១៣. កម្មបច្ចយោ

ទុវិធោ កម្មបច្ចយោ សហជាតកម្មបច្ចយោ នានាក្ខណិក កម្មបច្ចយោ.

តត្ថ ខណត្តយសមង្គិ ភូតា សព្ពាបិ កុសលាកុសលា ព្យាកតចេតនា សហជាតកម្ម បច្ចយោ. ចេតនាសម្បយុត្តា សព្ពេបិ ចិត្តចេតសិកា ធម្មាច បដិសន្ធិចិត្តេន សហុប្បន្នា កម្មជរូបធម្មា ច បវត្តិកាលេ សព្ពេបិ ចិត្តជរូបធម្មា ច តស្ស បច្ចយស្ស បច្ចយុប្បន្នា.

អតីតា កុសលាកុសលចេតនា នានាក្ខណិកកម្ម បច្ចយោ. ពាត្តិំសវិធា លោកិយវិបាក ចិត្តចេតសិកា ធម្មា ច សព្ពេ កម្មជរូបធម្មា ច តស្ស បច្ចយស្ស បច្ចយុប្បន្នា.

កេនដ្ឋេន កម្មន្តិ. កិរិយាវិសេសដ្ឋេន កម្មំ. ចេតនា ហិ កិរិយា វិសេសោ ហោតិ សព្ពកម្មេសុ ជេដ្ឋកត្តា. តា ហិ សព្ពេសុ កាយវចីមនោកម្មេសុ បច្ចុបដ្ឋិតេសុ តស្ស តស្ស កម្មស្ស និប្ផត្តត្ថាយ សម្បយុត្តធម្មេ ចេតេតិ កប្បេតិ សំវិទហតិ, ឯកតោ ឧដ្ឋាបេតិ, តស្មា សព្ពកម្មេសុ ជេដ្ឋកា ហោតិ. ឥតិ កិរិយាវិសេសដ្ឋេន កម្មំ នាម. ករោន្តិ ឯតេនាតិ វា កម្មំ. កិំ ករោន្តិ. កាយិកកិរិយំបិ ករោន្តិ, វាចសិកកិរិយំបិ ករោន្តិ, មានសិកកិរិយំបិ ករោន្តិ. តត្ថ កាយិកកិរិយា នាម គមនឋាន និសជ្ជាទយោ អភិក្កមនបដិក្កមនាទយោ អន្តមសោ អក្ខិទលានំ ឧក្ខិបននិក្ខិបនានិបិ. វាចសិកកិរិយា នាម វាចាបវត្តនកិរិយា. មានសិកកិរិយា នាម សុចិន្តិត ទុចិន្តិតកិរិយា, អន្តមសោ បញ្ច វិញ្ញាណានំ ទស្សនកិច្ចសវនកិច្ចាទីនិបិ. សព្ពាបិ ឥមា កិរិយាយោ ឯតាយ ចេតនាយ សត្តា ករោន្តិ, សំវិទហន្តិ, តស្មា សា ចេតនា កម្មំ នាម.

អត្តនោ បច្ចយុប្បន្នេន សហ ជាយតីតិ សហជាតំ. សហជាតញ្ច តំ កម្មញ្ចាតិ សហជាតកម្មំ. សហជាតកម្មំ ហុត្វា បច្ចយោ សហជាតកម្ម បច្ចយោ. សហជាតកម្មភាវេន បច្ចយោតិ វុត្តំ ហោតិ.

អញ្ញោ កម្មស្ស ឧប្បត្តិក្ខណោ អញ្ញោ វិបាកស្ស ឧប្បត្តិក្ខណោតិ ឯវំ វិសុំ វិសុំ ឧប្បត្តិក្ខណោ ឯតស្សាតិ នានាក្ខណិកំ. នានាក្ខណិកញ្ច តំ កម្មញ្ចាតិ នានាក្ខណិកកម្មំ. នានាក្ខណិកកម្មំ ហុត្វា បច្ចយោ នានាក្ខណិកកម្មបច្ចយោ. នានាក្ខណិកកម្មបច្ចយភាវេន បច្ចយោតិ វុត្តំ ហោតិ. អរិយមគ្គសម្បយុត្តា ចេតនា អត្តនោ និរុទ្ធានន្តរេ ឯវ អរិយផលវិបាកំ ជនេតិ, សាបិ នានាក្ខណិកា ឯវ ហោតិ.

ឯត្ថ ច ឯកា ទានកុសលចេតនា អត្តនា សហជាតានំ ចិត្តចេតសិកានញ្ច កាយិកវាចសិកកិរិយាភូតានំ ចិត្តជរូបានញ្ច សហជាតកម្មបច្ចយោ. តាយ ចេតនាយ អាយតិំ កាលន្តរេ ឧប្បជ្ជមានស្ស វិបាកក្ខន្ធស្ស ច កម្មជរូបក្ខន្ធស្ស ច នានាក្ខណិក កម្មបច្ចយោ. ឯវំ ឯកា កម្មបថបត្តា សុចរិតទុច្ចរិតចេតនា ទ្វីសុ កាលេសុទ្វិន្នំ បច្ចយុប្បន្នានំ ទ្វីហិ បច្ចយសត្តីហិ បច្ចយោ ហោតីតិ.

ឯត្ថ ច នានាក្ខណិកកម្មបច្ចយេ កម្មន្តិ កិរិយាវិសេសោ. សោ បន ចេតនាយ និរុទ្ធាយបិ អនិរុជ្ឈិត្វា តំ ចិត្តសន្តានំ អនុគច្ឆតិយេវ. យទា វិបច្ចិតុំ ឱកាសំ លភតិ, តទា សោ កិរិយា វិសេសោ ចុតិនន្តរេ ឯកោ អត្តភាវោ ហុត្វា វិបច្ចតិ បាតុភវតិ. ឱកាសំ បន អលភមានា ភវសតំបិ ភវសហស្សំបិ ភវសតសហស្សំបិ តំ សន្តានំ អនុគច្ឆតិយេវ. មហគ្គតកម្មំ បន លទ្ធោកាសេ សតិ ទុតិយភវេ ព្រហ្មលោកេ ឯកោ ព្រហ្មត្តភាវោ ហុត្វា វិបច្ចតិ បាតុភវតិ. សុបរិបក្កកម្មត្តា បន ទុតិយភវេយេវ ខីយតិ, តតោ បរំ នានុគច្ឆតីតិ. កម្មបច្ចយទីបនា និដ្ឋិតា.