(២៥) ៥. អាបត្តិភយវគ្គោ

១. សង្ឃភេទកសុត្តវណ្ណនា

២៤៣. បញ្ចមស្ស បឋមេ អបិ នុ តំ, អានន្ទ, អធិករណន្តិ វិវាទាធិករណាទីសុ អញ្ញតរំ អធិករណំ ភិក្ខុសង្ឃស្ស ឧប្បជ្ជិ, សត្ថា តស្ស វូបសន្តភាវំ បុច្ឆន្តោ ឯវមាហ. កុតោ តំ, ភន្តេតិ, ភន្តេ, កុតោ កិន្តិ កេន ការណេន តំ អធិករណំ វូបសមិស្សតីតិ វទតិ. កេវលកប្បន្តិ សកលំ សមន្តតោ. សង្ឃភេទាយ ឋិតោតិ សង្ឃេន សទ្ធិំ វាទត្ថាយ កថិតំ បដិកថេន្តោវ ឋិតោ. តត្រាយស្មាតិ តស្មិំ ឯវំ ឋិតេ អាយស្មា អនុរុទ្ធោ. ន ឯកវាចិកម្បិ ភណិតព្ពំ មញ្ញតីតិ ‘‘មា, អាវុសោ, សង្ឃេន សទ្ធិំ ឯវំ អវចា’’តិ ឯកវចនម្បិ វត្តព្ពំ ន មញ្ញតិ. វោយុញ្ជតីតិ អនុយុញ្ជតិ អនុយោគំ អាបជ្ជតិ. អត្ថវសេតិ ការណវសេ. នាសេស្សន្តីតិ ឧបោសថប្បវារណំ ឧបគន្តុំ អទត្វា និក្កឌ្ឍិស្សន្តិ. សេសំ បាឡិវសេនេវ វេទិតព្ពំ.

២. អាបត្តិភយសុត្តវណ្ណនា

២៤៤. ទុតិយេ ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វាតិ បញ្ច សិខណ្ឌកេ ឋបេត្វា ខុរេន មុណ្ឌំ ករិត្វា. ខរស្សរេនាតិ កក្ខឡសទ្ទេន. បណវេនាតិ វជ្ឈភេរិយា. ថលដ្ឋស្សាតិ ឯកមន្តេ ឋិតស្ស. សីសច្ឆេជ្ជន្តិ សីសច្ឆេទារហំ. យត្រ ហិ នាមាតិ យំ នាម. សោ វតស្សាហន្តិ សោ វត អហំ អស្សំ, យំ ឯវរូបំ បាបំ ន ករេយ្យន្តិ អត្ថោ. យថាធម្មំ បដិករិស្សតីតិ ធម្មានុរូបំ បដិករិស្សតិ, សាមណេរភូមិយំ ឋស្សតីតិ អត្ថោ. កាឡវត្ថំ បរិធាយាតិ កាឡបិលោតិកំ និវាសេត្វា. មោសល្លន្តិ មុសលាភិបាតារហំ. យថាធម្មន្តិ ឥធ អាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ សុទ្ធន្តេ បតិដ្ឋហន្តោ យថាធម្មំ ករោតិ នាម. ភស្មបុដន្តិ ឆារិកាភណ្ឌិកំ. គារយ្ហំ ភស្មបុដន្តិ គរហិតព្ពឆារិកាបុដេន មត្ថកេ អភិឃាតារហំ. យថាធម្មន្តិ ឥធ អាបត្តិំ ទេសេន្តោ យថាធម្មំ បដិករោតិ នាម. ឧបវជ្ជន្តិ ឧបវាទារហំ. បាដិទេសនីយេសូតិ បដិទេសេតព្ពេសុ. ឥមិនា សព្ពាបិ សេសាបត្តិយោ សង្គហិតា. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, ចត្តារិ អាបត្តិភយានីតិ, ភិក្ខវេ, ឥមានិ ចត្តារិ អាបត្តិំ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនកភយានិ នាមាតិ.

៣. សិក្ខានិសំសសុត្តវណ្ណនា

២៤៥. តតិយេ សិក្ខា អានិសំសា ឯត្ថាតិ សិក្ខានិសំសំ. បញ្ញា ឧត្តរា ឯត្ថាតិ បញ្ញុត្តរំ. វិមុត្តិ សារោ ឯត្ថាតិ វិមុត្តិសារំ. សតិ អាធិបតេយ្យា ឯត្ថាតិ សតាធិបតេយ្យំ. ឯតេសំ ហិ សិក្ខាទិសង្ខាតានំ អានិសំសាទីនំ អត្ថាយ វុស្សតីតិ វុត្តំ ហោតិ. អាភិសមាចារិកាតិ ឧត្តមសមាចារិកា. វត្តវសេន បញ្ញត្តសីលស្សេតំ អធិវចនំ. តថា តថា សោ តស្សា សិក្ខាយាតិ តថា តថា សោ សិក្ខាកាមោ ភិក្ខុ តស្មិំ សិក្ខាបទេ.

អាទិព្រហ្មចរិយិកាតិ មគ្គព្រហ្មចរិយស្ស អាទិភូតានំ ចតុន្នំ មហាសីលានមេតំ អធិវចនំ. សព្ពសោតិ សព្ពាការេន. ធម្មាតិ ចតុសច្ចធម្មា. បញ្ញាយ សមវេក្ខិតា ហោន្តីតិ សហវិបស្សនាយ មគ្គបញ្ញាយ សុទិដ្ឋា ហោន្តិ. វិមុត្តិយា ផុសិតា ហោន្តីតិ អរហត្តផលវិមុត្តិយា ញាណផស្សេន ផុដ្ឋា ហោន្តិ. អជ្ឈត្តំយេវ សតិ សូបដ្ឋិតា ហោតីតិ និយកជ្ឈត្តេយេវ សតិ សុដ្ឋុ ឧបដ្ឋិតា ហោតិ. បញ្ញាយ អនុគ្គហេស្សាមីតិ វិបស្សនាបញ្ញាយ អនុគ្គហេស្សាមិ. បញ្ញាយ សមវេក្ខិស្សាមីតិ ឥធាបិ វិបស្សនាបញ្ញា អធិប្បេតា. ផុសិតំ វា ធម្មំ តត្ថ តត្ថ បញ្ញាយ អនុគ្គហេស្សាមីតិ ឯត្ថ បន មគ្គបញ្ញាវ អធិប្បេតា.

៤. សេយ្យាសុត្តវណ្ណនា

២៤៦. ចតុត្ថេ បេតាតិ កាលកតា វុច្ចន្តិ. ឧត្តានា សេន្តីតិ តេ យេភុយ្យេន ឧត្តានកាវ សយន្តិ. អថ វា បេត្តិវិសយេ និព្ពត្តា បេតា នាម, តេ អប្បមំសលោហិតត្តា អដ្ឋិសង្ឃាតជដិតា ឯកេន បស្សេន សយិតុំ ន សក្កោន្តិ, ឧត្តានាវ សេន្តិ. អនត្តមនោ ហោតីតិ តេជុស្សទត្តា សីហោ មិគរាជា ទ្វេ បុរិមបាទេ ឯកស្មិំ, បច្ឆិមបាទេ ឯកស្មិំ ឋានេ ឋបេត្វា នង្គុដ្ឋំ អន្តរសត្ថិម្ហិ បក្ខិបិត្វា បុរិមបាទបច្ឆិមបាទនង្គុដ្ឋានំ ឋិតោកាសំ សល្លក្ខេត្វា ទ្វិន្នំ បុរិមបាទានំ មត្ថកេ សីសំ ឋបេត្វា សយតិ. ទិវសម្បិ សយិត្វា បពុជ្ឈមានោ ន ឧត្តសន្តោ បពុជ្ឈតិ, សីសំ បន ឧក្ខិបិត្វា បុរិមបាទាទីនំ ឋិតោកាសំ សល្លក្ខេត្វា សចេ កិញ្ចិ ឋានំ វិជហិត្វា ឋិតំ ហោតិ, ‘‘នយិទំ តុយ្ហំ ជាតិយា, ន សូរភាវស្ស អនុរូប’’ន្តិ អនត្តមនោ ហុត្វា តត្ថេវ សយតិ, ន គោចរាយ បក្កមតិ. ឥទំ សន្ធាយ វុត្តំ – ‘‘អនត្តមនោ ហោតី’’តិ. អវិជហិត្វា ឋិតេ បន ‘‘តុយ្ហំ ជាតិយា ច សូរភាវស្ស ច អនុរូបមិទ’’ន្តិ ហដ្ឋតុដ្ឋោ ឧដ្ឋាយ សីហវិជម្ភនំ វិជម្ភិត្វា កេសរភារំ វិធុនិត្វា តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទិត្វា គោចរាយ បក្កមតិ. តេន វុត្តំ – ‘‘អត្តមនោ ហោតី’’តិ.

៥. ថូបារហសុត្តវណ្ណនា

២៤៧. បញ្ចមេ រាជា ចក្កវត្តីតិ ឯត្ថ កស្មា ភគវា អគារមជ្ឈេ វសិត្វា កាលកតស្ស រញ្ញោ ថូបករណំ អនុជានាតិ, ន សីលវតោ បុថុជ្ជនភិក្ខុស្សាតិ? អនច្ឆរិយត្តា. បុថុជ្ជនភិក្ខូនញ្ហិ ថូបេ អនុញ្ញាយមានេ តម្ពបណ្ណិទីបេ តាវ ថូបានំ ឱកាសោ ន ភវេយ្យ, តថា អញ្ញេសុ ឋានេសុ. តស្មា ‘‘អនច្ឆរិយា តេ ភវិស្សន្តី’’តិ នានុជានាតិ. ចក្កវត្តី រាជា ឯកោវ និព្ពត្តតិ, តេនស្ស ថូបោ អច្ឆរិយោ ហោតិ. បុថុជ្ជនសីលវតោ បន បរិនិព្ពុតភិក្ខុនោ វិយ មហន្តម្បិ សក្ការំ កាតុំ វដ្ដតិយេវ. ឆដ្ឋសត្តមានិ ឧត្តានត្ថានេវ.

៨. បឋមវោហារសុត្តវណ្ណនា

២៥០. អដ្ឋមេ អនរិយវោហារាតិ អនរិយានំ កថា. សេសេសុបិ ឯសេវ នយោ.

អាបត្តិភយវគ្គោ បញ្ចមោ.