៣. ពាលវគ្គោ

២២. ‘‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, ពាលា. កតមេ ទ្វេ? យោ ច អច្ចយំ អច្ចយតោ ន បស្សតិ, យោ ច អច្ចយំ ទេសេន្តស្ស យថាធម្មំ នប្បដិគ្គណ្ហាតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ ពាលា’តិ. ‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌិតា. កតមេ ទ្វេ? យោ ច អច្ចយំ អច្ចយតោ បស្សតិ, យោ ច អច្ចយំ ទេសេន្តស្ស យថាធម្មំ បដិគ្គណ្ហាតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បណ្ឌិតា’’’តិ.

២៣. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, តថាគតំ អព្ភាចិក្ខន្តិ. កតមេ ទ្វេ? ទុដ្ឋោ វា ទោសន្តរោ, សទ្ធោ វា ទុគ្គហិតេន [ទុគ្គហីតេន (សី.)]. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ តថាគតំ អព្ភាចិក្ខន្តី’’តិ.

២៤. ‘‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, តថាគតំ អព្ភាចិក្ខន្តិ. កតមេ ទ្វេ? យោ ច អភាសិតំ អលបិតំ តថាគតេន ភាសិតំ លបិតំ តថាគតេនាតិ ទីបេតិ, យោ ច ភាសិតំ លបិតំ តថាគតេន អភាសិតំ អលបិតំ តថាគតេនាតិ ទីបេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ តថាគតំ អព្ភាចិក្ខន្តី’តិ. ‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, តថាគតំ នាព្ភាចិក្ខន្តិ. កតមេ ទ្វេ? យោ ច អភាសិតំ អលបិតំ តថាគតេន អភាសិតំ អលបិតំ តថាគតេនាតិ ទីបេតិ, យោ ច ភាសិតំ លបិតំ តថាគតេន ភាសិតំ លបិតំ តថាគតេនាតិ ទីបេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ តថាគតំ នាព្ភាចិក្ខន្តី’’’តិ.

២៥. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, តថាគតំ អព្ភាចិក្ខន្តិ. កតមេ ទ្វេ? យោ ច នេយ្យត្ថំ សុត្តន្តំ នីតត្ថោ សុត្តន្តោតិ ទីបេតិ, យោ ច នីតត្ថំ សុត្តន្តំ នេយ្យត្ថោ សុត្តន្តោតិ ទីបេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ តថាគតំ អព្ភាចិក្ខន្តី’’តិ.

២៦. ‘‘ទ្វេមេ, ភិក្ខវេ, តថាគតំ នាព្ភាចិក្ខន្តិ. កតមេ ទ្វេ? យោ ច នេយ្យត្ថំ សុត្តន្តំ នេយ្យត្ថោ សុត្តន្តោតិ ទីបេតិ, យោ ច នីតត្ថំ សុត្តន្តំ នីតត្ថោ សុត្តន្តោតិ ទីបេតិ. ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ តថាគតំ នាព្ភាចិក្ខន្តី’’តិ.

២៧. ‘‘បដិច្ឆន្នកម្មន្តស្ស, ភិក្ខវេ, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរា គតិ បាដិកង្ខា – និរយោ វា តិរច្ឆានយោនិ វាតិ. អប្បដិច្ឆន្នកម្មន្តស្ស, ភិក្ខវេ, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរា គតិ បាដិកង្ខា – ទេវា វា មនុស្សា វា’’តិ.

២៨. ‘‘មិច្ឆាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរា គតិ បាដិកង្ខា – និរយោ វា តិរច្ឆានយោនិ វា’’តិ.

២៩. ‘‘សម្មាទិដ្ឋិកស្ស, ភិក្ខវេ, ទ្វិន្នំ គតីនំ អញ្ញតរា គតិ បាដិកង្ខា – ទេវា វា មនុស្សា វា’’តិ.

៣០. ‘‘ទុស្សីលស្ស, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បដិគ្គាហា – និរយោ វា តិរច្ឆានយោនិ វា. សីលវតោ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ បដិគ្គាហា – ទេវា វា មនុស្សា វា’’តិ [ទេវោ វា មនុស្សោ វាតិ (ក.)].

៣១. ‘‘ទ្វាហំ, ភិក្ខវេ, អត្ថវសេ សម្បស្សមានោ អរញ្ញវនបត្ថានិ [អរញ្ញេ បវនបត្ថានិ (សី. បី.)] បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវាមិ. កតមេ ទ្វេ? អត្តនោ ច ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារំ សម្បស្សមានោ, បច្ឆិមញ្ច ជនតំ អនុកម្បមានោ. ឥមេ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ អត្ថវសេ សម្បស្សមានោ អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវាមី’’តិ.

៣២. ‘‘ទ្វេ មេ, ភិក្ខវេ, ធម្មា វិជ្ជាភាគិយា. កតមេ ទ្វេ? សមថោ ច វិបស្សនា ច. សមថោ, ភិក្ខវេ, ភាវិតោ កមត្ថ [កិមត្ថ (ស្យា. កំ.), កតមត្ថ (ក.)] មនុភោតិ? ចិត្តំ ភាវីយតិ. ចិត្តំ ភាវិតំ កមត្ថមនុភោតិ? យោ រាគោ សោ បហីយតិ. វិបស្សនា, ភិក្ខវេ, ភាវិតា កមត្ថមនុភោតិ? បញ្ញា ភាវីយតិ. បញ្ញា ភាវិតា កមត្ថមនុភោតិ? យា អវិជ្ជា សា បហីយតិ. រាគុបក្កិលិដ្ឋំ វា, ភិក្ខវេ, ចិត្តំ ន វិមុច្ចតិ, អវិជ្ជុបក្កិលិដ្ឋា វា បញ្ញា ន ភាវីយតិ. ឥតិ ខោ, ភិក្ខវេ, រាគវិរាគា ចេតោវិមុត្តិ, អវិជ្ជាវិរាគា បញ្ញាវិមុត្តី’’តិ.

ពាលវគ្គោ តតិយោ.