សុភទ្ទបរិព្ពាជកវត្ថុ
២១២. តេន ខោ បន សមយេន សុភទ្ទោ នាម បរិព្ពាជកោ កុសិនារាយំ បដិវសតិ. អស្សោសិ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ – ‘‘អជ្ជ កិរ រត្តិយា បច្ឆិមេ យាមេ សមណស្ស គោតមស្ស បរិនិព្ពានំ ភវិស្សតី’’តិ. អថ ខោ សុភទ្ទស្ស បរិព្ពាជកស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘សុតំ ខោ បន មេតំ បរិព្ពាជកានំ វុឌ្ឍានំ មហល្លកានំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ – ‘កទាចិ ករហចិ តថាគតា លោកេ ឧប្បជ្ជន្តិ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា’តិ. អជ្ជេវ រត្តិយា បច្ឆិមេ យាមេ សមណស្ស គោតមស្ស បរិនិព្ពានំ ភវិស្សតិ. អត្ថិ ច មេ អយំ កង្ខាធម្មោ ឧប្បន្នោ, ឯវំ បសន្នោ អហំ សមណេ គោតមេ, ‘បហោតិ មេ សមណោ គោតមោ តថា ធម្មំ ទេសេតុំ, យថាហំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យ’’’ន្តិ. អថ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ យេន ឧបវត្តនំ មល្លានំ សាលវនំ, យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភោ អានន្ទ, បរិព្ពាជកានំ វុឌ្ឍានំ មហល្លកានំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ – ‘កទាចិ ករហចិ តថាគតា លោកេ ឧប្បជ្ជន្តិ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា’តិ. អជ្ជេវ រត្តិយា បច្ឆិមេ យាមេ សមណស្ស គោតមស្ស បរិនិព្ពានំ ភវិស្សតិ. អត្ថិ ច មេ អយំ កង្ខាធម្មោ ឧប្បន្នោ – ឯវំ បសន្នោ អហំ សមណេ គោតមេ ‘បហោតិ មេ សមណោ គោតមោ តថា ធម្មំ ទេសេតុំ, យថាហំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យ’ន្តិ. សាធាហំ, ភោ អានន្ទ, លភេយ្យំ សមណំ គោតមំ ទស្សនាយា’’តិ. ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា អានន្ទោ សុភទ្ទំ បរិព្ពាជកំ ឯតទវោច – ‘‘អលំ, អាវុសោ សុភទ្ទ, មា តថាគតំ វិហេឋេសិ, កិលន្តោ ភគវា’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ…បេ… តតិយម្បិ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភោ អានន្ទ, បរិព្ពាជកានំ វុឌ្ឍានំ មហល្លកានំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ – ‘កទាចិ ករហចិ តថាគតា លោកេ ឧប្បជ្ជន្តិ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា’តិ. អជ្ជេវ រត្តិយា បច្ឆិមេ យាមេ សមណស្ស គោតមស្ស បរិនិព្ពានំ ភវិស្សតិ. អត្ថិ ច មេ អយំ កង្ខាធម្មោ ឧប្បន្នោ – ឯវំ បសន្នោ អហំ សមណេ គោតមេ, ‘បហោតិ មេ សមណោ គោតមោ តថា ធម្មំ ទេសេតុំ, យថាហំ ឥមំ កង្ខាធម្មំ បជហេយ្យ’ន្តិ. សាធាហំ, ភោ អានន្ទ, លភេយ្យំ សមណំ គោតមំ ទស្សនាយា’’តិ. តតិយម្បិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ សុភទ្ទំ បរិព្ពាជកំ ឯតទវោច – ‘‘អលំ, អាវុសោ សុភទ្ទ, មា តថាគតំ វិហេឋេសិ, កិលន្តោ ភគវា’’តិ.
២១៣. អស្សោសិ ខោ ភគវា អាយស្មតោ អានន្ទស្ស សុភទ្ទេន បរិព្ពាជកេន សទ្ធិំ ឥមំ កថាសល្លាបំ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘អលំ, អានន្ទ, មា សុភទ្ទំ វារេសិ, លភតំ, អានន្ទ, សុភទ្ទោ តថាគតំ ទស្សនាយ. យំ កិញ្ចិ មំ សុភទ្ទោ បុច្ឆិស្សតិ, សព្ពំ តំ អញ្ញាបេក្ខោវ បុច្ឆិស្សតិ, នោ វិហេសាបេក្ខោ. យំ ចស្សាហំ បុដ្ឋោ ព្យាករិស្សាមិ, តំ ខិប្បមេវ អាជានិស្សតី’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ សុភទ្ទំ បរិព្ពាជកំ ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆាវុសោ សុភទ្ទ, ករោតិ តេ ភគវា ឱកាស’’ន្តិ. អថ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ, សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យេមេ, ភោ គោតម, សមណព្រាហ្មណា សង្ឃិនោ គណិនោ គណាចរិយា ញាតា យសស្សិនោ តិត្ថករា សាធុសម្មតា ពហុជនស្ស, សេយ្យថិទំ – បូរណោ កស្សបោ, មក្ខលិ គោសាលោ, អជិតោ កេសកម្ពលោ, បកុធោ កច្ចាយនោ, សញ្ចយោ ពេលដ្ឋបុត្តោ, និគណ្ឋោ នាដបុត្តោ, សព្ពេតេ សកាយ បដិញ្ញាយ អព្ភញ្ញិំសុ, សព្ពេវ ន អព្ភញ្ញិំសុ, ឧទាហុ ឯកច្ចេ អព្ភញ្ញិំសុ, ឯកច្ចេ ន អព្ភញ្ញិំសូ’’តិ? ‘‘អលំ, សុភទ្ទ, តិដ្ឋតេតំ – ‘សព្ពេតេ សកាយ បដិញ្ញាយ អព្ភញ្ញិំសុ, សព្ពេវ ន អព្ភញ្ញិំសុ, ឧទាហុ ឯកច្ចេ អព្ភញ្ញិំសុ, ឯកច្ចេ ន អព្ភញ្ញិំសូ’តិ. ធម្មំ តេ, សុភទ្ទ, ទេសេស្សាមិ; តំ សុណាហិ សាធុកំ មនសិករោហិ, ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ. ភគវា ឯតទវោច –
២១៤. ‘‘យស្មិំ ខោ, សុភទ្ទ, ធម្មវិនយេ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ន ឧបលព្ភតិ, សមណោបិ តត្ថ ន ឧបលព្ភតិ. ទុតិយោបិ តត្ថ សមណោ ន ឧបលព្ភតិ. តតិយោបិ តត្ថ សមណោ ន ឧបលព្ភតិ. ចតុត្ថោបិ តត្ថ សមណោ ន ឧបលព្ភតិ. យស្មិញ្ច ខោ, សុភទ្ទ, ធម្មវិនយេ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ឧបលព្ភតិ, សមណោបិ តត្ថ ឧបលព្ភតិ, ទុតិយោបិ តត្ថ សមណោ ឧបលព្ភតិ, តតិយោបិ តត្ថ សមណោ ឧបលព្ភតិ, ចតុត្ថោបិ តត្ថ សមណោ ឧបលព្ភតិ. ឥមស្មិំ ខោ, សុភទ្ទ, ធម្មវិនយេ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ ឧបលព្ភតិ, ឥធេវ, សុភទ្ទ, សមណោ, ឥធ ទុតិយោ សមណោ, ឥធ តតិយោ សមណោ, ឥធ ចតុត្ថោ សមណោ, សុញ្ញា បរប្បវាទា សមណេភិ អញ្ញេហិ [អញ្ញេ (បី.)]. ឥមេ ច [ឥធេវ (ក.)], សុភទ្ទ, ភិក្ខូ សម្មា វិហរេយ្យុំ, អសុញ្ញោ លោកោ អរហន្តេហិ អស្សាតិ.
‘‘ឯកូនតិំសោ វយសា សុភទ្ទ,
យំ បព្ពជិំ កិំកុសលានុឯសី;
វស្សានិ បញ្ញាស សមាធិកានិ,
យតោ អហំ បព្ពជិតោ សុភទ្ទ.
ញាយស្ស ធម្មស្ស បទេសវត្តី,
ឥតោ ពហិទ្ធា សមណោបិ នត្ថិ.
‘‘ទុតិយោបិ សមណោ នត្ថិ. តតិយោបិ សមណោ នត្ថិ. ចតុត្ថោបិ សមណោ នត្ថិ. សុញ្ញា បរប្បវាទា សមណេភិ អញ្ញេហិ. ឥមេ ច, សុភទ្ទ, ភិក្ខូ សម្មា វិហរេយ្យុំ, អសុញ្ញោ លោកោ អរហន្តេហិ អស្សា’’តិ.
២១៥. ឯវំ វុត្តេ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភន្តេ, អភិក្កន្តំ, ភន្តេ. សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ, ‘ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តី’តិ, ឯវមេវំ ភគវតា អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯសាហំ, ភន្តេ, ភគវន្តំ សរណំ គច្ឆាមិ ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. លភេយ្យាហំ, ភន្តេ, ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, លភេយ្យំ ឧបសម្បទ’’ន្តិ. ‘‘យោ ខោ, សុភទ្ទ, អញ្ញតិត្ថិយបុព្ពោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ អាកង្ខតិ បព្ពជ្ជំ, អាកង្ខតិ ឧបសម្បទំ, សោ ចត្តារោ មាសេ បរិវសតិ. ចតុន្នំ មាសានំ អច្ចយេន អារទ្ធចិត្តា ភិក្ខូ បព្ពាជេន្តិ ឧបសម្បាទេន្តិ ភិក្ខុភាវាយ. អបិ ច មេត្ថ បុគ្គលវេមត្តតា វិទិតា’’តិ. ‘‘សចេ, ភន្តេ, អញ្ញតិត្ថិយបុព្ពា ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ អាកង្ខន្តា បព្ពជ្ជំ អាកង្ខន្តា ឧបសម្បទំ ចត្តារោ មាសេ បរិវសន្តិ, ចតុន្នំ មាសានំ អច្ចយេន អារទ្ធចិត្តា ភិក្ខូ បព្ពាជេន្តិ ឧបសម្បាទេន្តិ ភិក្ខុភាវាយ. អហំ ចត្តារិ វស្សានិ បរិវសិស្សាមិ, ចតុន្នំ វស្សានំ អច្ចយេន អារទ្ធចិត្តា ភិក្ខូ បព្ពាជេន្តុ ឧបសម្បាទេន្តុ ភិក្ខុភាវាយា’’តិ.
អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘តេនហានន្ទ, សុភទ្ទំ បព្ពាជេហី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ. អថ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច – ‘‘លាភា វោ, អាវុសោ អានន្ទ; សុលទ្ធំ វោ, អាវុសោ អានន្ទ, យេ ឯត្ថ សត្ថុ [សត្ថារា (ស្យា.)] សម្មុខា អន្តេវាសិកាភិសេកេន អភិសិត្តា’’តិ. អលត្ថ ខោ សុភទ្ទោ បរិព្ពាជកោ ភគវតោ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, អលត្ថ ឧបសម្បទំ. អចិរូបសម្បន្នោ ខោ បនាយស្មា សុភទ្ទោ ឯកោ វូបកដ្ឋោ អប្បមត្តោ អាតាបី បហិតត្តោ វិហរន្តោ នចិរស្សេវ – ‘យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជន្តិ’ តទនុត្តរំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហាសិ. ‘ខីណា ជាតិ, វុសិតំ ព្រហ្មចរិយំ, កតំ ករណីយំ, នាបរំ ឥត្ថត្តាយា’តិ អព្ភញ្ញាសិ. អញ្ញតរោ ខោ បនាយស្មា សុភទ្ទោ អរហតំ អហោសិ. សោ ភគវតោ បច្ឆិមោ សក្ខិសាវកោ អហោសីតិ.
បញ្ចមោ ភាណវារោ.