៦. ឧបសីវសុត្តវណ្ណនា

១០៧៦. ឯកោ អហន្តិ ឧបសីវសុត្តំ. តត្ថ មហន្តមោឃន្តិ មហន្តំ ឱឃំ. អនិស្សិតោតិ បុគ្គលំ វា ធម្មំ វា អនិស្សិតោ. នោ វិសហាមីតិ ន សក្កោមិ. អារម្មណន្តិ និស្សយំ. យំ និស្សិតោតិ យំ បុគ្គលំ វា ធម្មំ វា និស្សិតោ.

១០៧៧. ឥទានិ យស្មា សោ ព្រាហ្មណោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនលាភី តញ្ច សន្តម្បិ និស្សយំ ន ជានាតិ, តេនស្ស ភគវា តញ្ច និស្សយំ ឧត្តរិ ច និយ្យានបថំ ទស្សេន្តោ ‘‘អាកិញ្ចញ្ញ’’ន្តិ គាថមាហ. តត្ថ បេក្ខមានោតិ តំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសមាបត្តិំ សតោ សមាបជ្ជិត្វា វុដ្ឋហិត្វា ច អនិច្ចាទិវសេន បស្សមានោ. នត្ថីតិ និស្សាយាតិ តំ ‘‘នត្ថិ កិញ្ចី’’តិ បវត្តសមាបត្តិំ អារម្មណំ កត្វា. តរស្សុ ឱឃន្តិ តតោ បភុតិ បវត្តាយ វិបស្សនាយ យថានុរូបំ ចតុព្ពិធម្បិ ឱឃំ តរស្សុ. កថាហីតិ កថំកថាហិ. តណ្ហក្ខយំ នត្តមហាភិបស្សាតិ រត្តិន្ទិវំ និព្ពានំ វិភូតំ កត្វា បស្ស. ឯតេនស្ស ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ កថេតិ.

១០៧៨-៩. ឥទានិ ‘‘កាមេ បហាយា’’តិ សុត្វា វិក្ខម្ភនវសេន អត្តនា បហីនេ កាមេ សម្បស្សមានោ ‘‘សព្ពេសូ’’តិ គាថមាហ. តត្ថ ហិត្វា មញ្ញន្តិ អញ្ញំ តតោ ហេដ្ឋា ឆព្ពិធម្បិ សមាបត្តិំ ហិត្វា. សញ្ញាវិមោក្ខេ បរមេតិ សត្តសុ សញ្ញាវិមោក្ខេសុ ឧត្តមេ អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ. តិដ្ឋេ នុ សោ តត្ថ អនានុយាយីតិ សោ បុគ្គលោ តត្ថ អាកិញ្ចញ្ញាយតនព្រហ្មលោកេ អវិគច្ឆមានោ តិដ្ឋេយ្យ នូតិ បុច្ឆតិ. អថស្ស ភគវា សដ្ឋិកប្បសហស្សមត្តំយេវ ឋានំ អនុជានន្តោ តតិយគាថមាហ.

១០៨០. ឯវំ តស្ស តត្ថ ឋានំ សុត្វា ឥទានិស្ស សស្សតុច្ឆេទភាវំ បុច្ឆន្តោ ‘‘តិដ្ឋេ ចេ’’តិ គាថមាហ. តត្ថ បូគម្បិ វស្សានន្តិ អនេកសង្ខ្យម្បិ វស្សានំ, គណរាសិន្តិ អត្ថោ. ‘‘បូគម្បិ វស្សានី’’តិបិ បាឋោ, តត្ថ វិភត្តិព្យត្តយេន សាមិវចនស្ស បច្ចត្តវចនំ កត្តព្ពំ, បូគន្តិ វា ឯតស្ស ពហូនីតិ អត្ថោ វត្តព្ពោ. ‘‘បូគានី’’តិ វាបិ បឋន្តិ, បុរិមបាឋោយេវ សព្ពសុន្ទរោ. តត្ថេវ សោ សីតិ សិយា វិមុត្តោតិ សោ បុគ្គលោ តត្ថេវាកិញ្ចញ្ញាយតនេ នានាទុក្ខេហិ វិមុត្តោ សីតិភាវប្បត្តោ ភវេយ្យ, និព្ពានប្បត្តោ សស្សតោ ហុត្វា តិដ្ឋេយ្យាតិ អធិប្បាយោ. ចវេថ វិញ្ញាណំ តថាវិធស្សាតិ ឧទាហុ តថាវិធស្ស វិញ្ញាណំ អនុបាទាយ បរិនិព្ពាយេយ្យាតិ ឧច្ឆេទំ បុច្ឆតិ, បដិសន្ធិគ្គហណត្ថំ វាបិ ភវេយ្យាតិ បដិសន្ធិម្បិ តស្ស បុច្ឆតិ.

១០៨១. អថស្ស ភគវា ឧច្ឆេទសស្សតំ អនុបគម្ម តត្ថ ឧប្បន្នស្ស អរិយសាវកស្ស អនុបាទាយ បរិនិព្ពានំ ទស្សេន្តោ ‘‘អច្ចី យថា’’តិ គាថមាហ. តត្ថ អត្ថំ បលេតីតិ អត្ថំ គច្ឆតិ. ន ឧបេតិ សង្ខន្តិ ‘‘អសុកំ នាម ទិសំ គតោ’’តិ វោហារំ ន គច្ឆតិ. ឯវំ មុនី នាមកាយា វិមុត្តោតិ ឯវំ តត្ថ ឧប្បន្នោ សេក្ខមុនិ បកតិយា បុព្ពេវ រូបកាយា វិមុត្តោ តត្ថ ចតុត្ថមគ្គំ និព្ពត្តេត្វា ធម្មកាយស្ស បរិញ្ញាតត្តា បុន នាមកាយាបិ វិមុត្តោ ឧភតោភាគវិមុត្តោ ខីណាសវោ ហុត្វា អនុបាទាបរិនិព្ពានសង្ខាតំ អត្ថំ បលេតិ, ន ឧបេតិ សង្ខំ ‘‘ខត្តិយោ វា ព្រាហ្មណោ វា’’តិ ឯវមាទិកំ.

១០៨២. ឥទានិ ‘‘អត្ថំ បលេតី’’តិ សុត្វា តស្ស យោនិសោ អត្ថំ អសល្លក្ខេន្តោ ‘‘អត្ថង្គតោ សោ’’តិ គាថមាហ. តស្សត្ថោ – សោ អត្ថង្គតោ ឧទាហុ នត្ថិ, ឧទាហុ វេ សស្សតិយា សស្សតភាវេន អរោគោ អវិបរិណាមធម្មោ សោតិ ឯវំ តំ មេ មុនី សាធុ វិយាករោហិ. កិំ ការណំ? តថា ហិ តេ វិទិតោ ឯស ធម្មោតិ.

១០៨៣. អថស្ស ភគវា តថា អវត្តព្ពតំ ទស្សេន្តោ ‘‘អត្ថង្គតស្សា’’តិ គាថមាហ. តត្ថ អត្ថង្គតស្សាតិ អនុបាទាបរិនិព្ពុតស្ស. ន បមាណមត្ថីតិ រូបាទិប្បមាណំ នត្ថិ. យេន នំ វជ្ជុន្តិ យេន រាគាទិនា នំ វទេយ្យុំ. សព្ពេសុ ធម្មេសូតិ សព្ពេសុ ខន្ធាទិធម្មេសុ. សេសំ សព្ពត្ថ បាកដមេវ.

ឯវំ ភគវា ឥមំ សុត្តំ អរហត្តនិកូដេនេវ ទេសេសិ. ទេសនាបរិយោសានេ ច វុត្តសទិសោ ឯវ ធម្មាភិសមយោ អហោសីតិ.

បរមត្ថជោតិកាយ ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ

សុត្តនិបាត-អដ្ឋកថាយ ឧបសីវសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.