៩. លោណកបល្លសុត្តំ

១០១. ‘‘យោ [យោ ខោ (ស្យា. កំ.), យោ ច ខោ (ក.)], ភិក្ខវេ, ឯវំ វទេយ្យ – ‘យថា យថាយំ បុរិសោ កម្មំ ករោតិ តថា តថា តំ បដិសំវេទិយតី’តិ, ឯវំ សន្តំ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយវាសោ ន ហោតិ, ឱកាសោ ន បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយ. យោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទេយ្យ – ‘យថា យថា វេទនីយំ អយំ បុរិសោ កម្មំ ករោតិ តថា តថាស្ស វិបាកំ បដិសំវេទិយតី’តិ, ឯវំ សន្តំ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយវាសោ ហោតិ, ឱកាសោ បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ [បាបំ កម្មំ (សី. បី.)] កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នា’ណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ អភាវិតកាយោ ហោតិ អភាវិតសីលោ អភាវិតចិត្តោ អភាវិតបញ្ញោ បរិត្តោ អប្បាតុមោ អប្បទុក្ខវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នា’ណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ភាវិតកាយោ ហោតិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ អបរិត្តោ មហត្តោ [មហត្តា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] អប្បមាណវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ លោណកបល្លំ [លោណផលំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] បរិត្តេ ឧទកមល្លកេ [ឧទកកបល្លកេ (ក.)] បក្ខិបេយ្យ. តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ តំ បរិត្តំ ឧទកំ [ឧទកមល្លកេ ឧទកំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] អមុនា លោណកបល្លេន លោណំ អស្ស អបេយ្យ’’ន្តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’. ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘អទុញ្ហិ, ភន្តេ, បរិត្តំ ឧទកកបល្លកេ ឧទកំ, តំ អមុនា លោណកបល្លេន លោណំ អស្ស អបេយ្យ’’ន្តិ. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ លោណកបល្លកំ គង្គាយ នទិយា បក្ខិបេយ្យ. តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ សា គង្គា នទី អមុនា លោណកបល្លេន លោណំ អស្ស អបេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘អសុ ហិ, ភន្តេ, គង្គាយ នទិយា មហា ឧទកក្ខន្ធោ សោ អមុនា លោណកបល្លេន លោណោ ន អស្ស អបេយ្យោ’’តិ [លោណំ នេវស្ស អបេយ្យន្តិ (សី.), ន លោណោ អស្ស អបេយ្យោតិ (បី.)].

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ អភាវិតកាយោ ហោតិ អភាវិតសីលោ អភាវិតចិត្តោ អភាវិតបញ្ញោ បរិត្តោ អប្បាតុមោ អប្បទុក្ខវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ភាវិតកាយោ ហោតិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ អបរិត្តោ មហត្តោ អប្បមាណវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អឌ្ឍកហាបណេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណសតេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អឌ្ឍកហាបណេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណសតេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ.

‘‘កថំរូបោ, ភិក្ខវេ, អឌ្ឍកហាបណេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណសតេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ ទលិទ្ទោ ហោតិ អប្បស្សកោ អប្បភោគោ. ឯវរូបោ, ភិក្ខវេ, អឌ្ឍកហាបណេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណសតេនបិ ពន្ធនំ និគច្ឆតិ.

‘‘កថំរូបោ, ភិក្ខវេ, អឌ្ឍកហាបណេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណសតេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អឌ្ឍោ ហោតិ មហទ្ធនោ មហាភោគោ. ឯវរូបោ, ភិក្ខវេ, អឌ្ឍកហាបណេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ, កហាបណសតេនបិ ន ពន្ធនំ និគច្ឆតិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ. តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ, តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ អភាវិតកាយោ ហោតិ អភាវិតសីលោ អភាវិតចិត្តោ អភាវិតបញ្ញោ បរិត្តោ អប្បាតុមោ អប្បទុក្ខវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ភាវិតកាយោ ហោតិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ អបរិត្តោ មហត្តោ អប្បមាណវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ភាវិតកាយោ ហោតិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ អបរិត្តោ មហត្តោ អប្បមាណវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ឱរព្ភិកោ វា ឧរព្ភឃាតកោ វា អប្បេកច្ចំ ឧរព្ភំ អទិន្នំ អាទិយមានំ បហោតិ ហន្តុំ វា ពន្ធិតុំ វា ជាបេតុំ វា យថាបច្ចយំ វា កាតុំ, អប្បេកច្ចំ ឧរព្ភំ អទិន្នំ អាទិយមានំ នប្បហោតិ ហន្តុំ វា ពន្ធិតុំ វា ជាបេតុំ វា យថាបច្ចយំ វា កាតុំ.

‘‘កថំរូបំ, ភិក្ខវេ, ឱរព្ភិកោ វា ឧរព្ភឃាតកោ វា ឧរព្ភំ អទិន្នំ អាទិយមានំ បហោតិ ហន្តុំ វា ពន្ធិតុំ វា ជាបេតុំ វា យថាបច្ចយំ វា កាតុំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ ទលិទ្ទោ ហោតិ អប្បស្សកោ អប្បភោគោ. ឯវរូបំ, ភិក្ខវេ, ឱរព្ភិកោ វា ឧរព្ភឃាតកោ វា ឧរព្ភំ អទិន្នំ អាទិយមានំ បហោតិ ហន្តុំ វា ពន្ធិតុំ វា ជាបេតុំ វា យថាបច្ចយំ វា កាតុំ.

‘‘កថំរូបំ, ភិក្ខវេ, ឱរព្ភិកោ វា ឧរព្ភឃាតកោ វា ឧរព្ភំ អទិន្នំ អាទិយមានំ នប្បហោតិ ហន្តុំ វា ពន្ធិតុំ វា ជាបេតុំ វា យថាបច្ចយំ វា កាតុំ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ អឌ្ឍោ ហោតិ មហទ្ធនោ មហាភោគោ រាជា វា រាជមហាមត្តោ វា. ឯវរូបំ, ភិក្ខវេ, ឱរព្ភិកោ វា ឧរព្ភឃាតកោ វា ឧរព្ភំ អទិន្នំ អាទិយមានំ នប្បហោតិ ហន្តុំ វា ពន្ធិតុំ វា ជាបេតុំ វា យថាបច្ចយំ វា កាតុំ. អញ្ញទត្ថុ បញ្ជលិកោវ [បញ្ជលិកោ (ក.)] នំ [បរំ (ក.)] យាចតិ – ‘ទេហិ មេ, មារិស, ឧរព្ភំ វា ឧរព្ភធនំ វា’តិ. ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ. ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចស្ស បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ អភាវិតកាយោ ហោតិ អភាវិតសីលោ អភាវិតចិត្តោ អភាវិតបញ្ញោ បរិត្តោ អប្បាតុមោ អប្បទុក្ខវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស អប្បមត្តកម្បិ បាបកម្មំ កតំ តមេនំ និរយំ ឧបនេតិ.

‘‘កថំរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ឯកច្ចោ បុគ្គលោ ភាវិតកាយោ ហោតិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ អបរិត្តោ មហត្តោ អប្បមាណវិហារី. ឯវរូបស្ស, ភិក្ខវេ, បុគ្គលស្ស តាទិសំយេវ អប្បមត្តកំ បាបកម្មំ កតំ ទិដ្ឋធម្មវេទនីយំ ហោតិ, នាណុបិ ខាយតិ, កិំ ពហុទេវ.

‘‘យោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទេយ្យ – ‘យថា យថាយំ បុរិសោ កម្មំ ករោតិ តថា តថា តំ បដិសំវេទេតី’តិ, ឯវំ សន្តំ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយវាសោ ន ហោតិ, ឱកាសោ ន បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយ. យោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទេយ្យ – ‘យថា យថា វេទនីយំ អយំ បុរិសោ កម្មំ ករោតិ តថា តថា តស្ស វិបាកំ បដិសំវេទេតី’តិ, ឯវំ សន្តំ, ភិក្ខវេ, ព្រហ្មចរិយវាសោ ហោតិ, ឱកាសោ បញ្ញាយតិ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយា’’តិ. នវមំ.