៥. ចូឡវគ្គោ

១. សម្មុខីភាវសុត្តំ

៤១. ‘‘តិណ្ណំ, ភិក្ខវេ, សម្មុខីភាវា សទ្ធោ កុលបុត្តោ ពហុំ បុញ្ញំ បសវតិ. កតមេសំ តិណ្ណំ? សទ្ធាយ, ភិក្ខវេ, សម្មុខីភាវា សទ្ធោ កុលបុត្តោ ពហុំ បុញ្ញំ បសវតិ. ទេយ្យធម្មស្ស, ភិក្ខវេ, សម្មុខីភាវា សទ្ធោ កុលបុត្តោ ពហុំ បុញ្ញំ បសវតិ. ទក្ខិណេយ្យានំ, ភិក្ខវេ, សម្មុខីភាវា សទ្ធោ កុលបុត្តោ ពហុំ បុញ្ញំ បសវតិ. ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ សម្មុខីភាវា សទ្ធោ កុលបុត្តោ ពហុំ បុញ្ញំ បសវតី’’តិ. បឋមំ.

២. តិឋានសុត្តំ

៤២. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ឋានេហិ សទ្ធោ បសន្នោ វេទិតព្ពោ. កតមេហិ តីហិ? សីលវន្តានំ ទស្សនកាមោ ហោតិ, សទ្ធម្មំ សោតុកាមោ ហោតិ, វិគតមលមច្ឆេរេន ចេតសា អគារំ អជ្ឈាវសតិ មុត្តចាគោ បយតបាណិ វោស្សគ្គរតោ យាចយោគោ ទានសំវិភាគរតោ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ឋានេហិ សទ្ធោ បសន្នោ វេទិតព្ពោ’’.

‘‘ទស្សនកាមោ សីលវតំ, សទ្ធម្មំ សោតុមិច្ឆតិ;

វិនយេ មច្ឆេរមលំ, ស វេ សទ្ធោតិ វុច្ចតី’’តិ. ទុតិយំ;

៣. អត្ថវសសុត្តំ

៤៣. ‘‘តយោ, ភិក្ខវេ, អត្ថវសេ សម្បស្សមានេន អលមេវ បរេសំ ធម្មំ ទេសេតុំ. កតមេ តយោ? យោ ធម្មំ ទេសេតិ សោ អត្ថប្បដិសំវេទី ច ហោតិ ធម្មប្បដិសំវេទី ច. យោ ធម្មំ សុណាតិ សោ អត្ថប្បដិសំវេទី ច ហោតិ ធម្មប្បដិសំវេទី ច. យោ ចេវ ធម្មំ ទេសេតិ យោ ច ធម្មំ សុណាតិ ឧភោ អត្ថប្បដិសំវេទិនោ ច ហោន្តិ ធម្មប្បដិសំវេទិនោ ច. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តយោ អត្ថវសេ សម្បស្សមានេន អលមេវ បរេសំ ធម្មំ ទេសេតុ’’ន្តិ. តតិយំ.

៤. កថាបវត្តិសុត្តំ

៤៤. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ឋានេហិ កថា បវត្តិនី ហោតិ. កតមេហិ តីហិ? យោ ធម្មំ ទេសេតិ សោ អត្ថប្បដិសំវេទី ច ហោតិ ធម្មប្បដិសំវេទី ច. យោ ធម្មំ សុណាតិ សោ អត្ថប្បដិសំវេទី ច ហោតិ ធម្មប្បដិសំវេទី ច. យោ ចេវ ធម្មំ ទេសេតិ យោ ច ធម្មំ សុណាតិ ឧភោ អត្ថប្បដិសំវេទិនោ ច ហោន្តិ ធម្មប្បដិសំវេទិនោ ច. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ឋានេហិ កថា បវត្តិនី ហោតី’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. បណ្ឌិតសុត្តំ

៤៥. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតបញ្ញត្តានិ សប្បុរិសបញ្ញត្តានិ. កតមានិ តីណិ? ទានំ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតបញ្ញត្តំ សប្បុរិសបញ្ញត្តំ. បព្ពជ្ជា, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតបញ្ញត្តា សប្បុរិសបញ្ញត្តា. មាតាបិតូនំ, ភិក្ខវេ, ឧបដ្ឋានំ បណ្ឌិតបញ្ញត្តំ សប្បុរិសបញ្ញត្តំ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ បណ្ឌិតបញ្ញត្តានិ សប្បុរិសបញ្ញត្តានី’’តិ.

‘‘សព្ភិ ទានំ ឧបញ្ញត្តំ, អហិំសា សំយមោ ទមោ;

មាតាបិតុ ឧបដ្ឋានំ, សន្តានំ ព្រហ្មចារិនំ.

‘‘សតំ ឯតានិ ឋានានិ, យានិ សេវេថ បណ្ឌិតោ;

អរិយោ ទស្សនសម្បន្នោ, ស លោកំ ភជតេ សិវ’’ន្តិ. បញ្ចមំ;

៦. សីលវន្តសុត្តំ

៤៦. ‘‘យំ, ភិក្ខវេ, សីលវន្តោ បព្ពជិតា គាមំ វា និគមំ វា ឧបនិស្សាយ វិហរន្តិ. តត្ថ មនុស្សា តីហិ ឋានេហិ ពហុំ បុញ្ញំ បសវន្តិ. កតមេហិ តីហិ? កាយេន, វាចាយ, មនសា. យំ, ភិក្ខវេ, សីលវន្តោ បព្ពជិតា គាមំ វា និគមំ វា ឧបនិស្សាយ វិហរន្តិ. តត្ថ មនុស្សា ឥមេហិ តីហិ ឋានេហិ ពហុំ បុញ្ញំ បសវន្តី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សង្ខតលក្ខណសុត្តំ

៤៧. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, សង្ខតស្ស សង្ខតលក្ខណានិ. កតមានិ តីណិ? ឧប្បាទោ បញ្ញាយតិ, វយោ បញ្ញាយតិ, ឋិតស្ស អញ្ញថត្តំ បញ្ញាយតិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ សង្ខតស្ស សង្ខតលក្ខណានី’’តិ. សត្តមំ.

៨. អសង្ខតលក្ខណសុត្តំ

៤៨. ‘‘តីណិមានិ, ភិក្ខវេ, អសង្ខតស្ស អសង្ខតលក្ខណានិ. កតមានិ តីណិ? ន ឧប្បាទោ បញ្ញាយតិ, ន វយោ បញ្ញាយតិ, ន ឋិតស្ស អញ្ញថត្តំ បញ្ញាយតិ. ឥមានិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីណិ អសង្ខតស្ស អសង្ខតលក្ខណានី’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. បព្ពតរាជសុត្តំ

៤៩. ‘‘ហិមវន្តំ, ភិក្ខវេ, បព្ពតរាជំ និស្សាយ មហាសាលា តីហិ វឌ្ឍីហិ វឌ្ឍន្តិ. កតមាហិ តីហិ? សាខាបត្តបលាសេន វឌ្ឍន្តិ, តចបបដិកាយ វឌ្ឍន្តិ, ផេគ្គុសារេន វឌ្ឍន្តិ. ហិមវន្តំ, ភិក្ខវេ, បព្ពតរាជំ និស្សាយ មហាសាលា ឥមាហិ តីហិ វឌ្ឍីហិ វឌ្ឍន្តិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, សទ្ធំ កុលបតិំ និស្សាយ អន្តោ ជនោ តីហិ វឌ្ឍីហិ វឌ្ឍតិ. កតមាហិ តីហិ? សទ្ធាយ វឌ្ឍតិ, សីលេន វឌ្ឍតិ, បញ្ញាយ វឌ្ឍតិ. សទ្ធំ, ភិក្ខវេ, កុលបតិំ និស្សាយ អន្តោ ជនោ ឥមាហិ តីហិ វឌ្ឍីហិ វឌ្ឍតី’’តិ.

‘‘យថាបិ បព្ពតោ សេលោ, អរញ្ញស្មិំ ព្រហាវនេ;

តំ រុក្ខា ឧបនិស្សាយ, វឌ្ឍន្តេ តេ វនប្បតី.

‘‘តថេវ សីលសម្បន្នំ, សទ្ធំ កុលបតិំ ឥធ;

ឧបនិស្សាយ វឌ្ឍន្តិ, បុត្តទារា ច ពន្ធវា;

អមច្ចា ញាតិសង្ឃា ច, យេ ចស្ស អនុជីវិនោ.

‘‘ត្យាស្ស សីលវតោ សីលំ, ចាគំ សុចរិតានិ ច;

បស្សមានានុកុព្ពន្តិ, អត្តមត្ថំ [យេ ភវន្តិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] វិចក្ខណា.

‘‘ឥធ ធម្មំ ចរិត្វាន, មគ្គំ សុគតិគាមិនំ;

នន្ទិនោ ទេវលោកស្មិំ, មោទន្តិ កាមកាមិនោ’’តិ. នវមំ;

១០. អាតប្បករណីយសុត្តំ

៥០. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, ឋានេហិ អាតប្បំ ករណីយំ. កតមេហិ តីហិ? អនុប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនុប្បាទាយ អាតប្បំ ករណីយំ, អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឧប្បាទាយ អាតប្បំ ករណីយំ, ឧប្បន្នានំ សារីរិកានំ វេទនានំ ទុក្ខានំ តិព្ពានំ ខរានំ កដុកានំ អសាតានំ អមនាបានំ បាណហរានំ អធិវាសនាយ អាតប្បំ ករណីយំ. ឥមេហិ តីហិ, ភិក្ខវេ, ឋានេហិ អាតប្បំ ករណីយំ.

‘‘យតោ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អនុប្បន្នានំ បាបកានំ អកុសលានំ ធម្មានំ អនុប្បាទាយ អាតប្បំ ករោតិ, អនុប្បន្នានំ កុសលានំ ធម្មានំ ឧប្បាទាយ អាតប្បំ ករោតិ, ឧប្បន្នានំ សារីរិកានំ វេទនានំ ទុក្ខានំ តិព្ពានំ ខរានំ កដុកានំ អសាតានំ អមនាបានំ បាណហរានំ អធិវាសនាយ អាតប្បំ ករោតិ. អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អាតាបី និបកោ សតោ សម្មា ទុក្ខស្ស អន្តកិរិយាយា’’តិ. ទសមំ.

១១. មហាចោរសុត្តំ

៥១. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ មហាចោរោ សន្ធិម្បិ ឆិន្ទតិ, និល្លោបម្បិ ហរតិ, ឯកាគារិកម្បិ ករោតិ, បរិបន្ថេបិ តិដ្ឋតិ. កតមេហិ តីហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ វិសមនិស្សិតោ ច ហោតិ, គហននិស្សិតោ ច ហោតិ, ពលវនិស្សិតោ ច ហោតិ. កថញ្ច, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ វិសមនិស្សិតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ នទីវិទុគ្គំ វា និស្សិតោ ហោតិ បព្ពតវិសមំ វា. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ វិសមនិស្សិតោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ គហននិស្សិតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ តិណគហនំ វា និស្សិតោ ហោតិ, រុក្ខគហនំ វា រោធំ [គេធំ (សី. បី.)] វា មហាវនសណ្ឌំ វា. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ គហននិស្សិតោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ ពលវនិស្សិតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ រាជានំ វា រាជមហាមត្តានំ វា និស្សិតោ ហោតិ. តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘សចេ មំ កោចិ កិញ្ចិ វក្ខតិ, ឥមេ មេ រាជានោ វា រាជមហាមត្តា វា បរិយោធាយ អត្ថំ ភណិស្សន្តី’តិ. សចេ នំ កោចិ កិញ្ចិ អាហ, ត្យាស្ស រាជានោ វា រាជមហាមត្តា វា បរិយោធាយ អត្ថំ ភណន្តិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, មហាចោរោ ពលវនិស្សិតោ ហោតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ មហាចោរោ សន្ធិម្បិ ឆិន្ទតិ, និល្លោបម្បិ ហរតិ, ឯកាគារិកម្បិ ករោតិ, បរិបន្ថេបិ តិដ្ឋតិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ អង្គេហិ សមន្នាគតោ បាបភិក្ខុ ខតំ ឧបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, សាវជ្ជោ ច ហោតិ សានុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតិ. កតមេហិ តីហិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ វិសមនិស្សិតោ ច ហោតិ គហននិស្សិតោ ច ពលវនិស្សិតោ ច.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ វិសមនិស្សិតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ វិសមេន កាយកម្មេន សមន្នាគតោ ហោតិ, វិសមេន វចីកម្មេន សមន្នាគតោ ហោតិ, វិសមេន មនោកម្មេន សមន្នាគតោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ វិសមនិស្សិតោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ គហននិស្សិតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ, អន្តគ្គាហិកាយ ទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោ ហោតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ គហននិស្សិតោ ហោតិ.

‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ ពលវនិស្សិតោ ហោតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ រាជានំ វា រាជមហាមត្តានំ វា និស្សិតោ ហោតិ. តស្ស ឯវំ ហោតិ – ‘សចេ មំ កោចិ កិញ្ចិ វក្ខតិ, ឥមេ មេ រាជានោ វា រាជមហាមត្តា វា បរិយោធាយ អត្ថំ ភណិស្សន្តី’តិ. សចេ នំ កោចិ កិញ្ចិ អាហ, ត្យាស្ស រាជានោ វា រាជមហាមត្តា វា បរិយោធាយ អត្ថំ ភណន្តិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, បាបភិក្ខុ ពលវនិស្សិតោ ហោតិ. ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហិ ធម្មេហិ សមន្នាគតោ បាបភិក្ខុ ខតំ ឧបហតំ អត្តានំ បរិហរតិ, សាវជ្ជោ ច ហោតិ សានុវជ្ជោ ច វិញ្ញូនំ, ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវតី’’តិ. ឯកាទសមំ.

ចូឡវគ្គោ បញ្ចមោ.