១០. តបុស្សសុត្តំ

៤១. ឯកំ សមយំ ភគវា មល្លេសុ វិហរតិ ឧរុវេលកប្បំ នាម មល្លានំ និគមោ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ ឧរុវេលកប្បំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. ឧរុវេលកប្បេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតបដិក្កន្តោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឥធេវ តាវ ត្វំ, អានន្ទ, ហោហិ, យាវាហំ មហាវនំ អជ្ឈោគាហាមិ ទិវាវិហារាយា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ. អថ ខោ ភគវា មហាវនំ អជ្ឈោគាហេត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ ទិវាវិហារំ និសីទិ.

អថ ខោ តបុស្សោ គហបតិ យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ តបុស្សោ គហបតិ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច –

‘‘មយំ, ភន្តេ អានន្ទ, គិហី កាមភោគិនោ កាមារាមា កាមរតា កាមសម្មុទិតា. តេសំ នោ, ភន្តេ, អម្ហាកំ គិហីនំ កាមភោគីនំ កាមារាមានំ កាមរតានំ កាមសម្មុទិតានំ បបាតោ វិយ ខាយតិ, យទិទំ នេក្ខម្មំ. សុតំ មេតំ, ភន្តេ, ‘ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ ទហរានំ ទហរានំ ភិក្ខូនំ នេក្ខម្មេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’ [បស្សតំ (?)]. តយិទំ, ភន្តេ, ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ ភិក្ខូនំ ពហុនា ជនេន វិសភាគោ, យទិទំ នេក្ខម្ម’’ន្តិ.

‘‘អត្ថិ ខោ ឯតំ, គហបតិ, កថាបាភតំ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. អាយាម, គហបតិ, យេន ភគវា តេនុបសង្កមិស្សាម; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេស្សាម. យថា នោ ភគវា ព្យាករិស្សតិ តថា នំ ធារេស្សាមា’’តិ.

‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តបុស្សោ គហបតិ អាយស្មតោ អានន្ទស្ស បច្ចស្សោសិ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ តបុស្សេន គហបតិនា សទ្ធិំ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘អយំ, ភន្តេ, តបុស្សោ គហបតិ ឯវមាហ – ‘មយំ, ភន្តេ អានន្ទ, គិហី កាមភោគិនោ កាមារាមា កាមរតា កាមសម្មុទិតា, តេសំ នោ ភន្តេ, អម្ហាកំ គិហីនំ កាមភោគីនំ កាមារាមានំ កាមរតានំ កាមសម្មុទិតានំ បបាតោ វិយ ខាយតិ, យទិទំ នេក្ខម្មំ’. សុតំ មេតំ, ភន្តេ, ‘ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ ទហរានំ ទហរានំ ភិក្ខូនំ នេក្ខម្មេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តយិទំ, ភន្តេ, ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ ភិក្ខូនំ ពហុនា ជនេន វិសភាគោ យទិទំ នេក្ខម្ម’’’ន្តិ.

‘‘ឯវមេតំ, អានន្ទ, ឯវមេតំ, អានន្ទ! មយ្ហម្បិ ខោ, អានន្ទ, បុព្ពេវ សម្ពោធា អនភិសម្ពុទ្ធស្ស ពោធិសត្តស្សេវ សតោ ឯតទហោសិ – ‘សាធុ នេក្ខម្មំ, សាធុ បវិវេកោ’តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, នេក្ខម្មេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ នេក្ខម្មេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កាមេសុ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច មេ អពហុលីកតោ, នេក្ខម្មេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ នេក្ខម្មេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ កាមេសុ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ [ពហុលីករេយ្យំ (សី. ស្យា. បី.)], នេក្ខម្មេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ នេក្ខម្មេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន កាមេសុ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, នេក្ខម្មេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, នេក្ខម្មេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ កាមសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ កាមសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អវិតក្កេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ អវិតក្កេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘វិតក្កេសុ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច មេ អពហុលីកតោ, អវិតក្កេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ អវិតក្កេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ វិតក្កេសុ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, អវិតក្កេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ អវិតក្កេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន វិតក្កេសុ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, អវិតក្កេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អវិតក្កេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, វិតក្កវិចារានំ វូបសមា…បេ… ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ វិតក្កសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ វិតក្កសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ បីតិយា ច វិរាគា ឧបេក្ខកោ ច វិហរេយ្យំ សតោ ច សម្បជានោ សុខញ្ច កាយេន បដិសំវេទេយ្យំ យំ តំ អរិយា អាចិក្ខន្តិ – ឧបេក្ខកោ សតិមា សុខវិហារីតិ តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, និប្បីតិកេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ និប្បីតិកេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘បីតិយា ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច មេ អពហុលីកតោ, និប្បីតិកេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ និប្បីតិកេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ បីតិយា អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, និប្បីតិកេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ និប្បីតិកេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន បីតិយា អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, និប្បីតិកេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, និប្បីតិកេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, បីតិយា ច វិរាគា…បេ… តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ បីតិសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ បីតិសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ សុខស្ស ច បហានា ទុក្ខស្ស ច បហានា បុព្ពេវ សោមនស្សទោមនស្សានំ អត្ថង្គមា អទុក្ខមសុខំ ឧបេក្ខាសតិបារិសុទ្ធិំ ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អទុក្ខមសុខេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ អទុក្ខមសុខេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘ឧបេក្ខាសុខេ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច មេ អពហុលីកតោ, អទុក្ខមសុខេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ អទុក្ខមសុខេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ ឧបេក្ខាសុខេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, អទុក្ខមសុខេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ អទុក្ខមសុខេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន ឧបេក្ខាសុខេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ អទុក្ខមសុខេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អទុក្ខមសុខេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, សុខស្ស ច បហានា…បេ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ ឧបេក្ខាសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ ឧបេក្ខាសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា បដិឃសញ្ញានំ អត្ថង្គមា នានត្តសញ្ញានំ អមនសិការា ‘‘អនន្តោ អាកាសោ’’តិ អាកាសានញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អាកាសានញ្ចាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ អាកាសានញ្ចាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘រូបេសុ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច អពហុលីកតោ, អាកាសានញ្ចាយតនេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ អាកាសានញ្ចាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ រូបេសុ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, អាកាសានញ្ចាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ អាកាសានញ្ចាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន រូបេសុ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, អាកាសានញ្ចាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អាកាសានញ្ចាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, សព្ពសោ រូបសញ្ញានំ សមតិក្កមា បដិឃសញ្ញានំ អត្ថង្គមា នានត្តសញ្ញានំ អមនសិការា ‘អនន្តោ អាកាសោ’តិ អាកាសានញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ រូបសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ រូបសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ សព្ពសោ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘‘អនន្តំ វិញ្ញាណ’’ន្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘អាកាសានញ្ចាយតនេ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច អពហុលីកតោ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ អាកាសានញ្ចាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន អាកាសានញ្ចាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, សព្ពសោ អាកាសានញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘អនន្តំ វិញ្ញាណ’ន្តិ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ អាកាសានញ្ចាយតនសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ អាកាសានញ្ចាយតនសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ សព្ពសោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម នត្ថិ កិញ្ចីតិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច មេ អពហុលីកតោ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន វិញ្ញាណញ្ចាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, សព្ពសោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនំ សមតិក្កម្ម ‘នត្ថិ កិញ្ចី’តិ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ វិញ្ញាណញ្ចាយតនសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ វិញ្ញាណញ្ចាយតនសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ កោ បច្ចយោ, យេន មេ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច មេ អពហុលីកតោ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន អាកិញ្ចញ្ញាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, សព្ពសោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ. សេយ្យថាបិ, អានន្ទ, សុខិនោ ទុក្ខំ ឧប្បជ្ជេយ្យ យាវទេវ អាពាធាយ; ឯវមេវស្ស មេ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ. ស្វស្ស មេ ហោតិ អាពាធោ.

‘‘តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘យំនូនាហំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យ’ន្តិ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘កោ នុ ខោ ហេតុ, កោ បច្ចយោ, យេន មេ សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’? តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ ខោ មេ អាទីនវោ អទិដ្ឋោ, សោ ច មេ អពហុលីកតោ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ ច អានិសំសោ អនធិគតោ, សោ ច មេ អនាសេវិតោ. តស្មា មេ សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ ចិត្តំ ន បក្ខន្ទតិ នប្បសីទតិ ន សន្តិដ្ឋតិ ន វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, ឯតទហោសិ – ‘សចេ ខោ អហំ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលំ ករេយ្យំ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវេយ្យំ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ មេ សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ ចិត្តំ បក្ខន្ទេយ្យ បសីទេយ្យ សន្តិដ្ឋេយ្យ វិមុច្ចេយ្យ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ’. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, អបរេន សមយេន នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនេ អាទីនវំ ទិស្វា តំ ពហុលមកាសិំ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ អានិសំសំ អធិគម្ម តមាសេវិំ. តស្ស មយ្ហំ, អានន្ទ, សញ្ញាវេទយិតនិរោធេ ចិត្តំ បក្ខន្ទតិ បសីទតិ សន្តិដ្ឋតិ វិមុច្ចតិ ឯតំ សន្តន្តិ បស្សតោ. សោ ខោ អហំ, អានន្ទ, សព្ពសោ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនំ សមតិក្កម្ម សញ្ញាវេទយិតនិរោធំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ, បញ្ញាយ ច មេ ទិស្វា អាសវា បរិក្ខយំ អគមំសុ.

‘‘យាវកីវញ្ចាហំ, អានន្ទ, ឥមា នវ អនុបុព្ពវិហារសមាបត្តិយោ ន ឯវំ អនុលោមបដិលោមំ សមាបជ្ជិម្បិ វុដ្ឋហិម្បិ, នេវ តាវាហំ, អានន្ទ, សទេវកេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ‘អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុទ្ធោ’តិ បច្ចញ្ញាសិំ. យតោ ច ខោ អហំ, អានន្ទ, ឥមា នវ អនុបុព្ពវិហារសមាបត្តិយោ ឯវំ អនុលោមបដិលោមំ សមាបជ្ជិម្បិ វុដ្ឋហិម្បិ, អថាហំ, អានន្ទ, សទេវកេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ‘អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធិំ អភិសម្ពុទ្ធោ’តិ បច្ចញ្ញាសិំ. ញាណញ្ច បន មេ ទស្សនំ ឧទបាទិ – ‘អកុប្បា មេ ចេតោវិមុត្តិ [វិមុត្តិ (ក. សី. ក.)], អយមន្តិមា ជាតិ, នត្ថិ ទានិ បុនព្ភវោ’’’តិ. ទសមំ.

មហាវគ្គោ ចតុត្ថោ.