៤៥. វិភីតកវគ្គោ

១. វិភីតកមិញ្ជិយត្ថេរអបទានំ

១. ‘‘កកុសន្ធោ មហាវីរោ, សព្ពធម្មាន បារគូ;

គណម្ហា វូបកដ្ឋោ សោ, អគមាសិ វនន្តរំ.

២. ‘‘ពីជមិញ្ជំ គហេត្វាន, លតាយ អាវុណិំ អហំ;

ភគវា តម្ហិ សមយេ, ឈាយតេ បព្ពតន្តរេ.

៣. ‘‘ទិស្វានហំ ទេវទេវំ, វិប្បសន្នេន ចេតសា;

ទក្ខិណេយ្យស្ស វីរស្ស, ពីជមិញ្ជមទាសហំ.

៤. ‘‘ឥមស្មិំយេវ កប្បម្ហិ, យំ មិញ្ជមទទិំ [ផលមទទិំ (សី. បី.), ពីជមទទិំ (ស្យា.)] តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពីជមិញ្ជស្សិទំ ផលំ.

៥. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ, ភវា សព្ពេ សមូហតា;

នាគោវ ពន្ធនំ ឆេត្វា, វិហរាមិ អនាសវោ.

៦. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ, មម ពុទ្ធស្ស សន្តិកេ;

តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៧. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ, វិមោក្ខាបិ ច អដ្ឋិមេ;

ឆឡភិញ្ញា សច្ឆិកតា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា វិភីតកមិញ្ជិយោ [វិភេទក… (ស្យា. ក.)] ថេរោ ឥមា

គាថាយោ អភាសិត្ថាតិ.

វិភីតកមិញ្ជិយត្ថេរស្សាបទានំ បឋមំ.

២. កោលទាយកត្ថេរអបទានំ

៨. ‘‘អជិនេន និវត្ថោហំ, វាកចីរធរោ តទា;

ខារិយា បូរយិត្វាន, កោលំហាសិំ មមស្សមំ [ខារិភារំ ហរិត្វាន, កោលមាហរិមស្សមំ (សី. បី.)].

៩. ‘‘តម្ហិ កាលេ សិខី ពុទ្ធោ, ឯកោ អទុតិយោ អហុ;

មមស្សមំ ឧបាគច្ឆិ, ជានន្តោ សព្ពកាលិកំ.

១០. ‘‘សកំ ចិត្តំ បសាទេត្វា, វន្ទិត្វាន ច សុព្ពតំ;

ឧភោ ហត្ថេហិ បគ្គយ្ហ, កោលំ ពុទ្ធស្សទាសហំ.

១១. ‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ ផលមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, កោលទានស្សិទំ ផលំ.

១២. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

១៣. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

១៤. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា កោលទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

កោលទាយកត្ថេរស្សាបទានំ ទុតិយំ.

៣. ពិល្លិយត្ថេរអបទានំ

១៥. ‘‘ចន្ទភាគានទីតីរេ, អស្សមោ សុកតោ មម;

ពិល្លរុក្ខេហិ [ពេលុវរុក្ខេហិ (ស្យា.)] អាកិណ្ណោ, នានាទុមនិសេវិតោ.

១៦. ‘‘សុគន្ធំ ពេលុវំ ទិស្វា, ពុទ្ធសេដ្ឋមនុស្សរិំ;

ខារិភារំ បូរយិត្វា, តុដ្ឋោ សំវិគ្គមានសោ.

១៧. ‘‘កកុសន្ធំ ឧបាគម្ម, ពិល្លបក្កមទាសហំ;

បុញ្ញក្ខេត្តស្ស វីរស្ស, វិប្បសន្នេន ចេតសា.

១៨. ‘‘ឥមស្មិំយេវ កប្បស្មិំ, យំ ផលមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ.

១៩. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

២០. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

២១. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ពិល្លិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

ពិល្លិយត្ថេរស្សាបទានំ តតិយំ.

៤. ភល្លាតទាយកត្ថេរអបទានំ

២២. ‘‘សុវណ្ណវណ្ណំ សម្ពុទ្ធំ, ទ្វត្តិំសវរលក្ខណំ;

វិបិនគ្គេន [បវនគ្គេន (សី. ស្យា. បី.)] គច្ឆន្តំ, សាលរាជំវ ផុល្លិតំ.

២៣. ‘‘តិណត្ថរំ បញ្ញាបេត្វា, ពុទ្ធសេដ្ឋំ អយាចហំ;

‘អនុកម្បតុ មំ ពុទ្ធោ, ភិក្ខំ ឥច្ឆាមិ ទាតវេ’.

២៤. ‘‘អនុកម្បកោ ការុណិកោ, អត្ថទស្សី មហាយសោ;

មម សង្កប្បមញ្ញាយ, ឱរូហិ មម អស្សមេ.

២៥. ‘‘ឱរោហិត្វាន សម្ពុទ្ធោ, និសីទិ បណ្ណសន្ថរេ;

ភល្លាតកំ គហេត្វាន, ពុទ្ធសេដ្ឋស្សទាសហំ.

២៦. ‘‘មម និជ្ឈាយមានស្ស, បរិភុញ្ជិ តទា ជិនោ;

តត្ថ ចិត្តំ បសាទេត្វា, អភិវន្ទិំ តទា ជិនំ.

២៧. ‘‘អដ្ឋារសេ កប្បសតេ, យំ ផលមទទិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ផលទានស្សិទំ ផលំ.

២៨. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

២៩. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៣០. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ភល្លាតទាយកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

ភល្លាតទាយកត្ថេរស្សាបទានំ ចតុត្ថំ.

៥. ឧត្តលិបុប្ផិយត្ថេរអបទានំ

៣១. ‘‘និគ្រោធេ ហរិតោភាសេ, សំវិរុឡ្ហម្ហិ បាទបេ;

ឧត្តលិមាលំ [ឧម្មា មាលំ ហិ (ស្យា.)] បគ្គយ្ហ, ពោធិយា អភិរោបយិំ.

៣២. ‘‘ឥមស្មិំយេវ កប្បម្ហិ, យំ ពោធិមភិបូជយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ពោធិបូជាយិទំ ផលំ.

៣៣. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៣៤. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៣៥. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា ឧត្តលិបុប្ផិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

ឧត្តលិបុប្ផិយត្ថេរស្សាបទានំ បញ្ចមំ.

៦. អម្ពាដកិយត្ថេរអបទានំ

៣៦. ‘‘សុបុប្ផិតំ សាលវនំ, ឱគយ្ហ វេស្សភូ មុនិ;

និសីទិ គិរិទុគ្គេសុ, អភិជាតោវ កេសរី.

៣៧. ‘‘បសន្នចិត្តោ សុមនោ, អម្ពាដកមបូជយិំ;

បុញ្ញក្ខេត្តំ អនុត្តរំ [មហាវីរំ (សី. ស្យា.)], បសន្នោ សេហិ បាណិភិ.

៣៨. ‘‘ឯកតិំសេ ឥតោ កប្បេ, យំ បុប្ផមភិរោបយិំ;

ទុគ្គតិ នាភិជានាមិ, ពុទ្ធបូជាយិទំ ផលំ.

៣៩. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៤០. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៤១. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា អម្ពាដកិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

អម្ពាដកិយត្ថេរស្សាបទានំ ឆដ្ឋំ.

៧. សីហាសនិកត្ថេរអបទានំ

៤២. ‘‘បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ, សព្ពភូតហិតេសិនោ;

បសន្នចិត្តោ សុមនោ, សីហាសនមទាសហំ.

៤៣. ‘‘ទេវលោកេ មនុស្សេ វា, យត្ថ យត្ថ វសាមហំ;

លភាមិ វិបុលំ ព្យម្ហំ, សីហាសនស្សិទំ ផលំ.

៤៤. ‘‘សោណ្ណមយា រូបិមយា, លោហិតង្គមយា [លោហិតង្កមយា (សី. ស្យា. បី.)] ពហូ;

មណិមយា ច បល្លង្កា, និព្ពត្តន្តិ មមំ សទា.

៤៥. ‘‘ពោធិយា អាសនំ កត្វា, ជលជុត្តមនាមិនោ;

ឧច្ចេ កុលេ បជាយាមិ, អហោ ធម្មសុធម្មតា.

៤៦. ‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, សីហាសនមកាសហំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, សីហាសនស្សិទំ ផលំ.

៤៧. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៤៨. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៤៩. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា សីហាសនិកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

សីហាសនិកត្ថេរស្សាបទានំ សត្តមំ.

៨. បាទបីឋិយត្ថេរអបទានំ

៥០. ‘‘សុមេធោ នាម សម្ពុទ្ធោ, អគ្គោ ការុណិកោ មុនិ;

តារយិត្វា ពហូ សត្តេ, និព្ពុតោ សោ មហាយសោ.

៥១. ‘‘សីហាសនស្ស សាមន្តា, សុមេធស្ស មហេសិនោ;

បសន្នចិត្តោ សុមនោ, បាទបីឋមការយិំ.

៥២. ‘‘កត្វាន កុសលំ កម្មំ, សុខបាកំ សុខុទ្រយំ;

បុញ្ញកម្មេន សំយុត្តោ, តាវតិំសមគច្ឆហំ.

៥៣. ‘‘តត្ថ មេ វសមានស្ស, បុញ្ញកម្មសមង្គិនោ;

បទានិ ឧទ្ធរន្តស្ស, សោណ្ណបីឋា ភវន្តិ មេ.

៥៤. ‘‘លាភា តេសំ សុលទ្ធំ វោ, យេ លភន្តិ ឧបស្សុតិំ;

និព្ពុតេ ការំ កត្វាន, លភន្តិ វិបុលំ សុខំ.

៥៥. ‘‘មយាបិ សុកតំ កម្មំ, វាណិជ្ជំ សុប្បយោជិតំ;

បាទបីឋំ ករិត្វាន, សោណ្ណបីឋំ លភាមហំ.

៥៦. ‘‘យំ យំ ទិសំ បក្កមាមិ, កេនចិ កិច្ចយេនហំ [បច្ចយេនហំ (សី. បី.)];

សោណ្ណបីឋេ អក្កមាមិ [សោណ្ណបីឋេន កមាមិ (ក.)], បុញ្ញកម្មស្សិទំ ផលំ.

៥៧. ‘‘តិំសកប្បសហស្សម្ហិ, យំ កម្មមករិំ តទា;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, បាទបីឋស្សិទំ ផលំ.

៥៨. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៥៩. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៦០. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា បាទបីឋិយោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

បាទបីឋិយត្ថេរស្សាបទានំ អដ្ឋមំ.

៩. វេទិការកត្ថេរអបទានំ

៦១. ‘‘បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ, ពោធិយា បាទបុត្តមេ;

វេទិកំ សុកតំ កត្វា, សកំ ចិត្តំ បសាទយិំ.

៦២. ‘‘អតោឡារានិ [អថោឡារានិ (សី. បី.), អគ្គោឡារានិ (ស្យា.)] ភណ្ឌានិ, កតានិ អកតានិ ច;

អន្តលិក្ខា បវស្សន្តិ, វេទិកាយ ឥទំ ផលំ.

៦៣. ‘‘ឧភតោ ព្យូឡ្ហសង្គាមេ, បក្ខន្ទន្តោ ភយានកេ;

ភយភេរវំ ន បស្សាមិ, វេទិកាយ ឥទំ ផលំ.

៦៤. ‘‘មម សង្កប្បមញ្ញាយ, ព្យម្ហំ និព្ពត្តតេ សុភំ;

សយនានិ មហគ្ឃានិ, វេទិកាយ ឥទំ ផលំ.

៦៥. ‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, យំ វេទិកមការយិំ;

ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, វេទិកាយ ឥទំ ផលំ.

៦៦. ‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ… វិហរាមិ អនាសវោ.

៦៧. ‘‘ស្វាគតំ វត មេ អាសិ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ.

៦៨. ‘‘បដិសម្ភិទា ចតស្សោ…បេ… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសនំ’’.

ឥត្ថំ សុទំ អាយស្មា វេទិការកោ ថេរោ ឥមា គាថាយោ

អភាសិត្ថាតិ.

វេទិការកត្ថេរស្សាបទានំ នវមំ.

១០. ពោធិឃរទាយកត្ថេរអបទានំ