៣. បុគ្គលធម្មវារោ

(១) ឧប្បាទនិរោធកាលសម្ភេទវារោ

១០៥. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតិ ន ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ? អាមន្តា.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតិ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតីតិ? អាមន្តា.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ? នោ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ ឧប្បជ្ជិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ និរុជ្ឈតីតិ? នត្ថិ.

(២) ឧប្បាទុប្បន្នវារោ

១០៦. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បន្នន្តិ? អាមន្តា.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតីតិ?

ភង្គក្ខណេ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ. ឧប្បាទក្ខណេ ចិត្តំ ឧប្បន្នញ្ចេវ ឧប្បជ្ជតិ ច.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បន្នន្តិ?

ភង្គក្ខណេ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បន្នំ. អតីតានាគតំ ចិត្តំ ន ចេវ ឧប្បជ្ជតិ ន ច ឧប្បន្នំ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន ឧប្បន្នំ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា.

(៣) និរោធុប្បន្នវារោ

១០៧. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បន្នន្តិ? អាមន្តា.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈតីតិ?

ឧប្បាទក្ខណេ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈតិ. ភង្គក្ខណេ ចិត្តំ ឧប្បន្នញ្ចេវ និរុជ្ឈតិ ច.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បន្នន្តិ?

ឧប្បាទក្ខណេ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បន្នំ. អតីតានាគតំ ចិត្តំ ន ចេវ និរុជ្ឈតិ ន ច ឧប្បន្នំ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន ឧប្បន្នំ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតីតិ? អាមន្តា.

(៤) ឧប្បាទវារោ

១០៨. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិត្ថាតិ? នោ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតីតិ? នោ.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថាតិ?

អតីតំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថ. ភង្គក្ខណេ អនាគតញ្ច ចិត្តំ ន ចេវ ឧប្បជ្ជតិ ន ច ឧប្បជ្ជិត្ថ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតីតិ?

ឧប្បាទក្ខណេ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ. ភង្គក្ខណេ អនាគតញ្ច ចិត្តំ ន ចេវ ឧប្បជ្ជិត្ថ ន ច ឧប្បជ្ជតិ.

១០៩. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ? នោ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតីតិ? នោ.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ?

អនាគតំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ. ភង្គក្ខណេ អតីតញ្ច ចិត្តំ ន ចេវ ឧប្បជ្ជតិ ន ច ឧប្បជ្ជិស្សតិ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតីតិ?

ឧប្បាទក្ខណេ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជតិ. ភង្គក្ខណេ អតីតញ្ច ចិត្តំ ន ចេវ ឧប្បជ្ជិស្សតិ ន ច ឧប្បជ្ជតិ.

១១០. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ? នោ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិត្ថាតិ? នោ.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ?

អនាគតំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ. បច្ចុប្បន្នំ ចិត្តំ ន ចេវ ឧប្បជ្ជិត្ថ ន ច ឧប្បជ្ជិស្សតិ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថាតិ?

អតីតំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន ឧប្បជ្ជិត្ថ. បច្ចុប្បន្នំ ចិត្តំ ន ចេវ ឧប្បជ្ជិស្សតិ ន ច ឧប្បជ្ជិត្ថ.

(៥) និរោធវារោ

១១១. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិត្ថាតិ? នោ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈតីតិ? នោ.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថាតិ?

អតីតំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថ. ឧប្បាទក្ខណេ អនាគតញ្ច ចិត្តំ ន ចេវ និរុជ្ឈតិ ន ច និរុជ្ឈិត្ថ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតីតិ?

ភង្គក្ខណេ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ. ឧប្បាទក្ខណេ អនាគតញ្ច ចិត្តំ ន ចេវ និរុជ្ឈិត្ថ ន ច និរុជ្ឈតិ.

១១២. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតីតិ? នោ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈតីតិ? នោ.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតីតិ?

ឧប្បាទក្ខណេ អនាគតញ្ច ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ. អតីតំ ចិត្តំ ន ចេវ និរុជ្ឈតិ ន ច និរុជ្ឈិស្សតិ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតីតិ?

ភង្គក្ខណេ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈតិ. អតីតំ ចិត្តំ ន ចេវ និរុជ្ឈិស្សតិ ន ច និរុជ្ឈតិ.

១១៣. (ក) យស្ស យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតីតិ? នោ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិត្ថាតិ? នោ.

(ក) យស្ស យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតីតិ?

ឧប្បាទក្ខណេ អនាគតញ្ច ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ. ភង្គក្ខណេ ចិត្តំ ន ចេវ និរុជ្ឈិត្ថ ន ច និរុជ្ឈិស្សតិ.

(ខ) យស្ស វា បន យំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថាតិ?

អតីតំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិស្សតិ, នោ ច តស្ស តំ ចិត្តំ ន និរុជ្ឈិត្ថ. ភង្គក្ខណេ ចិត្តំ ន ចេវ និរុជ្ឈិស្សតិ ន ច និរុជ្ឈិត្ថ.

(យស្ស ចិត្តកេ សកភាវេន និទ្ទិដ្ឋេ, យំ ចិត្តកេ ច យស្ស យំ ចិត្តកេ ច ឯកត្តេន និទ្ទិដ្ឋេ.)

២. សុត្តន្តចិត្តមិស្សកវិសេសោ

១១៤. យស្ស សរាគំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតិ តស្ស សរាគំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតិ ន ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ?

សរាគបច្ឆិមចិត្តស្ស ឧប្បាទក្ខណេ តេសំ សរាគំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតិ, និរុជ្ឈិស្សតិ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ. ឥតរេសំ សរាគចិត្តស្ស ឧប្បាទក្ខណេ តេសំ…បេ….

៣. អភិធម្មចិត្តមិស្សកវិសេសោ

១១៥. យស្ស កុសលំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតិ តស្ស កុសលំ ចិត្តំ និរុជ្ឈិស្សតិ ន ឧប្បជ្ជិស្សតីតិ?

បច្ឆិមកុសលចិត្តស្ស ឧប្បាទក្ខណេ តេសំ កុសលំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតិ, និរុជ្ឈិស្សតិ ន ឧប្បជ្ជិស្សតិ. ឥតរេសំ កុសលចិត្តស្ស ឧប្បាទក្ខណេ តេសំ…បេ….

យស្ស វា បន…បេ…? អាមន្តា …បេ….

១១៦. យស្ស អកុសលំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតិ…បេ…. យស្ស អព្យាកតំ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ ន និរុជ្ឈតិ…បេ….

(មូលយមកំ ចិត្តយមកំ ធម្មយមកន្តិ តីណិ យមកានិ យាវ សរណអរណា គច្ឆន្តិ.)

ចិត្តយមកំ និដ្ឋិតំ.