២៣. តេវីសតិមវគ្គោ

(២១៨) ១. ឯកាធិប្បាយកថា

៩០៨. ឯកាធិប្បាយេន មេថុនោ ធម្មោ បដិសេវិតព្ពោតិ? អាមន្តា. ឯកាធិប្បាយេន អស្សមណេន ហោតព្ពំ, អភិក្ខុនា ហោតព្ពំ, ឆិន្នមូលេន ហោតព្ពំ បារាជិកេន ហោតព្ពន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ឯកាធិប្បាយេន មេថុនោ ធម្មោ បដិសេវិតព្ពោតិ? អាមន្តា. ឯកាធិប្បាយេន បាណោ ហន្តព្ពោ, អទិន្នំ អាទិយិតព្ពំ, មុសា ភណិតព្ពា, បិសុណំ ភណិតព្ពំ, ផរុសំ ភណិតព្ពំ, សម្ផំ បលបិតព្ពំ, សន្ធិ ឆេទិតព្ពោ, និល្លោបំ ហាតព្ពំ, ឯកាគារិកំ កាតព្ពំ, បរិបន្ថេ ឋាតព្ពំ, បរទារោ គន្តព្ពោ, គាមឃាតកោ កាតព្ពោ, និគមឃាតកោ កាតព្ពោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ឯកាធិប្បាយកថា និដ្ឋិតា.

២៣. តេវីសតិមវគ្គោ

(២១៩) ២. អរហន្តវណ្ណកថា

៩០៩. អរហន្តានំ វណ្ណេន អមនុស្សា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តីតិ? អាមន្តា. អរហន្តានំ វណ្ណេន អមនុស្សា បាណំ ហនន្តិ…បេ… អទិន្នំ អាទិយន្តិ, មុសា ភណន្តិ, បិសុណំ ភណន្តិ, ផរុសំ ភណន្តិ, សម្ផំ បលបន្តិ, សន្ធិំ ឆិន្ទន្តិ, និល្លោបំ ហរន្តិ, ឯកាគារិកំ ករោន្តិ, បរិបន្ថេ តិដ្ឋន្តិ, បរទារំ គច្ឆន្តិ, គាមឃាតកំ ករោន្តិ…បេ… និគមឃាតកំ ករោន្តីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

អរហន្តវណ្ណកថា និដ្ឋិតា.

២៣. តេវីសតិមវគ្គោ

(២២០-៤) ៣-៧. ឥស្សរិយកាមការិកាទិកថា

៩១០. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ វិនិបាតំ គច្ឆតីតិ? អាមន្តា. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ និរយំ គច្ឆតិ, សញ្ជីវំ គច្ឆតិ, កាលសុត្តំ គច្ឆតិ, តាបនំ គច្ឆតិ, មហាតាបនំ [បតាបនំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] គច្ឆតិ, សង្ឃាតកំ គច្ឆតិ, រោរុវំ គច្ឆតិ…បេ… អវីចិំ គច្ឆតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ វិនិបាតំ គច្ឆតីតិ? អាមន្តា. ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ វិនិបាតំ គច្ឆតី’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ហញ្ចិ ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ វិនិបាតំ គច្ឆតី’’តិ – នត្ថេវ សុត្តន្តោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ វិនិបាតំ គច្ឆតី’’តិ.

៩១១. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ គព្ភសេយ្យំ ឱក្កមតីតិ? អាមន្តា. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ និរយំ ឧបបជ្ជេយ្យ, តិរច្ឆានយោនិំ ឧបបជ្ជេយ្យាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ គព្ភសេយ្យំ ឱក្កមតីតិ? អាមន្តា. ពោធិសត្តោ ឥទ្ធិមាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ពោធិសត្តោ ឥទ្ធិមាតិ? អាមន្តា. ពោធិសត្តេន ឆន្ទិទ្ធិបាទោ ភាវិតោ…បេ… វីរិយិទ្ធិបាទោ…បេ… ចិត្តិទ្ធិបាទោ…បេ… វីមំសិទ្ធិបាទោ ភាវិតោតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ គព្ភសេយ្យំ ឱក្កមតីតិ? អាមន្តា. ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ គព្ភសេយ្យំ ឱក្កមតី’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ហញ្ចិ ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ គព្ភសេយ្យំ ឱក្កមតី’’តិ – នត្ថេវ សុត្តន្តោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ គព្ភសេយ្យំ ឱក្កមតី’’តិ.

៩១២. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ ទុក្ករការិកំ អកាសីតិ? អាមន្តា. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ ‘‘សស្សតោ លោកោ’’តិ បច្ចាគច្ឆិ, ‘‘អសស្សតោ លោកោ’’តិ…បេ… ‘‘អន្តវា លោកោ’’តិ…បេ… ‘‘អនន្តវា លោកោ’’តិ… ‘‘តំ ជីវំ តំ សរីរ’’ន្តិ … ‘‘អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរ’’ន្តិ… ‘‘ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ… ‘‘ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ… ‘‘ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ…បេ… ‘‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ បច្ចាគច្ឆីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ ទុក្ករការិកំ អកាសីតិ? អាមន្តា. ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ ទុក្ករការិកំ អកាសី’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ហញ្ចិ ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ ទុក្ករការិកំ អកាសី’’តិ – នត្ថេវ សុត្តន្តោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ ទុក្ករការិកំ អកាសី’’តិ.

៩១៣. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ អបរន្តបំ [អមរំ តបំ (សំ. និ. ១.១៣៧)] អកាសិ, អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសីតិ? អាមន្តា. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ ‘‘សស្សតោ លោកោ’’តិ បច្ចាគច្ឆិ…បេ… ‘‘នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ បច្ចាគច្ឆីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៩១៤. ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសីតិ? អាមន្តា. ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសី’’តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ហញ្ចិ ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសី’’តិ – នត្ថេវ សុត្តន្តោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសី’’តិ.

ឥស្សរិយកាមការិកាកថា និដ្ឋិតា.

២៣. តេវីសតិមវគ្គោ

(២២៥) ៨. បតិរូបកថា

៩១៥. អត្ថិ ន រាគោ រាគបតិរូបកោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ ន ផស្សោ ផស្សបតិរូបកោ, អត្ថិ ន វេទនា វេទនាបតិរូបិកា, អត្ថិ ន សញ្ញា សញ្ញាបតិរូបិកា, អត្ថិ ន ចេតនា ចេតនាបតិរូបិកា, អត្ថិ ន ចិត្តំ ចិត្តបតិរូបកំ, អត្ថិ ន សទ្ធា សទ្ធាបតិរូបិកា, អត្ថិ ន វីរិយំ វីរិយបតិរូបកំ, អត្ថិ ន សតិ សតិបតិរូបិកា, អត្ថិ ន សមាធិ សមាធិបតិរូបកោ, អត្ថិ ន បញ្ញា បញ្ញាបតិរូបិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៩១៦. អត្ថិ ន ទោសោ ទោសបតិរូបកោ, អត្ថិ ន មោហោ មោហបតិរូបកោ, អត្ថិ ន កិលេសោ កិលេសបតិរូបកោតិ? អាមន្តា. អត្ថិ ន ផស្សោ ផស្សបតិរូបកោ…បេ… អត្ថិ ន បញ្ញា បញ្ញាបតិរូបិកាតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

បតិរូបកថា និដ្ឋិតា.

២៣. តេវីសតិមវគ្គោ

(២២៦) ៩. អបរិនិប្ផន្នកថា

៩១៧. រូបំ អបរិនិប្ផន្នន្តិ? អាមន្តា. រូបំ ន អនិច្ចំ ន សង្ខតំ ន បដិច្ចសមុប្បន្នំ ន ខយធម្មំ ន វយធម្មំ ន វិរាគធម្មំ ន និរោធធម្មំ ន វិបរិណាមធម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ រូបំ អនិច្ចំ សង្ខតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ ខយធម្មំ វយធម្មំ វិរាគធម្មំ និរោធធម្មំ វិបរិណាមធម្មន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ រូបំ អនិច្ចំ សង្ខតំ…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘រូបំ អបរិនិប្ផន្ន’’ន្តិ.

ទុក្ខញ្ញេវ បរិនិប្ផន្នន្តិ? អាមន្តា. ននុ យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ [សំ. និ. ៣.១៥] វុត្តំ ភគវតា – ‘‘រូបំ អនិច្ច’’ន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘រូបំ អនិច្ចំ’’, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទុក្ខញ្ញេវ បរិនិប្ផន្ន’’ន្តិ…បេ….

៩១៨. វេទនា …បេ… សញ្ញា… សង្ខារា… វិញ្ញាណំ… ចក្ខាយតនំ…បេ… ធម្មាយតនំ… ចក្ខុធាតុ… ធម្មធាតុ… ចក្ខុន្ទ្រិយំ…បេ… អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ អបរិនិប្ផន្នន្តិ? អាមន្តា. អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ ន អនិច្ចំ…បេ… ន វិបរិណាមធម្មន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ អនិច្ចំ សង្ខតំ…បេ… វិបរិណាមធម្មន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ អនិច្ចំ សង្ខតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ ខយធម្មំ វយធម្មំ វិរាគធម្មំ និរោធធម្មំ វិបរិណាមធម្មំ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ អបរិនិប្ផន្ន’’ន្តិ.

ទុក្ខញ្ញេវ បរិនិប្ផន្នន្តិ? អាមន្តា. ននុ យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ អនិច្ច’’ន្តិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ វុត្តំ ភគវតា – ‘‘អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ អនិច្ចំ’’, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ទុក្ខញ្ញេវ បរិនិប្ផន្ន’’ន្តិ.

អបរិនិប្ផន្នកថា និដ្ឋិតា.

តេវីសតិមវគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ឯកាធិប្បាយេន មេថុនោ ធម្មោ បដិសេវិតព្ពោ, អរហន្តានំ វណ្ណេន អមនុស្សា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តិ, ពោធិសត្តោ ឥស្សរិយកាមការិកាហេតុ វិនិបាតំ គច្ឆតិ, គព្ភសេយ្យំ ឱក្កមតិ, ទុក្ករការិកំ អកាសិ, អបរន្តបំ អកាសិ, អញ្ញំ សត្ថារំ ឧទ្ទិសិ, អត្ថិ ន រាគោ រាគបតិរូបកោ អត្ថិ ន ទោសោ ទោសបតិរូបកោ អត្ថិ ន មោហោ មោហបតិរូបកោ អត្ថិ ន កិលេសោ កិលេសបតិរូបកោ, រូបំ អបរិនិប្ផន្នំ អញ្ញាតាវិន្ទ្រិយំ អបរិនិប្ផន្នន្តិ.

ខុទ្ទកោ អឌ្ឍបណ្ណាសកោ.

តស្សុទ្ទានំ –

នវំ, និព្ពុតិ, ឯកាធិប្បាយោតិ.

បណ្ណាសកុទ្ទានំ –

មហានិយាមោ, អនុសយា, និគ្គហោ, ខុទ្ទកបញ្ចមោ;

បរប្បវាទមទ្ទនា, សុត្តមូលសមាហិតា;

ឧជ្ជោតនា សត្ថុសមយេ, កថាវត្ថុបករណេតិ.

បញ្ចត្តិំសភាណវារំ

កថាវត្ថុបករណំ និដ្ឋិតំ.