៦. ធនុគ្គហសុត្តវណ្ណនា

២២៨. ឆដ្ឋេ ទឡ្ហធម្មា ធនុគ្គហាតិ ទឡ្ហធនុនោ ឥស្សាសា. ទឡ្ហធនុ នាម ទ្វិសហស្សថាមំ វុច្ចតិ, ទ្វិសហស្សថាមំ នាម យស្ស អារោបិតស្ស ជិយាពទ្ធោ លោហសីសាទីនំ ភារោ ទណ្ឌេ គហេត្វា យាវ កណ្ឌប្បមាណា ឧក្ខិត្តស្ស បថវិតោ មុច្ចតិ. សុសិក្ខិតាតិ ទសទ្វាទសវស្សានិ អាចរិយកុលេ ឧគ្គហិតសិប្បា. កតហត្ថាតិ យោ សិប្បមេវ ឧគ្គណ្ហាតិ, សោ កតហត្ថោ ន ហោតិ, ឥមេ បន កតហត្ថា ចិណ្ណវសីភាវា. កតូបាសនាតិ រាជកុលាទីសុ ទស្សិតសិប្បា.

តស្ស បុរិសស្ស ជវោតិ ឯវរូបោ អញ្ញោ បុរិសោ នាម ន ភូតបុព្ពោ, ពោធិសត្តស្សេវ បន ជវនហំសកាលោ នាម អាសិ. តទា ពោធិសត្តោ ចត្តារិ កណ្ឌានិ អាហរិ. តទា កិរស្ស កនិដ្ឋភាតរោ ‘‘មយំ, ភាតិក, សូរិយេន សទ្ធិំ ជវិស្សាមា’’តិ អារោចេសុំ. ពោធិសត្តោ អាហ – ‘‘សូរិយោ សីឃជវោ, ន សក្ខិស្សថ តុម្ហេ តេន សទ្ធិំ ជវិតុ’’ន្តិ. តេ ទុតិយំ តតិយម្បិ តថេវ វត្វា ឯកទិវសំ ‘‘គច្ឆាមា’’តិ យុគន្ធរបព្ពតំ អារុហិត្វា និសីទិំសុ. ពោធិសត្តោ ‘‘កហំ មេ ភាតរោ’’តិ? បុច្ឆិត្វា, ‘‘សូរិយេន សទ្ធិំ ជវិតុំ គតា’’តិ វុត្តេ, ‘‘វិនស្សិស្សន្តិ តបស្សិនោ’’តិ តេ អនុកម្បមានោ សយម្បិ គន្ត្វា តេសំ សន្តិកេ និសីទិ. អថ សូរិយេ ឧគ្គច្ឆន្តេ ទ្វេបិ ភាតរោ សូរិយេន សទ្ធិំយេវ អាកាសំ បក្ខន្តា, ពោធិសត្តោបិ តេហិ សទ្ធិំយេវ បក្ខន្តោ. តេសុ ឯកស្ស អបត្តេយេវ អន្តរភត្តសមយេ បក្ខន្តរេសុ អគ្គិ ឧដ្ឋហិ, សោ ភាតរំ បក្កោសិត្វា ‘‘ន សក្កោមី’’តិ អាហ. តមេនំ ពោធិសត្តោ ‘‘មា ភាយី’’តិ សមស្សាសេត្វា បក្ខបញ្ជរេន បលិវេឋេត្វា ទរថំ វិនោទេត្វា ‘‘គច្ឆា’’តិ បេសេសិ.

ទុតិយោ យាវ អន្តរភត្តា ជវិត្វា បក្ខន្តរេសុ អគ្គិម្ហិ ឧដ្ឋហិតេ តថេវាហ. តម្បិ សោ តថេវ កត្វា ‘‘គច្ឆា’’តិ បេសេសិ. សយំ បន យាវ មជ្ឈន្ហិកា ជវិត្វា, ‘‘ឯតេ ពាលាតិ មយាបិ ពាលេន ន ភវិតព្ព’’ន្តិ និវត្តិត្វា – ‘‘អទិដ្ឋសហាយកំ ពារាណសិរាជំ បស្សិស្សាមី’’តិ ពារាណសិំ អគមាសិ. តស្មិំ នគរមត្ថកេ បរិព្ភមន្តេ ទ្វាទសយោជនំ នគរំ បត្តកដាហេន ឱត្ថដបត្តោ វិយ អហោសិ. អថ បរិព្ភមន្តស្ស បរិព្ភមន្តស្ស តត្ថ តត្ថ ឆិទ្ទានិ បញ្ញាយិំសុ. សយម្បិ អនេកហំសសហស្សសទិសោ បញ្ញាយិ. សោ វេគំ បដិសំហរិត្វា រាជគេហាភិមុខោ អហោសិ. រាជា ឱលោកេត្វា – ‘‘អាគតោ កិរ មេ បិយសហាយោ ជវនហំសោ’’តិ វាតបានំ វិវរិត្វា រតនបីឋំ បញ្ញាបេត្វា ឱលោកេន្តោ អដ្ឋាសិ. ពោធិសត្តោ រតនបីឋេ និសីទិ.

អថស្ស រាជា សហស្សបាកេន តេលេន បក្ខន្តរានិ មក្ខេត្វា, មធុលាជេ ចេវ មធុរបានកញ្ច អទាសិ. តតោ នំ កតបរិភោគំ ‘‘សម្ម, កហំ អគមាសី’’តិ? បុច្ឆិ. សោ តំ បវត្តិំ អារោចេត្វា ‘‘អថាហំ, មហារាជ, យាវ មជ្ឈន្ហិកា ជវិត្វា – ‘នត្ថិ ជវិតេន អត្ថោ’តិ និវត្តោ’’តិ អាចិក្ខិ. អថ រាជា អាហ – ‘‘អហំ, សាមិ, តុម្ហាកំ សូរិយេន សទ្ធិំ ជវនវេគំ បស្សិតុកាមោ’’តិ. ទុក្ករំ, មហារាជ, ន សក្កា តយា បស្សិតុន្តិ. តេន ហិ, សាមិ, សរិក្ខកមត្តម្បិ ទស្សេហីតិ. អាម, មហារាជ, ធនុគ្គហេ សន្និបាតេហីតិ. រាជា សន្និបាតេសិ. ហំសោ តតោ ចត្តារោ គហេត្វា នគរមជ្ឈេ តោរណំ ការេត្វា អត្តនោ គីវាយ ឃណ្ឌំ បិឡន្ធាបេត្វា តោរណស្ស ឧបរិ និសីទិត្វា – ‘‘ចត្តារោ ជនា តោរណំ និស្សាយ ចតុទិសាភិមុខា ឯកេកំ កណ្ឌំ ខិបន្តូ’’តិ វត្វា, សយំ បឋមកណ្ឌេនេវ សទ្ធិំ ឧប្បតិត្វា, តំ កណ្ឌំ អគ្គហេត្វាវ, ទក្ខិណាភិមុខំ គតកណ្ឌំ ធនុតោ រតនមត្តាបគតំ គណ្ហិ. ទុតិយំ ទ្វិរតនមត្តាបគតំ, តតិយំ តិរតនមត្តាបគតំ, ចតុត្ថំ ភូមិំ អប្បត្តមេវ គណ្ហិ. អថ នំ ចត្តារិ កណ្ឌានិ គហេត្វា តោរណេ និសិន្នកាលេយេវ អទ្ទសំសុ. សោ រាជានំ អាហ – ‘‘បស្ស, មហារាជ, ឯវំសីឃោ អម្ហាកំ ជវោ’’តិ. ឯវំ ពោធិសត្តេនេវ ជវនហំសកាលេ តានិ កណ្ឌានិ អាហរិតានីតិ វេទិតព្ពានិ.

បុរតោ ធាវន្តីតិ អគ្គតោ ជវន្តិ. ន បនេតា សព្ពកាលំ បុរតោវ ហោន្តិ, កទាចិ បុរតោ, កទាចិ បច្ឆតោ ហោន្តិ. អាកាសដ្ឋកវិមានេសុ ហិ ឧយ្យានានិបិ ហោន្តិ បោក្ខរណិយោបិ, តា តត្ថ នហាយន្តិ, ឧទកកីឡំ កីឡមានា បច្ឆតោបិ ហោន្តិ, វេគេន បន គន្ត្វា បុន បុរតោវ ធាវន្តិ. អាយុសង្ខារាតិ រូបជីវិតិន្ទ្រិយំ សន្ធាយ វុត្តំ. តញ្ហិ តតោ សីឃតរំ ខីយតិ. អរូបធម្មានំ បន ភេទោ ន សក្កា បញ្ញាបេតុំ. ឆដ្ឋំ.