នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស

អភិធម្មបិដកេ

បដ្ឋានបាឡិ

(តតិយោ ភាគោ)

ធម្មានុលោមេ ទុកបដ្ឋានំ

១. ហេតុគោច្ឆកំ

១. ហេតុទុកំ

១. បដិច្ចវារោ

១. បច្ចយានុលោមំ

១. វិភង្គវារោ

ហេតុបច្ចយោ

១. ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ ហេតុបច្ចយា – អលោភំ បដិច្ច អទោសោ អមោហោ, អទោសំ បដិច្ច អលោភោ អមោហោ, អមោហំ បដិច្ច អលោភោ អទោសោ, លោភំ បដិច្ច មោហោ, មោហំ បដិច្ច លោភោ, ទោសំ បដិច្ច មោហោ, មោហំ បដិច្ច ទោសោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (១)

ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ ហេតុបច្ចយា – ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច សម្បយុត្តកា ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (២)

ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ ហេតុបច្ចយា – អលោភំ បដិច្ច អទោសោ អមោហោ សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ (ចក្កំ). លោភំ បដិច្ច មោហោ សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ…បេ… បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (៣)

២. នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ ហេតុបច្ចយា – នហេតុំ ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ច តយោ ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ បដិច្ច ទ្វេ ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… ខន្ធេ បដិច្ច វត្ថុ, វត្ថុំ បដិច្ច ខន្ធា; ឯកំ មហាភូតំ…បេ…. (១)

នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ ហេតុបច្ចយា – នហេតូ ខន្ធេ បដិច្ច ហេតូ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… វត្ថុំ បដិច្ច ហេតូ. (២)

នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ ហេតុបច្ចយា – នហេតុំ ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ច តយោ ខន្ធា ហេតុ ច ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ បដិច្ច ទ្វេ ខន្ធា ហេតុ ច ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… បដិសន្ធិក្ខណេ វត្ថុំ បដិច្ច ហេតូ សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា. (៣)

៣. ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ ហេតុបច្ចយា – អលោភញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ បដិច្ច អទោសោ អមោហោ (ចក្កំ). លោភញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ បដិច្ច មោហោ, ទោសញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ បដិច្ច មោហោ…បេ… បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… អលោភញ្ច វត្ថុញ្ច បដិច្ច អទោសោ អមោហោ…បេ…. (១)

ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ ហេតុបច្ចយា – នហេតុំ ឯកំ ខន្ធញ្ច ហេតុញ្ច បដិច្ច តយោ ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ ច ហេតុញ្ច បដិច្ច ទ្វេ ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… បដិសន្ធិក្ខណេ វត្ថុញ្ច ហេតុញ្ច បដិច្ច សម្បយុត្តកា ខន្ធា. (២)

ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ ហេតុបច្ចយា – នហេតុំ ឯកំ ខន្ធញ្ច អលោភញ្ច បដិច្ច តយោ ខន្ធា អទោសោ អមោហោ ច ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ ច អលោភញ្ច បដិច្ច ទ្វេ ខន្ធា អទោសោ អមោហោ ច ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ (ចក្កំ). នហេតុំ ឯកំ ខន្ធញ្ច លោភញ្ច បដិច្ច តយោ ខន្ធា មោហោ ច ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ…បេ… បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… វត្ថុញ្ច អលោភញ្ច បដិច្ច អទោសោ អមោហោ សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា. (៣)

អារម្មណបច្ចយាទិ

៤. ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ អារម្មណបច្ចយា (រូបំ ឆឌ្ឌេត្វា អរូបេយេវ នវ បញ្ហា)… អធិបតិបច្ចយា (បដិសន្ធិ នត្ថិ, បរិបុណ្ណំ) ឯកំ មហាភូតំ បដិច្ច…បេ… មហាភូតេ បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ ឧបាទារូបំ… (ឥមំ នានំ) អនន្តរបច្ចយា… សមនន្តរបច្ចយា… សហជាតបច្ចយា (សព្ពេ មហាភូតា យាវ អសញ្ញសត្តា)… អញ្ញមញ្ញបច្ចយា… និស្សយបច្ចយា… ឧបនិស្សយបច្ចយា… បុរេជាតបច្ចយា… អាសេវនបច្ចយា (ទ្វីសុបិ បដិសន្ធិ នត្ថិ)… កម្មបច្ចយា… វិបាកបច្ចយា (សំខិត្តំ)… អវិគតបច្ចយា.

១. បច្ចយានុលោមំ

២. សង្ខ្យាវារោ

៥. ហេតុយា នវ, អារម្មណេ នវ (សព្ពត្ថ នវ), អវិគតេ នវ (ឯវំ គណេតព្ពំ).

អនុលោមំ.

២. បច្ចយបច្ចនីយំ

១. វិភង្គវារោ

នហេតុបច្ចយោ

៦. នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នហេតុបច្ចយា – អហេតុកំ នហេតុំ ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ច តយោ ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានញ្ច រូបំ…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ…បេ… អហេតុកបដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… ខន្ធេ បដិច្ច វត្ថុ, វត្ថុំ បដិច្ច ខន្ធា; ឯកំ មហាភូតំ…បេ… ពាហិរំ… អាហារសមុដ្ឋានំ… ឧតុសមុដ្ឋានំ… អសញ្ញសត្តានំ…បេ….(១)

នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នហេតុបច្ចយា – វិចិកិច្ឆាសហគតេ ឧទ្ធច្ចសហគតេ ខន្ធេ បដិច្ច វិចិកិច្ឆាសហគតោ ឧទ្ធច្ចសហគតោ មោហោ. (២)

នអារម្មណបច្ចយាទិ

៧. ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នអារម្មណបច្ចយា – ហេតុំ បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (១)

នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នអារម្មណបច្ចយា – នហេតូ ខន្ធេ បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… សព្ពេ មហាភូតា…បេ…. (១)

ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នអារម្មណបច្ចយា – ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ខន្ធេ បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… នអធិបតិបច្ចយា… (បរិបុណ្ណំ) នអនន្តរបច្ចយា… នសមនន្តរបច្ចយា… នអញ្ញមញ្ញបច្ចយា… នឧបនិស្សយបច្ចយា.

នបុរេជាតបច្ចយោ

៨. ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ អលោភំ បដិច្ច អទោសោ អមោហោ (ចក្កំ). លោភំ បដិច្ច មោហោ, មោហំ បដិច្ច លោភោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (១)

ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ ហេតុំ បដិច្ច សម្បយុត្តកា ខន្ធា, ហេតុំ បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (២)

ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ អលោភំ បដិច្ច អទោសោ អមោហោ សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា (ចក្កំ). លោភំ បដិច្ច មោហោ សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា (ចក្កំ); បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (៣)

៩. នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ នហេតុំ ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ច តយោ ខន្ធា…បេ… នហេតូ ខន្ធេ បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… ឯកំ មហាភូតំ…បេ…. (១)

នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ នហេតូ ខន្ធេ បដិច្ច ហេតូ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (២)

នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ នហេតុំ ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ច តយោ ខន្ធា ហេតុ ច…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ…បេ… បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (៣)

១០. ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ អលោភញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ បដិច្ច អទោសោ អមោហោ (ចក្កំ). អរូបេ លោភញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ បដិច្ច មោហោ (ចក្កំ); បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (១)

ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ នហេតុំ ឯកំ ខន្ធញ្ច ហេតុញ្ច បដិច្ច តយោ ខន្ធា…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ…បេ… នហេតូ ខន្ធេ ច ហេតុញ្ច បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ, ហេតុញ្ច មហាភូតេ ច បដិច្ច ចិត្តសមុដ្ឋានំ រូបំ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (២)

ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ឧប្បជ្ជន្តិ នបុរេជាតបច្ចយា – អរូបេ នហេតុំ ឯកំ ខន្ធញ្ច អលោភញ្ច បដិច្ច តយោ ខន្ធា អទោសោ អមោហោ ច…បេ… ទ្វេ ខន្ធេ…បេ… (ចក្កំ). នហេតុំ ឯកំ ខន្ធញ្ច លោភញ្ច បដិច្ច តយោ ខន្ធា មោហោ ច (ចក្កំ); បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (៣)

នបច្ឆាជាតបច្ចយាទិ

១១. ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នបច្ឆាជាតបច្ចយា… នអាសេវនបច្ចយា.

នកម្មបច្ចយាទិ

១២. ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នកម្មបច្ចយា – ហេតុំ បដិច្ច សម្បយុត្តកា ចេតនា. (១)

នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នកម្មបច្ចយា – នហេតូ ខន្ធេ បដិច្ច សម្បយុត្តកា ចេតនា… ពាហិរំ… អាហារសមុដ្ឋានំ… ឧតុសមុដ្ឋានំ…បេ…. (១)

ហេតុញ្ច នហេតុញ្ច ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នកម្មបច្ចយា – ហេតុញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ បដិច្ច សម្បយុត្តកា ចេតនា. (១)

ហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច ហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នវិបាកបច្ចយា… នវ.

នអាហារបច្ចយាទិ

១៣. នហេតុំ ធម្មំ បដិច្ច នហេតុ ធម្មោ ឧប្បជ្ជតិ នអាហារបច្ចយា – ពាហិរំ… ឧតុសមុដ្ឋានំ… អសញ្ញសត្តានំ…បេ… នឥន្ទ្រិយបច្ចយា – ពាហិរំ… អាហារសមុដ្ឋានំ … ឧតុសមុដ្ឋានំ…បេ… អសញ្ញសត្តានំ មហាភូតេ បដិច្ច រូបជីវិតិន្ទ្រិយំ, នឈានបច្ចយា – បញ្ចវិញ្ញាណំ …បេ… ពាហិរំ… អាហារសមុដ្ឋានំ… ឧតុសមុដ្ឋានំ… អសញ្ញសត្តានំ…បេ… នមគ្គបច្ចយា – អហេតុកំ នហេតុំ ឯកំ ខន្ធំ បដិច្ច…បេ… ពាហិរំ… អាហារសមុដ្ឋានំ… ឧតុសមុដ្ឋានំ… អសញ្ញសត្តានំ…បេ… នសម្បយុត្តបច្ចយា… នវិប្បយុត្តបច្ចយា… (នបុរេជាតសទិសំ, អរូបបញ្ហាយេវ) នោនត្ថិបច្ចយា… នោវិគតបច្ចយា.

២. បច្ចយបច្ចនីយំ

២. សង្ខ្យាវារោ

សុទ្ធំ

១៤. នហេតុយា ទ្វេ, នអារម្មណេ តីណិ, នអធិបតិយា នវ, នអនន្តរេ តីណិ, នសមនន្តរេ តីណិ, នអញ្ញមញ្ញេ តីណិ, នឧបនិស្សយេ តីណិ, នបុរេជាតេ នវ, នបច្ឆាជាតេ នវ, នអាសេវនេ នវ, នកម្មេ តីណិ, នវិបាកេ នវ, នអាហារេ ឯកំ, នឥន្ទ្រិយេ ឯកំ, នឈានេ ឯកំ, នមគ្គេ ឯកំ, នសម្បយុត្តេ តីណិ, នវិប្បយុត្តេ នវ, នោនត្ថិយា តីណិ, នោវិគតេ តីណិ (ឯវំ គណេតព្ពំ).

បច្ចនីយំ.

៣. បច្ចយានុលោមបច្ចនីយំ

ហេតុទុកំ

១៥. ហេតុបច្ចយា នអារម្មណេ តីណិ, នអធិបតិយា នវ, នអនន្តរេ តីណិ…បេ… នឧបនិស្សយេ តីណិ, នបុរេជាតេ នវ, នបច្ឆាជាតេ នវ, នអាសេវនេ នវ, នកម្មេ តីណិ, នវិបាកេ នវ, នសម្បយុត្តេ តីណិ, នវិប្បយុត្តេ នវ, នោនត្ថិយា តីណិ, នោវិគតេ តីណិ.

អនុលោមបច្ចនីយំ.

៤. បច្ចយបច្ចនីយានុលោមំ

នហេតុទុកំ

១៦. នហេតុបច្ចយា អារម្មណេ ទ្វេ, អនន្តរេ ទ្វេ…បេ… កម្មេ ទ្វេ, វិបាកេ ឯកំ, អាហារេ ទ្វេ, ឥន្ទ្រិយេ ទ្វេ, ឈានេ ទ្វេ, មគ្គេ ឯកំ, សម្បយុត្តេ ទ្វេ…បេ… អវិគតេ ទ្វេ.

បច្ចនីយានុលោមំ.

២-៦ សហជាត-បច្ចយ-និស្សយ-សំសដ្ឋ-សម្បយុត្តវារោ

(សហជាតវារោបិ បច្ចយវារោបិ និស្សយវារោបិ បដិច្ចវារសទិសាយេវ បញ្ហា. មហាភូតេសុ និដ្ឋិតេសុ ‘‘វត្ថុំ បច្ចយា’’តិ កាតព្ពា. បញ្ចាយតនានិ អនុលោមេបិ បច្ចនីយេបិ យថា លព្ភន្តិ តថា កាតព្ពា. សំសដ្ឋវារោបិ សម្បយុត្តវារោបិ បរិបុណ្ណោ. រូបំ នត្ថិ, អរូបមេវ.)

៧. បញ្ហាវារោ

១. បច្ចយានុលោមំ

១. វិភង្គវារោ

ហេតុបច្ចយោ

១៧. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ – អលោភោ អទោសស្ស អមោហស្ស ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ (ចក្កំ). លោភោ មោហស្ស ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ, ទោសោ មោហស្ស ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (១)

ហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ – ហេតូ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (២)

ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ – អលោភោ អទោសស្ស អមោហស្ស សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ ហេតុបច្ចយេន បច្ចយោ (ចក្កំ). លោភោ មោហស្ស…បេ… បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (៣)

អារម្មណបច្ចយោ

១៨. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ហេតុំ អារព្ភ ហេតូ ឧប្បជ្ជន្តិ. (១)

ហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ហេតុំ អារព្ភ នហេតូ ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. (២)

ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ហេតុំ អារព្ភ ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. (៣)

១៩. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ទានំ ទត្វា សីលំ…បេ… ឧបោសថកម្មំ កត្វា តំ បច្ចវេក្ខតិ, បុព្ពេ សុចិណ្ណានិ បច្ចវេក្ខតិ. ឈានា វុដ្ឋហិត្វា…បេ… អរិយា មគ្គា វុដ្ឋហិត្វា មគ្គំ បច្ចវេក្ខន្តិ, ផលំ…បេ… និព្ពានំ…បេ… និព្ពានំ គោត្រភុស្ស, វោទានស្ស, មគ្គស្ស, ផលស្ស, អាវជ្ជនាយ អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ. អរិយា នហេតូ បហីនេ កិលេសេ បច្ចវេក្ខន្តិ, វិក្ខម្ភិតេ កិលេសេ បច្ចវេក្ខន្តិ, បុព្ពេ សមុទាចិណ្ណេ កិលេសេ ជានន្តិ, ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ, នហេតូ ខន្ធេ អនិច្ចតោ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ; ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ, ទិព្ពាយ សោតធាតុយា សទ្ទំ សុណាតិ, ចេតោបរិយញាណេន នហេតុចិត្តសមង្គិស្ស ចិត្តំ ជានាតិ. អាកាសានញ្ចាយតនំ [អាកាសានញ្ចាយតនកិរិយំ (ស្យា.) ឯវមុបរិបិ តីសុ ឋានេសុ] វិញ្ញាណញ្ចាយតនស្ស…បេ… អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនស្ស…បេ… រូបាយតនំ ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ កាយវិញ្ញាណស្ស …បេ… នហេតូ ខន្ធា ឥទ្ធិវិធញាណស្ស, ចេតោបរិយញាណស្ស, បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណស្ស, យថាកម្មូបគញាណស្ស, អនាគតំសញាណស្ស, អាវជ្ជនាយ អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ទានំ ទត្វា (បឋមគមនំយេវ, អាវជ្ជនា នត្ថិ. រូបាយតនំ ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ កាយវិញ្ញាណស្សាតិ ឥទំ នត្ថិ). (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ទានំ ទត្វា សីលំ…បេ… ឧបោសថកម្មំ កត្វា តំ បច្ចវេក្ខតិ, តំ អារព្ភ ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ (តត្ថ តត្ថ ឋិតេន ឥមំ កាតព្ពំ ទុតិយគមនសទិសំ). (៣)

២០. ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ហេតុស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ហេតុញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ អារព្ភ ហេតូ ឧប្បជ្ជន្តិ. (១)

ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា នហេតុស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ហេតុញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ អារព្ភ នហេតូ ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. (២)

ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ – ហេតុញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ អារព្ភ ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. (៣)

អធិបតិបច្ចយោ

២១. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – ហេតុំ គរុំ កត្វា ហេតូ ឧប្បជ្ជន្តិ. សហជាតាធិបតិ – ហេតុ អធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ហេតូនំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

ហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – ហេតុំ គរុំ កត្វា នហេតូ ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. សហជាតាធិបតិ – ហេតុ អធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – ហេតុំ គរុំ កត្វា ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. សហជាតាធិបតិ – ហេតុ អធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ហេតូនញ្ច ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

២២. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – ទានំ ទត្វា (វិត្ថារេតព្ពំ យាវ. នហេតូ ខន្ធា). សហជាតាធិបតិ – នហេតុ អធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – ទានំ ទត្វា (សំខិត្តំ. យាវ វត្ថុ នហេតូ ច ខន្ធា តាវ កាតព្ពំ). សហជាតាធិបតិ នហេតុ អធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ហេតូនំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណាធិបតិ, សហជាតាធិបតិ. អារម្មណាធិបតិ – ទានំ ទត្វា សីលំ…បេ… ឧបោសថកម្មំ កត្វា តំ គរុំ កត្វា បច្ចវេក្ខតិ, តំ គរុំ កត្វា នហេតូ ខន្ធា ច ហេតូ ច ឧប្បជ្ជន្តិ, បុព្ពេ សុចិណ្ណានិ (យាវ វត្ថុ នហេតូ ខន្ធា, ច តាវ កាតព្ពំ). សហជាតាធិបតិ – នហេតុ អធិបតិ សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ហេតូនញ្ច ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

២៣. ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ហេតុស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. អារម្មណាធិបតិ – ហេតុញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ គរុំ កត្វា ហេតូ ឧប្បជ្ជន្តិ. (១)

ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា នហេតុស្ស ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. អារម្មណាធិបតិ – ហេតុញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ គរុំ កត្វា នហេតូ ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. (២)

ហេតុ ច នហេតុ ច ធម្មា ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អធិបតិបច្ចយេន បច្ចយោ. អារម្មណាធិបតិ – ហេតុញ្ច សម្បយុត្តកេ ច ខន្ធេ គរុំ កត្វា ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ឧប្បជ្ជន្តិ. (៣)

អនន្តរបច្ចយោ

២៤. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា ហេតូ បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ ហេតូនំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

ហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា ហេតូ បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ នហេតូនំ ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា ហេតូ បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ ហេតូនំ សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

២៥. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា នហេតូ ខន្ធា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ នហេតូនំ ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ; អនុលោមំ គោត្រភុស្ស (សំខិត្តំ) នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ផលសមាបត្តិយា អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ…បេ…. (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ (នហេតុមូលកំ តីណិបិ ឯកសទិសំ). (៣)

២៦. ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា ហេតុស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ ហេតូនំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា នហេតុស្ស ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ នហេតូនំ ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ – បុរិមា បុរិមា ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា បច្ឆិមានំ បច្ឆិមានំ ហេតូនំ សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ អនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

សមនន្តរបច្ចយាទិ

២៧. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស សមនន្តរបច្ចយេន បច្ចយោ (អនន្តរសទិសំ.)… សហជាតបច្ចយេន បច្ចយោ… អញ្ញមញ្ញបច្ចយេន បច្ចយោ (ឥមេ ទ្វេបិ បដិច្ចសទិសា. និស្សយបច្ចយោ បច្ចយវារេ និស្សយបច្ចយសទិសោ.)

ឧបនិស្សយបច្ចយោ

២៨. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – ហេតូ ហេតូនំ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

ហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – ហេតូ នហេតូនំ ខន្ធានំ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – ហេតូ ហេតូនំ សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

២៩. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ… បកតូបនិស្សយោ – សទ្ធំ ឧបនិស្សាយ ទានំ ទេតិ…បេ… សមាបត្តិំ ឧប្បាទេតិ…បេ… ទិដ្ឋិំ គណ្ហាតិ; សីលំ…បេ… សេនាសនំ ឧបនិស្សាយ ទានំ ទេតិ…បេ… សង្ឃំ ភិន្ទតិ; សទ្ធា…បេ… សេនាសនំ សទ្ធាយ…បេ… ផលសមាបត្តិយា ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ… បកតូបនិស្សយោ – សទ្ធំ…បេ… សេនាសនំ ឧបនិស្សាយ ទានំ ទេតិ…បេ… សង្ឃំ ភិន្ទតិ; សទ្ធា…បេ… សេនាសនំ សទ្ធាយ…បេ… បត្ថនាយ មគ្គស្ស ផលសមាបត្តិយា ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ… បកតូបនិស្សយោ (ទុតិយឧបនិស្សយសទិសំ). (៣)

៣០. ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា ហេតុស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ហេតូនំ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា នហេតុស្ស ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ…បេ…. បកតូបនិស្សយោ – ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា នហេតូនំ ខន្ធានំ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណូបនិស្សយោ, អនន្តរូបនិស្សយោ, បកតូបនិស្សយោ …បេ…. បកតូបនិស្សយោ – ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ហេតូនញ្ច សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ ឧបនិស្សយបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

បុរេជាតបច្ចយោ

៣១. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណបុរេជាតំ, វត្ថុបុរេជាតំ. អារម្មណបុរេជាតំ – ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ អនិច្ចតោ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ; ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ, ទិព្ពាយ សោតធាតុយា សទ្ទំ សុណាតិ, រូបាយតនំ ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស…បេ… ផោដ្ឋព្ពាយតនំ កាយវិញ្ញាណស្ស…បេ…. វត្ថុបុរេជាតំ – ចក្ខាយតនំ…បេ… កាយាយតនំ…បេ… វត្ថុ នហេតូនំ ខន្ធានំ បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណបុរេជាតំ, វត្ថុបុរេជាតំ. អារម្មណបុរេជាតំ – ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ អនិច្ចតោ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ; ទិព្ពេន ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ, ទិព្ពាយ សោតធាតុយា សទ្ទំ សុណាតិ. វត្ថុបុរេជាតំ – វត្ថុ ហេតូនំ បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – អារម្មណបុរេជាតំ, វត្ថុបុរេជាតំ. អារម្មណបុរេជាតំ – ចក្ខុំ…បេ… វត្ថុំ អនិច្ចតោ…បេ… ទោមនស្សំ ឧប្បជ្ជតិ. វត្ថុបុរេជាតំ – វត្ថុ ហេតូនំ សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ បុរេជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

បច្ឆាជាតបច្ចយាទិ

៣២. ហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស បច្ឆាជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – បច្ឆាជាតា ហេតូ បុរេជាតស្ស ឥមស្ស កាយស្ស បច្ឆាជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស បច្ឆាជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – បច្ឆាជាតា នហេតូ ខន្ធា បុរេជាតស្ស ឥមស្ស កាយស្ស បច្ឆាជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា នហេតុស្ស ធម្មស្ស បច្ឆាជាតបច្ចយេន បច្ចយោ – បច្ឆាជាតា ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា បុរេជាតស្ស ឥមស្ស កាយស្ស បច្ឆាជាតបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អាសេវនបច្ចយេន បច្ចយោ (អនន្តរសទិសំ).

កម្មបច្ចយោ

៣៣. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតា, នានាក្ខណិកា. សហជាតា – នហេតុ ចេតនា សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. នានាក្ខណិកា – នហេតុ ចេតនា វិបាកានំ ខន្ធានំ កដត្តា ច រូបានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតា, នានាក្ខណិកា. សហជាតា – នហេតុ ចេតនា សម្បយុត្តកានំ ហេតូនំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. នានាក្ខណិកា – នហេតុ ចេតនា វិបាកានំ ហេតូនំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតា, នានាក្ខណិកា. សហជាតា – នហេតុ ចេតនា សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ហេតូនំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. នានាក្ខណិកា – នហេតុ ចេតនា វិបាកានំ ខន្ធានំ ហេតូនំ កដត្តា ច រូបានំ កម្មបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

វិបាកបច្ចយោ

៣៤. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស វិបាកបច្ចយេន បច្ចយោ – វិបាកោ អលោភោ អទោសស្ស អមោហស្ស វិបាកបច្ចយេន បច្ចយោ (បដិច្ចវារសទិសំ. វិបាកវិភង្គេ នវ បញ្ហា).

អាហារបច្ចយោ

៣៥. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ – នហេតូ អាហារា សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… កពឡីការោ អាហារោ ឥមស្ស កាយស្ស អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ – នហេតូ អាហារា សម្បយុត្តកានំ ហេតូនំ អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ – នហេតូ អាហារា សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ហេតូនំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ អាហារបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ…. (៣)

ឥន្ទ្រិយបច្ចយោ

៣៦. ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ…បេ… (ហេតុមូលកេ តីណិ).

នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ – នហេតូ ឥន្ទ្រិយា សម្បយុត្តកានំ ខន្ធានំ ចិត្តសមុដ្ឋានានញ្ច រូបានំ ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ…បេ… ចក្ខុន្ទ្រិយំ ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស…បេ… កាយិន្ទ្រិយំ កាយវិញ្ញាណស្ស…បេ… រូបជីវិតិន្ទ្រិយំ កដត្តារូបានំ ឥន្ទ្រិយបច្ចយេន បច្ចយោ (ឯវំ ឥន្ទ្រិយបច្ចយា វិត្ថារេតព្ពា. នវ).

ឈានបច្ចយាទិ

៣៧. នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស ឈានបច្ចយេន បច្ចយោ… តីណិ.

ហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស មគ្គបច្ចយេន បច្ចយោ… សម្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. (ឥមេសុ ទ្វីសុ នវ.)

វិប្បយុត្តបច្ចយោ

៣៨. ហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បច្ឆាជាតំ. សហជាតា – ហេតូ ចិត្តសមុដ្ឋានានំ រូបានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ ហេតូ កដត្តារូបានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. ហេតូ វត្ថុស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. បច្ឆាជាតា – ហេតូ បុរេជាតស្ស ឥមស្ស កាយស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ នហេតុស្ស ធម្មស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បុរេជាតំ, បច្ឆាជាតំ. សហជាតា – នហេតូ ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានានំ រូបានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ នហេតូ ខន្ធា កដត្តារូបានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. ខន្ធា វត្ថុស្ស…បេ… វត្ថុ ខន្ធានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. បុរេជាតំ – ចក្ខាយតនំ ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស…បេ… កាយាយតនំ កាយវិញ្ញាណស្ស, វត្ថុ នហេតូនំ ខន្ធានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. បច្ឆាជាតា – នហេតូ ខន្ធា បុរេជាតស្ស ឥមស្ស កាយស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ធម្មស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បុរេជាតំ. សហជាតំ – បដិសន្ធិក្ខណេ វត្ថុ ហេតូនំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. បុរេជាតំ – វត្ថុ ហេតូនំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. (២)

នហេតុ ធម្មោ ហេតុស្ស ច នហេតុស្ស ច ធម្មស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បុរេជាតំ. សហជាតំ – បដិសន្ធិក្ខណេ វត្ថុ ហេតូនំ សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. បុរេជាតំ – វត្ថុ ហេតូនំ សម្បយុត្តកានញ្ច ខន្ធានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. (៣)

ហេតូ ច នហេតូ ច ធម្មា នហេតុស្ស ធម្មស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ – សហជាតំ, បច្ឆាជាតំ. សហជាតា – ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា ចិត្តសមុដ្ឋានានំ រូបានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ; បដិសន្ធិក្ខណេ ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា កដត្តារូបានំ វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. បច្ឆាជាតា – ហេតូ ច សម្បយុត្តកា ច ខន្ធា បុរេជាតស្ស ឥមស្ស កាយស្ស វិប្បយុត្តបច្ចយេន បច្ចយោ. (១)

អត្ថិបច្ចយាទិ