២. ទុតិយបណ្ណាសកំ

(៦) ១. ខេមវគ្គោ

១. ខេមសុត្តំ

៥២. ‘‘‘ខេមំ ខេម’ន្តិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, អាវុសោ, ខេមំ វុត្តំ ភគវតា’’តិ?

‘‘ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឯត្តាវតាបិ ខោ, អាវុសោ, ខេមំ វុត្តំ ភគវតា បរិយាយេន…បេ….

‘‘បុន ចបរំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ សព្ពសោ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, បញ្ញាយ ចស្ស ទិស្វា អាសវា បរិក្ខីណា ហោន្តិ. ឯត្តាវតាបិ ខោ, អាវុសោ, ខេមំ វុត្តំ ភគវតា និប្បរិយាយេនា’’តិ. បឋមំ.

២. ខេមប្បត្តសុត្តំ

៥៣. ខេមប្បត្តោ ខេមប្បត្តោតិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. ទុតិយំ.

៣. អមតសុត្តំ

៥៤. អមតំ អមតន្តិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. តតិយំ.

៤. អមតប្បត្តសុត្តំ

៥៥. អមតប្បត្តោ អមតប្បត្តោតិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. ចតុត្ថំ.

៥. អភយសុត្តំ

៥៦. អភយំ អភយន្តិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. បញ្ចមំ.

៦. អភយប្បត្តសុត្តំ

៥៧. អភយប្បត្តោ អភយប្បត្តោតិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. ឆដ្ឋំ.

៧. បស្សទ្ធិសុត្តំ

៥៨. បស្សទ្ធិ បស្សទ្ធីតិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. សត្តមំ.

៨. អនុបុព្ពបស្សទ្ធិសុត្តំ

៥៩. អនុបុព្ពបស្សទ្ធិ អនុបុព្ពបស្សទ្ធីតិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. អដ្ឋមំ.

៩. និរោធសុត្តំ

៦០. និរោធោ និរោធោតិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ…បេ…. នវមំ.

១០. អនុបុព្ពនិរោធសុត្តំ

៦១. ‘‘‘អនុបុព្ពនិរោធោ អនុបុព្ពនិរោធោ’តិ, អាវុសោ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, អាវុសោ, អនុបុព្ពនិរោធោ វុត្តោ ភគវតា’’តិ?

‘‘ឥធាវុសោ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ…បេ… បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឯត្តាវតាបិ ខោ, អាវុសោ, អនុបុព្ពនិរោធោ វុត្តោ ភគវតា បរិយាយេន…បេ….

‘‘បុន ចបរំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ សព្ពសោ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, បញ្ញាយ ចស្ស ទិស្វា អាសវា បរិក្ខីណា ហោន្តិ. ឯត្តាវតាបិ ខោ, អាវុសោ, អនុបុព្ពនិរោធោ វុត្តោ ភគវតា និប្បរិយាយេនា’’តិ. ទសមំ.

១១. អភព្ពសុត្តំ

៦២. ‘‘នវ, ភិក្ខវេ, ធម្មេ អប្បហាយ អភព្ពោ អរហត្តំ សច្ឆិកាតុំ. កតមេ នវ? រាគំ, ទោសំ, មោហំ, កោធំ, ឧបនាហំ, មក្ខំ, បឡាសំ, ឥស្សំ, មច្ឆរិយំ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, នវ ធម្មេ អប្បហាយ អភព្ពោ អរហត្តំ សច្ឆិកាតុំ.

‘‘នវ, ភិក្ខវេ, ធម្មេ បហាយ ភព្ពោ អរហត្តំ សច្ឆិកាតុំ. កតមេ នវ? រាគំ, ទោសំ, មោហំ, កោធំ, ឧបនាហំ, មក្ខំ, បឡាសំ, ឥស្សំ, មច្ឆរិយំ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, នវ ធម្មេ បហាយ ភព្ពោ អរហត្តំ សច្ឆិកាតុ’’ន្តិ. ឯកាទសមំ.

ខេមវគ្គោ បឋមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

ខេមោ ច អមតញ្ចេវ, អភយំ បស្សទ្ធិយេន ច;

និរោធោ អនុបុព្ពោ ច, ធម្មំ បហាយ ភព្ពេន ចាតិ.

(៧) ២. សតិបដ្ឋានវគ្គោ

១. សិក្ខាទុព្ពល្យសុត្តំ

៦៣. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, សិក្ខាទុព្ពល្យានិ. កតមានិ បញ្ច? បាណាតិបាតោ, អទិន្នាទានំ, កាមេសុមិច្ឆាចារោ, មុសាវាទោ, សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច សិក្ខាទុព្ពល្យានិ.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ សិក្ខាទុព្ពល្យានំ បហានាយ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ សិក្ខាទុព្ពល្យានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. បឋមំ.

២. នីវរណសុត្តំ

៦៤. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, នីវរណានិ. កតមានិ បញ្ច? កាមច្ឆន្ទនីវរណំ, ព្យាបាទនីវរណំ, ថិនមិទ្ធនីវរណំ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណំ, វិចិកិច្ឆានីវរណំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច នីវរណានិ.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ នីវរណានំ បហានាយ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ នីវរណានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. ទុតិយំ.

៣. កាមគុណសុត្តំ

៦៥. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, កាមគុណា. កតមេ បញ្ច? ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា រូបា ឥដ្ឋា កន្តា មនាបា បិយរូបា កាមូបសំហិតា រជនីយា, សោតវិញ្ញេយ្យា សទ្ទា…បេ… ឃានវិញ្ញេយ្យា គន្ធា… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា រសា… កាយវិញ្ញេយ្យា ផោដ្ឋព្ពា ឥដ្ឋា កន្តា មនាបា បិយរូបា កាមូបសំហិតា រជនីយា. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច កាមគុណា.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ កាមគុណានំ បហានាយ…បេ… ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. តតិយំ.

៤. ឧបាទានក្ខន្ធសុត្តំ

៦៦. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ បហានាយ…បេ… ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. ឱរម្ភាគិយសុត្តំ

៦៧. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, ឱរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ. កតមានិ បញ្ច? សក្កាយទិដ្ឋិ, វិចិកិច្ឆា, សីលព្ពតបរាមាសោ, កាមច្ឆន្ទោ, ព្យាបាទោ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចោរម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បហានាយ…បេ… ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. គតិសុត្តំ

៦៨. ‘‘បញ្ចិមា, ភិក្ខវេ, គតិយោ. កតមា បញ្ច? និរយោ, តិរច្ឆានយោនិ, បេត្តិវិសយោ, មនុស្សា, ទេវា – ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច គតិយោ.

‘‘ឥមាសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ គតីនំ បហានាយ…បេ… ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. មច្ឆរិយសុត្តំ

៦៩. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, មច្ឆរិយានិ. កតមានិ បញ្ច? អាវាសមច្ឆរិយំ, កុលមច្ឆរិយំ, លាភមច្ឆរិយំ, វណ្ណមច្ឆរិយំ, ធម្មមច្ឆរិយំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច មច្ឆរិយានិ.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ មច្ឆរិយានំ បហានាយ…បេ… ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. សត្តមំ.

៨. ឧទ្ធម្ភាគិយសុត្តំ

៧០. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, ឧទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ. កតមានិ បញ្ច? រូបរាគោ, អរូបរាគោ, មានោ, ឧទ្ធច្ចំ, អវិជ្ជា – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចុទ្ធម្ភាគិយានិ សំយោជនានិ.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ឧទ្ធម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បហានាយ…បេ… ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ចេតោខិលសុត្តំ

៧១. [អ. និ. ៥.២០៥; ទី. និ. ៣.៣១៩; ម. និ. ១.១៨៥] ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ចេតោខិលា [ចេតោខីលា (ក.)]. កតមេ បញ្ច? ឥធ ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ នាធិមុច្ចតិ ន សម្បសីទតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិ កង្ខតិ វិចិកិច្ឆតិ នាធិមុច្ចតិ ន សម្បសីទតិ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បឋមោ ចេតោខិលោ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ធម្មេ កង្ខតិ…បេ… សង្ឃេ កង្ខតិ… សិក្ខាយ កង្ខតិ… សព្រហ្មចារីសុ កុបិតោ ហោតិ អនត្តមនោ អាហតចិត្តោ ខិលជាតោ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សព្រហ្មចារីសុ កុបិតោ ហោតិ អនត្តមនោ អាហតចិត្តោ ខិលជាតោ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បញ្ចមោ ចេតោខិលោ.

‘‘ឥមេសំ, ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ចេតោខិលានំ បហានាយ…បេ… ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. នវមំ.

១០. ចេតសោវិនិពន្ធសុត្តំ

៧២. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ចេតសោវិនិពន្ធា [ចេតោវិនិពទ្ធា (សារត្ថទីបនីដីកា) អ. និ. ៥.២០៦; ទី. និ. ៣.៣២០]. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាមេសុ អវីតរាគោ ហោតិ អវិគតច្ឆន្ទោ អវិគតបេមោ អវិគតបិបាសោ អវិគតបរិឡាហោ អវិគតតណ្ហោ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាមេសុ អវីតរាគោ ហោតិ អវិគតច្ឆន្ទោ អវិគតបេមោ អវិគតបិបាសោ អវិគតបរិឡាហោ អវិគតតណ្ហោ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បឋមោ ចេតសោវិនិពន្ធោ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ អវីតរាគោ ហោតិ…បេ… រូបេ អវីតរាគោ ហោតិ… យាវទត្ថំ ឧទរាវទេហកំ ភុញ្ជិត្វា សេយ្យសុខំ បស្សសុខំ មិទ្ធសុខំ អនុយុត្តោ វិហរតិ … អញ្ញតរំ ទេវនិកាយំ បណិធាយ ព្រហ្មចរិយំ ចរតិ – ‘ឥមិនាហំ សីលេន វា វតេន វា តបេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា ទេវោ វា ភវិស្សាមិ ទេវញ្ញតរោ វា’តិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ទេវនិកាយំ បណិធាយ ព្រហ្មចរិយំ ចរតិ – ‘ឥមិនាហំ សីលេន វា វតេន វា តបេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា ទេវោ វា ភវិស្សាមិ ទេវញ្ញតរោ វា’តិ, តស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ. យស្ស ចិត្តំ ន នមតិ អាតប្បាយ អនុយោគាយ សាតច្ចាយ បធានាយ, អយំ បញ្ចមោ ចេតសោវិនិពន្ធោ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ចេតសោវិនិពន្ធា.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ចេតសោវិនិពន្ធានំ បហានាយ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ចេតសោវិនិពន្ធានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា ភាវេតព្ពា’’តិ. ទសមំ.

សតិបដ្ឋានវគ្គោ ទុតិយោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សិក្ខា នីវរណាកាមា, ខន្ធា ច ឱរម្ភាគិយា គតិ;

មច្ឆេរំ ឧទ្ធម្ភាគិយា អដ្ឋមំ, ចេតោខិលា វិនិពន្ធាតិ.

(៨) ៣. សម្មប្បធានវគ្គោ

១. សិក្ខសុត្តំ

៧៣. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, សិក្ខាទុព្ពល្យានិ. កតមានិ បញ្ច? បាណាតិបាតោ …បេ… សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច សិក្ខាទុព្ពល្យានិ.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ សិក្ខាទុព្ពល្យានំ បហានាយ ចត្តារោ សម្មប្បធានា ភាវេតព្ពា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អនុប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនុប្បាទាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ; ឧប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ; អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឧប្បាទាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ; ឧប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឋិតិយា អសម្មោសាយ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ ភាវនាយ បារិបូរិយា ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ សិក្ខាទុព្ពល្យានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ សម្មប្បធានា ភាវេតព្ពា’’តិ. បឋមំ.

៧៤-៨១. (យថា សតិបដ្ឋានវគ្គេ តថា សម្មប្បធានវសេន វិត្ថារេតព្ពា.)

១០. ចេតសោវិនិពន្ធសុត្តំ

៨២. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ចេតសោវិនិពន្ធា. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាមេសុ អវីតរាគោ ហោតិ…បេ… ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ចេតសោវិនិពន្ធា.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ចេតសោវិនិពន្ធានំ បហានាយ ចត្តារោ សម្មប្បធានា ភាវេតព្ពា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អនុប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនុប្បាទាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ; ឧប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានាយ… អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឧប្បាទាយ… ឧប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឋិតិយា អសម្មោសាយ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ ភាវនាយ បារិបូរិយា ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ចេតសោវិនិពន្ធានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ សម្មប្បធានា ភាវេតព្ពា’’តិ. ទសមំ.

សម្មប្បធានវគ្គោ តតិយោ.

(៩) ៤. ឥទ្ធិបាទវគ្គោ

១. សិក្ខសុត្តំ

៨៣. ‘‘បញ្ចិមានិ, ភិក្ខវេ, សិក្ខាទុព្ពល្យានិ. កតមានិ បញ្ច? បាណាតិបាតោ…បេ… សុរាមេរយមជ្ជបមាទដ្ឋានំ – ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច សិក្ខាទុព្ពល្យានិ.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ សិក្ខាទុព្ពល្យានំ បហានាយ ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា ភាវេតព្ពា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ, វីរិយសមាធិ… ចិត្តសមាធិ… វីមំសាសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ សិក្ខាទុព្ពល្យានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា ភាវេតព្ពា’’តិ. បឋមំ.

៨៤-៩១. (យថា សតិបដ្ឋានវគ្គេ តថា ឥទ្ធិបាទវសេន វិត្ថារេតព្ពា.)

១០. ចេតសោវិនិពន្ធសុត្តំ

៩២. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, ចេតសោវិនិពន្ធា. កតមេ បញ្ច? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាមេសុ អវីតរាគោ ហោតិ…បេ… ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ចេតសោវិនិពន្ធា.

‘‘ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ចេតសោវិនិពន្ធានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា ភាវេតព្ពា. កតមេ ចត្តារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ, វីរិយសមាធិ… ចិត្តសមាធិ… វីមំសាសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ ចេតសោវិនិពន្ធានំ បហានាយ ឥមេ ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា ភាវេតព្ពា’’តិ. ទសមំ.

ឥទ្ធិបាទវគ្គោ ចតុត្ថោ.

យថេវ សតិបដ្ឋានា, បធានា ចតុរោបិ ច;

ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា ច, តថេវ សម្បយោជយេតិ.

(១០) ៥. រាគបេយ្យាលំ

៩៣. ‘‘រាគស្ស, ភិក្ខវេ, អភិញ្ញាយ នវ ធម្មា ភាវេតព្ពា. កតមេ នវ? អសុភសញ្ញា, មរណសញ្ញា, អាហារេ បដិកូលសញ្ញា, សព្ពលោកេ អនភិរតសញ្ញា, អនិច្ចសញ្ញា, អនិច្ចេ ទុក្ខសញ្ញា, ទុក្ខេ អនត្តសញ្ញា, បហានសញ្ញា, វិរាគសញ្ញា – រាគស្ស, ភិក្ខវេ អភិញ្ញាយ ឥមេ នវ ធម្មា ភាវេតព្ពា’’តិ.

៩៤. ‘‘រាគស្ស, ភិក្ខវេ, អភិញ្ញាយ នវ ធម្មា ភាវេតព្ពា. កតមេ នវ? បឋមំ ឈានំ, ទុតិយំ ឈានំ, តតិយំ ឈានំ, ចតុត្ថំ ឈានំ, អាកាសានញ្ចាយតនំ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធោ – រាគស្ស, ភិក្ខវេ, អភិញ្ញាយ ឥមេ នវ ធម្មា ភាវេតព្ពា’’តិ.

៩៥-១១២. ‘‘រាគស្ស, ភិក្ខវេ, បរិញ្ញាយ…បេ… បរិក្ខយាយ…បេ… បហានាយ…បេ… ខយាយ…បេ… វយាយ…បេ… វិរាគាយ…បេ… និរោធាយ…បេ… ចាគាយ…បេ… បដិនិស្សគ្គាយ…បេ… ឥមេ នវ ធម្មា ភាវេតព្ពា’’.

១១៣-៤៣២. ‘‘ទោសស្ស…បេ… មោហស្ស… កោធស្ស… ឧបនាហស្ស… មក្ខស្ស… បឡាសស្ស… ឥស្សាយ… មច្ឆរិយស្ស… មាយាយ… សាឋេយ្យស្ស… ថម្ភស្ស… សារម្ភស្ស… មានស្ស… អតិមានស្ស… មទស្ស… បមាទស្ស អភិញ្ញាយ…បេ… បរិញ្ញាយ… បរិក្ខយាយ… បហានាយ… ខយាយ… វយាយ… វិរាគាយ… និរោធាយ … ចាគាយ… បដិនិស្សគ្គាយ…បេ… ឥមេ នវ ធម្មា ភាវេតព្ពា’’តិ.

រាគបេយ្យាលំ និដ្ឋិតំ.