៤. មហាចុន្ទសុត្តំ

២៤. ឯកំ សមយំ អាយស្មា មហាចុន្ទោ ចេតីសុ វិហរតិ សហជាតិយំ. តត្រ ខោ អាយស្មា មហាចុន្ទោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អាវុសោ ភិក្ខវេ’’តិ. ‘‘អាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាចុន្ទស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា មហាចុន្ទោ ឯតទវោច –

‘‘ញាណវាទំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ វទមានោ – ‘ជានាមិមំ ធម្មំ, បស្សាមិមំ ធម្ម’ន្តិ. តញ្ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ … កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ន ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’តិ.

‘‘ភាវនាវាទំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ វទមានោ – ‘ភាវិតកាយោម្ហិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ’តិ. តញ្ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ន ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ … មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’តិ.

‘‘ញាណវាទញ្ច, អាវុសោ, ភិក្ខុ វទមានោ ភាវនាវាទញ្ច – ‘ជានាមិមំ ធម្មំ, បស្សាមិមំ ធម្មំ, ភាវិតកាយោម្ហិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ’តិ. តញ្ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ន ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, បុរិសោ ទលិទ្ទោវ សមានោ អឌ្ឍវាទំ វទេយ្យ, អធនោវ សមានោ ធនវាវាទំ វទេយ្យ, អភោគោវ សមានោ ភោគវាវាទំ វទេយ្យ. សោ កិស្មិញ្ចិទេវ ធនករណីយេ សមុប្បន្នេ ន សក្កុណេយ្យ ឧបនីហាតុំ ធនំ វា ធញ្ញំ វា រជតំ វា ជាតរូបំ វា. តមេនំ ឯវំ ជានេយ្យុំ – ‘ទលិទ្ទោវ អយមាយស្មា សមានោ អឌ្ឍវាទំ វទេតិ, អធនោវ អយមាយស្មា សមានោ ធនវាវាទំ វទេតិ, អភោគវាវ អយមាយស្មា សមានោ ភោគវាវាទំ វទេតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថា ហិ អយមាយស្មា កិស្មិញ្ចិទេវ ធនករណីយេ សមុប្បន្នេ ន សក្កោតិ ឧបនីហាតុំ ធនំ វា ធញ្ញំ វា រជតំ វា ជាតរូបំ វា’តិ.

‘‘ឯវមេវំ ខោ, អាវុសោ, ញាណវាទញ្ច ភិក្ខុ វទមានោ ភាវនាវាទញ្ច – ‘ជានាមិមំ ធម្មំ, បស្សាមិមំ ធម្មំ, ភាវិតកាយោម្ហិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ’តិ. តំ ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ អភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; នាយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ន ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា … បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា អភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’តិ.

‘‘ញាណវាទំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ វទមានោ – ‘ជានាមិមំ ធម្មំ, បស្សាមិមំ ធម្ម’ន្តិ. តញ្ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘អយមាយស្មា តថា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; តថា អយមាយស្មា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ន ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’តិ.

‘‘ភាវនាវាទំ, អាវុសោ, ភិក្ខុ វទមានោ – ‘ភាវិតកាយោម្ហិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ’តិ. តញ្ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘តថា អយមាយស្មា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; តថា អយមាយស្មា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ន ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’តិ.

‘‘ញាណវាទញ្ច, អាវុសោ, ភិក្ខុ វទមានោ ភាវនាវាទញ្ច – ‘ជានាមិមំ ធម្មំ, បស្សាមិមំ ធម្មំ, ភាវិតកាយោម្ហិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ’តិ. តញ្ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘តថា អយមាយស្មា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; តថា អយមាយស្មា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’តិ.

‘‘សេយ្យថាបិ, អាវុសោ, បុរិសោ អឌ្ឍោវ សមានោ អឌ្ឍវាទំ វទេយ្យ, ធនវាវ សមានោ ធនវាវាទំ វទេយ្យ, ភោគវាវ សមានោ ភោគវាវាទំ វទេយ្យ. សោ កិស្មិញ្ចិទេវ ធនករណីយេ សមុប្បន្នេ សក្កុណេយ្យ ឧបនីហាតុំ ធនំ វា ធញ្ញំ វា រជតំ វា ជាតរូបំ វា. តមេនំ ឯវំ ជានេយ្យុំ – ‘អឌ្ឍោវ អយមាយស្មា សមានោ អឌ្ឍវាទំ វទេតិ, ធនវាវ អយមាយស្មា សមានោ ធនវាវាទំ វទេតិ, ភោគវាវ អយមាយស្មា សមានោ ភោគវាវាទំ វទេតិ. តំ កិស្ស ហេតុ? តថា ហិ អយមាយស្មា កិស្មិញ្ចិទេវ ធនករណីយេ សមុប្បន្នេ សក្កោតិ ឧបនីហាតុំ ធនំ វា ធញ្ញំ វា រជតំ វា ជាតរូបំ វា’តិ.

ឯវមេវំ ខោ, អាវុសោ, ញាណវាទញ្ច ភិក្ខុ វទមានោ ភាវនាវាទញ្ច – ‘ជានាមិមំ ធម្មំ, បស្សាមិមំ ធម្មំ, ភាវិតកាយោម្ហិ ភាវិតសីលោ ភាវិតចិត្តោ ភាវិតបញ្ញោ’តិ. តញ្ចេ, អាវុសោ, ភិក្ខុំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ, សោ ឯវមស្ស វេទិតព្ពោ – ‘តថា អយមាយស្មា បជានាតិ យថា បជានតោ លោភោ ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ លោភោ នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតិ; តថា អយមាយស្មា បជានាតិ យថា បជានតោ ទោសោ ន ហោតិ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… មច្ឆរិយំ… បាបិកា ឥស្សា… បាបិកា ឥច្ឆា ន ហោតិ, តថាហិមំ អាយស្មន្តំ បាបិកា ឥច្ឆា នាភិភុយ្យ តិដ្ឋតី’’’តិ. ចតុត្ថំ.