បរិនិព្ពុតកថា
២១៩. អថ ខោ ភគវា បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, បឋមជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា ទុតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, ទុតិយជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា តតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, តតិយជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបជ្ជិ. ចតុត្ថជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជិ, អាកាសានញ្ចាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបជ្ជិ.
អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ អាយស្មន្តំ អនុរុទ្ធំ ឯតទវោច – ‘‘បរិនិព្ពុតោ, ភន្តេ អនុរុទ្ធ, ភគវា’’តិ. ‘‘នាវុសោ អានន្ទ, ភគវា បរិនិព្ពុតោ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ សមាបន្នោ’’តិ.
អថ ខោ ភគវា សញ្ញាវេទយិតនិរោធសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជិ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមាបជ្ជិ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជិ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា អាកាសានញ្ចាយតនំ សមាបជ្ជិ, អាកាសានញ្ចាយតនសមាបត្តិយា វុដ្ឋហិត្វា ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, ចតុត្ថជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា តតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, តតិយជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា ទុតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, ទុតិយជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា បឋមំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, បឋមជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា ទុតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, ទុតិយជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា តតិយំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, តតិយជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា ចតុត្ថំ ឈានំ សមាបជ្ជិ, ចតុត្ថជ្ឈានា វុដ្ឋហិត្វា សមនន្តរា ភគវា បរិនិព្ពាយិ.
២២០. បរិនិព្ពុតេ ភគវតិ សហ បរិនិព្ពានា មហាភូមិចាលោ អហោសិ ភិំសនកោ សលោមហំសោ. ទេវទុន្ទុភិយោ ច ផលិំសុ. បរិនិព្ពុតេ ភគវតិ សហ បរិនិព្ពានា ព្រហ្មាសហម្បតិ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘សព្ពេវ និក្ខិបិស្សន្តិ, ភូតា លោកេ សមុស្សយំ;
យត្ថ ឯតាទិសោ សត្ថា, លោកេ អប្បដិបុគ្គលោ;
តថាគតោ ពលប្បត្តោ, សម្ពុទ្ធោ បរិនិព្ពុតោ’’តិ.
២២១. បរិនិព្ពុតេ ភគវតិ សហ បរិនិព្ពានា សក្កោ ទេវានមិន្ទោ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘អនិច្ចា វត សង្ខារា, ឧប្បាទវយធម្មិនោ;
ឧប្បជ្ជិត្វា និរុជ្ឈន្តិ, តេសំ វូបសមោ សុខោ’’តិ.
២២២. បរិនិព្ពុតេ ភគវតិ សហ បរិនិព្ពានា អាយស្មា អនុរុទ្ធោ ឥមា គាថាយោ អភាសិ –
‘‘នាហុ អស្សាសបស្សាសោ, ឋិតចិត្តស្ស តាទិនោ;
អនេជោ សន្តិមារព្ភ, យំ កាលមករី មុនិ.
‘‘អសល្លីនេន ចិត្តេន, វេទនំ អជ្ឈវាសយិ;
បជ្ជោតស្សេវ និព្ពានំ, វិមោក្ខោ ចេតសោ អហូ’’តិ.
២២៣. បរិនិព្ពុតេ ភគវតិ សហ បរិនិព្ពានា អាយស្មា អានន្ទោ ឥមំ គាថំ អភាសិ –
‘‘តទាសិ យំ ភិំសនកំ, តទាសិ លោមហំសនំ;
សព្ពាការវរូបេតេ, សម្ពុទ្ធេ បរិនិព្ពុតេ’’តិ.
២២៤. បរិនិព្ពុតេ ភគវតិ យេ តេ តត្ថ ភិក្ខូ អវីតរាគា អប្បេកច្ចេ ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទន្តិ, ឆិន្នបាតំ បបតន្តិ, អាវដ្ដន្តិ វិវដ្ដន្តិ, ‘‘អតិខិប្បំ ភគវា បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ សុគតោ បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ ចក្ខុំ លោកេ អន្តរហិតោ’’តិ. យេ បន តេ ភិក្ខូ វីតរាគា, តេ សតា សម្បជានា អធិវាសេន្តិ – ‘‘អនិច្ចា សង្ខារា, តំ កុតេត្ថ លព្ភា’’តិ.
២២៥. អថ ខោ អាយស្មា អនុរុទ្ធោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អលំ, អាវុសោ, មា សោចិត្ថ មា បរិទេវិត្ថ. ននុ ឯតំ, អាវុសោ, ភគវតា បដិកច្ចេវ អក្ខាតំ – ‘សព្ពេហេវ បិយេហិ មនាបេហិ នានាភាវោ វិនាភាវោ អញ្ញថាភាវោ’. តំ កុតេត្ថ, អាវុសោ, លព្ភា. ‘យំ តំ ជាតំ ភូតំ សង្ខតំ បលោកធម្មំ, តំ វត មា បលុជ្ជី’តិ, នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ. ទេវតា, អាវុសោ, ឧជ្ឈាយន្តី’’តិ. ‘‘កថំភូតា បន, ភន្តេ, អាយស្មា អនុរុទ្ធោ ទេវតា មនសិ ករោតី’’តិ [ភន្តេ អនុរុទ្ធ ទេវតា មនសិ ករោន្តីតិ (ស្យា. ក.)]?
‘‘សន្តាវុសោ អានន្ទ, ទេវតា អាកាសេ បថវីសញ្ញិនិយោ កេសេ បកិរិយ កន្ទន្តិ, ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទន្តិ, ឆិន្នបាតំ បបតន្តិ, អាវដ្ដន្តិ, វិវដ្ដន្តិ – ‘អតិខិប្បំ ភគវា បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ សុគតោ បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ ចក្ខុំ លោកេ អន្តរហិតោ’តិ. សន្តាវុសោ អានន្ទ, ទេវតា បថវិយា បថវីសញ្ញិនិយោ កេសេ បកិរិយ កន្ទន្តិ, ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទន្តិ, ឆិន្នបាតំ បបតន្តិ, អាវដ្ដន្តិ, វិវដ្ដន្តិ – ‘អតិខិប្បំ ភគវា បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ សុគតោ បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ ចក្ខុំ លោកេ អន្តរហិតោ’តិ. យា បន តា ទេវតា វីតរាគា, តា សតា សម្បជានា អធិវាសេន្តិ – ‘អនិច្ចា សង្ខារា, តំ កុតេត្ថ លព្ភា’តិ. អថ ខោ អាយស្មា ច អនុរុទ្ធោ អាយស្មា ច អានន្ទោ តំ រត្តាវសេសំ ធម្មិយា កថាយ វីតិនាមេសុំ.
២២៦. អថ ខោ អាយស្មា អនុរុទ្ធោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘គច្ឆាវុសោ អានន្ទ, កុសិនារំ បវិសិត្វា កោសិនារកានំ មល្លានំ អារោចេហិ – ‘បរិនិព្ពុតោ, វាសេដ្ឋា, ភគវា, យស្សទានិ កាលំ មញ្ញថា’’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ អាយស្មតោ អនុរុទ្ធស្ស បដិស្សុត្វា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ អត្តទុតិយោ កុសិនារំ បាវិសិ. តេន ខោ បន សមយេន កោសិនារកា មល្លា សន្ធាគារេ សន្និបតិតា ហោន្តិ តេនេវ ករណីយេន. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ យេន កោសិនារកានំ មល្លានំ សន្ធាគារំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា កោសិនារកានំ មល្លានំ អារោចេសិ – ‘បរិនិព្ពុតោ, វាសេដ្ឋា, ភគវា, យស្សទានិ កាលំ មញ្ញថា’តិ. ឥទមាយស្មតោ អានន្ទស្ស វចនំ សុត្វា មល្លា ច មល្លបុត្តា ច មល្លសុណិសា ច មល្លបជាបតិយោ ច អឃាវិនោ ទុម្មនា ចេតោទុក្ខសមប្បិតា អប្បេកច្ចេ កេសេ បកិរិយ កន្ទន្តិ, ពាហា បគ្គយ្ហ កន្ទន្តិ, ឆិន្នបាតំ បបតន្តិ, អាវដ្ដន្តិ, វិវដ្ដន្តិ – ‘‘អតិខិប្បំ ភគវា បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ សុគតោ បរិនិព្ពុតោ, អតិខិប្បំ ចក្ខុំ លោកេ អន្តរហិតោ’’តិ.