៧. វច្ឆគោត្តសុត្តំ

៥៨. អថ ខោ វច្ឆគោត្តោ [វច្ឆបុត្តោ (ក.)] បរិព្ពាជកោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ វច្ឆគោត្តោ បរិព្ពាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សុតំ មេតំ, ភោ គោតម, សមណោ គោតមោ ឯវមាហ – ‘មយ្ហមេវ ទានំ ទាតព្ពំ, នាញ្ញេសំ ទានំ ទាតព្ពំ; មយ្ហមេវ សាវកានំ ទានំ ទាតព្ពំ, នាញ្ញេសំ សាវកានំ ទានំ ទាតព្ពំ; មយ្ហមេវ ទិន្នំ មហប្ផលំ, នាញ្ញេសំ ទិន្នំ មហប្ផលំ; មយ្ហមេវ សាវកានំ ទិន្នំ មហប្ផលំ, នាញ្ញេសំ សាវកានំ ទិន្នំ មហប្ផល’ន្តិ. យេ តេ, ភោ គោតម, ឯវមាហំសុ ‘សមណោ គោតមោ ឯវមាហ មយ្ហមេវ ទានំ ទាតព្ពំ, នាញ្ញេសំ ទានំ ទាតព្ពំ. មយ្ហមេវ សាវកានំ ទានំ ទាតព្ពំ, នាញ្ញេសំ សាវកានំ ទានំ ទាតព្ពំ. មយ្ហមេវ ទិន្នំ មហប្ផលំ, នាញ្ញេសំ ទិន្នំ មហប្ផលំ. មយ្ហមេវ សាវកានំ ទិន្នំ មហប្ផលំ, នាញ្ញេសំ សាវកានំ ទិន្នំ មហប្ផល’ន្តិ. កច្ចិ តេ ភោតោ គោតមស្ស វុត្តវាទិនោ ច ភវន្តំ គោតមំ អភូតេន អព្ភាចិក្ខន្តិ, ធម្មស្ស ចានុធម្មំ ព្យាករោន្តិ, ន ច កោចិ សហធម្មិកោ វាទានុបាតោ [វាទានុវាទោ (ក.)] គារយ្ហំ ឋានំ អាគច្ឆតិ? អនព្ភក្ខាតុកាមា ហិ មយំ ភវន្តំ គោតម’’ន្តិ.

‘‘យេ តេ, វច្ឆ, ឯវមាហំសុ – ‘សមណោ គោតមោ ឯវមាហ – មយ្ហមេវ ទានំ ទាតព្ពំ…បេ… នាញ្ញេសំ សាវកានំ ទិន្នំ មហប្ផល’ន្តិ ន មេ តេ វុត្តវាទិនោ. អព្ភាចិក្ខន្តិ ច បន មំ [ច បន មំ តេ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] អសតា អភូតេន. យោ ខោ, វច្ឆ, បរំ ទានំ ទទន្តំ វារេតិ សោ តិណ្ណំ អន្តរាយករោ ហោតិ, តិណ្ណំ បារិបន្ថិកោ. កតមេសំ តិណ្ណំ? ទាយកស្ស បុញ្ញន្តរាយករោ ហោតិ, បដិគ្គាហកានំ លាភន្តរាយករោ ហោតិ, បុព្ពេវ ខោ បនស្ស អត្តា ខតោ ច ហោតិ ឧបហតោ ច. យោ ខោ, វច្ឆ, បរំ ទានំ ទទន្តំ វារេតិ សោ ឥមេសំ តិណ្ណំ អន្តរាយករោ ហោតិ, តិណ្ណំ បារិបន្ថិកោ.

‘‘អហំ ខោ បន, វច្ឆ, ឯវំ វទាមិ – យេ ហិ តេ ចន្ទនិកាយ វា ឱលិគល្លេ វា បាណា, តត្របិ យោ ថាលិធោវនំ [ថាលកធោវនំ (ក.)] វា សរាវធោវនំ វា ឆឌ្ឌេតិ – យេ តត្ថ បាណា តេ តេន យាបេន្តូតិ, តតោ និទានម្បាហំ, វច្ឆ, បុញ្ញស្ស អាគមំ វទាមិ. កោ បន វាទោ មនុស្សភូតេ! អបិ ចាហំ, វច្ឆ, សីលវតោ ទិន្នំ មហប្ផលំ វទាមិ, នោ តថា ទុស្សីលស្ស, សោ ច ហោតិ បញ្ចង្គវិប្បហីនោ បញ្ចង្គសមន្នាគតោ.

‘‘កតមានិ បញ្ចង្គានិ បហីនានិ ហោន្តិ? កាមច្ឆន្ទោ បហីនោ ហោតិ, ព្យាបាទោ បហីនោ ហោតិ, ថិនមិទ្ធំ បហីនំ ហោតិ, ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ បហីនំ ហោតិ, វិចិកិច្ឆា បហីនា ហោតិ. ឥមានិ បញ្ចង្គានិ វិប្បហីនានិ ហោន្តិ.

‘‘កតមេហិ បញ្ចហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ ហោតិ? អសេក្ខេន សីលក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ ហោតិ, អសេក្ខេន សមាធិក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ ហោតិ, អសេក្ខេន បញ្ញាក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ ហោតិ, អសេក្ខេន វិមុត្តិក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ ហោតិ, អសេក្ខេន វិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធេន សមន្នាគតោ ហោតិ; ឥមេហិ បញ្ចហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ ហោតិ. ឥតិ បញ្ចង្គវិប្បហីនេ បញ្ចង្គសមន្នាគតេ ទិន្នំ មហប្ផលន្តិ វទាមី’’តិ.

‘‘ឥតិ កណ្ហាសុ សេតាសុ, រោហិណីសុ ហរីសុ វា;

កម្មាសាសុ សរូបាសុ, គោសុ បារេវតាសុ វា.

‘‘យាសុ កាសុចិ ឯតាសុ, ទន្តោ ជាយតិ បុង្គវោ;

ធោរយ្ហោ ពលសម្បន្នោ, កល្យាណជវនិក្កមោ;

តមេវ ភារេ យុញ្ជន្តិ, នាស្ស វណ្ណំ បរិក្ខរេ.

‘‘ឯវមេវំ មនុស្សេសុ, យស្មិំ កស្មិញ្ចិ ជាតិយេ;

ខត្តិយេ ព្រាហ្មណេ វេស្សេ, សុទ្ទេ ចណ្ឌាលបុក្កុសេ.

‘‘យាសុ កាសុចិ ឯតាសុ, ទន្តោ ជាយតិ សុព្ពតោ;

ធម្មដ្ឋោ សីលសម្បន្នោ, សច្ចវាទី ហិរីមនោ.

‘‘បហីនជាតិមរណោ, ព្រហ្មចរិយស្ស កេវលី;

បន្នភារោ វិសំយុត្តោ, កតកិច្ចោ អនាសវោ.

‘‘បារគូ សព្ពធម្មានំ, អនុបាទាយ និព្ពុតោ;

តស្មិំយេវ [តស្មិំ វេ (ស្យា. កំ.)] វិរជេ ខេត្តេ, វិបុលា ហោតិ ទក្ខិណា.

‘‘ពាលា ច អវិជានន្តា, ទុម្មេធា អស្សុតាវិនោ;

ពហិទ្ធា ទេន្តិ ទានានិ, ន ហិ សន្តេ ឧបាសរេ.

‘‘យេ ច សន្តេ ឧបាសន្តិ, សប្បញ្ញេ ធីរសម្មតេ;

សទ្ធា ច នេសំ សុគតេ, មូលជាតា បតិដ្ឋិតា.

‘‘ទេវលោកញ្ច តេ យន្តិ, កុលេ វា ឥធ ជាយរេ;

អនុបុព្ពេន និព្ពានំ, អធិគច្ឆន្តិ បណ្ឌិតា’’តិ. សត្តមំ;