(៩) ៤. សតិវគ្គោ

១. សតិសម្បជញ្ញសុត្តំ

៨១. ‘‘សតិសម្បជញ្ញេ, ភិក្ខវេ, អសតិ សតិសម្បជញ្ញវិបន្នស្ស ហតូបនិសំ ហោតិ ហិរោត្តប្បំ. ហិរោត្តប្បេ អសតិ ហិរោត្តប្បវិបន្នស្ស ហតូបនិសោ ហោតិ ឥន្ទ្រិយសំវរោ. ឥន្ទ្រិយសំវរេ អសតិ ឥន្ទ្រិយសំវរវិបន្នស្ស ហតូបនិសំ ហោតិ សីលំ. សីលេ អសតិ សីលវិបន្នស្ស ហតូបនិសោ ហោតិ សម្មាសមាធិ. សម្មាសមាធិម្ហិ អសតិ សម្មាសមាធិវិបន្នស្ស ហតូបនិសំ ហោតិ យថាភូតញាណទស្សនំ. យថាភូតញាណទស្សនេ អសតិ យថាភូតញាណទស្សនវិបន្នស្ស ហតូបនិសោ ហោតិ និព្ពិទាវិរាគោ. និព្ពិទាវិរាគេ អសតិ និព្ពិទាវិរាគវិបន្នស្ស ហតូបនិសំ ហោតិ វិមុត្តិញាណទស្សនំ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, រុក្ខោ សាខាបលាសវិបន្នោ. តស្ស បបដិកាបិ ន បារិបូរិំ គច្ឆតិ, តចោបិ… ផេគ្គុបិ… សារោបិ ន បារិបូរិំ គច្ឆតិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិសម្បជញ្ញេ អសតិ សតិសម្បជញ្ញវិបន្នស្ស ហតូបនិសំ ហោតិ ហិរោត្តប្បំ; ហិរោត្តប្បេ អសតិ ហិរោត្តប្បវិបន្នស្ស ហតូបនិសោ ហោតិ…បេ… វិមុត្តិញាណទស្សនំ.

‘‘សតិសម្បជញ្ញេ, ភិក្ខវេ, សតិ សតិសម្បជញ្ញសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នំ ហោតិ ហិរោត្តប្បំ. ហិរោត្តប្បេ សតិ ហិរោត្តប្បសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នោ ហោតិ ឥន្ទ្រិយសំវរោ. ឥន្ទ្រិយសំវរេ សតិ ឥន្ទ្រិយសំវរសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នំ ហោតិ សីលំ. សីលេ សតិ សីលសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នោ ហោតិ សម្មាសមាធិ. សម្មាសមាធិម្ហិ សតិ សម្មាសមាធិសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នំ ហោតិ យថាភូតញាណទស្សនំ. យថាភូតញាណទស្សនេ សតិ យថាភូតញាណទស្សនសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នោ ហោតិ និព្ពិទាវិរាគោ. និព្ពិទាវិរាគេ សតិ និព្ពិទាវិរាគសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នំ ហោតិ វិមុត្តិញាណទស្សនំ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, រុក្ខោ សាខាបលាសសម្បន្នោ. តស្ស បបដិកាបិ បារិបូរិំ គច្ឆតិ, តចោបិ… ផេគ្គុបិ… សារោបិ បារិបូរិំ គច្ឆតិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិសម្បជញ្ញេ សតិ សតិសម្បជញ្ញសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នំ ហោតិ ហិរោត្តប្បំ; ហិរោត្តប្បេ សតិ ហិរោត្តប្បសម្បន្នស្ស ឧបនិសសម្បន្នោ ហោតិ…បេ… វិមុត្តិញាណទស្សន’’ន្តិ. បឋមំ.

២. បុណ្ណិយសុត្តំ

៨២. អថ ខោ អាយស្មា បុណ្ណិយោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា បុណ្ណិយោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘កោ នុ ខោ, ភន្តេ, ហេតុ កោ បច្ចយោ យេន អប្បេកទា តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ, អប្បេកទា ន បដិភាតី’’តិ? ‘‘សទ្ធោ ច, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ ហោតិ, នោ ចុបសង្កមិតា; នេវ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ. យតោ ច ខោ, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ, ឧបសង្កមិតា ច; ឯវំ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ. សទ្ធោ ច, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ ហោតិ, ឧបសង្កមិតា ច, នោ ច បយិរុបាសិតា…បេ… បយិរុបាសិតា ច, នោ ច បរិបុច្ឆិតា… បរិបុច្ឆិតា ច, នោ ច ឱហិតសោតោ ធម្មំ សុណាតិ… ឱហិតសោតោ ច ធម្មំ សុណាតិ, នោ ច សុត្វា ធម្មំ ធារេតិ… សុត្វា ច ធម្មំ ធារេតិ, នោ ច ធាតានំ ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខតិ… ធាតានញ្ច ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខតិ, នោ ច អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ ហោតិ. នេវ តាវ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ.

‘‘យតោ ច ខោ, បុណ្ណិយ, ភិក្ខុ សទ្ធោ ច ហោតិ, ឧបសង្កមិតា ច, បយិរុបាសិតា ច, បរិបុច្ឆិតា ច, ឱហិតសោតោ ច ធម្មំ សុណាតិ, សុត្វា ច ធម្មំ ធារេតិ, ធាតានញ្ច ធម្មានំ អត្ថំ ឧបបរិក្ខតិ, អត្ថមញ្ញាយ ធម្មមញ្ញាយ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ ច ហោតិ; ឯវំ តថាគតំ ធម្មទេសនា បដិភាតិ. ឥមេហិ ខោ, បុណ្ណិយ, អដ្ឋហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតា [សមន្នាគតោ (សី. បី.), សមន្នាគតំ (ស្យា. ក.)] ឯកន្តបដិភានា [ឯកន្តបដិភានំ (សព្ពត្ថ) អ. និ. ១០.៨៣ បន បស្សិតព្ពំ] តថាគតំ ធម្មទេសនា ហោតី’’តិ. ទុតិយំ.

៣. មូលកសុត្តំ

៨៣. [អ. និ. ១០.៥៨ បស្សិតព្ពំ] ‘‘សចេ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ – ‘កិំមូលកា, អាវុសោ, សព្ពេ ធម្មា, កិំសម្ភវា សព្ពេ ធម្មា, កិំសមុទយា សព្ពេ ធម្មា, កិំសមោសរណា សព្ពេ ធម្មា, កិំបមុខា សព្ពេ ធម្មា, កិំអធិបតេយ្យា សព្ពេ ធម្មា, កិំឧត្តរា សព្ពេ ធម្មា, កិំសារា សព្ពេ ធម្មា’តិ, ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ កិន្តិ ព្យាករេយ្យាថា’’តិ? ‘‘ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មា, ភគវំនេត្តិកា ភគវំបដិសរណា. សាធុ, ភន្តេ, ភគវន្តំយេវ បដិភាតុ ឯតស្ស ភាសិតស្ស អត្ថោ. ភគវតោ សុត្វា ភិក្ខូ ធារេស្សន្តី’’តិ.

‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘សចេ, ភិក្ខវេ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ – ‘កិំមូលកា, អាវុសោ, សព្ពេ ធម្មា, កិំសម្ភវា សព្ពេ ធម្មា, កិំសមុទយា សព្ពេ ធម្មា, កិំសមោសរណា សព្ពេ ធម្មា, កិំបមុខា សព្ពេ ធម្មា, កិំអធិបតេយ្យា សព្ពេ ធម្មា, កិំឧត្តរា សព្ពេ ធម្មា, កិំសារា សព្ពេ ធម្មា’តិ, ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថ – ‘ឆន្ទមូលកា, អាវុសោ, សព្ពេ ធម្មា, មនសិការសម្ភវា សព្ពេ ធម្មា, ផស្សសមុទយា សព្ពេ ធម្មា, វេទនាសមោសរណា សព្ពេ ធម្មា, សមាធិប្បមុខា សព្ពេ ធម្មា, សតាធិបតេយ្យា សព្ពេ ធម្មា, បញ្ញុត្តរា សព្ពេ ធម្មា, វិមុត្តិសារា សព្ពេ ធម្មា’តិ, ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថា’’តិ. តតិយំ.

៤. ចោរសុត្តំ

៨៤. ‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ មហាចោរោ ខិប្បំ បរិយាបជ្ជតិ, ន ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតិ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? អប្បហរន្តស្ស បហរតិ, អនវសេសំ អាទិយតិ, ឥត្ថិំ ហនតិ, កុមារិំ ទូសេតិ, បព្ពជិតំ វិលុម្បតិ, រាជកោសំ វិលុម្បតិ, អច្ចាសន្នេ កម្មំ ករោតិ, ន ច និធានកុសលោ ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតោ មហាចោរោ ខិប្បំ បរិយាបជ្ជតិ, ន ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតិ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ មហាចោរោ ន ខិប្បំ បរិយាបជ្ជតិ, ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតិ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? ន អប្បហរន្តស្ស បហរតិ, ន អនវសេសំ អាទិយតិ, ន ឥត្ថិំ ហនតិ, ន កុមារិំ ទូសេតិ, ន បព្ពជិតំ វិលុម្បតិ, ន រាជកោសំ វិលុម្បតិ, ន អច្ចាសន្នេ កម្មំ ករោតិ, និធានកុសលោ ច ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតោ មហាចោរោ ន ខិប្បំ បរិយាបជ្ជតិ, ចិរដ្ឋិតិកោ ហោតី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សមណសុត្តំ

៨៥. ‘‘‘សមណោ’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. ‘ព្រាហ្មណោ’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. ‘វេទគូ’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. ‘ភិសក្កោ’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. ‘និម្មលោ’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. ‘វិមលោ’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. ‘ញាណី’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស. ‘វិមុត្តោ’តិ, ភិក្ខវេ, តថាគតស្សេតំ អធិវចនំ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្សា’’តិ.

‘‘យំ សមណេន បត្តព្ពំ, ព្រាហ្មណេន វុសីមតា;

យំ វេទគុនា បត្តព្ពំ, ភិសក្កេន អនុត្តរំ.

‘‘យំ និម្មលេន បត្តព្ពំ, វិមលេន សុចីមតា;

យំ ញាណិនា ច បត្តព្ពំ, វិមុត្តេន អនុត្តរំ.

‘‘សោហំ វិជិតសង្គាមោ, មុត្តោ មោចេមិ ពន្ធនា;

នាគោម្ហិ បរមទន្តោ, អសេខោ បរិនិព្ពុតោ’’តិ. បញ្ចមំ;

៦. យសសុត្តំ

៨៦. ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ យេន ឥច្ឆានង្គលំ នាម កោសលានំ ព្រាហ្មណគាមោ តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា ឥច្ឆានង្គលេ វិហរតិ ឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌេ. អស្សោសុំ ខោ ឥច្ឆានង្គលកា ព្រាហ្មណគហបតិកា – ‘‘សមណោ ខលុ ភោ គោតមោ សក្យបុត្តោ សក្យកុលា បព្ពជិតោ ឥច្ឆានង្គលំ អនុប្បត្តោ ឥច្ឆានង្គលេ វិហរតិ ឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌេ. តំ ខោ បន ភវន្តំ គោតមំ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ – ‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ…បេ… សាធុ ខោ បន តថារូបានំ អរហតំ ទស្សនំ ហោតី’’’តិ.

អថ ខោ ឥច្ឆានង្គលកា ព្រាហ្មណគហបតិកា តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បហុតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ អាទាយ យេន ឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ អដ្ឋំសុ ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា នាគិតោ ភគវតោ ឧបដ្ឋាកោ ហោតិ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ នាគិតំ អាមន្តេសិ – ‘‘កេ បន តេ, នាគិត, ឧច្ចាសទ្ទា មហាសទ្ទា កេវដ្ដា មញ្ញេ មច្ឆវិលោបេ’’តិ? ‘‘ឯតេ, ភន្តេ, ឥច្ឆានង្គលកា ព្រាហ្មណគហបតិកា បហុតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ អាទាយ ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតា ភគវន្តំយេវ ឧទ្ទិស្ស ភិក្ខុសង្ឃញ្ចា’’តិ. ‘‘មាហំ, នាគិត, យសេន សមាគមំ, មា ច មយា យសោ. យោ ខោ, នាគិត, នយិមស្ស នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី អស្ស អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី. យស្សាហំ នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី [និកាមលាភី អស្សំ (ពហូសុ) អ. និ. ៥.៣០ បស្សិតព្ពំ. តត្ថ ហិ អយំ បាឋភេទា នត្ថិ] អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី, សោ តំ មីឡ្ហសុខំ មិទ្ធសុខំ លាភសក្ការសិលោកសុខំ សាទិយេយ្យា’’តិ.

‘‘អធិវាសេតុ ទានិ, ភន្តេ, ភគវា. អធិវាសេតុ សុគតោ. អធិវាសនកាលោ ទានិ, ភន្តេ, ភគវតោ. យេន យេនេវ ទានិ, ភន្តេ, ភគវា គមិស្សតិ តន្និន្នាវ ភវិស្សន្តិ ព្រាហ្មណគហបតិកា នេគមា ចេវ ជានបទា ច. សេយ្យថាបិ, ភន្តេ, ថុល្លផុសិតកេ ទេវេ វស្សន្តេ យថានិន្នំ ឧទកានិ បវត្តន្តិ; ឯវមេវំ ខោ, ភន្តេ, យេន យេនេវ ទានិ ភគវា គមិស្សតិ តន្និន្នាវ ភវិស្សន្តិ ព្រាហ្មណគហបតិកា នេគមា ចេវ ជានបទា ច. តំ កិស្ស ហេតុ? តថា ហិ, ភន្តេ, ភគវតោ សីលបញ្ញាណ’’ន្តិ.

‘‘មាហំ, នាគិត, យសេន សមាគមំ, មា ច មយា យសោ. យោ ខោ, នាគិត, នយិមស្ស នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី អស្ស អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី. យស្សាហំ នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី, សោ តំ មីឡ្ហសុខំ មិទ្ធសុខំ លាភសក្ការសិលោកសុខំ សាទិយេយ្យ.

‘‘ទេវតាបិ ខោ, នាគិត, ឯកច្ចា នយិមស្ស [ឯកច្ចា ឥមស្ស (?)] នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភិនិយោ អស្សុ [ឥទំ បទំ កត្ថចិ នត្ថិ] អកិច្ឆលាភិនិយោ [និកាមលាភិនិយោ អកិច្ឆលាភិនិយោ (?)] អកសិរលាភិនិយោ, យស្សាហំ នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី. តុម្ហាកម្បិ [តាសម្បិ (?)] ខោ, នាគិត, សង្គម្ម សមាគម្ម សង្គណិកវិហារំ អនុយុត្តានំ វិហរតំ [អនុយុត្តេ វិហរន្តេ ទិស្វា (?)] ឯវំ ហោតិ – ‘ន ហិ នូនមេ [ន ហនូនមេ (សី. ស្យា. បី.)] អាយស្មន្តោ ឥមស្ស នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភិនោ អស្សុ [ឥទំ បទំ កត្ថចិ នត្ថិ] អកិច្ឆលាភិនោ អកសិរលាភិនោ. យស្សាហំ នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី. តថា ហិ បន មេ អាយស្មន្តោ សង្គម្ម សមាគម្ម សង្គណិកវិហារំ អនុយុត្តា វិហរន្តិ’’’.

‘‘ឥធាហំ, នាគិត, ភិក្ខូ បស្សាមិ អញ្ញមញ្ញំ អង្គុលិបតោទកេន [អង្គុលិបតោទកេហិ (សី. បី. ក.)] សញ្ជគ្ឃន្តេ សង្កីឡន្តេ. តស្ស មយ្ហំ, នាគិត, ឯវំ ហោតិ – ‘ន ហិ នូនមេ អាយស្មន្តោ ឥមស្ស នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភិនោ អស្សុ អកិច្ឆលាភិនោ អកសិរលាភិនោ. យស្សាហំ នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី. តថា ហិ បន មេ អាយស្មន្តោ អញ្ញមញ្ញំ អង្គុលិបតោទកេន សញ្ជគ្ឃន្តិ សង្កីឡន្តិ’’’.

‘‘ឥធ បនាហំ [ឥធាហំ (សី. បី. ក.)], នាគិត, ភិក្ខូ បស្សាមិ យាវទត្ថំ ឧទរាវទេហកំ ភុញ្ជិត្វា សេយ្យសុខំ បស្សសុខំ មិទ្ធសុខំ អនុយុត្តេ វិហរន្តេ. តស្ស មយ្ហំ, នាគិត, ឯវំ ហោតិ – ‘ន ហិ នូនមេ អាយស្មន្តោ ឥមស្ស នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភិនោ អស្សុ អកិច្ឆលាភិនោ អកសិរលាភិនោ. យស្សាហំ នេក្ខម្មសុខស្ស បវិវេកសុខស្ស ឧបសមសុខស្ស សម្ពោធសុខស្ស និកាមលាភី អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី. តថា ហិ បន មេ អាយស្មន្តោ យាវទត្ថំ ឧទរាវទេហកំ ភុញ្ជិត្វា សេយ្យសុខំ បស្សសុខំ មិទ្ធសុខំ អនុយុត្តា វិហរន្តិ’’’.

‘‘ឥធាហំ [ឥធ បនាហំ (?)], នាគិត, ភិក្ខុំ បស្សាមិ គាមន្តវិហារិំ សមាហិតំ និសិន្នំ. តស្ស មយ្ហំ, នាគិត, ឯវំ ហោតិ – ‘ឥទានិ ឥមំ [ឥទានិមំ (កត្ថចិ) អ. និ. ៦.៤២] អាយស្មន្តំ អារាមិកោ វា ឧបដ្ឋហិស្សតិ [បច្ចេស្សតិ (សី. បី.), ឧបដ្ឋហតិ (ក.)] សមណុទ្ទេសោ វា. តំ តម្ហា [សោ តម្ហា (ក. សី.), សោ តំ តម្ហា (?)] សមាធិម្ហា ចាវេស្សតី’តិ. តេនាហំ, នាគិត, តស្ស ភិក្ខុនោ ន អត្តមនោ ហោមិ គាមន្តវិហារេន.

‘‘ឥធ បនាហំ, នាគិត, ភិក្ខុំ បស្សាមិ អារញ្ញិកំ អរញ្ញេ បចលាយមានំ និសិន្នំ. តស្ស មយ្ហំ, នាគិត, ឯវំ ហោតិ – ‘ឥទានិ អយមាយស្មា ឥមំ និទ្ទាកិលមថំ បដិវិនោទេត្វា អរញ្ញសញ្ញំយេវ មនសិ ករិស្សតិ ឯកត្ត’ន្តិ. តេនាហំ, នាគិត, តស្ស ភិក្ខុនោ អត្តមនោ ហោមិ អរញ្ញវិហារេន.

‘‘ឥធ បនាហំ, នាគិត, ភិក្ខុំ បស្សាមិ អារញ្ញិកំ អរញ្ញេ អសមាហិតំ និសិន្នំ. តស្ស មយ្ហំ, នាគិត, ឯវំ ហោតិ – ‘ឥទានិ អយមាយស្មា អសមាហិតំ វា ចិត្តំ សមាទហិស្សតិ [សមាទហេស្សតិ (កត្ថចិ)], សមាហិតំ វា ចិត្តំ អនុរក្ខិស្សតី’តិ. តេនាហំ, នាគិត, តស្ស ភិក្ខុនោ អត្តមនោ ហោមិ អរញ្ញវិហារេន.

‘‘ឥធ បនាហំ, នាគិត, ភិក្ខុំ បស្សាមិ អារញ្ញិកំ អរញ្ញេ សមាហិតំ និសិន្នំ. តស្ស មយ្ហំ, នាគិត, ឯវំ ហោតិ – ‘ឥទានិ អយមាយស្មា អវិមុត្តំ វា ចិត្តំ វិមុច្ចិស្សតិ, វិមុត្តំ វា ចិត្តំ អនុរក្ខិស្សតី’តិ. តេនាហំ, នាគិត, តស្ស ភិក្ខុនោ អត្តមនោ ហោមិ អរញ្ញវិហារេន.

‘‘ឥធ បនាហំ, នាគិត, ភិក្ខុំ បស្សាមិ គាមន្តវិហារិំ លាភិំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. សោ តំ លាភសក្ការសិលោកំ និកាមយមានោ រិញ្ចតិ បដិសល្លានំ, រិញ្ចតិ អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ; គាមនិគមរាជធានិំ ឱសរិត្វា វាសំ កប្បេតិ. តេនាហំ, នាគិត, តស្ស ភិក្ខុនោ ន អត្តមនោ ហោមិ គាមន្តវិហារេន.

‘‘ឥធ បនាហំ, នាគិត, ភិក្ខុំ បស្សាមិ អារញ្ញិកំ លាភិំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. សោ តំ លាភសក្ការសិលោកំ បដិបណាមេត្វា ន រិញ្ចតិ បដិសល្លានំ, ន រិញ្ចតិ អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ. តេនាហំ, នាគិត, តស្ស ភិក្ខុនោ អត្តមនោ ហោមិ អរញ្ញវិហារេន. [[ ] ឯត្ថន្តរេ បាឋោ អ. និ. ៦.៤២ ឆក្កនិបាតេយេវ ទិស្សតិ, ន ឯត្ថ អដ្ឋកនិបាតេ]

‘‘យស្មាហំ [យស្មិំហំ (កត្ថចិ)], នាគិត, សមយេ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នោ ន កញ្ចិ បស្សាមិ បុរតោ វា បច្ឆតោ វា, ផាសុ មេ, នាគិត, តស្មិំ សមយេ ហោតិ អន្តមសោ ឧច្ចារបស្សាវកម្មាយា’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. បត្តនិកុជ្ជនសុត្តំ

៨៧. [ចូឡវ. ២៦៥] ‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បត្តំ និក្កុជ្ជេយ្យ [និកុជ្ជេយ្យ (ក.)]. កតមេហិ អដ្ឋហិ? ភិក្ខូនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, ភិក្ខូនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, ភិក្ខូនំ អវាសាយ [អនាវាសាយ (សី. ស្យា.)] បរិសក្កតិ, ភិក្ខូ អក្កោសតិ បរិភាសតិ, ភិក្ខូ ភិក្ខូហិ ភេទេតិ [វិភេទេតិ (ពហូសុ)], ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បត្តំ និក្កុជ្ជេយ្យ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បត្តំ ឧក្កុជ្ជេយ្យ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? ន ភិក្ខូនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, ន ភិក្ខូនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, ន ភិក្ខូនំ អវាសាយ បរិសក្កតិ, ន ភិក្ខូ អក្កោសតិ បរិភាសតិ, ន ភិក្ខូ ភិក្ខូហិ ភេទេតិ, ពុទ្ធស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស វណ្ណំ ភាសតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ឧបាសកស្ស អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បត្តំ ឧក្កុជ្ជេយ្យា’’តិ. សត្តមំ.

៨. អប្បសាទបវេទនីយសុត្តំ

៨៨. ‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានា ឧបាសកា អប្បសាទំ បវេទេយ្យុំ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? គិហីនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, គិហីនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, គិហី អក្កោសតិ បរិភាសតិ, គិហី គិហីហិ ភេទេតិ, ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, អគោចរេ ច នំ បស្សន្តិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានា ឧបាសកា អប្បសាទំ បវេទេយ្យុំ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានា ឧបាសកា បសាទំ បវេទេយ្យុំ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? ន គិហីនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, ន គិហីនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, ន គិហី អក្កោសតិ បរិភាសតិ, ន គិហី គិហីហិ ភេទេតិ, ពុទ្ធស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, គោចរេ ច នំ បស្សន្តិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានា ឧបាសកា បសាទំ បវេទេយ្យុ’’ន្តិ. អដ្ឋមំ.

៩. បដិសារណីយសុត្តំ

៨៩. [ចូឡវ. ៣៩ ថោកំ វិសទិសំ] ‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បដិសារណីយកម្មំ ករេយ្យ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? គិហីនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, គិហីនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, គិហី អក្កោសតិ បរិភាសតិ, គិហី គិហីហិ ភេទេតិ, ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មិកញ្ច គិហិបដិស្សវំ ន សច្ចាបេតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បដិសារណីយំ កម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បដិសារណីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេយ្យ. កតមេហិ អដ្ឋហិ? ន គិហីនំ អលាភាយ បរិសក្កតិ, ន គិហីនំ អនត្ថាយ បរិសក្កតិ, ន គិហី អក្កោសតិ បរិភាសតិ, ន គិហី គិហីហិ ភេទេតិ, ពុទ្ធស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មិកញ្ច គិហិបដិស្សវំ សច្ចាបេតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ អាកង្ខមានោ សង្ឃោ បដិសារណីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេយ្យា’’តិ. នវមំ.

១០. សម្មាវត្តនសុត្តំ

៩០. [ចូឡវ. ២១១] ‘‘តស្សបាបិយសិកកម្មកតេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា អដ្ឋសុ ធម្មេសុ សម្មា វត្តិតព្ពំ – ន ឧបសម្បាទេតព្ពោ, ន និស្សយោ ទាតព្ពោ, ន សាមណេរោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិ សាទិតព្ពា, សម្មតេនបិ ភិក្ខុនិយោ ន ឱវទិតព្ពា, ន កាចិ សង្ឃសម្មុតិ សាទិតព្ពា, ន កិស្មិញ្ចិ បច្ចេកដ្ឋានេ ឋបេតព្ពោ, ន ច តេន មូលេន វុដ្ឋាបេតព្ពោ. តស្សបាបិយសិកកម្មកតេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា ឥមេសុ អដ្ឋសុ ធម្មេសុ សម្មា វត្តិតព្ព’’ន្តិ. ទសមំ.

សតិវគ្គោ ចតុត្ថោ.