੨੩੫. ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਾਦਿਕਮ੍ਮਕਥਾ
੩੮੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਮ੍ਪਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਧਮ੍ਮਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ; ਏਕੋਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਏਕੋਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਏਕੋਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਏਕੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ; ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ; ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ; ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ; ਸਙ੍ਘੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਚਮ੍ਪਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਕੋਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਕੋਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਕੋਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਕੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਮ੍ਪਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਸਂ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕਂ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਅਕਰਣੀਯਂ. ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਸ੍ਸਤਿ. ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –
੩੮੩. ‘‘ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ [ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ; ਧਮ੍ਮਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਧਮ੍ਮਪਤਿਰੂਪਕੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ; ਏਕੋਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਏਕੋਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਏਕੋਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਏਕੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ; ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ; ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਏਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਦ੍ਵੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ; ਸਙ੍ਘੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ ਅਕਮ੍ਮਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ.
੩੮੪. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਾਨਿ – ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦਿਦਂ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਵਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਕੁਪ੍ਪਂ ਅਟ੍ਠਾਨਾਰਹਂ; ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਮਯਾ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦਿਦਂ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਕੁਪ੍ਪਂ ਅਟ੍ਠਾਨਾਰਹਂ; ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਮਯਾ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਂ ਵਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਕੁਪ੍ਪਂ ਅਟ੍ਠਾਨਾਰਹਂ; ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਮਯਾ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਸਮਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਠਾਨਾਰਹਂ; ਏਵਰੂਪਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਰੂਪਞ੍ਚ ਮਯਾ ਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਯਦਿਦਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਗ੍ਗਾਦਿਕਮ੍ਮਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.