៤. មនាបទាយីសុត្តំ

៤៤. ឯកំ សមយំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន ឧគ្គស្ស គហបតិនោ វេសាលិកស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ ឧគ្គោ គហបតិ វេសាលិកោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ឧគ្គោ គហបតិ វេសាលិកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘សម្មុខា មេតំ, ភន្តេ, ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – ‘មនាបទាយី លភតេ មនាប’ន្តិ. មនាបំ មេ, ភន្តេ, សាលបុប្ផកំ [សាលិបុប្ផកំ (ក.)] ខាទនីយំ; តំ មេ ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. បដិគ្គហេសិ ភគវា អនុកម្បំ ឧបាទាយ.

‘‘សម្មុខា មេតំ, ភន្តេ, ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – ‘មនាបទាយី លភតេ មនាប’ន្តិ. មនាបំ មេ, ភន្តេ, សម្បន្នកោលកំ សូករមំសំ [សម្បន្នសូករមំសំ (សី.), សម្បន្នវរសូករមំសំ (ស្យា.)]; តំ មេ ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. បដិគ្គហេសិ ភគវា អនុកម្បំ ឧបាទាយ.

‘‘សម្មុខា មេតំ, ភន្តេ, ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – ‘មនាបទាយី លភតេ មនាប’ន្តិ. មនាបំ មេ, ភន្តេ, និព្ពត្តតេលកំ [និពទ្ធតេលកំ (បី. សី. អដ្ឋ.), និព្ពដ្ដតេលកំ (ស្យា. អដ្ឋ.)] នាលិយសាកំ; តំ មេ ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. បដិគ្គហេសិ ភគវា អនុកម្បំ ឧបាទាយ.

‘‘សម្មុខា មេតំ, ភន្តេ, ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – ‘មនាបទាយី លភតេ មនាប’ន្តិ. មនាបោ មេ, ភន្តេ, សាលីនំ ឱទនោ វិចិតកាឡកោ [វិគតកាលកោ (ស្យា. កំ. បី. ក.)] អនេកសូបោ អនេកព្យញ្ជនោ; តំ មេ ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. បដិគ្គហេសិ ភគវា អនុកម្បំ ឧបាទាយ.

‘‘សម្មុខា មេតំ, ភន្តេ, ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – ‘មនាបទាយី លភតេ មនាប’ន្តិ. មនាបានិ មេ, ភន្តេ, កាសិកានិ វត្ថានិ; តានិ មេ ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. បដិគ្គហេសិ ភគវា អនុកម្បំ ឧបាទាយ.

‘‘សម្មុខា មេតំ, ភន្តេ, ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ – ‘មនាបទាយី លភតេ មនាប’ន្តិ. មនាបោ មេ, ភន្តេ, បល្លង្កោ គោនកត្ថតោ បដលិកត្ថតោ កទលិមិគបវរបច្ចត្ថរណោ [កាទលិមិគបវរបច្ចត្ថរណោ (សី.)] សឧត្តរច្ឆទោ ឧភតោលោហិតកូបធានោ. អបិ ច, ភន្តេ, មយម្បេតំ ជានាម – ‘នេតំ ភគវតោ កប្បតី’តិ. ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចន្ទនផលកំ អគ្ឃតិ អធិកសតសហស្សំ; តំ មេ ភគវា បដិគ្គណ្ហាតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. បដិគ្គហេសិ ភគវា អនុកម្បំ ឧបាទាយ. អថ ខោ ភគវា ឧគ្គំ គហបតិំ វេសាលិកំ ឥមិនា អនុមោទនីយេន អនុមោទិ –

‘‘មនាបទាយី លភតេ មនាបំ,

យោ ឧជ្ជុភូតេសុ [ឧជុភូតេសុ (ស្យា. កំ. បី.)] ទទាតិ ឆន្ទសា;

អច្ឆាទនំ សយនមន្នបានំ [សយនមថន្នបានំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)],

នានាប្បការានិ ច បច្ចយានិ.

‘‘ចត្តញ្ច មុត្តញ្ច អនុគ្គហីតំ [អនគ្គហីតំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)],

ខេត្តូបមេ អរហន្តេ វិទិត្វា;

សោ ទុច្ចជំ សប្បុរិសោ ចជិត្វា,

មនាបទាយី លភតេ មនាប’’ន្តិ.

អថ ខោ ភគវា ឧគ្គំ គហបតិំ វេសាលិកំ ឥមិនា អនុមោទនីយេន អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ.

អថ ខោ ឧគ្គោ គហបតិ វេសាលិកោ អបរេន សមយេន កាលមកាសិ. កាលង្កតោ [កាលកតោ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ច ឧគ្គោ គហបតិ វេសាលិកោ អញ្ញតរំ មនោមយំ កាយំ ឧបបជ្ជិ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ ឧគ្គោ ទេវបុត្តោ អភិក្កន្តាយ រត្តិយា អភិក្កន្តវណ្ណោ កេវលកប្បំ ជេតវនំ ឱភាសេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតំ ខោ ឧគ្គំ ទេវបុត្តំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ តេ, ឧគ្គ, យថាធិប្បាយោ’’តិ? ‘‘តគ្ឃ មេ, ភគវា, យថាធិប្បាយោ’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឧគ្គំ ទេវបុត្តំ គាថាហិ អជ្ឈភាសិ –

‘‘មនាបទាយី លភតេ មនាបំ,

អគ្គស្ស ទាតា លភតេ បុនគ្គំ;

វរស្ស ទាតា វរលាភិ ហោតិ,

សេដ្ឋំ ទទោ សេដ្ឋមុបេតិ ឋានំ.

‘‘យោ អគ្គទាយី វរទាយី, សេដ្ឋទាយី ច យោ នរោ;

ទីឃាយុ យសវា ហោតិ, យត្ថ យត្ថូបបជ្ជតី’’តិ. ចតុត្ថំ;