៣. ការកកប្ប

ឆដ្ឋកណ្ឌ

២៧១. , ៨៨, ៣០៨. យស្មា ទបេតិ ភយមាទត្តេ វា តទបាទានំ.

យស្មា វា អបេតិ, យស្មា វា ភយំ ជាយតេ, យស្មា វា អាទត្តេ, តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

តំ យថា? គាមា អបេន្តិ មុនយោ, នគរា និគ្គតោ រាជា, ចោរា ភយំ ជាយតេ, អាចរិយុបជ្ឈាយេហិ សិក្ខំ គណ្ហាតិ សិស្សោ.

អបាទានមិច្ចនេន ក្វត្ថោ? អបាទានេ បញ្ចមី.

២៧២. , ៣០៩. ធាតុនា មានមុបសគ្គយោគាទ្វីស្វបិ ច.

ធាតុនាមានំ បយោគេ ច ឧបសគ្គយោគាទីស្វបិ ច តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

ធាតូនំ បយោគេ តាវ ជិឥច្ចេតស្ស ធាតុស្ស បរាបុព្ពស្ស បយោគេ យោ អសហោ, សោ អបាទានសញ្ញោ ហោតិ.

តំ យថា? ពុទ្ធស្មា បរាជេន្តិ អញ្ញតិត្ថិយា.

ភូឥច្ចេតស្ស ធាតុស្ស បបុព្ពស្ស បយោគេ យតោ អច្ឆិន្នប្បភវោ, សោ អបាទានសញ្ញោ ហោតិ.

តំ យថា? ហិមវតា បភវន្តិ បញ្ច មហានទិយោ, អនវតត្តម្ហា បភវន្តិ មហាសរា, អចិរវតិយា បភវន្តិ កុន្នទិយោ.

នាមប្បយោគេបិ តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

តំ យថា? ឧរស្មា ជាតោ បុត្តោ, ភូមិតោ និគ្គតោ រសោ, ឧភតោ សុជាតោ បុត្តោ មាតិតោ ច បិតិតោ ច.

ឧបសគ្គយោគេ តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

តំ យថា? អបសាលាយ អាយន្តិ វាណិជា, អាព្រហ្មលោកា សទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆតិ ឧបរិ បព្ពតា ទេវោ វស្សតិ, ពុទ្ធស្មា បតិ សារិបុត្តោ ធម្មទេសនាយ ភិក្ខូ អាលបតិ តេមាសំ, ឃតមស្ស តេលស្មា បតិ ទទាតិ, ឧប្បលមស្ស បទុមស្មា បតិ ទទាតិ, កនកមស្ស ហិរញ្ញស្មា បតិ ទទាតិ.

អាទិគ្គហណេន ការកមជ្ឈេបិ បញ្ចមីវិភត្តិ ហោតិ. ឥតោ បក្ខស្មា វិជ្ឈតិ មិគំ លុទ្ទកោ, កោសា វិជ្ឈតិ កុញ្ជរំ, មាសស្មា ភុញ្ជតិ ភោជនំ.

អបិគ្គហណេន និបាតបយោគេបិ បញ្ចមីវិភត្តិ ហោតិ ទុតិយា ច តតិយា ច. រហិតា មាតុជា បុញ្ញំ កត្វា ទានំ ទេតិ, រហិតា មាតុជំ, រហិតា មាតុជេន វា. រិតេ សទ្ធម្មា កុតោ សុខំ លភតិ, រិតេ សទ្ធម្មំ, រិតេ សទ្ធម្មេន វា. តេ ភិក្ខូ នានា កុលា បព្ពជិតា, វិនា សទ្ធម្មា នត្ថញ្ញោ កោចិ នាថោ លោកេ វិជ្ជតិ, វិនា សទ្ធម្មំ, វិនា សទ្ធម្មេន វា. វិនា ពុទ្ធស្មា, វិនា ពុទ្ធំ, វិនា ពុទ្ធេន វា.

ចគ្គហណេន អញ្ញត្ថាបិ បញ្ចមីវិភត្តិ ហោតិ. យតោហំ ភគិនិ អរិយាយ ជាតិយា ជាតោ. យតោ សរាមិ អត្តានំ, យតោ បត្តោស្មិ វិញ្ញុតំ, យត្វាធិករណមេនំ ចក្ខុន្ទ្រិយំ អសំវុតំ វិហរន្តំ អភិជ្ឈាទោមនស្សា បាបកា អកុសលា ធម្មា អន្វាសវេយ្យុំ.

២៧៣. , ៣១០. រក្ខណត្ថានមិច្ឆិតំ.

រក្ខណត្ថានំ ធាតូនំ បយោគេ យំ ឥច្ឆិតំ, តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

កាកេ រក្ខន្តិ តណ្ឌុលា, យវា បដិសេធេន្តិ គាវោ.

២៧៤. , ៣១១. យេន វា’ ទស្សនំ.

យេន វា អទស្សនមិច្ឆិតំ, តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

ឧបជ្ឈាយា អន្តរធាយតិ សិស្សោ, មាតរា ច បិតរា ច អន្តរធាយតិ បុត្តោ.

វាតិ កិមត្ថំ? សត្តមីវិភត្យត្តំ. ជេតវនេ អន្តរធាយតិ ភគវា.

២៧៥. , ៣១២. ទូរន្តិ កទ្ធ កាល និម្មាន ត្វាលោប ទិសាយោគវិភត្តារប្បយោគ សុទ្ធប្បមោចន ហេតុ វិវិត្តប្បមាណ បុព្ពយោគពន្ធន គុណវចន បញ្ហ កថន ថោកាកត្តូសុ ច.

ទូរត្ថេ, អន្តិកត្ថេ, អទ្ធនិម្មានេ, កាលនិម្មានេ, ត្វាលោបេ, ទិសាយោគេ, វិភត្តេ, អារប្បយោគេ, សុទ្ធេ, បមោចនេ, ហេត្វត្ថេ, វិវិត្តត្ថេ, បមាណេ, បុព្ពយោគេ, ពន្ធនត្ថេ, គុណវចនេ, បញ្ហេ, កថនេ, ថោកេ, អកត្តរិ ច ឥច្ចេតេស្វត្ថេសុ, បយោគេសុ ច, តំ ការកំ អបាទានសញ្ញំ ហោតិ.

ទូរត្ថេតាវ – កីវ ទូរោ ឥតោ នឡការគាមោ, ទូរតោ វា គម្ម, អារកា តេ មោឃបុរិសា ឥមស្មា ធម្មវិនយា. ទុតិយា ច តតិយា ច, ទូរំ គាមំ អាវតោ, ទូរេន គាមេន វា អាគតោ. អារកា ឥមំ ធម្មវិនយំ, អនេន ធម្មវិនយេន វា ឥច្ចេវមាទិ.

អន្តិកត្ថេ – អន្តិកំ គាមា, អាសន្នំ គាមា, សមីបំ គាមា, សមីបំ សទ្ធម្មា. ទុតិយា ច តតិយា ច, អន្តិកំ គាមំ, អន្តិកំ គាមេន វា. អាសន្នំ គាមំ, អាសន្នំ គាមេន វា. សមីបំ គាមំ. សមីបំ គាមេន វា. សមីបំ សទ្ធម្មំ, សមីបំ សទ្ធម្មេន វា ឥច្ចេវមាទិ.

អទ្ធនិម្មានេ – ឥតោ មថុរាយ ចតូសុ យោជនេសុ សង្កស្សំ នាម នគរំ អត្ថិ, តត្ថ ពហូ ជនា វសន្តិ ឥច្ចេវមាទិ.

កាលនិម្មានេ – ឥតោ ភិក្ខវេ ឯកនវុតិកប្បេ វិបស្សី នាម ភគវា លោកេ ឧទបាទិ, ឥតោ តិណ្ណំ មាសានំ អច្ចយេន បរិនិព្ពាយិស្សតិ ឥច្ចេវមាទិ.

ត្វាលោបេ កម្មាធិករណេសុ – បាសាទា សង្កមេយ្យ, បាសាទំ អភិរុហិត្វា វា. បព្ពតា សង្កមេយ្យ, បព្ពតំ អភិរុហិត្វា វា. ហត្ថិក្ខន្ធា សង្កមេយ្យ, ហត្ថិក្ខន្ធំ អភិរុហិត្វា វា. អាសនា វុដ្ឋហេយ្យ. អាសនេ និសីទិត្វា វា ឥច្ចេវមាទិ.

ទិសាយោគេ – អវិចិតោ យាវ ឧបរិភវគ្គមន្តរេ ពហូ សត្តនិកាយា វសន្តិ, យតោ ខេមំ តតោ ភយំ, បុរត្ថិមតោ, ទក្ខិណតោ, បច្ឆិមតោ, ឧត្តរតោ អគ្គី បជ្ជលន្តិ, យតោ អស្សោសុំ ភគវន្តំ, ឧទ្ធំ បាទតលា អធោ កេសមត្ថកា ឥច្ចេវមាទិ.

វិភត្តេ – យតោ បណីតតរោ វា វិសិដ្ឋតរោ វា នត្ថិ. ឆដ្ឋី ច, ឆន្នវុតីនំ បាសណ្ឌានំ, ធម្មានំ បវរំ យទិទំ សុគតវិនយោ ឥច្ចេវមាទិ.

អារប្បយោគេ – គាមធម្មា វសលធម្មា អសទ្ធម្មា អារតិ វិរតិ បដិវិរតិ, បាណាតិបាតា វេរមណី ឥច្ចេវមាទិ.

សុទ្ធេ – លោភនិយេហិ ធម្មេហិ សុទ្ធោ អសំសដ្ឋោ, មាតិតោ ច បិតិតោ ច សុទ្ធោ អសំសដ្ឋោ អនុបកុទ្ធោ អគរហិតោ ឥច្ចេវមាទិ.

បមោចនេ – បរិមុត្តោ ទុក្ខស្មាតិ វទាមិ, មុត្តោស្មិ មារពន្ធនា, ន តេ មុច្ចន្តិ មច្ចុនា ឥច្ចេវមាទិ.

ហេត្វត្ថេ – កស្មា ហេតុនា, កេន ហេតុនា, កិស្ស ហេតុនា, កស្មា នុ តុម្ហំ ទហរា ន មីយរេ, កស្មា ឥធេវ មរណំ ភវិស្សតិ ឥច្ចេវមាទិ.

វិវិត្តត្ថេ – វិវិត្តោ បាបកា ធម្មា, វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ ឥច្ចេវមាទិ.

បមាណេ – ទីឃសោ នវវិទត្ថិយោ សុគតវិទត្ថិយា បមាណិកា ការេតព្ពា, មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស អឌ្ឍ តេឡសហត្ថា ឥច្ចេវមាទិ.

បុព្ពយោគេ – បុព្ពេវ សម្មោធា ឥច្ចេវមាទិ.

ពន្ធនត្ថេ – សតស្មា ពន្ធោ នរោ. តតិយា ច, សតេន ពន្ធោ នរោ រញ្ញា ឥណត្ថេន ឥច្ចេវមាទិ.

គុណវចនេ – បុញ្ញាយ សុគតិំ យន្តិ, ចាគាយ វិបុលំ ធនំ, បញ្ញាយ វិមុត្តិមនោ, ឥស្សរិយាយ ជនំ រក្ខតិ រាជា ឥច្ចេវមាទិ.

បញ្ហេ ត្វាលោបេ កម្មាធិករណេសុ – អភិធម្មា បុច្ឆន្តិ, អភិធម្មំ សុត្វា, អភិធម្មេ ឋត្វា វា. វិនយា បុច្ឆន្តិ, វិនយំ សុត្វា, វិនយេ ឋត្វា វា. ទុតិយា ច តតិយា ច, អភិធម្មំ, អភិធម្មេន វា. វិនយំ, វិនយេន វា. ឯវ សុត្តា, គេយ្យា, គាថាយ, វេយ្យាករណា, ឧទានា, ឥតិវុត្តកា, ជាតកា, អព្ភុតធម្មា, វេទល្លា ឥច្ចេវមាទិ.

កថនេ ត្វាលោបេ កម្មាធិករណេសុ – អភិធម្មា កថយន្តិ, អភិធម្មំ សុត្វា, អភិធម្មេ ឋត្វា វា. វិនយា កថយន្តិ, វិនយំ សុត្វា, វិនយេ ឋត្វា វា. ទុតិយា ច តតិយា ច, អភិធម្មំ, អភិធម្មេន វា. វិនយំ វិនយេន វា. ឯវំ សុត្តា, គេយ្យា, គាថាយ, វេយ្យាករណា, ឧទានា, ឥតិវុត្តកា, ជាតកា, អព្ភុតធម្មា, វេទល្លា ឥច្ចេវមាទិ.

ថោកេ – ថោកា មុច្ចន្តិ. អប្បមត្តកា មុច្ចន្តិ, កិច្ឆា មុច្ចន្តិ. តតិយា ច. ថោកេន, អប្បមត្តកេន, កិច្ឆេន វា ឥច្ចេវមាទិ.

អកត្តរិច – កម្មស្ស កតត្តា ឧបចិតត្តា ឧស្សន្នត្តា វិបុលត្តា ចក្ខុវិញ្ញាណំ ឧប្បន្នំ ហោតិ ឥច្ចេវមាទិ.

ចគ្គហណេន សេសេសុបិ យេ មយា នោបទិដ្ឋា អបាទានបយោគិកា, តេ បយោគវិចក្ខណេហិ យថាយោគំ យោជេតព្ពា.

២៧៦. , ៣០២. យស្ស ទាតុកាមោ រោចតេ ធារយតេ វា តំ សម្បទានំ.

យស្ស វា ទាតុកាមោ យស្ស វារោចតេ, យស្ស វា ធារយតេ, តំ ការកំ សម្បទានសញ្ញំ ហោតិ.

សមណស្ស ចីវរំ ទទាតិ, សមណស្ស រោចតេ សច្ចំ, ទេវទត្តស្ស សុវណ្ណច្ឆត្តំ ធារយតេ យញ្ញទត្តោ.

សម្បទានមិច្ចនេន ក្វត្ថោ? សម្បទានេ ចតុត្ថី.

វាតិ វិកប្បនត្ថំ, ធាតុនាមានំ បយោគេ វា ឧបសគ្គប្បយោគេ វា និបាតប្បយោគេ វា សតិ អត្ថវិកប្បនត្ថំ វាតិ បទំ បយុជ្ជតិ.

២៧៧. , ៣០៣. សិលាឃ ហនុ ឋា សប ធារ បិហ កុធ ទុហិស្សោសូយ រាធិក្ខ បច្ចាសុណ អនុបតិគិណ បុព្ពកត្តារោចនត្ថ តទត្ថ តុមត្ថាលមត្ថ មញ្ញានាទរប្បាណិនិ, គត្យត្ថកម្មនិ, អាសីសត្ថ សម្មុតិ ភិយ្យ សត្តម្យត្ថេសុ ច.

សិលាឃ ហនុ ឋា សប ធារ បិហ កុធ ទុហ ឥស្សឥច្ចេតេសំ ធាតូនំ បយោគេ, ឧសូយត្ថានញ្ច បយោគេ, រាធិក្ខប្បយោគេ, បច្ចាសុណអនុបតិគិណានំ បុព្ពកត្តរិ, អារោចនត្ថេ, តទត្ថេ, តុមត្ថេ, អលមត្ថេ, មញ្ញតិប្បយោគេ អនាទរេ អប្បាណិនិ, គត្យត្ថានំ ធាតូនំ កម្មនិ, អាសីសត្ថេ ច សម្មុតិ ភិយ្យ សត្តម្យត្ថេសុ ច, តំ ការកំ សម្បទានសញ្ញំ ហោតិ.

សិលាឃប្បយោគេ តាវ – ពុទ្ធស្ស សិលាឃតេ, ធម្មស្ស សិលាឃតេ, សង្ឃស្ស សិលាឃតេ, សកំឧបជ្ឈាយស្ស សិលាឃតេ, តវ សិលាឃតេ មម សិលាឃតេ ឥច្ចេវមាទិ.

ហនុប្បយោគេ – ហនុតេ តុយ្ហមេវ, ហនុតេ មយ្ហមេវ ឥច្ចេវមាទិ.

ឋាបយោគេ – ឧបតិដ្ឋេយ្យ សក្យបុត្តានំ វឌ្ឍកី, ភិក្ខុស្ស ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋេយ្យ ភិក្ខុនី ឥច្ចេវមាទិ.

សបប្បយោគេ – តុយ្ហំ សបតេ, មយ្ហំ សបតេ ឥច្ចេវមាទិ.

ធារប្បយោគេ – សុវណ្ណំ តេ ធារយតេ ឥច្ចេវមាទិ.

បិហប្បយោគេ – ពុទ្ធស្ស អញ្ញតិត្ថិយា បិហយន្តិ, ទេវា ទស្សនកាមា តេ, យតោ ឥច្ឆាមិ ភទ្ទន្តស្ស, សមិទ្ធានំ បិហយន្តិ ទលិទ្ទា ឥច្ចេវមាទិ.

កុធទុហឥស្សឧសូយប្បយោគេ – កោធយតិ ទេវ ទត្តស្ស, តស្ស កុជ្ឈ មហាវីរ, មា រដ្ឋំ វិនស្ស ឥទំ. ទុហយតិ ទិសានំ មេឃោ, តិត្ថិយា សមណានំ ឥស្សយន្តិ គុណគិទ្ធេន, តិត្ថិយា សមណានំ ឥស្សយន្តិ លាភគិទ្ធេន, ទុជ្ជនា គុណវន្តានំ ឧសូយន្តិ គុណគិទ្ធេន, កា ឧសូយា វិជានតំ ឥច្ចេវមាទិ.

រាធ ឥក្ខ ឥច្ចេតេសំ ធាតូនំ បយោគេ យស្ស អកថិតស្ស បុច្ឆនំ កម្មវិក្ខ្យាបនត្ថញ្ច, តំ ការកំ សម្បទានសញ្ញំ ហោតិ, ទុតិយា ច.

អារាធោហំ រញ្ញោ, អារាធោហំ រាជានំ, ក្យាហំ អយ្យានំ អបរជ្ឈាមិ, ក្យាហំ អយ្យេ អបរជ្ឈាមិ, ចក្ខុំ ជនស្ស ទស្សនាយ តំ វិយ មញ្ញេ, អាយស្មតោ ឧបាលិត្ថេរស្ស ឧបសម្បទាបេក្ខោ ឧបតិស្សោ, អាយស្មន្តំ វា ឥច្ចេវមាទិ.

បច្ចាសុណ អនុបតិគិណានំ បុព្ពកត្តរិ សុណោតិស្ស បច្ចាយោគេ យស្ស កម្មុនោ បុព្ពស្ស យោ កត្តា, សោ សម្បទានសញ្ញោ ហោតិ.

តំ យថា? ភគវា ភិក្ខូ ឯតទវោច.

ភិក្ខូតិ អកថីត កម្មំ, ឯតន្តិ កថិតកម្មំ. យស្ស កម្មុនោ បុព្ពស្ស យោ កត្តា, សោ‘ភគវា’តិ ‘‘យោ ករោតិ ស កត្តា’’តិ សុត្តវចនេន កត្តុសញ្ញោ. ឯវំ យស្ស កម្មុនោ បុព្ពស្ស យោ កត្តា, សោ សម្បទានសញ្ញោ ហោតិ.

តំ យថា? តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ, អាសុណន្តិ ពុទ្ធស្ស ភិក្ខូ.

គិណស្ស អនុបតិយោគេ យស្ស កម្មុនោ បុព្ពស្ស យោ កត្តា, សោ សម្បទានសញ្ញោ ហោតិ.

តំ យថា? ភិក្ខុ ជនំ ធម្មំ សាវេតិ, តស្ស ភិក្ខុនោ ជនោ អនុគិណាតិ, តស្ស ភិក្ខុនោ ជនោ បតិគិណាតិ.

យោ វទេតិ ស‘កត្តា’តិ,

វុត្តំ ‘កម្ម’ន្តិ វុច្ចតិ;

យោ បដិគ្គាហកោ តស្ស,

‘សម្បទានំ’ វិជានិយា.

ឥច្ចេវមាទិ.

អារោចនត្ថេ – អារោចយាមិ វោ ភិក្ខវេ, អាមន្តយាមិ វោ ភិក្ខវេ, បដិវេទយាមិ វោ ភិក្ខវេ, អារោចយាមិ តេ មហារាជ, អាមន្តយាមិ តេ មហារាជ, បដិវេទយាមិ តេ មហារាជ ឥច្ចេវមាទិ.

តទត្ថេ – ឩនស្ស បារិបូរិយា តំ ចីវរំ និក្ខិបិតព្ពំ. ពុទ្ធស្ស អត្ថាយ, ធម្មស្ស អត្ថាយ, សង្ឃស្ស អត្ថាយ, ជីវិតំ បរិច្ចជាមិ ឥច្ចេវមាទិ.

តុមត្ថេ -លោកានុកម្បាយ អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ លោកេ ឧប្បជ្ជតិ. ភិក្ខូនំ ផាសុវិហារាយ វិនយោ បញ្ញត្តោ ឥច្ចេវមាទិ.

អលមត្ថប្បយោគេ-អលមិតិ អរហតិ បដិក្ខិត្តេសុ. អលំ មេ ពុទ្ធោ, អលំ មេ រជ្ជំ, អលំ ភិក្ខុ បត្តស្ស, អលំ មល្លោ មល្លស្ស, អរហតិ មល្លោ មល្លស្ស. បដិក្ខិត្តេ អលំ តេ រូបំ ករណីយំ, អលំ មេ ហិរញ្ញសុវណ្ណេន ឥច្ចេវមាទិ.

មញ្ញតិប្បយោគេ អនាទរេ អប្បាណិនិ-កដ្ឋស្ស តុវំ មញ្ញេ, កលិង្គរស្ស តុវំ មញ្ញេ.

អនាទរេតិ កិមត្ថំ? សុវណ្ណំ វិយ តំ មញ្ញេ.

អប្បាណិនីតិ កិមត្ថំ? គទ្រភំ តុវំ មញ្ញេ ឥច្ចេវមាទិ.

គត្យត្ថកម្មនិ-គាមស្ស បាទេន គតោ, នគរស្ស បាទេន គតោ, អប្បោ សគ្គាយ គច្ឆតិ, សគ្គស្ស គមនេន វា, មូលាយ បដិកស្សេយ្យ សង្ឃោ. ទុតិយា ច, គាមំ បាទេន គតោ, នគរំ បាទេន គតោ, អប្បោ សគ្គំ គច្ឆតិ, សគ្គំ គមនេន វា, មូលំ បដិកស្សេយ្យ សង្ឃោ ឥច្ចេវមាទិ.

អាសីសត្ថេ-អាយស្មតោ ទីឃាយុកោ ហោតុ, ភទ្ទំ ភវតោ ហោតុ, កុសលំ ភវតោ ហោតុ, អនាមយំ ភវតោ ហោតុ, សុខំ ភវតោ ហោតុ, ស្វាគតំ ភវតោ ហោតុ, អត្ថោ ភវតោ ហោតុ, ហិតំ ភវតោ ហោតុ ឥច្ចេវមាទិ.

សម្មុតិប្បយោគេ– អញ្ញត្រ សង្ឃសម្មុតិយា ភិក្ខុស្ស វិប្បវត្ថុំ ន វដ្ដតិ, សាធុ សម្មុតិ មេ តស្ស ភគវតោ ទស្សនាយ ឥច្ចេវមាទិ.

ភិយ្យប្បយោគេ – ភិយ្យោសោ មត្តាយំ ឥច្ចេវមាទិ.

សត្តម្យត្ថេ – តុយ្ហញ្ចស្ស អាវិ ករោមិ, តស្ស មេ សក្កោ បាតុរហោសិ ឥច្ចេវមាទិ.

អត្ថគ្គហណេន ពហូសុ អក្ខរប្បយោគេសុ ទិស្សតិ.

តំ យថា? ឧបមំ មត ករិស្សាមិ, ធម្មំ វោ ទេសេស្សាមិ.

សារត្ថេ ច – ទេសេតុ ភន្តេ ភគវា ធម្មំ ភិក្ខូនំ. តស្ស ផាសុ វិហារាយ ហោតិ, ឯតស្ស បហិណេយ្យ, យថា នោ ភគវា ព្យាករេយ្យ, តថាបិ តេសំ ព្យាករិស្សាម, កប្បតិ សមណានំ អាយោគោ, អម្ហាកំ មណិនា អត្ថោ, កិមត្ថោ មេ ពុទ្ធេន, សេយ្យោ មេ អត្ថោ, ពហូបការា ភន្តេ មហាបជា បតិគោតមី ភគវតោ, ពហូបការា ភិក្ខវេ មាតាបិតរោ បុត្តានំ ឥច្ចេវមាទិ.

សេសេសុ អក្ខរប្បយោគេសុបិ អញ្ញេបិ បយោគា បយោគវិចក្ខណេហិ យោជេតព្ពា.

ចគ្គហណំ វិកប្បនត្ថវាគ្គហណានុកឌ្ឍនត្ថំ. យេ កេចិ សទ្ទា សម្បទានប្បយោគិកា មយា នោបទិដ្ឋា, តេសំ គហណត្ថំ ឥធ វិកប្បីយតិ វាសទ្ទោ.

តំ យថា? ភិក្ខុសង្ឃស្ស បភូ អយំ ភគវា, ទេសស្ស បភូ អយំ រាជា. ខេត្តស្ស បភូ អយំ គហបតិ, អរញ្ញស្ស បភូ អយំ លុទ្ទកោ ឥច្ចេវមាទិ. ក្វចិ ទុតិយា តតិយា បញ្ចមី ឆដ្ឋី សត្តម្យត្ថេសុ ច.

១៧៨. , ៣២០. យោធារោ តមោកាសំ.

យោ អាធារោ, តំ ឱកាសសញ្ញំ ហោតិ. ស្វាធារោ ចតុព្ពិធោ ព្យាបិកោ, ឱបសិលេសិកោ, វេសយិកោ សាមីបិកោ ចាតិ.

តត្ថ ព្យាបិកោ តាវ–ជលេសុ ខីរំ តិដ្ឋតិ, តិលេសុ តេលំ, ឧច្ឆូសុ រសោ.

ឱបសិលេសិកោ–បរិយង្កេ រាជា សេតិ, អាសនេ ឧបវិដ្ឋោ សង្ឃោ.

វេសយិកោ–ភូមីសុ មនុស្សា ចរន្តិ, អន្តលិក្ខេ វាយូ វាយន្តិ. អាកាសេ សកុណា បក្ខន្ទន្តិ.

សាមីបិកោ–វនេ ហត្ថិនោ ចរន្តិ, គង្គាយំ ឃោសោ តិដ្ឋតិ, វជេ គាវោ ទុហន្តិ, សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ.

ឱកាសមិច្ចនេន ក្វត្ថោ? ឱកាសេ សត្តមី.

២៧៩. , ២៩២. យេន វា កយិរតេ តំ ករណំ.

យេន វា កយិរតេ, យេន វា បស្សតិ, យេន វា សុណាតិ, តំ ការកំ ករណសញ្ញំ ហោតិ.

ទត្តេន វិហិំ លុនាតិ, វាសិយា កដ្ឋំ តច្ឆតិ, ផរសុនា រុក្ខំ ឆិន្ទតិ, កុទាលេន បថវិំ ខណតិ, សត្ថេន កម្មំ ករោតិ. ចក្ខុនា រូបំ បស្សតិ.

ករណមិច្ចនេន ក្វត្ថោ? ករណេ តតិយា.

២៨០. , ២៨៥. យំ ករោតិ តំ កម្មំ.

យំ វា ករោតិ, យំ វា បស្សតិ, យំ វា សុណាតិ, តំ ការកំ កម្មសញ្ញំ ហោតិ.

ឆត្តំ ករោតិ, រថំ ករោតិ, រូបំ បស្សតិ, សទ្ទំ សុណាតិ, កណ្ដកំ មទ្ទតិ, វិសំ គិលតិ.

កម្មមិច្ចនេន ក្វត្ថោ? កម្មត្ថេ ទុតិយា.

២៨១. , ២៩៤. យោ ករោតិ ស កត្តា.

យោ ករោតិ, សោ កត្តុសញ្ញោ ហោតិ.

អហិនា ទដ្ឋោ នរោ, គរុឡេន ហតោ នាគោ. ពុទ្ធេន ជិតោ មារោ, ឧបគុត្តេន មារោ ពន្ធោ.

កត្តុឥច្ចនេន ក្វត្ថោ? កត្តរិ ច.

២៨២. , ២៩៥. យោ ការេតិ ស ហេតុ.

យោ កត្តារំ ការេតិ, សោ ហេតុសញ្ញោ ហោតិ, កត្តា ច.

សោ បុរិសោ តំ បុរិសំ កម្មំ ការេតិ សោ បុរិសោ តេន បុរិសេន កម្មំ ការេតិ, សោ បុរិសោ តស្ស បុរិសស្ស កម្មំ ការេតិ. ឯវំ ហារេតិ បាឋេតិ បាចេតិ, ធារេតិ.

ហេតុឥច្ចនេន ក្វត្ថោ? ធាតូហិ ណេ ណយ ណាបេ ណាបយា ការិតានិ ហេត្វត្ថេ.

២៨៣. , ៣១៦. យស្ស វា បរិគ្គហោ តំ សាមី.

យស្ស វា បរិគ្គហោ, តំ សាមីសញ្ញំ ហោតិ.

តស្ស ភិក្ខុនោ បដិវីសោ, តស្ស ភិក្ខុនោ បត្តោ, តស្ស ភិក្ខុនោ ចីវរំ, អត្តនោ មុខំ.

សាមីឥច្ចនេន ក្វត្ថោ? សាមិស្មិំ ឆដ្ឋី.

២៨៤. , ២៨៣. លិង្គត្ថេ បឋមា.

លិង្គត្ថាភិធានមត្តេ បឋមាវិភត្តិ ហោតិ.

បុរិសោ, បុរិសា, ឯកោ, ទ្វេ, ច, វា, ហេ, អហេ, រេ, អរេ.

២៨៥. , ៧០. អាលបនេ ច.

អាលបនត្ថា ធិកេ លិង្គត្ថាភិធានមត្តេ ច បឋមាវិភត្តិ ហោតិ.

ភោ បុរិស, ភវន្តោ បុរិសា, ភោ រាជ, ភវន្តោ រាជានោ, ហេ សខេ, ហេ សខិនោ.

២៨៦. , ២៩១. ករណេ តតិយា.

ករណការកេ តតិយាវិភត្តិ ហោតិ.

អគ្គិនា កុដិំ ឈាបេតិ, មនសា ចេ បទុដ្ឋេន, មនសា ចេ បសន្នេន, កាយេន កម្មំ ករោតិ.

២៨៧. , ២៩៩. សហាទិយោគេ ច.

សហាទិយោគត្ថេ ច តតិយាវិភត្តិ ហោតិ.

សហាបិ គគ្គេន សង្ឃោ ឧបោសថំ ករេយ្យ, វិនាបិ គគ្គេន, មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ, សហស្សេន សមំ មិតា.

២៨៨. , ២៩៣. កត្តរិ ច.

កត្តរិ ច តតិយាវិភត្តិ ហោតិ.

រញ្ញា ហតោ បោសោ, យក្ខេន ទិន្នោ វរោ, អហិនា ទដ្ឋោ នរោ.

២៨៩. , ២៩៧. ហេត្វត្ថេ ច.

ហេត្វត្ថេ ច តតិយាវិភត្តិ ហោតិ.

អន្នេន វសតិ, ធម្មេន វសតិ, វិជ្ជាយ វសតិ, សក្ការេន វសតិ.

២៩០. , ២៩៨. សត្តម្យត្ថេ ច.

សត្តម្យត្ថេ ច តតិយាវិភត្តិ ហោតិ.

តេន កាលេន, តេន សមយេន. (យេន កាលេន, យេន សមយេន,) តេន ខោ បន សមយេន.

២៩១. , ២៩៩. យេនង្គវិការោ.

យេន ព្យាធិមតា អង្គេន អង្គិនោ វិការោ លក្ខីយតេ. តត្ថ តតិយាវិភត្តិ ហោតិ.

អក្ខិនា កាណោ, ហត្ថេន កុណី, កាណំ បស្សតិ នេត្តេន, បាទេន ខញ្ជោ, បិដ្ឋិយា ខុជ្ជោ.

២៩២. , ៣០០. វិសេសនេ ច.

វិសេសនត្ថេ ច តតិយាវិភត្តិ ហោតិ.

គោត្តេន គោតមោ នាថោ, សុវណ្ណេន អភិរូបោ, តបសា ឧត្តមោ.

២៩៣. , ៣០១. សម្បទានេ ចតុត្ថី.

សម្បទានការកេ ចតុត្ថីវិភត្តិ ហោតិ.