមោ;

តាវ អទ្ធានមាបាទិ, មាតរញ្ច អបោសយិ.

១៤. យតោ ច ខោ ពហុតរំ, ភោជនំ អជ្ឈវាហរិ [អជ្ឈុបាហរិ (សី. បី.)];

តតោ តត្ថេវ សំសីទិ, អមត្តញ្ញូ ហិ សោ អហុ.

១៥. តស្មា មត្តញ្ញុតា សាធុ, ភោជនស្មិំ អគិទ្ធតា [អគិទ្ធិតា (ស្យា. ក.)];

អមត្តញ្ញូ ហិ សីទន្តិ, មត្តញ្ញូ ច ន សីទរេតិ.

សុកជាតកំ បញ្ចមំ.

២៥៦. ជរូទបានជាតកំ (៣-១-៦)

១៦. ជរូទបានំ ខណមានា, វាណិជា ឧទកត្ថិកា;

អជ្ឈគមុំ អយសំ លោហំ [អជ្ឈគំសុ អយោលោហំ (សី. ស្យា. បី.)], តិបុសីសញ្ច វាណិជា;

រជតំ ជាតរូបញ្ច, មុត្តា វេឡូរិយា ពហូ.

១៧. តេ ច តេន អសន្តុដ្ឋា, ភិយ្យោ ភិយ្យោ អខាណិសុំ;

តេ តត្ថាសីវិសោ [តត្ថ អាសីវិសោ (ក.), តត្ថបាសីវិសោ (ស្យា.)] ឃោរោ, តេជស្សី តេជសា ហនិ.

១៨. តស្មា ខណេ នាតិខណេ, អតិខាតំ [អតិខណំ (ក.)] ហិ បាបកំ;

ខាតេន ច [ខណេន ច (ក.), ខណនេន (ស្យា.)] ធនំ លទ្ធំ, អតិខាតេន [អតិខណេន (ក.)] នាសិតន្តិ.

ជរូទបានជាតកំ ឆដ្ឋំ.

២៥៧. គាមណិចន្ទជាតកំ (៣-១-៧)

១៩. នាយំ ឃរានំ កុសលោ, លោលោ អយំ វលីមុខោ;

កតំ កតំ ខោ ទូសេយ្យ, ឯវំធម្មមិទំ កុលំ.

២០. នយិទំ ចិត្តវតោ លោមំ, នាយំ អស្សាសិកោ មិគោ;

សិដ្ឋំ [សត្ថំ (សី. ស្យា. បី.)] មេ ជនសន្ធេន, នាយំ កិញ្ចិ វិជានតិ.

២១. ន មាតរំ បិតរំ វា, ភាតរំ ភគិនិំ សកំ;

ភរេយ្យ តាទិសោ បោសោ, សិដ្ឋំ ទសរថេន មេតិ.

គាមណិចន្ទ [គាមណិចណ្ឌ (សី. បី.)] ជាតកំ សត្តមំ.

២៥៨. មន្ធាតុជាតកំ (៣-១-៨)

២២. យាវតា ចន្ទិមសូរិយា, បរិហរន្តិ ទិសា ភន្តិ វិរោចនា [វិរោចមានា (ក.)];

សព្ពេវ ទាសា មន្ធាតុ, យេ បាណា បថវិស្សិតា [បឋវិនិស្សិតា (សី. បី.), បឋវិស្សិតា (ស្យា.)].

២៣. ន កហាបណវស្សេន, តិត្តិ កាមេសុ វិជ្ជតិ;

អប្បស្សាទា ទុខា កាមា, ឥតិ វិញ្ញាយ បណ្ឌិតោ.

២៤. អបិ ទិព្ពេសុ កាមេសុ, រតិំ សោ នាធិគច្ឆតិ;

តណ្ហក្ខយរតោ ហោតិ, សម្មាសម្ពុទ្ធសាវកោតិ.

មន្ធាតុជាតកំ អដ្ឋមំ.

២៥៩. តិរីដវច្ឆជាតកំ (៣-១-៩)

២៥. នយិមស្ស វិជ្ជាមយមត្ថិ កិញ្ចិ, ន ពន្ធវោ នោ បន តេ សហាយោ;

អថ កេន វណ្ណេន តិរីដវច្ឆោ [តិរីដិវច្ឆោ (ស្យា. ក.)], តេទណ្ឌិកោ ភុញ្ជតិ អគ្គបិណ្ឌំ.

២៦. អាបាសុ [អាវាសុ (ក.)] មេ យុទ្ធបរាជិតស្ស, ឯកស្ស កត្វា វិវនស្មិ ឃោរេ;

បសារយី កិច្ឆគតស្ស បាណិំ, តេនូទតារិំ ទុខសំបរេតោ.

២៧. ឯតស្ស កិច្ចេន ឥធានុបត្តោ, វេសាយិនោ វិសយា ជីវលោកេ;

លាភារហោ តាត តិរីដវច្ឆោ, ទេថស្ស ភោគំ យជថញ្ច [យជតញ្ច (សី. បី.), យជិតញ្ច (ស្យា.)] យញ្ញន្តិ.

តិរីដវច្ឆជាតកំ នវមំ.

២៦០. ទូតជាតកំ (៣-១-១០)

២៨. យស្សត្ថា ទូរមាយន្តិ, អមិត្តមបិ យាចិតុំ;

តស្សូទរស្សហំ ទូតោ, មា មេ កុជ្ឈ [កុជ្ឈិ (សី. បី.)] រថេសភ.

២៩. យស្ស ទិវា ច រត្តោ ច, វសមាយន្តិ មាណវា;

តស្សូទរស្សហំ ទូតោ, មា មេ កុជ្ឈ [កុជ្ឈិ (សី. បី.)] រថេសភ.

៣០. ទទាមិ តេ ព្រាហ្មណ រោហិណីនំ, គវំ សហស្សំ សហ បុង្គវេន;

ទូតោ ហិ ទូតស្ស កថំ ន ទជ្ជំ, មយម្បិ តស្សេវ ភវាម ទូតាតិ.

ទូតជាតកំ ទសមំ.

សង្កប្បវគ្គោ បឋមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ឧសុការវរោ តិលមុដ្ឋិ មណិ, ហយរាជ វិហង្គម អាសិវិសោ;

ជនសន្ធ កហាបណវស្ស បុន, តិរិដំ បុន ទូតវរេន ទសាតិ.

២. បទុមវគ្គោ

២៦១. បទុមជាតកំ (៣-២-១)

៣១. យថា កេសា ច មស្សូ ច, ឆិន្នំ ឆិន្នំ វិរូហតិ;

ឯវំ រូហតុ តេ នាសា, បទុមំ ទេហិ យាចិតោ.

៣២. យថា សារទិកំ ពីជំ, ខេត្តេ វុត្តំ វិរូហតិ;

ឯវំ រូហតុ តេ នាសា, បទុមំ ទេហិ យាចិតោ.

៣៣. ឧភោបិ បលបន្តេតេ [វិលបន្តេតេ (ស្យា. ក.)], អបិ បទ្មានិ ទស្សតិ;

វជ្ជុំ វា តេ ន វា វជ្ជុំ, នត្ថិ នាសាយ រូហនា;

ទេហិ សម្ម បទុមានិ, អហំ យាចាមិ យាចិតោតិ.

បទុមជាតកំ បឋមំ.

២៦២. មុទុបាណិជាតកំ (៣-២-២)

៣៤. បាណិ ចេ មុទុកោ ចស្ស, នាគោ ចស្ស សុការិតោ;

អន្ធការោ ច វស្សេយ្យ, អថ នូន តទា សិយា.

៣៥. អនលា មុទុសម្ភាសា, ទុប្បូរា តា [ទុប្បូរត្តា (ក.)] នទីសមា;

សីទន្តិ នំ វិទិត្វាន, អារកា បរិវជ្ជយេ.

៣៦. យំ ឯតា ឧបសេវន្តិ, ឆន្ទសា វា ធនេន វា;

ជាតវេទោវ សំ ឋានំ, ខិប្បំ អនុទហន្តិ នន្តិ.

មុទុបាណិជាតកំ ទុតិយំ.

២៦៣. ចូឡបលោភនជាតកំ (៣-២-៣)

៣៧. អភិជ្ជមានេ វារិស្មិំ, សយំ [អយំ (ក.)] អាគម្ម ឥទ្ធិយា;

មិស្សីភាវិត្ថិយា គន្ត្វា, សំសីទសិ [សំសីទតិ (ក.)] មហណ្ណវេ.

៣៨. អាវដ្ដនី មហាមាយា, ព្រហ្មចរិយវិកោបនា;

សីទន្តិ នំ វិទិត្វាន, អារកា បរិវជ្ជយេ.

៣៩. យំ ឯតា ឧបសេវន្តិ, ឆន្ទសា វា ធនេន វា;

ជាតវេទោវ សំ ឋានំ, ខិប្បំ អនុទហន្តិ នន្តិ.

ចូឡបលោភន [ចុល្លបលោភន (សី. ស្យា. បី.)] ជាតកំ តតិយំ.

២៦៤. មហាបនាទជាតកំ (៣-២-៤)

៤០. បនាទោ នាម សោ រាជា, យស្ស យូបោ សុវណ្ណយោ;

តិរិយំ សោឡសុព្ពេធោ [សោឡសបព្ពេធោ (សី. បី.)], ឧទ្ធមាហុ [ឧច្ចមាហុ (សី. ស្យា. បី.)] សហស្សធា.

៤១. សហស្សកណ្ឌោ សតគេណ្ឌុ [សតភេទោ (សី. បី.), សតភេណ្ឌុ (សី. និស្សយ)], ធជាសុ ហរិតាមយោ;

អនច្ចុំ តត្ថ គន្ធព្ពា, ឆ សហស្សានិ សត្តធា.

៤២. ឯវមេតំ [ឯវមេវ (ក.)] តទា អាសិ, យថា ភាសសិ ភទ្ទជិ;

សក្កោ អហំ តទា អាសិំ, វេយ្យាវច្ចករោ តវាតិ.

មហាបនាទជាតកំ ចតុត្ថំ.

២៦៥. ខុរប្បជាតកំ (៣-២-៥)

៤៣. ទិស្វា ខុរប្បេ ធនុវេគនុន្នេ, ខគ្គេ គហីតេ តិខិណេ តេលធោតេ;

តស្មិំ ភយស្មិំ មរណេ វិយូឡ្ហេ, កស្មា នុ តេ នាហុ ឆម្ភិតត្តំ.

៤៤. ទិស្វា ខុរប្បេ ធនុវេគនុន្នេ, ខគ្គេ គហីតេ តិខិណេ តេលធោតេ;

តស្មិំ ភយស្មិំ មរណេ វិយូឡ្ហេ, វេទំ អលត្ថំ វិបុលំ ឧឡារំ.

៤៥. សោ វេទជាតោ អជ្ឈភវិំ អមិត្តេ, បុព្ពេវ មេ ជីវិតមាសិ ចត្តំ;

ន ហិ ជីវិតេ អាលយំ កុព្ពមានោ, សូរោ កយិរា សូរកិច្ចំ កទាចីតិ.

ខុរប្បជាតកំ បញ្ចមំ.

២៦៦. វាតគ្គសិន្ធវជាតកំ (៣-២-៦)

៤៦. យេនាសិ កិសិយា បណ្ឌុ, យេន ភត្តំ ន រុច្ចតិ;

អយំ សោ អាគតោ ភត្តា [តាតោ (សី. ស្យា. បី.)], កស្មា ទានិ បលាយសិ.

៤៧. សចេ [ន ខោ (ស្យា. ក.)] បនាទិកេនេវ, សន្ថវោ នាម ជាយតិ;

យសោ ហាយតិ ឥត្ថីនំ, តស្មា តាត បលាយហំ [បលាយិហំ (ស្យា.), បលាយិតំ (ក.)].

៤៨. យស្សស្សិនំ កុលេ ជាតំ, អាគតំ យា ន ឥច្ឆតិ;

សោចតិ ចិររត្តាយ, វាតគ្គមិវ ភទ្ទលីតិ [កុន្ទលីតិ (សី. បី.), គទ្រភីតិ (ស្យា.)].

វាតគ្គសិន្ធវជាតកំ ឆដ្ឋំ.

២៦៧. កក្កដកជាតកំ (៣-២-៧)

៤៩. សិង្គីមិគោ អាយតចក្ខុនេត្តោ, អដ្ឋិត្តចោ វារិសយោ អលោមោ;

តេនាភិភូតោ កបណំ រុទាមិ, មា ហេវ មំ បាណសមំ ជហេយ្យ [ជហេយ្យា (បី.) ជហា’យ្យេ (?)].

៥០. អយ្យ ន តំ ជហិស្សាមិ, កុញ្ជរំ សដ្ឋិហាយនំ [កុញ្ជរ សដ្ឋិហាយន (សី. បី.)];

បថព្យា ចាតុរន្តាយ, សុប្បិយោ ហោសិ មេ តុវំ.

៥១. យេ កុឡីរា សមុទ្ទស្មិំ, គង្គាយ យមុនាយ [នម្មទាយ (សី. បី.)] ច;

តេសំ ត្វំ វារិជោ សេដ្ឋោ, មុញ្ច រោទន្តិយា បតិន្តិ.

កក្កដក [កុឡីរ (ក.)] ជាតកំ សត្តមំ.

២៦៨. អារាមទូសកជាតកំ (៣-២-៨)

៥២. យោ វេ សព្ពសមេតានំ, អហុវា សេដ្ឋសម្មតោ;

តស្សាយំ ឯទិសី បញ្ញា, កិមេវ ឥតរា បជា.

៥៣. ឯវមេវ តុវំ ព្រហ្មេ, អនញ្ញាយ វិនិន្ទសិ;

កថំ មូលំ អទិស្វាន [កថំហិ មូលំ អទិត្វា (ស្យា. បី.)], រុក្ខំ ជញ្ញា បតិដ្ឋិតំ.