១៣. តេរសកនិបាតោ

៤៧៤. អម្ពជាតកំ (១)

១. អហាសិ [អាហាសិ (?)] មេ អម្ពផលានិ បុព្ពេ, អណូនិ ថូលានិ ច ព្រហ្មចារិ;

តេហេវ មន្តេហិ ន ទានិ តុយ្ហំ, ទុមប្ផលា បាតុភវន្តិ ព្រហ្មេ.

២. នក្ខត្តយោគំ បដិមានយាមិ, ខណំ មុហុត្តញ្ច មន្តេ ន បស្សំ [ខណំ មុហុត្តំ ន មំ តោសយន្តិ (សី. បី.)];

នក្ខត្តយោគញ្ច ខណញ្ច លទ្ធា, អទ្ធាហរិស្សម្ពផលំ [អថាហរិស្សម្ពផលំ (សី. បី.)] បហូតំ.

៣. នក្ខត្តយោគំ ន បុរេ អភាណិ, ខណំ មុហុត្តំ ន បុរេ អសំសិ;

សយំ ហរី [អថាហរី (សី. ស្យា. បី.)] អម្ពផលំ បហូតំ, វណ្ណេន គន្ធេន រសេនុបេតំ.

៤. មន្តាភិជប្បេន បុរេ ហិ [បុរ’ស្ស (សី. បី.), បុរេបិ (ស្យា.)] តុយ្ហំ, ទុមប្ផលា បាតុភវន្តិ ព្រហ្មេ;

ស្វាជ្ជ ន បារេសិ ជប្បម្បិ មន្តំ [ជបម្បិ មន្តេ (សី. បី.)], អយំ សោ កោ នាម តវជ្ជ ធម្មោ.

៥. ចណ្ឌាលបុត្តោ មម សម្បទាសិ, ធម្មេន មន្តេ បកតិញ្ច សំសិ;

មា ចស្សុ មេ បុច្ឆិតោ នាមគោត្តំ, គុយ្ហិត្ថោ អត្ថំ [មា តំ (សី. ស្យា. បី.)] វិជហេយ្យ មន្តោ [វិជហេយ្យុមន្តា (ស្យា.)].

៦. សោហំ ជនិន្ទេន ជនម្ហិ បុដ្ឋោ, មក្ខាភិភូតោ អលិកំ អភាណិំ;

‘‘មន្តា ឥមេ ព្រាហ្មណស្សា’’តិ មិច្ឆា, បហីនមន្តោ កបណោ រុទាមិ.

៧. ឯរណ្ឌា បុចិមន្ទា វា, អថ វា បាលិភទ្ទកា;

មធុំ មធុត្ថិកោ វិន្ទេ, សោ ហិ តស្ស ទុមុត្តមោ.

៨. ខត្តិយា ព្រាហ្មណា វេស្សា, សុទ្ទា ចណ្ឌាលបុក្កុសា;

យម្ហា ធម្មំ វិជានេយ្យ, សោ ហិ តស្ស នរុត្តមោ.

៩. ឥមស្ស ទណ្ឌញ្ច វធញ្ច ទត្វា, គលេ គហេត្វា ខលយាថ [ពលយាថ (ស្យា.), គលយាថ (ក.)] ជម្មំ;

យោ ឧត្តមត្ថំ កសិរេន លទ្ធំ, មានាតិមានេន វិនាសយិត្ថ.

១០. យថា សមំ មញ្ញមានោ បតេយ្យ, សោព្ភំ គុហំ នរកំ បូតិបាទំ;

រជ្ជូតិ វា អក្កមេ កណ្ហសប្បំ, អន្ធោ យថា ជោតិមធិដ្ឋហេយ្យ;

ឯវម្បិ មំ ត្វំ ខលិតំ សបញ្ញ [សបញ្ញា (បី.)], បហីនមន្តស្ស បុនប្បទាហិ [បុន សម្បទាហិ (ស្យា.), បុនប្បសីទ (សី. បី.)].

១១. ធម្មេន មន្តំ [មន្តេ (សី. ស្យា. បី.)] តវ សម្បទាសិំ, តុវម្បិ ធម្មេន [ត្វម្បិ ធម្មេនេវ (ក.)] បរិគ្គហេសិ;

បកតិម្បិ តេ អត្តមនោ អសំសិំ, ធម្មេ ឋិតំ តំ [បតិដ្ឋំ (ក.)] ន ជហេយ្យ មន្តោ.

១២. យោ ពាល មន្តំ [ពលមន្តំ (ក.)] កសិរេន លទ្ធំ, យំ ទុល្លភំ អជ្ជ មនុស្សលោកេ;

កិញ្ចាបិ លទ្ធា ជីវិតុំ អប្បបញ្ញោ [កិច្ឆា លទ្ធំ ជីវិកំ អប្បបញ្ញោ (សី. ស្យា.), កច្ឆាបិ លទ្ធា ជីវិកំ អប្បញ្ញ (បី.)], វិនាសយី អលិកំ ភាសមានោ.

១៣. ពាលស្ស មូឡ្ហស្ស អកតញ្ញុនោ ច, មុសា ភណន្តស្ស អសញ្ញតស្ស;

មន្តេ មយំ តាទិសកេ ន ទេម, កុតោ មន្តា គច្ឆ ន មយ្ហ រុច្ចសីតិ.

អម្ពជាតកំ បឋមំ.

៤៧៥. ផន្ទនជាតកំ (២)

១៤. កុឋារិហត្ថោ [កុធារិហត្ថោ (ក.)] បុរិសោ, វនមោគយ្ហ តិដ្ឋសិ;

បុដ្ឋោ មេ សម្ម អក្ខាហិ, កិំ ទារុំ ឆេតុមិច្ឆសិ.

១៥. ឥស្សោ [ឥសោ (សី.), ឦសោ (ស្យា. បី.)] វនានិ ចរសិ, សមានិ វិសមានិ ច;

បុដ្ឋោ មេ សម្ម អក្ខាហិ, កិំ ទារុំ នេមិយា ទឡ្ហំ.

១៦. នេវ សាលោ ន ខទិរោ, នាស្សកណ្ណោ កុតោ ធវោ;

រុក្ខោ ច [រុក្ខោវ (សី. បី.)] ផន្ទនោ នាម, តំ ទារុំ នេមិយា ទឡ្ហំ.

១៧. កីទិសានិស្ស បត្តានិ, ខន្ធោ វា បន កីទិសោ;

បុដ្ឋោ មេ សម្ម អក្ខាហិ, យថា ជានេមុ ផន្ទនំ.

១៨. យស្ស សាខា បលម្ពន្តិ, នមន្តិ ន ច ភញ្ជរេ;

សោ រុក្ខោ ផន្ទនោ នាម, យស្ស មូលេ អហំ ឋិតោ.

១៩. អរានំ ចក្កនាភីនំ, ឦសានេមិរថស្ស ច;

សព្ពស្ស តេ កម្មនិយោ, អយំ ហេស្សតិ ផន្ទនោ.

២០. ឥតិ ផន្ទនរុក្ខោបិ, តាវទេ អជ្ឈភាសថ;

មយ្ហម្បិ វចនំ អត្ថិ, ភារទ្វាជ សុណោហិ មេ.

២១. ឥស្សស្ស [ឥមស្ស (ក. សី. ក.)] ឧបក្ខន្ធម្ហា [ឧបខន្ធម្ហា (ក. សី. បី. ក.)], ឧក្កច្ច ចតុរង្គុលំ;

តេន នេមិំ បសារេសិ [បរិហរេសិ (សី. បី.)], ឯវំ ទឡ្ហតរំ សិយា.

២២. ឥតិ ផន្ទនរុក្ខោបិ, វេរំ អប្បេសិ តាវទេ;

ជាតានញ្ច អជាតានំ, ឥស្សានំ ទុក្ខមាវហិ.

២៣. ឥច្ចេវំ [ឥច្ចេវ (សី. បី.)] ផន្ទនោ ឥស្សំ, ឥស្សោ ច បន ផន្ទនំ;

អញ្ញមញ្ញំ វិវាទេន, អញ្ញមញ្ញមឃាតយុំ.

២៤. ឯវមេវ មនុស្សានំ, វិវាទោ យត្ថ ជាយតិ;

មយូរនច្ចំ នច្ចន្តិ, យថា តេ ឥស្សផន្ទនា.

២៥. តំ វោ វទាមិ ភទ្ទំ វោ [ភទ្ទន្តេ (ក.)], យាវន្តេត្ថ សមាគតា;

សម្មោទថ មា វិវទថ [មាវិវទិត្ថ (សី. ស្យា. បី.)], មា ហោថ ឥស្សផន្ទនា.

២៦. សាមគ្គិមេវ [សាមគ្យមេវ (ស្យា. ក.)] សិក្ខេថ, ពុទ្ធេហេតំ បសំសិតំ;

សាមគ្គិរតោ ធម្មដ្ឋោ, យោគក្ខេមា ន ធំសតីតិ.

ផន្ទនជាតកំ ទុតិយំ.

៤៧៦. ជវនហំសជាតកំ (៣)

២៧. ឥធេវ ហំស និបត, បិយំ មេ តវ ទស្សនំ;

ឥស្សរោសិ អនុប្បត្តោ, យមិធត្ថិ បវេទយ.

២៨. សវនេន ឯកស្ស បិយា ភវន្តិ, ទិស្វា បនេកស្ស វិយេតិ [វិនេតិ (ស្យា.), វិហេតិ (បី.), វិគេតិ (ក. អដ្ឋ.)] ឆន្ទោ;

ទិស្វា ច សុត្វា ច បិយា ភវន្តិ, កច្ចិន្នុ មេ បីយសិ [បិយ្យសិ (សី. បី.)] ទស្សនេន.

២៩. សវនេន បិយោ មេសិ, ភិយ្យោ ចាគម្ម ទស្សនំ;

ឯវំ បិយទស្សនោ មេ [ឯវំ បិយទស្សនោ សមានោ (សី. ស្យា. បី.)], វស ហំស មមន្តិកេ [មម សន្តិកេ (សី. ស្យា. បី.)].

៣០. វសេយ្យាម តវាគារេ, និច្ចំ សក្កតបូជិតា;

មត្តោ ច ឯកទា វជ្ជេ [វជ្ជា (សី. បី.)], ‘‘ហំសរាជំ បចន្តុ មេ’’.

៣១. ធិរត្ថុ តំ មជ្ជបានំ, យំ មេ បិយតរំ តយា;

ន ចាបិ មជ្ជំ បិស្សាមិ [បិវិស្សាមិ (ស្យា.), បាយាមិ (សី. បី.)], យាវ មេ វច្ឆសី ឃរេ.

៣២. សុវិជានំ សិង្គាលានំ, សកុណានញ្ច [សកុន្តានញ្ច (សី. ស្យា. បី.)] វស្សិតំ;

មនុស្សវស្សិតំ រាជ, ទុព្ពិជានតរំ តតោ.

៣៣. អបិ ចេ មញ្ញតី បោសោ, ញាតិ មិត្តោ សខាតិ វា;

យោ បុព្ពេ សុមនោ ហុត្វា, បច្ឆា សម្បជ្ជតេ ទិសោ.

៣៤. យស្មិំ មនោ និវិសតិ, អវិទូរេ សហាបិ សោ;

សន្តិកេបិ ហិ សោ ទូរេ, យស្មិំ នាវិសតេ [យស្មា វិវសតេ (សី. ស្យា. បី.)] មនោ.

៣៥. អន្តោបិ សោ ហោតិ បសន្នចិត្តោ, បារំ សមុទ្ទស្ស បសន្នចិត្តោ;

អន្តោបិ សោ ហោតិ បទុដ្ឋចិត្តោ, បារំ សមុទ្ទស្ស បទុដ្ឋចិត្តោ.

៣៦. សំវសន្តា វិវសន្តិ, យេ ទិសា តេ រថេសភ;

អារា សន្តោ សំវសន្តិ, មនសា រដ្ឋវឌ្ឍន.

៣៧. អតិចិរំ និវាសេន, បិយោ ភវតិ អប្បិយោ;

អាមន្ត ខោ តំ គច្ឆាម [គច្ឆាមិ (ស្យា.)], បុរា តេ ហោម អប្បិយា [ហោមិ អប្បិយោ (ស្យា.)].

៣៨. ឯវំ ចេ យាចមានានំ, អញ្ជលិំ នាវពុជ្ឈសិ;

បរិចារកានំ សតំ [សន្តានំ (សី. ស្យា.), សត្តានំ (បី.)], វចនំ ន ករោសិ នោ;

ឯវំ តំ អភិយាចាម, បុន កយិរាសិ បរិយាយំ.

៣៩. ឯវំ ចេ នោ វិហរតំ, អន្តរាយោ ន ហេស្សតិ;

តុយ្ហញ្ចាបិ [វាបិ (ស្យា. បី. ក.)] មហារាជ, មយ្ហញ្ច [វា (ពហូសុ)] រដ្ឋវឌ្ឍន;

អប្បេវ នាម បស្សេមុ [បស្សេម (សី. ស្យា. បី.)], អហោរតានមច្ចយេតិ.

ជវនហំសជាតកំ តតិយំ.

៤៧៧. ចូឡនារទជាតកំ (៤)

៤០. ន តេ កដ្ឋានិ ភិន្នានិ, ន តេ ឧទកមាភតំ;

អគ្គីបិ តេ ន ហាបិតោ [ហាសិតោ (សី. ស្យា.)], កិំ នុ មន្ទោវ ឈាយសិ.

៤១. ន ឧស្សហេ វនេ វត្ថុំ, កស្សបាមន្តយាមិ តំ;

ទុក្ខោ វាសោ អរញ្ញស្មិំ, រដ្ឋំ ឥច្ឆាមិ គន្តវេ.

៤២. យថា អហំ ឥតោ គន្ត្វា, យស្មិំ ជនបទេ វសំ;

អាចារំ ព្រហ្មេ [ព្រហ្មំ (ក.)] សិក្ខេយ្យំ, តំ ធម្មំ អនុសាស មំ.

៤៣. សចេ អរញ្ញំ ហិត្វាន, វនមូលផលានិ ច;

រដ្ឋេ រោចយសេ វាសំ, តំ ធម្មំ និសាមេហិ មេ.

៤៤. វិសំ មា បដិសេវិត្ថោ [បដិសេវិត្ថ (ស្យា. ក.)], បបាតំ បរិវជ្ជយ;

បង្កេ ច មា វិសីទិត្ថោ [បង្កោ ច មា វិសិយិត្ថោ (ក.)], យត្តោ ចាសីវិសេ ចរេ.

៤៥. កិំ នុ វិសំ បបាតោ វា, បង្កោ វា ព្រហ្មចារិនំ;

កំ ត្វំ អាសីវិសំ ព្រូសិ, តំ មេ អក្ខាហិ បុច្ឆិតោ;

៤៦. អាសវោ តាត លោកស្មិំ, សុរា នាម បវុច្ចតិ;

មនុញ្ញោ [មនុញ្ញា (សី. ស្យា. បី.)] សុរភី វគ្គុ, សាទុ [មធុ (សី. ស្យា.)] ខុទ្ទរសូបមោ [រសូបមា (សី. ស្យា. បី.)];

វិសំ តទាហុ អរិយា សេ, ព្រហ្មចរិយស្ស នារទ.

៤៧. ឥត្ថិយោ តាត លោកស្មិំ, បមត្តំ បមថេន្តិ តា;

ហរន្តិ យុវិនោ ចិត្តំ, តូលំ ភដ្ឋំវ មាលុតោ;

បបាតោ ឯសោ អក្ខាតោ, ព្រហ្មចរិយស្ស នារទ.

៤៨. លាភោ សិលោកោ សក្ការោ, បូជា បរកុលេសុ ច;

បង្កោ ឯសោ ច [ឯសោវ (សី. ស្យា. បី.)] អក្ខាតោ, ព្រហ្មចរិយស្ស នារទ.

៤៩. សសត្ថា [មហន្តា (ស្យា. ក.)] តាត រាជានោ, អាវសន្តិ មហិំ ឥមំ;

តេ តាទិសេ មនុស្សិន្ទេ, មហន្តេ តាត នារទ.

៥០. ឥស្សរានំ អធិបតីនំ, ន តេសំ បាទតោ ចរេ;

អាសីវិសោតិ [អាសីវិសោ សោ (សី. បី.)] អក្ខាតោ, ព្រហ្មចរិយស្ស នារទ.

៥១. ភត្តត្ថោ ភត្តកាលេ ច [យំ (សី. បី.)], យំ គេហមុបសង្កមេ;

យទេត្ថ កុសលំ ជញ្ញា, តត្ថ ឃាសេសនំ ចរេ.

៥២. បវិសិត្វា បរកុលំ, បានត្ថំ [បានត្ថោ (ស្យា. បី.)] ភោជនាយ វា;

មិតំ ខាទេ មិតំ ភុញ្ជេ, ន ច រូបេ មនំ ករេ.

៥៣. គោដ្ឋំ មជ្ជំ កិរាដញ្ច [កិរាសញ្ច (សី. ស្យា.), កិរាសំ វា (បី.)], សភា និកិរណានិ ច;

អារកា បរិវជ្ជេហិ, យានីវ វិសមំ បថន្តិ.

ចូឡនារទជាតកំ ចតុត្ថំ.

៤៧៨. ទូតជាតកំ (៥)

៥៤. ទូតេ តេ ព្រហ្មេ [ទូតេ ព្រាហ្មណ (ក.)] បាហេសិំ, គង្គាតីរស្មិ ឈាយតោ;

តេសំ បុដ្ឋោ ន ព្យាកាសិ, ទុក្ខំ គុយ្ហមតំ [គុយ្ហំ មតំ (សី.), តុយ្ហំ មតំ (ស្យា. ក.)] នុ តេ.

៥៥. សចេ តេ ទុក្ខមុប្បជ្ជេ, កាសីនំ រដ្ឋវឌ្ឍន;

មា ខោ នំ តស្ស អក្ខាហិ, យោ តំ ទុក្ខា ន មោចយេ.

៥៦. យោ តស្ស [យោ ច តថា (បី.)] ទុក្ខជាតស្ស, ឯកង្គមបិ ភាគសោ [ឯកន្តមបិ ភាសតោ (សី. បី.)];

វិប្បមោចេយ្យ ធម្មេន, កាមំ តស្ស បវេទយ [បវេទយេ (សី.)].

៥៧. សុវិជានំ សិង្គាលានំ, សកុណានញ្ច វស្សិតំ;

មនុស្សវស្សិតំ រាជ, ទុព្ពិជានតរំ តតោ.

៥៨. អបិ ចេ មញ្ញតី បោសោ, ញាតិ មិត្តោ សខាតិ វា;

យោ បុព្ពេ សុមនោ ហុត្វា, បច្ឆា សម្បជ្ជតេ ទិសោ.

៥៩. យោ អត្តនោ ទុក្ខមនានុបុដ្ឋោ, បវេទយេ ជន្តុ អកាលរូបេ;

អានន្ទិនោ តស្ស ភវន្តិមិត្តា [ភវន្ត’មិត្តា (សី. បី.)], ហិតេសិនោ តស្ស ទុខី ភវន្តិ.

៦០. កាលញ្ច ញត្វាន តថាវិធស្ស, មេធាវីនំ ឯកមនំ វិទិត្វា;

អក្ខេយ្យ តិព្ពានិ [តិប្បានិ (សី. ស្យា. បី.)] បរស្ស ធីរោ, សណ្ហំ គិរំ អត្ថវតិំ បមុញ្ចេ.

៦១. សចេ ច ជញ្ញា អវិសយ្ហមត្តនោ, ន តេ ហិ មយ្ហំ [នាយំ នីតិ មយ្ហ (សី. បី.)] សុខាគមាយ;

ឯកោវ តិព្ពានិ សហេយ្យ ធីរោ, សច្ចំ ហិរោត្តប្បមបេក្ខមានោ.

៦២. អហំ រដ្ឋានិ វិចរន្តោ, និគមេ រាជធានិយោ;

ភិក្ខមានោ មហារាជ, អាចរិយស្ស ធនត្ថិកោ.

៦៣. គហបតី រាជបុរិសេ, មហាសាលេ ច ព្រាហ្មណេ;

អលត្ថំ សត្ត និក្ខានិ, សុវណ្ណស្ស ជនាធិប;

តេ មេ នដ្ឋា មហារាជ, តស្មា សោចាមហំ ភុសំ.

៦៤. បុរិសា តេ មហារាជ, មនសានុវិចិន្តិតា;

នាលំ ទុក្ខា បមោចេតុំ, តស្មា តេសំ ន ព្យាហរិំ.

៦៥. ត្វញ្ច ខោ មេ មហារាជ, មនសានុវិចិន្តិតោ;

អលំ ទុក្ខា បមោចេតុំ, តស្មា តុយ្ហំ បវេទយិំ.

៦៦. តស្សាទាសិ បសន្នត្តោ, កាសីនំ រដ្ឋវឌ្ឍនោ;

ជាតរូបមយេ និក្ខេ, សុវណ្ណស្ស ចតុទ្ទសាតិ.

ទូតជាតកំ បញ្ចមំ.

៤៧៩. កាលិង្គពោធិជាតកំ (៦)