៧. មជ្ឈេសុត្តវណ្ណនា

៦១. សត្តមេ បារាយនេ មេត្តេយ្យបញ្ហេតិ បារាយនសមាគមម្ហិ មេត្តេយ្យមាណវស្ស បញ្ហេ. ឧភោន្តេ វិទិត្វានាតិ ទ្វេ អន្តេ ទ្វេ កោដ្ឋាសេ ជានិត្វា. មជ្ឈេ មន្តា ន លិប្បតីតិ មន្តា វុច្ចតិ បញ្ញា, តាយ ឧភោ អន្តេ វិទិត្វា មជ្ឈេ ន លិប្បតិ, វេមជ្ឈេដ្ឋានេ ន លិប្បតិ. សិព្ពនិមច្ចគាតិ សិព្ពនិសង្ខាតំ តណ្ហំ អតីតោ. ផស្សោតិ ផស្សវសេន និព្ពត្តត្តា អយំ អត្តភាវោ. ឯកោ អន្តោតិ អយមេកោ កោដ្ឋាសោ. ផស្សសមុទយោតិ ផស្សោ សមុទយោ អស្សាតិ ផស្សសមុទយោ, ឥមស្មិំ អត្តភាវេ កតកម្មផស្សបច្ចយា និព្ពត្តោ អនាគតត្តភាវោ. ទុតិយោ អន្តោតិ ទុតិយោ កោដ្ឋាសោ. ផស្សនិរោធោតិ និព្ពានំ. មជ្ឈេតិ សិព្ពិនិតណ្ហំ ឆេត្វា ទ្វិធាករណដ្ឋេន និព្ពានំ មជ្ឈេ នាម ហោតិ. តណ្ហា ហិ នំ សិព្ពតីតិ តណ្ហា នំ អត្តភាវទ្វយសង្ខាតំ ផស្សញ្ច ផស្សសមុទយញ្ច សិព្ពតិ ឃដ្ដេតិ. កិំ ការណា? តស្ស តស្សេវ ភវស្ស អភិនិព្ពត្តិយា. យទិ ហិ តណ្ហា ន សិព្ពេយ្យ, តស្ស តស្ស ភវស្ស និព្ពត្តិ ន ភវេយ្យ. ឥមស្មិំ ឋានេ កោដិមជ្ឈិកូបមំ គណ្ហន្តិ. ទ្វិន្នញ្ហិ កណ្ឌានំ ឯកតោ កត្វា មជ្ឈេ សុត្តេន សំសិព្ពិតានំ កោដិ មជ្ឈន្តិ វុច្ចតិ. សុត្តេ ឆិន្នេ ឧភោ កណ្ឌានិ ឧភតោ បតន្តិ. ឯវមេត្ថ កណ្ឌទ្វយំ វិយ វុត្តប្បការា ទ្វេ អន្តា, សិព្ពិត្វា ឋិតសុត្តំ វិយ តណ្ហា, សុត្តេ ឆិន្នេ កណ្ឌទ្វយស្ស ឧភតោបតនំ វិយ តណ្ហាយ និរុទ្ធាយ អន្តទ្វយំ និរុទ្ធមេវ ហោតិ. ឯត្តាវតាតិ ឯត្តកេន ឥមិនា ឧភោ អន្តេ វិទិត្វា តណ្ហាយ មជ្ឈេ អនុបលិត្តភាវេន អភិញ្ញេយ្យំ ចតុសច្ចធម្មំ អភិជានាតិ នាម, តីរណបរិញ្ញាយ ច បហានបរិញ្ញាយ ច បរិជានិតព្ពំ លោកិយសច្ចទ្វយំ បរិជានាតិ នាម. ទិដ្ឋេវ ធម្មេតិ ឥមស្មិំយេវ អត្តភាវេ. ទុក្ខស្សន្តករោ ហោតីតិ វដ្ដទុក្ខស្ស កោដិករោ បរិច្ឆេទបរិវដុមករោ ហោតិ នាម.

ទុតិយវារេ តិណ្ណំ កណ្ឌានំ វសេន ឧបមា វេទិតព្ពា. តិណ្ណញ្ហិ កណ្ឌានំ សុត្តេន សំសិព្ពិតានំ សុត្តេ ឆិន្នេ តីណិ កណ្ឌានិ តីសុ ឋានេសុ បតន្តិ, ឯវមេត្ថ កណ្ឌត្តយំ វិយ អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នា ខន្ធា, សុត្តំ វិយ តណ្ហា. សា ហិ អតីតំ បច្ចុប្បន្នេន, បច្ចុប្បន្នញ្ច អនាគតេន សទ្ធិំ សំសិព្ពតិ. សុត្តេ ឆិន្នេ កណ្ឌត្តយស្ស តីសុ ឋានេសុ បតនំ វិយ តណ្ហាយ និរុទ្ធាយ អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នា ខន្ធា និរុទ្ធាវ ហោន្តិ.

តតិយវារេ អទុក្ខមសុខា មជ្ឈេតិ ទ្វិន្នំ វេទនានំ អន្តរដ្ឋកភាវេន មជ្ឈេ. សុខញ្ហិ ទុក្ខស្ស, ទុក្ខំ វា សុខស្ស អន្តរំ នាម នត្ថិ. តណ្ហា សិព្ពិនីតិ វេទនាសុ នន្ទិរាគោ វេទនានំ ឧបច្ឆេទំ និវារេតីតិ តា សិព្ពតិ នាម.

ចតុត្ថវារេ វិញ្ញាណំ មជ្ឈេតិ បដិសន្ធិវិញ្ញាណម្បិ សេសវិញ្ញាណម្បិ នាមរូបបច្ចយសមុទាគតត្តា នាមរូបានំ មជ្ឈេ នាម.

បញ្ចមវារេ វិញ្ញាណំ មជ្ឈេតិ កម្មវិញ្ញាណំ មជ្ឈេ, អជ្ឈត្តិកាយតនេសុ វា មនាយតនេន កម្មស្ស គហិតត្តា ឥធ យំកិញ្ចិ វិញ្ញាណំ មជ្ឈេ នាម, មនោទ្វារេ វា អាវជ្ជនស្ស អជ្ឈត្តិកាយតននិស្សិតត្តា ជវនវិញ្ញាណំ មជ្ឈេ នាម.

ឆដ្ឋវារេ សក្កាយោតិ តេភូមកវដ្ដំ. សក្កាយសមុទយោតិ សមុទយសច្ចំ. សក្កាយនិរោធោតិ និរោធសច្ចំ. បរិយាយេនាតិ តេន តេន ការណេនេវ. សេសំ សព្ពត្ថ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.