៣. អកម្មនិយវគ្គវណ្ណនា

២១-២២. តតិយស្ស បឋមេ អភាវិតន្តិ អវឌ្ឍិតំ ភាវនាវសេន អប្បវត្តិតំ. អកម្មនិយំ ហោតីតិ កម្មក្ខមំ កម្មយោគ្គំ ន ហោតិ. ទុតិយេ វុត្តវិបរិយាយេន អត្ថោ វេទិតព្ពោ. ឯត្ថ ច បឋមេ ចិត្តន្តិ វដ្ដវសេន ឧប្បន្នចិត្តំ, ទុតិយេ វិវដ្ដវសេន ឧប្បន្នចិត្តំ. តត្ថ ច វដ្ដំ វដ្ដបាទំ, វិវដ្ដំ វិវដ្ដបាទន្តិ អយំ បភេទោ វេទិតព្ពោ. វដ្ដំ នាម តេភូមកវដ្ដំ, វដ្ដបាទំ នាម វដ្ដបដិលាភាយ កម្មំ, វិវដ្ដំ នាម នវ លោកុត្តរធម្មា, វិវដ្ដបាទំ នាម វិវដ្ដបដិលាភាយ កម្មំ. ឥតិ ឥមេសុ សុត្តេសុ វដ្ដវិវដ្ដមេវ កថិតន្តិ.

២៣-២៤. តតិយេ វដ្ដវសេនេវ ឧប្បន្នចិត្តំ វេទិតព្ពំ. មហតោ អនត្ថាយ សំវត្តតីតិ ទេវមនុស្សសម្បត្តិយោ មារព្រហ្មឥស្សរិយានិ ច ទទមានម្បិ បុនប្បុនំ ជាតិជរាព្យាធិមរណសោកបរិទេវទុក្ខទោមនស្សុបាយាសេ ខន្ធធាតុអាយតនបដិច្ចសមុប្បាទវដ្ដានិ ច ទទមានំ កេវលំ ទុក្ខក្ខន្ធមេវ ទេតីតិ មហតោ អនត្ថាយ សំវត្តតិ នាមាតិ. ចតុត្ថេ ចិត្តន្តិ វិវដ្ដវសេនេវ ឧប្បន្នចិត្តំ.

២៥-២៦. បញ្ចមឆដ្ឋេសុ អភាវិតំ អបាតុភូតន្តិ អយំ វិសេសោ. តត្រាមយធិប្បាយោ – វដ្ដវសេន ឧប្បន្នចិត្តំ នាម ឧប្បន្នម្បិ អភាវិតំ អបាតុភូតមេវ ហោតិ. កស្មា? លោកុត្តរបាទកជ្ឈានវិបស្សនាមគ្គផលនិព្ពានេសុ បក្ខន្ទិតុំ អសមត្ថត្តា. វិវដ្ដវសេន ឧប្បន្នំ បន ភាវិតំ បាតុភូតំ នាម ហោតិ. កស្មា? តេសុ ធម្មេសុ បក្ខន្ទិតុំ សមត្ថត្តា. កុរុន្ទកវាសី ផុស្សមិត្តត្ថេរោ បនាហ – ‘‘មគ្គចិត្តមេវ, អាវុសោ, ភាវិតំ បាតុភូតំ នាម ហោតី’’តិ.

២៧-២៨. សត្តមដ្ឋមេសុ អពហុលីកតន្តិ បុនប្បុនំ អកតំ. ឥមានិបិ ទ្វេ វដ្ដវិវដ្ដវសេន ឧប្បន្នចិត្តានេវ វេទិតព្ពានីតិ.

២៩. នវមេ ‘‘ជាតិបិ ទុក្ខា’’តិអាទិនា នយេន វុត្តំ ទុក្ខំ អធិវហតិ អាហរតីតិ ទុក្ខាធិវហំ. ទុក្ខាធិវាហន្តិបិ បាឋោ. តស្សត្ថោ – លោកុត្តរបាទកជ្ឈានាទិ អរិយធម្មាភិមុខំ ទុក្ខេន អធិវាហីយតិ បេសីយតីតិ ទុក្ខាធិវាហំ. ឥទម្បិ វដ្ដវសេន ឧប្បន្នចិត្តមេវ. តញ្ហិ វុត្តប្បការា ទេវមនុស្សាទិសម្បត្តិយោ ទទមានម្បិ ជាតិអាទីនំ អធិវហនតោ ទុក្ខាធិវហំ, អរិយធម្មាធិគមាយ ទុប្បេសនតោ ទុក្ខាធិវាហញ្ច នាម ហោតីតិ.

៣០. ទសមេ វិវដ្ដវសេន ឧប្បន្នចិត្តមេវ ចិត្តំ. តញ្ហិ មានុសកសុខតោ ទិព្ពសុខំ, ទិព្ពសុខតោ ឈានសុខំ, ឈានសុខតោ វិបស្សនាសុខំ, វិបស្សនាសុខតោ មគ្គសុខំ, មគ្គសុខតោ ផលសុខំ, ផលសុខតោ និព្ពានសុខំ អធិវហតិ អាហរតីតិ សុខាធិវហំ នាម ហោតិ, សុខាធិវាហំ វា. តញ្ហិ លោកុត្តរបាទកជ្ឈានាទិអរិយធម្មាភិមុខំ សុបេសយំ វិស្សដ្ឋឥន្ទវជិរសទិសំ ហោតីតិ សុខាធិវាហន្តិបិ វុច្ចតិ. ឥមស្មិម្បិ វគ្គេ វដ្ដវិវដ្ដមេវ កថិតន្តិ.

អកម្មនិយវគ្គវណ្ណនា.