(១៦) ៦. អចេលកវគ្គោ

១៥៧-១៦៣. ‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, បដិបទា. កតមា តិស្សោ? អាគាឡ្ហា បដិបទា, និជ្ឈាមា បដិបទា, មជ្ឈិមា បដិបទា. កតមា ច, ភិក្ខវេ, អាគាឡ្ហា បដិបទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ ឯវំវាទី ហោតិ ឯវំទិដ្ឋិ – ‘នត្ថិ កាមេសុ ទោសោ’តិ. សោ កាមេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អាគាឡ្ហា បដិបទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, និជ្ឈាមា បដិបទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អចេលកោ ហោតិ មុត្តាចារោ, ហត្ថាបលេខនោ [ហត្ថាវលេខនោ (ស្យា. កំ.) ទី. និ. ១.៣៩៤; ម. និ. ១.១៥៥ បស្សិតព្ពំ], ន ឯហិភទន្តិកោ, ន តិដ្ឋភទន្តិកោ, នាភិហដំ ន ឧទ្ទិស្សកតំ ន និមន្តនំ សាទិយតិ. សោ ន កុម្ភិមុខា បដិគ្គណ្ហាតិ, ន កឡោបិមុខា [ខឡោបិមុខា (សី. ស្យា. កំ.)] បដិគ្គណ្ហាតិ ន ឯឡកមន្តរំ ន ទណ្ឌមន្តរំ ន មុសលមន្តរំ ន ទ្វិន្នំ ភុញ្ជមានានំ ន គព្ភិនិយា ន បាយមានាយ ន បុរិសន្តរគតាយ ន សង្កិត្តីសុ ន យត្ថ សា ឧបដ្ឋិតោ ហោតិ ន យត្ថ មក្ខិកា សណ្ឌសណ្ឌចារិនី ន មច្ឆំ ន មំសំ ន សុរំ ន មេរយំ, ន ថុសោទកំ បិវតិ. សោ ឯកាគារិកោ វា ហោតិ ឯកាលោបិកោ, ទ្វាគារិកោ វា ហោតិ ទ្វាលោបិកោ… សត្តាគារិកោ វា ហោតិ សត្តាលោបិកោ; ឯកិស្សាបិ ទត្តិយា យាបេតិ, ទ្វីហិបិ ទត្តីហិ យាបេតិ… សត្តហិបិ ទត្តីហិ យាបេតិ; ឯកាហិកម្បិ អាហារំ អាហារេតិ, ទ្វាហិកម្បិ អាហារំ អាហារេតិ… សត្តាហិកម្បិ អាហារំ អាហារេតិ – ឥតិ ឯវរូបំ អទ្ធមាសិកម្បិ បរិយាយភត្តភោជនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ.

សោ សាកភក្ខោបិ ហោតិ, សាមាកភក្ខោបិ ហោតិ, នីវារភក្ខោបិ ហោតិ, ទទ្ទុលភក្ខោបិ ហោតិ, ហដភក្ខោបិ ហោតិ, កណ្ហភក្ខោបិ ហោតិ, អាចាមភក្ខោបិ ហោតិ, បិញ្ញាកភក្ខោបិ ហោតិ, តិណភក្ខោបិ ហោតិ, គោមយភក្ខោបិ ហោតិ, វនមូលផលាហារោ យាបេតិ បវត្តផលភោជី.

សោ សាណានិបិ ធារេតិ, មសាណានិបិ ធារេតិ, ឆវទុស្សានិបិ ធារេតិ, បំសុកូលានិបិ ធារេតិ, តិរីដានិបិ ធារេតិ, អជិនម្បិ ធារេតិ, អជិនក្ខិបម្បិ ធារេតិ, កុសចីរម្បិ ធារេតិ, វាកចីរម្បិ ធារេតិ, ផលកចីរម្បិ ធារេតិ, កេសកម្ពលម្បិ ធារេតិ, វាឡកម្ពលម្បិ ធារេតិ, ឧលូកបក្ខិកម្បិ ធារេតិ, កេសមស្សុលោចកោបិ ហោតិ កេសមស្សុលោចនានុយោគមនុយុត្តោ, ឧព្ភដ្ឋកោបិ ហោតិ អាសនបដិក្ខិត្តោ, ឧក្កុដិកោបិ ហោតិ ឧក្កុដិកប្បធានមនុយុត្តោ, កណ្ដកាបស្សយិកោបិ ហោតិ កណ្ដកាបស្សយេ សេយ្យំ កប្បេតិ, សាយតតិយកម្បិ ឧទកោរោហនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ – ឥតិ ឯវរូបំ អនេកវិហិតំ កាយស្ស អាតាបនបរិតាបនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, និជ្ឈាមា បដិបទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, មជ្ឈិមា បដិបទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ; វេទនាសុ…បេ… ចិត្តេ…បេ… ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, មជ្ឈិមា បដិបទា. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ បដិបទា’’តិ.

‘‘តិស្សោ ឥមា, ភិក្ខវេ, បដិបទា. កតមា តិស្សោ? អាគាឡ្ហា បដិបទា, និជ្ឈាមា បដិបទា, មជ្ឈិមា បដិបទា. កតមា ច, ភិក្ខវេ, អាគាឡ្ហា បដិបទា…បេ… អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អាគាឡ្ហា បដិបទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, និជ្ឈាមា បដិបទា…បេ… អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, និជ្ឈាមា បដិបទា.

‘‘កតមា ច, ភិក្ខវេ, មជ្ឈិមា បដិបទា? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អនុប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនុប្បាទាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ; ឧប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ បហានាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ; អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឧប្បាទាយ ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ; ឧប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឋិតិយា អសម្មោសាយ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ ភាវនាយ បារិបូរិយា ឆន្ទំ ជនេតិ វាយមតិ វីរិយំ អារភតិ ចិត្តំ បគ្គណ្ហាតិ បទហតិ….

‘‘ឆន្ទសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ វីរិយសមាធិ…បេ… ចិត្តសមាធិ…បេ… វីមំសាសមាធិបធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ…បេ….

‘‘សទ្ធិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ… វីរិយិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ… សតិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ… សមាធិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ… បញ្ញិន្ទ្រិយំ ភាវេតិ….

‘‘សទ្ធាពលំ ភាវេតិ… វីរិយពលំ ភាវេតិ… សតិពលំ ភាវេតិ… សមាធិពលំ ភាវេតិ… បញ្ញាពលំ ភាវេតិ….

‘‘សតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ… ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ… វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ… បីតិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ… បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ… សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ… ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គំ ភាវេតិ….

‘‘សម្មាទិដ្ឋិំ ភាវេតិ… សម្មាសង្កប្បំ ភាវេតិ… សម្មាវាចំ ភាវេតិ… សម្មាកម្មន្តំ ភាវេតិ … សម្មាអាជីវំ ភាវេតិ… សម្មាវាយាមំ ភាវេតិ… សម្មាសតិំ ភាវេតិ… សម្មាសមាធិំ ភាវេតិ…. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, មជ្ឈិមា បដិបទា. ឥមា ខោ, ភិក្ខវេ, តិស្សោ បដិបទា’’តិ.

អចេលកវគ្គោ ឆដ្ឋោ.