ចតុមហាបទេសកថា

១៨៧. អថ ខោ ភគវា ភណ្ឌគាមេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘អាយាមានន្ទ, យេន ហត្ថិគាមោ, យេន អម្ពគាមោ, យេន ជម្ពុគាមោ, យេន ភោគនគរំ តេនុបសង្កមិស្សាមា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ. អថ ខោ ភគវា មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ យេន ភោគនគរំ តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា ភោគនគរេ វិហរតិ អានន្ទេ [សានន្ទរេ (ក.)] ចេតិយេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ចត្តារោមេ, ភិក្ខវេ, មហាបទេសេ ទេសេស្សាមិ, តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិករោថ, ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

១៨៨. ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ វទេយ្យ – ‘សម្មុខា មេតំ, អាវុសោ, ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ, អយំ ធម្មោ អយំ វិនយោ ឥទំ សត្ថុសាសន’ន្តិ. តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ភាសិតំ នេវ អភិនន្ទិតព្ពំ នប្បដិក្កោសិតព្ពំ. អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា តានិ បទព្យញ្ជនានិ សាធុកំ ឧគ្គហេត្វា សុត្តេ ឱសារេតព្ពានិ [ឱតារេតព្ពានិ], វិនយេ សន្ទស្សេតព្ពានិ. តានិ ចេ សុត្តេ ឱសារិយមានានិ [ឱតារិយមានានិ] វិនយេ សន្ទស្សិយមានានិ ន ចេវ សុត្តេ ឱសរន្តិ [ឱតរន្តិ (សី. បី. អ. និ. ៤.១៨០], ន ច វិនយេ សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ ន ចេវ តស្ស ភគវតោ វចនំ; ឥមស្ស ច ភិក្ខុនោ ទុគ្គហិត’ន្តិ. ឥតិហេតំ, ភិក្ខវេ, ឆឌ្ឌេយ្យាថ. តានិ ចេ សុត្តេ ឱសារិយមានានិ វិនយេ សន្ទស្សិយមានានិ សុត្តេ ចេវ ឱសរន្តិ, វិនយេ ច សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ តស្ស ភគវតោ វចនំ; ឥមស្ស ច ភិក្ខុនោ សុគ្គហិត’ន្តិ. ឥទំ, ភិក្ខវេ, បឋមំ មហាបទេសំ ធារេយ្យាថ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អមុកស្មិំ នាម អាវាសេ សង្ឃោ វិហរតិ សថេរោ សបាមោក្ខោ. តស្ស មេ សង្ឃស្ស សម្មុខា សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ, អយំ ធម្មោ អយំ វិនយោ ឥទំ សត្ថុសាសន’ន្តិ. តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ភាសិតំ នេវ អភិនន្ទិតព្ពំ នប្បដិក្កោសិតព្ពំ. អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា តានិ បទព្យញ្ជនានិ សាធុកំ ឧគ្គហេត្វា សុត្តេ ឱសារេតព្ពានិ, វិនយេ សន្ទស្សេតព្ពានិ. តានិ ចេ សុត្តេ ឱសារិយមានានិ វិនយេ សន្ទស្សិយមានានិ ន ចេវ សុត្តេ ឱសរន្តិ, ន ច វិនយេ សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ ន ចេវ តស្ស ភគវតោ វចនំ; តស្ស ច សង្ឃស្ស ទុគ្គហិត’ន្តិ. ឥតិហេតំ, ភិក្ខវេ, ឆឌ្ឌេយ្យាថ. តានិ ចេ សុត្តេ ឱសារិយមានានិ វិនយេ សន្ទស្សិយមានានិ សុត្តេ ចេវ ឱសរន្តិ វិនយេ ច សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ តស្ស ភគវតោ វចនំ; តស្ស ច សង្ឃស្ស សុគ្គហិត’ន្តិ. ឥទំ, ភិក្ខវេ, ទុតិយំ មហាបទេសំ ធារេយ្យាថ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អមុកស្មិំ នាម អាវាសេ សម្ពហុលា ថេរា ភិក្ខូ វិហរន្តិ ពហុស្សុតា អាគតាគមា ធម្មធរា វិនយធរា មាតិកាធរា. តេសំ មេ ថេរានំ សម្មុខា សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – អយំ ធម្មោ អយំ វិនយោ ឥទំ សត្ថុសាសន’ន្តិ. តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ភាសិតំ នេវ អភិនន្ទិតព្ពំ…បេ… ន ច វិនយេ សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ ន ចេវ តស្ស ភគវតោ វចនំ; តេសញ្ច ថេរានំ ទុគ្គហិត’ន្តិ. ឥតិហេតំ, ភិក្ខវេ, ឆឌ្ឌេយ្យាថ. តានិ ចេ សុត្តេ ឱសារិយមានានិ…បេ… វិនយេ ច សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ តស្ស ភគវតោ វចនំ; តេសញ្ច ថេរានំ សុគ្គហិត’ន្តិ. ឥទំ, ភិក្ខវេ, តតិយំ មហាបទេសំ ធារេយ្យាថ.

‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អមុកស្មិំ នាម អាវាសេ ឯកោ ថេរោ ភិក្ខុ វិហរតិ ពហុស្សុតោ អាគតាគមោ ធម្មធរោ វិនយធរោ មាតិកាធរោ. តស្ស មេ ថេរស្ស សម្មុខា សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – អយំ ធម្មោ អយំ វិនយោ ឥទំ សត្ថុសាសន’ន្តិ. តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ ភាសិតំ នេវ អភិនន្ទិតព្ពំ នប្បដិក្កោសិតព្ពំ. អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា តានិ បទព្យញ្ជនានិ សាធុកំ ឧគ្គហេត្វា សុត្តេ ឱសារិតព្ពានិ, វិនយេ សន្ទស្សេតព្ពានិ. តានិ ចេ សុត្តេ ឱសារិយមានានិ វិនយេ សន្ទស្សិយមានានិ ន ចេវ សុត្តេ ឱសរន្តិ, ន ច វិនយេ សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ ន ចេវ តស្ស ភគវតោ វចនំ; តស្ស ច ថេរស្ស ទុគ្គហិត’ន្តិ. ឥតិហេតំ, ភិក្ខវេ, ឆឌ្ឌេយ្យាថ. តានិ ច សុត្តេ ឱសារិយមានានិ វិនយេ សន្ទស្សិយមានានិ សុត្តេ ចេវ ឱសរន្តិ, វិនយេ ច សន្ទិស្សន្តិ, និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ – ‘អទ្ធា, ឥទំ តស្ស ភគវតោ វចនំ; តស្ស ច ថេរស្ស សុគ្គហិត’ន្តិ. ឥទំ, ភិក្ខវេ, ចតុត្ថំ មហាបទេសំ ធារេយ្យាថ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារោ មហាបទេសេ ធារេយ្យាថា’’តិ.

តត្របិ សុទំ ភគវា ភោគនគរេ វិហរន្តោ អានន្ទេ ចេតិយេ ឯតទេវ ពហុលំ ភិក្ខូនំ ធម្មិំ កថំ ករោតិ – ‘‘ឥតិ សីលំ, ឥតិ សមាធិ, ឥតិ បញ្ញា. សីលបរិភាវិតោ សមាធិ មហប្ផលោ ហោតិ មហានិសំសោ. សមាធិបរិភាវិតា បញ្ញា មហប្ផលា ហោតិ មហានិសំសា. បញ្ញាបរិភាវិតំ ចិត្តំ សម្មទេវ អាសវេហិ វិមុច្ចតិ, សេយ្យថិទំ – កាមាសវា, ភវាសវា, អវិជ្ជាសវា’’តិ.