១៤. ចុទ្ទសមវគ្គោ

(១៣៨) ៣. អនន្តរបច្ចយកថា

៦៩៣. ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា សោតវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. យា ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, សាវ សោតវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា សោតវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ, ន វត្តព្ពំ – ‘‘យា ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, សាវ សោតវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? អាមន្តា. សោតវិញ្ញាណំ អនាវដ្ដេន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ…បេ… អប្បណិទហន្តស្ស ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ…. ននុ សោតវិញ្ញាណំ អាវដ្ដេន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បណិទហន្តស្ស ឧប្បជ្ជតីតិ, អាមន្តា. ហញ្ចិ សោតវិញ្ញាណំ អាវដ្ដេន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បណិទហន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា សោតវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតី’’តិ.

៦៩៤. ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា សោតវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ចក្ខុវិញ្ញាណំ រូបនិមិត្តំ មនសិករោតោ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. សោតវិញ្ញាណំ រូបនិមិត្តំ មនសិករោតោ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ចក្ខុវិញ្ញាណំ រូបារម្មណញ្ញេវ ន អញ្ញារម្មណន្តិ? អាមន្តា. សោតវិញ្ញាណំ រូបារម្មណញ្ញេវ ន អញ្ញារម្មណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ សោតវិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ សោតវិញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ សោតវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ ចក្ខុវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ចក្ខុញ្ច បដិច្ច រូបេ ច ឧប្បជ្ជតិ សោតវិញ្ញាណ’’ន្តិ.

ចក្ខុវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា សោតវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. តញ្ញេវ ចក្ខុវិញ្ញាណំ តំ សោតវិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៩៥. សោតវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា ឃានវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ឃានវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ…បេ… ជិវ្ហាវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា កាយវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. យា ជិវ្ហាវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, សាវ កាយវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ជិវ្ហាវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា កាយវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ, ន វត្តព្ពំ – ‘‘យា ជិវ្ហាវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធិ, សាវ កាយវិញ្ញាណស្ស ឧប្បាទាយ អាវដ្ដនា…បេ… បណិធី’’តិ? អាមន្តា. កាយវិញ្ញាណំ អនាវដ្ដេន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ…បេ… អប្បណិទហន្តស្ស ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ… ននុ កាយវិញ្ញាណំ អាវដ្ដេន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បណិទហន្តស្ស ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ កាយវិញ្ញាណំ អាវដ្ដេន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ…បេ… បណិទហន្តស្ស ឧប្បជ្ជតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ជិវ្ហាវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា កាយវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតី’’តិ.

៦៩៦. ជិវ្ហាវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា កាយវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ រសនិមិត្តំ មនសិករោតោ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. កាយវិញ្ញាណំ រសនិមិត្តំ មនសិករោតោ ឧប្បជ្ជតីតិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ រសារម្មណញ្ញេវ ន អញ្ញារម្មណន្តិ? អាមន្តា. កាយវិញ្ញាណំ រសារម្មណញ្ញេវ ន អញ្ញារម្មណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ ជិវ្ហាវិញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ កាយវិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ កាយវិញ្ញាណន្តិ? អាមន្តា. ‘‘ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ កាយវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? នត្ថិ. ‘‘ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ ជិវ្ហាវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ ‘‘ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ ជិវ្ហាវិញ្ញាណ’’ន្តិ – អត្ថេវ សុត្តន្តោតិ, នោ ច វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘ជិវ្ហញ្ច បដិច្ច រសេ ច ឧប្បជ្ជតិ កាយវិញ្ញាណ’’ន្តិ.

ជិវ្ហាវិញ្ញាណស្ស អនន្តរា កាយវិញ្ញាណំ ឧប្បជ្ជតីតិ? អាមន្តា. តញ្ញេវ ជិវ្ហាវិញ្ញាណំ តំ កាយវិញ្ញាណន្តិ? ន ហេវំ វត្តព្ពេ…បេ….

៦៩៧. ន វត្តព្ពំ – ‘‘បញ្ចវិញ្ញាណា អញ្ញមញ្ញស្ស សមនន្តរា ឧប្បជ្ជន្តី’’តិ? អាមន្តា. ននុ អត្ថិ កោចិ នច្ចតិ គាយតិ វាទេតិ, រូបញ្ច បស្សតិ, សទ្ទញ្ច សុណាតិ, គន្ធញ្ច ឃាយតិ, រសញ្ច សាយតិ, ផោដ្ឋព្ពញ្ច ផុសតីតិ? អាមន្តា. ហញ្ចិ អត្ថិ កោចិ នច្ចតិ គាយតិ វាទេតិ, រូបញ្ច បស្សតិ, សទ្ទញ្ច សុណាតិ, គន្ធញ្ច ឃាយតិ, រសញ្ច សាយតិ, ផោដ្ឋព្ពញ្ច ផុសតិ, តេន វត រេ វត្តព្ពេ – ‘‘បញ្ចវិញ្ញាណា អញ្ញមញ្ញស្ស សមនន្តរា ឧប្បជ្ជន្តី’’តិ.

អនន្តរបច្ចយកថា និដ្ឋិតា.