ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਵਿਨਯਪਿਟਕੇ

ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨੀ-ਟੀਕਾ (ਪਠਮੋ ਭਾਗੋ)

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ

ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਮਲਂ ਵਰਂ;

ਵਨ੍ਦੇ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਞ੍ਚ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਨਿਰਙ੍ਗਣਂ.

ਉਲ਼ਾਰਪੁਞ੍ਞਤੇਜੇਨ, ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤੁਵਿਮਦ੍ਦਨਂ;

ਪਤ੍ਤਰਜ੍ਜਾਭਿਸੇਕੇਨ, ਸਾਸਨੁਜ੍ਜੋਤਨਤ੍ਥਿਨਾ.

ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਹਲ਼ਿਨ੍ਦੇਨ, ਯਂ ਪਰਕ੍ਕਮਬਾਹੁਨਾ;

ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕਾਯਸਾਮਗ੍ਗਿਂ, ਸਾਸਨਂ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਂ.

ਕਸ੍ਸਪਂ ਤਂ ਮਹਾਥੇਰਂ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਯਕਂ;

ਦੀਪਸ੍ਮਿਂ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਮ੍ਹਿ, ਸਾਸਨੋਦਯਕਾਰਕਂ.

ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਰਾਧੀਨਂ, ਸਦਾਰਞ੍ਞਨਿਵਾਸਿਨਂ;

ਪਾਕਟਂ ਗਗਨੇ ਚਨ੍ਦ-ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯ ਸਾਸਨੇ.

ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਿਤਰਂ ਵਨ੍ਦੇ, ਵਿਨਯੇ ਸੁਵਿਸਾਰਦਂ;

ਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਸਨ੍ਤੋਹਂ, ਵੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਸਾਸਨੇ.

ਅਨੁਥੇਰਂ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਂ, ਸੁਮੇਧਂ ਸੁਤਿਵਿਸ੍ਸੁਤਂ;

ਅਵਿਖਣ੍ਡਿਤਸੀਲਾਦਿ-ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਗੁਣੋਦਯਂ.

ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਂ ਸਤਿਮਨ੍ਤਂ, ਦਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ;

ਨਮਾਮਿ ਸਿਰਸਾ ਧੀਰਂ, ਗਰੁਂ ਮੇ ਗਣਵਾਚਕਂ.

ਆਗਤਾਗਮਤਕ੍ਕੇਸੁ, ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਨਯਞ੍ਞੁਸੁ;

ਯਸ੍ਸਨ੍ਤੇਵਾਸਿਭਿਕ੍ਖੂਸੁ, ਸਾਸਨਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਾਹਂ, ਲੀਨਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਂ;

ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਨਾਕੁਲਂ.

ਪੋਰਾਣੇਹਿ ਕਤਂ ਯਂ ਤੁ, ਲੀਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਾਸਨਂ;

ਨ ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ, ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ.

ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵਾਯ, ਸੀਹਲ਼ਾਯ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ;

ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸ੍ਵਨੇਕੇਸੁ, ਲਿਖਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਤ੍ਥਚਿ.

ਮਾਗਧਿਕਾਯ ਭਾਸਾਯ, ਆਰਭਿਤ੍ਵਾਪਿ ਕੇਨਚਿ;

ਭਾਸਨ੍ਤਰੇਹਿ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ, ਲਿਖਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਚ.

ਅਸਾਰਗਨ੍ਥਭਾਰੋਪਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਬਹੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਆਕੁਲਞ੍ਚ ਕਤਂ ਯਤ੍ਥ, ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ.

ਤਤੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਨ, ਤਾਦਿਸੇਨੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸੋ;

ਕਥਮਤ੍ਥਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨਾਨਾਦੇਸਨਿਵਾਸਿਨੋ.

ਭਾਸਨ੍ਤਰਂ ਤਤੋ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਸਾਰਮਾਦਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ;

ਅਨਾਕੁਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨ੍ਤਿ.

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਰਮ੍ਭੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਨਮਸ੍ਸਿਤੁਕਾਮੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਗੁਣਯੋਗਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਯੋ ਕਪ੍ਪਕੋਟੀਹਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਸਿਟ੍ਠਗੁਣਯੋਗੇਨ ਹਿ ਵਨ੍ਦਨਾਰਹਭਾਵੋ, ਵਨ੍ਦਨਾਰਹੇ ਚ ਕਤਾ ਵਨ੍ਦਨਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਰਮ੍ਭੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਕਰਣਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਬਹੁਧਾ ਪਪਞ੍ਚੇਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ –

‘‘ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਰਮ੍ਭੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਵਨ੍ਦਨਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਭਵਨਿਸ੍ਸਯਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਟਿਵੇਦਨਤ੍ਥਂ, ਤਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਬਹੁਮਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਤੇਸਂ ਉਗ੍ਗਹਣਧਾਰਣਾਦਿਕ੍ਕਮਲਦ੍ਧਬ੍ਬਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਹਿਤਸੁਖਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤ੍ਥਂ. ਅਥ ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਭਾਵਤੋ, ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਸੁ ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਭਾਵਤੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਮਾਚਰਿਤਭਾਵਤੋ, ਆਯਤਿਂ ਪਰੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਆਪਜ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ.

ਮਯਂ ਪਨ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮੇਵ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਰਮ੍ਭੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਕਰਣਂ ਯਥਾਪਟਿਞ੍ਞਾਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਪਰਿਸਮਾਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਮੇਵ ਹਿ ਪਯੋਜਨਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ –

‘‘ਇਚ੍ਚੇਵਮਚ੍ਚਨ੍ਤਨਮਸ੍ਸਨੇਯ੍ਯਂ,

ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਯਂ;

ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਂ ਵਿਪੁਲਂ ਅਲਤ੍ਥਂ,

ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋ’’ਤਿ.

ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਕਰਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਯਥਾਪਟਿਞ੍ਞਾਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਪਰਿਸਮਾਪਨਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪੂਜਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਾਟਵਭਾਵਤੋ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪਾਟਵਞ੍ਚ ਰਾਗਾਦਿਮਲਵਿਧਮਨਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਥਾਗਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੧).

ਤਸ੍ਮਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪੂਜਨੇਨ ਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਮਲਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਾਟਵਸਿਦ੍ਧਿ.

ਅਥ ਵਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪੂਜਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਦਟ੍ਠਾਨਸਮਾਧਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਾਟਵਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਹੇਤੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਏਵਂ ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੧.).

ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ‘‘ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੯; ਮਿ. ਪ. ੨.੧.੧੪). ਤਤੋ ਏਵਂ ਪਟੁਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਾਮਹਤ੍ਤਕਤਂ ਖੇਦਮਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਸਮਾਪਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਪਰਿਸਮਾਪਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪੂਜਾਯ ਆਯੁਵਣ੍ਣਸੁਖਬਲਵਡ੍ਢਨਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਪਰਿਸਮਾਪਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮੇਨ ਹਿ ਆਯੁਵਣ੍ਣਸੁਖਬਲਾਨਿ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਅਭਿਵਾਦਨਸੀਲਿਸ੍ਸ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਵੁਡ੍ਢਾਪਚਾਯਿਨੋ;

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਆਯੁ ਵਣ੍ਣੋ ਸੁਖਂ ਬਲ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੦੯);

ਤਤੋ ਆਯੁਵਣ੍ਣਸੁਖਬਲਵੁਡ੍ਢਿਯਾ ਹੋਤੇਵ ਕਾਰਿਯਨਿਟ੍ਠਾਨਮਿਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਪਰਿਸਮਾਪਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗਾਰਵਸ੍ਸ ਪਟਿਭਾਨਾਪਰਿਹਾਨਾਵਹਤ੍ਤਾ. ਅਪਰਿਹਾਨਾਵਹਞ੍ਹਿ ਤੀਸੁਪਿ ਰਤਨੇਸੁ ਗਾਰਵਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ? ਸਤ੍ਥੁਗਾਰਵਤਾ ਧਮ੍ਮਗਾਰਵਤਾ ਸਙ੍ਘਗਾਰਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਗਾਰਵਤਾ ਸਮਾਧਿਗਾਰਵਤਾ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ ਸੋਵਚਸ੍ਸਤਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੩੪).

ਹੋਤੇਵ ਚ ਤਤੋ ਪਟਿਭਾਨਾਪਰਿਹਾਨੇਨ ਯਥਾਪਟਿਞ੍ਞਾਤਪਰਿਸਮਾਪਨਂ.

ਅਥ ਵਾ ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪੂਜਾਯ ਪੁਞ੍ਞਾਤਿਸਯਭਾਵਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਤਿਸਯਤ੍ਤਂ –

‘‘ਪੂਜਾਰਹੇ ਪੂਜਯਤੋ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਯਦਿਵ ਸਾਵਕੇ;

ਪਪਞ੍ਚਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ, ਤਿਣ੍ਣਸੋਕਪਰਿਦ੍ਦਵੇ.

‘‘ਤੇ ਤਾਦਿਸੇ ਪੂਜਯਤੋ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਅਕੁਤੋਭਯੇ;

ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪੁਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਖਾਤੁਂ, ਇਮੇਤ੍ਤਮਪਿ ਕੇਨਚੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੯੫-੧੯੬; ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੦.੧-੨);

ਪੁਞ੍ਞਾਤਿਸਯੋ ਚ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਪਰਿਸਮਾਪਨੁਪਾਯੋ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਏਸ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਮਦਦੋ ਨਿਧਿ;

ਯਂ ਯਦੇਵਾਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. (ਖੁ. ਪਾ. ੮.੧੦);

ਉਪਾਯੇਸੁ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹੋਤੇਵ ਕਾਰਿਯਨਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਰਤਨਤ੍ਤਯਪੂਜਾ ਹਿ ਨਿਰਤਿਸਯਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਸਂਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯਪ੍ਪਭਵੋ ਪੁਞ੍ਞਾਤਿਸਯੋਤਿ ਬਹੁਵਿਧਨ੍ਤਰਾਯੇਪਿ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਨਿਬਨ੍ਧਨਸਕਲਸਂਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਾਯ ਪਹੋਤਿ, ਭਯਾਦਿਉਪਦ੍ਦਵਞ੍ਚ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਰਮ੍ਭੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਕਰਣਂ ਯਥਾਪਟਿਞ੍ਞਾਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਪਰਿਸਮਾਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਪਨ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਵਨ੍ਦਨਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਭਗਵਤੋ ਵਨ੍ਦਨਂ ਕਾਤੁਂ ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਸੇਸਰਤਨਾਨਂ ‘‘ਯੋ ਕਪ੍ਪ…ਪੇ… ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਸਾ ਯਸ੍ਮਾ ਕਰੁਣਾਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾ ਵਿਯ ਕਰੁਣਾਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਨਾਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਰੁਣਾਪ੍ਪਧਾਨਮੇਵ ਭਗਵਤੋ ਥੋਮਨਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਏਸਾ ਹਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਪਕਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਆਰਮ੍ਭਾਨੁਰੂਪਥੋਮਨਾ. ਤੇਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਰਮ੍ਭੇ ‘‘ਕਰੁਣਾਸੀਤਲਹਦਯਂ, ਪਞ੍ਞਾਪਜ੍ਜੋਤਵਿਹਤਮੋਹਤਮ’’ਨ੍ਤਿ ਕਰੁਣਾਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਰਮ੍ਭੇ ‘‘ਕਰੁਣਾ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾ ਯਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਥੋਮਨਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਕਰੁਣਾਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਧਾਨਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਾਨੁਸਯਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਚਰਿਯਾਦਿਭੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਿਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਹਿ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਤਦਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਲੋਮੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰਮਤ੍ਥਪਦਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਚ ਕੇਵਲਂ ਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਧਾਨਾ ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਸਭਾਵਪਟਿਵੇਧਸਮਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਿਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ.

ਵਿਨਯਦੇਸਨਾ ਪਨ ਆਸਯਾਦਿਨਿਰਪੇਕ੍ਖਂ ਕੇਵਲਂ ਕਰੁਣਾਯ ਪਾਕਤਿਕਸਤ੍ਤੇਨਪਿ ਅਸੋਤਬ੍ਬਾਰਹਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਰਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਹਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸੀਤਿ ਕਰੁਣਾਪ੍ਪਧਾਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਉਕ੍ਕਂਸਪਰਿਯਨ੍ਤਗਤਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪੋਪਿ ਭਗਵਾ ਲੋਕਿਯਸਾਧੁਜਨੇਹਿਪਿ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ‘‘ਸਿਖਰਣੀਸੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਯਥਾਪਰਾਧਞ੍ਚ ਗਰਹਵਚਨਾਨਿ ਵਿਨਯਪਿਟਕਦੇਸਨਾਯ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਞ੍ਚੋਦਿਤਮਾਨਸੋ ਮਹਾਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਅਭਾਸਿ, ਤਂਤਂਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਰਣਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵੇਰਞ੍ਜਾਦੀਸੁ ਸਾਰੀਰਿਕਞ੍ਚ ਖੇਦਮਨੁਭੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭੂਮਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸਮਯਨ੍ਤਰਕਥਾਨਂ ਵਿਯ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤਾਯ ਅਤਿਸਯਕਿਚ੍ਚਵਤੀ, ਕਰੁਣਾਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਨ ਤਤੋਪਿ ਅਧਿਕਨ੍ਤਿ ਕਰੁਣਾਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਨਯਦੇਸਨਾ. ਕਰੁਣਾਬ੍ਯਾਪਾਰਾਧਿਕਤਾਯ ਹਿ ਦੇਸਨਾਯ ਕਰੁਣਾਪ੍ਪਧਾਨਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਭਾਨੁਰੂਪਂ ਕਰੁਣਾਪ੍ਪਧਾਨਮੇਵ ਏਤ੍ਥ ਥੋਮਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕਰੁਣਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯਪ੍ਪਭਾਵਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਤਂਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਸੇਸਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਨਂ. ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਵਾ ਛਸੁ ਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਤ੍ਤਾ ਤਂਸਹਚਰਿਤਸੇਸਾਸਾਧਾਰਣਞਾਣਾਨਮ੍ਪਿ ਗਹਣਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਸੋਯੇਵ ਹਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੁਪਾਯੋ ਯਦਿਦਂ ਨਯਗ੍ਗਾਹੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਕੋ ਨਾਮ ਸਮਤ੍ਥੋ ਭਗਵਤੋ ਗੁਣੇ ਅਨੁਪਦਂ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ –

‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਣੇਯ੍ਯ ਵਣ੍ਣਂ,

ਕਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਚੇ ਅਞ੍ਞਮਭਾਸਮਾਨੋ;

ਖੀਯੇਥ ਕਪ੍ਪੋ ਚਿਰਦੀਘਮਨ੍ਤਰੇ,

ਵਣ੍ਣੋ ਨ ਖੀਯੇਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੩੦੪; ੩.੧੪੧; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੨੫);

ਤੇਨੇਵ ਚ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੇਨਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਂ ਪਤਿਅਨੁਯੁਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਪਿਚ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੋ ਵਿਦਿਤੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੪੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯੋ ਕਪ੍ਪਕੋਟੀਹਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਰੁਣਾਮੁਖੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸਕਲਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਗੁਣੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਤ੍ਥਵੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥੋ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਵਯਵਤ੍ਥੋ – ਯੋਤਿ ਅਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਨਾਥੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਕਪ੍ਪਕੋਟੀਹਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਯਾਯ ਕਰੁਣਾਯ ਸੋ ‘‘ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਸੇਨ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਗਣਨਾਯਪਿ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਂ ਕਾਲਂ ਲੋਕਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਰੁਣਾਯ ਬਲੇਨੇਵ ਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਹਤ੍ਥਗਤਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਹਾਯ ਸਂਸਾਰਪਙ੍ਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਂ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਂ ਤਤੋ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਤ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤੁਮ੍ਪਿ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਨਯਨਜੀਵਿਤਪੁਤ੍ਤਭਰਿਯਦਾਨਾਦਿਕਂ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਮਕਾਸਿ. ਕਪ੍ਪਕੋਟੀਹਿਪਿ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਂ ਕਾਲਨ੍ਤਿ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਗਣਨਾਯਪਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਯੋ’’ਤਿ ਪਮੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਕਾਲਂ, ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਗਣਨਵਸੇਨਪਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਵਸੇਨੇਵ ਹਿ ਸੋ ਕਾਲੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ, ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਯੇਵ. ‘‘ਕਪ੍ਪਕੋਟੀਹਿਪੀ’’ਤਿ ਅਪਿਸਦ੍ਦੋ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਵਸੇਨਪਿ ਤਾਵ ਪਮੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਪਗੇਵ ਵਸ੍ਸਗਣਨਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਂ ਕਾਲ’’ਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ‘‘ਮਾਸਮਧੀਤੇ, ਦਿਵਸਂ ਚਰਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਚਮਹਾਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦੀਨਿ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਏਵਮਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਿਂ ਵਿਨ੍ਦੀਤਿ ਚੇ? ਖੇਦਂ ਗਤੋ, ਕਾਯਿਕਂ ਖੇਦਮੁਪਗਤੋ, ਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭਵੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਖਿਜ੍ਜਤਿ ਸਹਿਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਖੇਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਲੋਕਹਿਤਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪੀਲ਼ਿਤਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕਂ ਤਮ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਭਾਗਿਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਹਿਤਕਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਲੋਕਹਿਤਾਯ ਖੇਦਂ ਗਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾਯਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਦੋਸੋ. ਮਹਾਗਣ੍ਠਿਪਦੇਪਿ ਹਿ ‘‘ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਖੇਦਂ ਗਤੋ, ਕਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਲੋਕਹਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਂ ਪਨ ਏਵਂ ਯੋਜਨਂ ਅਸਮ੍ਭਾਵੇਨ੍ਤੇਨ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਲੋਕਹਿਤਾਯ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭਵਤਿ. ਨ ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਂ ਆਵਹਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਯੋਜਨਾਯਪਿ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨਂ ਲੋਕਹਿਤਕਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨੇਨੇਵ ਲੋਕਹਿਤਸਿਦ੍ਧੀਤਿ. ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਯੋਜਨਾਯਪਿ ਹਿ ਨ ਦੁਕ੍ਕਰਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਲੋਕਹਿਤਸਿਦ੍ਧਿ. ਨ ਹਿ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਞ੍ਚਿ ਸਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਦੀਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਾਦਿਸਂ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਫਲਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ਲੋਕਸ੍ਸ ਹਿਤਂ ਸਾਧੇਤਿ.

ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਭਾਜਨਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੋ ਲੋਕੋ, ਹਿਤਕਰਣਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਤਂਵਿਸਯਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਹਿ ਲੋਕੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਪਾਪਾਨਿ ਤਂਵਿਪਾਕੋ ਚਾਤਿ ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਨਰਾਮਰਲੋਕਗਰੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮੂਹਤ੍ਥੋਪਿ ਲੋਕਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਲੋਕੀਯਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤੀਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਤਲੋਕਞ੍ਚ ਜਾਤਿਲੋਕਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕਹਿਤਂ, ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਪਰਲੋਕਾਨਂ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਲੋਕਸਮੁਦਯਾਨਂ ਇਧ ਜਾਤਿਲੋਕੇ ਓਕਾਸਲੋਕੇ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚ ਹਿਤਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਲੋਕਾਨਂ, ਲੋਕੇ ਵਾ ਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪੇਕਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕਹਿਤਮਿਚ੍ਚੇਵਾਹਾ’’ਤਿ, ਨ ਤਂ ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸਙ੍ਖਆਤਹਿਤਸ੍ਸਪਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤਲੋਕਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾਨਂ ਖੀਣਾਸਵਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਕੇਨਚੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਮਹਾਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਜ੍ਝਿਮਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਚੂਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸੀਹਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੂ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਵਲਂ ‘‘ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਮਾਗਧਭਾਸਾਯ ਲਿਖਿਤੇ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਨਾਥੋਤਿ ਲੋਕਪਟਿਸਰਣੋ, ਲੋਕਸਾਮੀ ਲੋਕਨਾਯਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਪਅਹਾਰਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਨਿਰਵਸੇਸਹਿਤਸੁਖਵਿਧਾਨਤਪ੍ਪਰਾਯ ਨਿਰਤਿਸਯਾਯ ਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੁਪਕਾਰਿਤਾਯ ਅਪਰਿਮਿਤਨਿਰੁਪਮਪ੍ਪਭਾਵਗੁਣਵਿਸੇਸਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਚ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮੋ ਭਗਵਾ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਪਟਿਸਰਣੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਥਤੀਤਿ ਨਾਥੋ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਹਿਤਸੁਖਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਵਸੇਨ ਆਸੀਸਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਥਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਗਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਉਪਤਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨਾਥਤੀਤਿ ਵਾ ਯਾਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਗਵਾ ਹਿ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੮.੭) ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਂ ਤਂ ਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾਪਿ ਕਰੁਣਾਯ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤੋ ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਪਰਮੇਨ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਿਸ੍ਸਰਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਈਸਤਿ ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਪਰਮਿਸ੍ਸਰੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਨਾਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਚਾਯਮਤ੍ਥੋ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਾਨੁਸਾਰਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋ ਕਰੁਣਾਯ ਕਮ੍ਪਿਤਹਦਯਤ੍ਤਾ ਲੋਕਹਿਤਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦੁਕ੍ਕਰਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਂ ਤਾਦਿਸਂ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਰਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ, ਪਰਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਅਪਨੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਵਾ ਕਿਰੀਯਤਿ ਪਸਾਰੀਯਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਣਾਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ, ਪਰਦੁਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਕਾਰੁਣਿਕਂ ਹਿਂਸਤਿ ਵਿਬਾਧੇਤਿ, ਵਿਨਾਸੇਤਿ ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਦੁਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਸਾਧੂਨਂ ਕਮ੍ਪਨਂ ਹਦਯਖੇਦਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਾ ਕਰੁਣਾ. ਅਥ ਵਾ ਕਮਿਤਿ ਸੁਖਂ, ਤਂ ਰੁਨ੍ਧਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ. ਏਸਾ ਹਿ ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਕਾਮਤਾਲਕ੍ਖਣਾ ਅਤ੍ਤਸੁਖਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਕਾਰੁਣਿਕਾਨਂ ਸੁਖਂ ਰੁਨ੍ਧਤਿ ਵਿਬਾਧੇਤੀਤਿ. ਕਰੁਣਾਯ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਰੁਣਿਕੋ ਯਥਾ ‘‘ਦੋਵਾਰਿਕੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਦ੍ਵਾਰਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਦ੍ਵਾਰਪਟਿਬਦ੍ਧਜੀਵਿਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦ੍ਵਾਰਾਨਤਿਵਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਦ੍ਵਾਰੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਦੋਵਾਰਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਕਰੁਣਾਨਤਿਵਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਕਰੁਣਾਯ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਕਾਰੁਣਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਹਾਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਯਾਵ ਮਹਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਲੋਕਹਿਤਤ੍ਥਮੇਵ ਲੋਕਨਾਥਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਮਹਨ੍ਤੋ ਕਾਰੁਣਿਕੋਤਿ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ. ਸਤਿਪਿ ਭਗਵਤੋ ਤਦਞ੍ਞਗੁਣਾਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇ ਕਾਰੁਣਿਕਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਰੁਣਾਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਯਥਾ ‘‘ਮਹਾਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਮਹਾਕਰੁਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਕਰੁਣਾ ਕਰੁਣਾਯਨਂ ਸੀਲਂ ਪਕਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਪਥਵੀਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਸਭਾਵਾ ਕਰੁਣਾਯਨਸਭਾਵੋ ਸਭਾਵਭੂਤਕਰੁਣੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵ. ਅਥ ਵਾ ਮਹਾਵਿਸਯਤਾਯ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਾਯ ਮਹਾਬਲਤਾਯ ਚ ਮਹਤੀ ਕਰੁਣਾਤਿ ਮਹਾਕਰੁਣਾ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਕਰੁਣਾ ਨਿਰਵਸੇਸੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਚ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਭੇਦਞ੍ਚ ਮਹਨ੍ਤਮੇਵ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤਸੁਖਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ, ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਮਹਤੀ ਪਸਤ੍ਥਾ ਕਰੁਣਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ. ਪੂਜਾਵਚਨੋ ਹੇਤ੍ਥ ਮਹਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਪਸਤ੍ਥਾ ਚ ਭਗਵਤੋ ਕਰੁਣਾ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾਤਿ.

ਏਵਂ ਕਰੁਣਾਮੁਖੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸਕਲਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਗੁਣੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਥੋਮੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਥੋਮੇਤੁਂ ‘‘ਅਸਮ੍ਬੁਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਬੁਧਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਕਿਰਿਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਹੇਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਪਠਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨਿਯਮਤੋ ਕਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬੁਦ੍ਧਨਿਸੇਵਿਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਾਵ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਿਤਾ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਬੋਧੇਤਾ ਪਜਾਯਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮਹਾਨਿ. ੧੯੨) ਨਿਦ੍ਦੇਸਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਵਾਸਨਾਯ ਅਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਗਮਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਵਿਕਸਿਤਭਾਵਤੋ ਬੁਦ੍ਧਵਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਜਾਗਰਣਵਿਕਸਨਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਵਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਞੇਯ੍ਯਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ ਕਮ੍ਮਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਅਵਗਮਨਤ੍ਥਵਸੇਨੇਵ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਵਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਪਾਰਮਿਤਾਪਰਿਭਾਵਿਤੋ ਸਯਮ੍ਭੂਞਾਣੇਨ ਸਹ ਵਾਸਨਾਯ ਵਿਹਤਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਨਿਰਵਸੇਸਕਿਲੇਸੋ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯਗੁਣਗਣਾਧਾਰੋ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨੋ ਬੁਦ੍ਧੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਯੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਨਾਚਰਿਯਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਮਂ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬਲੇਸੁ ਚ ਵਸੀਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੯੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੯੭; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੧). ਤੇਨ ਏਵਂ ਨਿਰੁਪਮਪ੍ਪਭਾਵੇਨ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਨਿਸੇਵਿਤਂ ਗੋਚਰਾਸੇਵਨਾਭਾਵਨਾਸੇਵਨਾਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਸੇਵਿਤਂ ਅਨੁਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗੋਚਰਾਸੇਵਨਾਵਸੇਨੇਵ ਨਿਸੇਵਿਤਂ, ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਭਾਵਨਾਸੇਵਨਾਵਸੇਨ ਸੇਵਿਤੋ, ਪਰੇਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾਨਿ ਪਨ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਦਿਨਾ ਯਦਾ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾਨਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਤਦਾ ਗੋਚਰਾਸੇਵਨਾਵਸੇਨਪਿ ਸੇਵਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸਪਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਣੇ ਸਤਿ ਸੋਪਿ ਦੇਸਨਾਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਗੋਚਰਾਸੇਵਨਾਯ ਸੇਵਿਤੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਗਹੇਤੁਂ. ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯਸਮੁਦ੍ਦਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਸਮ੍ਮਸੀ’’ਤਿ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮ੍ਮਸਨਪਰਿਯਾਯੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਯਂ ਅਸਮ੍ਬੁਧਂ ਅਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਅਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸੋਪਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਭਵਾਭਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਪਨ ਤਦਤ੍ਥਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਸ੍ਸਤਿ;

ਪਹਾਯ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੮੫; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੫);

ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇਹਿਪਿ ਗੋਚਰਾਸੇਵਨਾਦਿਨਾ ਸੇਵਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਨਿਸੇਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਨਚਿ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਭਵਾਭਵਨ੍ਤਿ ਅਪਰਕਾਲਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਭਵਤੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਭਵਾਭਵਨ੍ਤਿ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤਿਵਸੇਨ ਹੀਨਪਣੀਤਵਸੇਨ ਚ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਦ੍ਧਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਅ-ਕਾਰੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਵੋਤਿ ਮਹਾਭਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਭਵੋਤਿ ਵੁਦ੍ਧਿ, ਅਭਵੋਤਿ ਹਾਨਿ. ਭਵੋਤਿ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਭਵੋਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਭਵੋ ਚ ਅਭਵੋ ਚ ਭਵਾਭਵੋ. ਤਂ ਭਵਾਭਵਂ. ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਪਰਕਾਲਕਿਰਿਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਜੀਵਲੋਕੋਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ. ਜੀਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਭਾਜਨਲੋਕਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਵਾਭਵਗਮਨਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨਮੋ ਅਤ੍ਥੂਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕਿਲੇਸਜਾਲਵਿਦ੍ਧਂਸਿਨੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਪੂਰੇਤੁਂ ਅਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿ ਅਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਨਾਮ, ਅਲਦ੍ਧਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਤੋ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦਿ ਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਰਾਸਟ੍ਠਂ, ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਯਤਨਟ੍ਠਂ, ਧਾਤੂਨਂ ਸੁਞ੍ਞਤਟ੍ਠਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਯਟ੍ਠਂ, ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਤਥਟ੍ਠਂ ਅਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪੀਲ਼ਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਨ੍ਤਵਿਰਹਿਤੇ ਸਂਸਾਰੇ ਸਬ੍ਬਯੋਨਿਗਤਿਭਵਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇ ਜਵਾਪੇਤੀਤਿ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦੀਸੁ ਜਵਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਨ ਜਵਤੀਤਿ ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਸਾ ਆਦਿ ਯੇਸਂ ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ, ਤੇਯੇਵ ਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾ, ਤੇਯੇਵ ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਜਾਲਸਦਿਸਾਤਿ ਜਾਲਂ, ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਨਾਸੇਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕਿਲੇਸਜਾਲਵਿਦ੍ਧਂਸੀ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਸਪਰਿਯਤ੍ਤਿਕੋ ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਮਗ੍ਗੋਯੇਵ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ, ਨੇਤਰੇਤਿ ਚੇ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਾਗਮ੍ਮ ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਫਲੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਫਲਮ੍ਪਿ ‘‘ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋਪਿ ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਮਰਹਤੀਤਿ ਨ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ.

ਧਮ੍ਮਵਰਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਿਯਮਿਤਸ੍ਸ ਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਚਤੂਸੁ ਅਪਾਯੇਸੁ ਅਪਤਮਾਨੇ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋ.

‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤਾਸੇ, ਨ ਤੇ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਾਯਭੂਮਿਂ;

ਪਹਾਯ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਦੇਵਕਾਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੩੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੭) –

ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖੇ ਵਾ ਅਪਤਮਾਨੇ ਕਤ੍ਵਾ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋ ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਂਸਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਪਾਯਾਦਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਧਾਰਣਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਤਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਹੇਤੁਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਉਭਯਮੇਵ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਧਾਰੇਤਿ, ਅਰਿਯਫਲਂ ਪਨ ਤਂਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨੇਨ ਤਦਨੁਗੁਣਤਾਯ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਦਧਿਗਮਹੇਤੁਤਾਯਾਤਿ ਉਭਯਂ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾਭਾਵੇਨ ਵਰੋ ਪਵਰੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਵਰਸ੍ਸ ਨਮੋ ਅਤ੍ਥੂਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਾਰਤ੍ਥੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੇਨਚਿ ਪਪਞ੍ਚਿਤਂ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਚ ਇਧ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਨ ਤਂ ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਵਮੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸਾਰਤ੍ਥਮੇਵ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਕੇਨਚਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕਿਲੇਸਜਾਲਵਿਦ੍ਧਂਸਿਨੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾਦੀਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਥੋਮੇਤਿ, ‘‘ਧਮ੍ਮਵਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵਦੀਪਨਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਾਯ. ਪਠਮੇਨ ਵਾ ਪਹਾਨਸਮ੍ਪਦਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਭਾਵਸਮ੍ਪਦਂ.

ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਗੁਣੇਹਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਥੋਮੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਂ ਥੋਮੇਤੁਂ ‘‘ਗੁਣੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਗੁਣੇਹੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੀਲਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਾਦਿ ‘‘ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਮਾਧੀਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿ. ਸਮਾਧਿਸੀਸੇਨ ਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਞ੍ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸਨਯੇਨ ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਦਿਸਦ੍ਦਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਭੁਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਫਲਂ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ਪਭੁਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੀਲਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਲੋਕਿਯਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੀਲਾਦਯੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਅਨ੍ਤੇ ‘ਅਰਿਯਸਙ੍ਘ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸੀਲਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਵਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਲੋਕਿਯਗੁਣੇਹਿਪਿ ਥੋਮਨਾਯ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਤਾਵ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣੇਹਿ ਥੋਮਨਾ ਹੋਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਤਿ.

ਕੁਸਲਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਜਨਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਖੇਤ੍ਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਖੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਖੇਤ੍ਤਂ ਜਨਾਨਂ ਕੁਸਲਤ੍ਥਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਖਿਤ੍ਤਂ ਬੀਜਂ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਕਰਣੇਨ ਤਾਯਤੀਤਿ ਹਿ ਖੇਤ੍ਤਂ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਪਰਣ੍ਣਵਿਰੁਹਨਭੂਮਿ, ਤਂਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘੋਪਿ ‘‘ਖੇਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਤ੍ਤਰਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਯੋ’’ਤਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ, ਅਨਯੇ ਨ ਇਰਿਯਨਤੋ, ਅਯੇ ਚ ਇਰਿਯਨਤੋ ਅਰਿਯਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਸਦੇਵਕੇਨ ਲੋਕੇਨ ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਅਰਣੀਯਤੋ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪਗਤਾਨਞ੍ਚ ਤਦਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਅਰਿਯਾ. ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਙ੍ਘੋ ਸਮੂਹੋਤਿ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਰਿਯੋ ਚ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤਭਾਵਤੋਤਿ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘੋ, ਅਟ੍ਠ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਤਂ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਂ. ਭਗਵਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਰਤਨਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਧਿਗਮੋ ਸਙ੍ਘਰਤਨਾਧੀਨੋਤਿ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਬਹੂਪਕਾਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਧੇਵ ‘‘ਸਿਰਸਾ ਨਮਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਗਾਥਾਤ੍ਤਯੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸਕਲਗੁਣਸਂਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਪਣਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤੇ ਪਯੋਜਨੇ ਪਰਿਣਾਮੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਇਚ੍ਚੇਵ’’ਮਿਚ੍ਚਾਦਿ. ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਨਮਸ੍ਸਨੇਯ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਵਨ੍ਦਮਾਨੋ ਅਹਂ ਵਿਪੁਲਂ ਯਂ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਂ ਅਲਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਰਤਿਜਨਨਟ੍ਠੇਨ ਰਤਨਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਭੂਤਗੁਣੇ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਮਤਾਧਿਗਮਹੇਤੁਭੂਤਂ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਥਾਗਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਨੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਜੁਗਤਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਜੁਗਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਲਭਤਿ ਅਤ੍ਥਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮਵੇਦਂ, ਲਭਤਿ ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੧).

ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਾਦਿਭਾਵੋ ਵਾ ਰਤਨਟ੍ਠੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ, ਅਤੁਲਂ ਦੁਲ੍ਲਭਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਨੋਮਸਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗਂ, ਰਤਨਂ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੩);

ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਭਾਵਾਦਯੋ ਚ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਾ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁਯੇਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ.

‘‘ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪੁਞ੍ਞਰਾਸਿਂ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ ਮਹਾਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਜ੍ਝਿਮਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ਚੂਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪੁਞ੍ਞਨਦਿਂ, ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਵਾਹਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਞ੍ਹਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਭਿਸਨ੍ਦਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਸਾਰਤ੍ਥਪਕਾਸਿਨਿਯਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੫.੧੦੨੭) –

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ, ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਸੁਖਸ੍ਸਾਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੨੭) –

ਏਵਮਾਦਿਕਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਾ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦਾਤਿ ਪੁਞ੍ਞਨਦਿਯੋ ਕੁਸਲਨਦਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪੁਞ੍ਞਫਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਨ ਹਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਅਲਤ੍ਥ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਪੁਞ੍ਞਰਾਸਿਂ ਤਦਾ ਅਲਭਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਫਲਂ ਪਰਲੋਕਭਾਗੀ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਤੁ ਅਨ੍ਤਰਾਯਵਿਘਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਚ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਆਨਿਸਂਸਮਤ੍ਤਕਂ, ‘‘ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਪੁਞ੍ਞਫਲੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤਨ੍ਤਰਾਯਭਾਵੋ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਚੇਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਮਹਤੋ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਵਾਹਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋਤਿ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਅਥਾਪਿ ਪਣਾਮਕਿਰਿਯਾਯ ਜਨਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਞ੍ਞਮੇਵ ਪੁਞ੍ਞਫਲਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਚ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਵਾਹੋ ਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋ, ਅਥ ਖੋ ਮਹਨ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵਿਪੁਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਨਪ੍ਪਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਲਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਲਭਿਂ, ਪਾਪੁਣਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਵਾਹਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਬਲੇਨ. ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋਤਿ ਤਂਤਂਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੇ ਵੇਮਜ੍ਝੇ ਏਤਿ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਨਤ੍ਥੋ. ਪਣਾਮਪਯੋਜਨੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਹਤੋ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਅਸ੍ਸ ‘‘ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਂ ਵਿਨਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਨਯਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਪ੍ਪਵਾਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਸਾਦਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਚ ਖੇਤ੍ਤਭਾਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਉਪਘਾਤਕਉਪਦ੍ਦਵਾਨਂ ਹਨਨੇ ਸਮਤ੍ਥਤਂ ਦੀਪੇਤਿ.

ਏਵਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਕਰਣੇ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯਪਿਟਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਾਵ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਮੂਲਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਥੋਮੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਿਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕੇ. ਠਿਤੇਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਨੂਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲਜ੍ਜੀਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਠਿਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਸੀਲਅਧਿਚਿਤ੍ਤਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਸਾਸਨਂ. ਅਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਅਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਾਯੂਹਂ ਓਘਮਤਰਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਚਤ੍ਥੋ ਤੀਸੁਪਿ ਸੀਹਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਅਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸਪਿ ਭਗਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਸੁਯੇਵ ਲਜ੍ਜੀਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਤੀਸੁਪਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਅਸੀਤਿਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਵਸੇਨ ਸੁਸਣ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੇਨ ਅਸ੍ਸ ਰੂਪਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਯਥਾਠਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਹਿ ਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਕਾਯੇਨ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤੋ, ਕਾਯਵਙ੍ਕਾਦਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ਨਾਮਕਾਯੇਨਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਨਚਿ ਪਨ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮ੍ਮਾ ਚ ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵਾ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸ. ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਹੇਸ ਕੇਵਲਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਪਨੇਤੁਕਾਮੋ ਹਿਤਂ ਉਪਸਂਹਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਪਮੁਦਿਤੋ ਅਪਕ੍ਖਪਤਿਤੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਨਯਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਧਿਕਾਰੇ ਸਾਰੁਪ੍ਪਾਯ ਥੁਤਿਯਾ ਥੋਮੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਧਿਕਾਰਾਨੁਰੂਪੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ – ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਦਿਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਅਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਆਰਮ੍ਭਾਨੁਰੂਪਥੋਮਨਾ ਕਤਾ ਹੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਯੇਵ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਕਾਸਨਤੋ.

ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਯਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਯਮਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਸ ‘‘ਵਿਨਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਲਦ੍ਧੀਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਾਕੁਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਸ੍ਸ ਕਾਲਮਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸਦਿਸੇਨਪਿ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ ਕੇਵਲਂ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲੇਨ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵਤ੍ਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਨੁਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਨੁਭਾਵੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾ, ਤਤੋਯੇਵ ਚ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਨੁਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਬਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਅਥ ‘‘ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ ਪੁਨ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਨੂਨਭਾਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਮਨ੍ਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ, ਯਥਿਚ੍ਛਕਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਾਮਂ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋਯੇਵ, ਨੋ ਨ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਹਿ ਪਨ ਸੋ ਵਿਨਯੋ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਸਭੇਹੀ’’ਤਿ. ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਾਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾ ਏਵ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਚ ਆਸਭਾ, ਤੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਸਭੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੀਦਿਸਾ ਪਨੇਤੇ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਣਮ੍ਬੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਮ੍ਬੁਨਾ ਸਲਿਲੇਨ ਨਿਦ੍ਧੋਤਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸੇਸਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨੇਨ ਧੋਤਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਾਨਿ ਵਿਸੋਧਿਤਾਨਿ ਰਾਗਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਮਲਾਨਿ ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸਵਾ ਯੇਹਿ ਤੇ ਞਾਣਮ੍ਬੁਨਿਦ੍ਧਾਤਮਲਾਸਵਾ, ਤੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਚ ਨ ਕੇਵਲਂ ਏਤੇਸੁ ਆਚਰਿਯਭਾਵੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਰਾਗਾਦਿਮਲਰਹਿਤਾ ਖੀਣਾਸਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤਾ ਏਤੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਖੀਣਾਸਵਭਾਵੇਪਿ ਨ ਏਤੇ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਾ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਰੂਪੇਹਿਪਿ ਆਨੁਭਾਵੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਵਿਜ੍ਜਾਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਯੇਸਂ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਵਿਜ੍ਜਾਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਤੇਹਿ. ਏਕਦੇਸੇਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਮੇਵ ਅਭਾਵਤੋ ਏਤੇਹਿ ਅਧਿਗਤਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਟੁਤਰਲਦ੍ਧਪ੍ਪਭੇਦਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਟ੍ਠ ਵਿਜ੍ਜਾ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਅਟ੍ਠ ਵਿਜ੍ਜਾ ਪਨ –

‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧਿ,

ਇਦ੍ਧਿਪ੍ਪਭੇਦੋਪਿ ਚ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਂ;

ਪਰਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਾਯਞਾਣਂ,

ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਗਤਞ੍ਚ ਞਾਣਂ;

ਦਿਬ੍ਬਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖਾਸਵਸਙ੍ਖਯੋ ਚ,

ਏਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਇਧਟ੍ਠ ਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ. –

ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੇਵ. ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਹੇਤੁਫਲੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਹੇਤੁਹੇਤੁਫਲਾਨੁਰੂਪਂ ਵੋਹਾਰੇਸੁ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਇਦਂ ਞਾਣਂ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਜੋਤਯਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਞਾਣੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਏਤਾਸਂ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ਅਤਿਪਪਞ੍ਚਭਾਵਤੋ ਇਧ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਛੇਕਭਾਵਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਂਵਣ੍ਣਨਕੋਵਿਦੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਭਿਯੋਗਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸੁ ਸਾਤਿਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਹਾ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਂਵਣ੍ਣਨਕੋਵਿਦੇਹੀਤਿ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਕੋਵਿਦੇਹਿ ਛੇਕੇਹਿ, ਕੁਸਲੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਿਲੇਸਜਾਲਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਬਾਹੁਲ੍ਲਂ ਵਾ ਸਂਲਿਖਤਿ ਤਨੁਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਲ੍ਲੇਖੋ. ਇਧ ਪਨ ਖੀਣਾਸਵਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਬਾਹੁਲ੍ਲਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਿਖਨਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਤੋਯੇਵ ਚ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਸਲ੍ਲੇਖਿਯੇ ਪਰਿਮਿਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰਵੁਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਲ੍ਲੇਖਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਲ੍ਲੇਖਿਯਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਲ੍ਲੇਖਿਯੇ, ਸਲ੍ਲੇਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨੋਸੁਲਭੂਪਮੇਹੀਤਿ ਅਸੁਲਭੂਪਮੇਹਿ ਸਲ੍ਲੇਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸੁਕਸਦਿਸਾਤਿ ਤੇਸਂ ਉਪਮਾਯ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਲਭਾ ਉਪਮਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨੋਸੁਲਭੂਪਮਾ. ਮਹਾਵਿਹਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਲਪਬ੍ਬਤਅਭਯਗਿਰਿਸੇਸਨਿਕਾਯਦ੍ਵਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਧਜੂਪਮੇਹੀਤਿ ਰਥਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਨਨਹੇਤੁਕਂ ਰਥੇ ਬਦ੍ਧਧਜਂ ਵਿਯ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ‘‘ਅਸੁਕੇਹਿ ਚ ਅਸੁਕੇਹਿ ਚ ਥੇਰੇਹਿ ਨਿਵਾਸਿਤੋ ਮਹਾਵਿਹਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਹਾਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਨਨਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਮਹਾਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਧਜੂਪਮੇਹਿ. ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਅਨੂਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਿਤੋ. ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ ਅਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਨਯੇਹੀਤਿ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦਨਯਤ੍ਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਨਯੇਹਿ. ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਵਰਨ੍ਵਯੇਹੀਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਵਰਂ ਅਨੁਗਤੇਹਿ, ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨੁਗਤੇਹਿ ਨਯੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਵਰਂ ਅਨੁਗਤੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਸਭੇਹੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਨੂਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਯੋਜਨਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਸਭੇਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠੇਹਿ ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਤੇਸਂ ਏਸਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪਵਾਸੀਨਂ ਭਾਸਾਯ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਰਚਿਤਤ੍ਤਾ ਦੀਪਨ੍ਤਰੇ ਭਿਕ੍ਖੁਜਨਸ੍ਸ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪਤੋ ਅਞ੍ਞਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਗਣਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਂ ਪਯੋਜਨਂ ਯਸ੍ਮਾ ਨਾਭਿਸਮ੍ਭੁਣਾਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ ਨ ਸਾਧੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਪਾਲ਼ਿਨਯਾਨੁਰੂਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਅਜ੍ਝਿਟ੍ਠੋ ਇਦਾਨਿ ਸਮਾਰਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾ. ਸਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਥੇਰੇਹਿ ਪਠਮਂ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਸਙ੍ਗਾਯਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਨੁਰੂਪੇਨੇਵ ਵਾਚਨਾਮਗ੍ਗਂ ਆਰੋਪਿਤਤ੍ਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਗੀਤਿਯੋ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋਯੇਵ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤੋ ਕਥਾਮਗ੍ਗੋ. ਸੋਯੇਵ ਚ ਮਹਾਮਹਿਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇਨ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪਂ ਆਭਤੋ, ਪਚ੍ਛਾ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਯੇਹਿ ਮਹਾਥੇਰੇਹਿ ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਲਦ੍ਧੀਹਿ ਸਙ੍ਕਰਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਸੀਹਲ਼ਭਾਸਾਯ ਠਪਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੀਹਲ਼ਦੀਪਕੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੀਹਸ੍ਸ ਲਾਨਤੋ ਗਹਣਤੋ ਸੀਹਲ਼ੋ, ਸੀਹਕੁਮਾਰੋ. ਤਂਵਂਸਜਾਤਤਾਯ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪੇ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸਤਾਯ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪਸ੍ਸਪਿ ਸੀਹਲ਼ਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪਕੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਚਨੇਨ, ਸੀਹਲ਼ਭਾਸਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਪਾਲ਼ਿਨਯਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਨਯਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਮਾਗਧਭਾਸਾਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਜ੍ਝੇਸਨਨ੍ਤਿ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਗਰੁਤਰਂ ਪਯੋਜਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਭਿਪਤ੍ਥਨਾ ਅਜ੍ਝੇਸਨਾ, ਤਂ ਅਜ੍ਝੇਸਨਂ, ਆਯਾਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੇਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਵ੍ਹਯਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਸਿਰੀਤਿ ਅਵ੍ਹਯੋ ਨਾਮਂ ਯਸ੍ਸ ਸੋਯਂ ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਵ੍ਹਯੋ, ਤਸ੍ਸ, ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੇਸਨਂ ਸਮ੍ਮਾ ਆਦਰੇਨ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਹਦਯੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਞ੍ਚ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਸਮਾਰਭਨ੍ਤੋ ਸਕਲਾਯਪਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਇਧ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਂ ਤਸ੍ਸਾ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਰੀਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਯੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਥੇਵ ਕੁਰੁਨ੍ਦੀਨਾਮਾਦੀਸੁ ਵਿਸ੍ਸੁਤਾਸੁ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਯੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਤੋਪਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਤੋ ਯੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਥੇਰਵਾਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਸਮਾਰਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਦਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਿਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥਕਥਾ, ਸਾਯੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਤ੍ਥਕਾਰਸ੍ਸ ਟ੍ਠਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭; ੨.੮) ਵਿਯ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਰੀਤਿ ਉਲ਼ੁਮ੍ਪਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤਤ੍ਤਾ ਤਮੇਵ ਨਾਮਂ ਜਾਤਂ. ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਵਲ੍ਲਿਵਿਹਾਰੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਤਤ੍ਤਾ ਕੁਰੁਨ੍ਦੀਤਿ ਨਾਮਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਂ ਸਙ੍ਖੇਪਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵਿਸ੍ਸੁਤਾਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਤ੍ਥਟਾਸੁ, ਪਾਕਟਾਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਯੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਮਜ੍ਝਿਮਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚੂਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ, ਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਯੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਮਹਾਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਨਚਿ ਪਨ ‘‘ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੇਨ ਵਿਨਯਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਆਦੀਸੁਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਵਿਭਾਵਨਤੋ. ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਂਯੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਾਦਾਨਂ ਬਾਹਿਰਭਾਵੋ ਸਿਯਾਤਿ ਤੇਪਿ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਗਧਥੇਰਵਾਦ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ, ਥੇਰਵਾਦੇਪਿ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਂਵਣ੍ਣਨਨ੍ਤਿ ਅਪਰਕਾਲਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤੁ ‘‘ਸਂਵਣ੍ਣਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ‘‘ਸਮਾਰਭਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਮ੍ਮਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਰਸ੍ਸਭਾਵੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸੋਤੂਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਤਂ ਮਮ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਧਮ੍ਮਪਦੀਪਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮਂ ਪਾਲ਼ਿਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪਟਿਮਾਨਯਨ੍ਤਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਥਿਰੇਹਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਥੇਰਾ, ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾ ਨਵਾ, ਤੇਸਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਉਪਰਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਵਿਧਿਨਾ ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ ਚ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਸਾਮੇਨ੍ਤੁ ਸੁਣਨ੍ਤੂਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਦੀਪਸ੍ਸਾਤਿ ਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਮੋਹਨ੍ਧਕਾਰਵਿਧਮਨਤੋ ਪਦੀਪਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਪਦੀਪੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਧਮ੍ਮਪਦੀਪੋ, ਭਗਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਪਦੀਪਸ੍ਸ.

ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਆਗਮਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਮਾਣਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਥੇਵ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਯੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਆਦੀਹਿ ਤਥੇਵ ਞਾਤੋ, ਤੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮਤਿਮਚ੍ਚਜਨ੍ਤਾ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਅਕਂਸੂਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਵਿਨਯੋਤਿ ਸਕਲਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ. ਸਕਲਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਨਾਮ ਤਨ੍ਤਿਪਦਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਕਥਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨੇਵ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਿਟਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋਪਿ ਭਾਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ ਪਕਿਣ੍ਣਕਦੇਸਨਾਯੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾ. ਤਥੇਵ ਞਾਤੋਤਿ ਯਥੇਵ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਥੇਵ ਏਕਪਦਮ੍ਪਿ ਏਕਕ੍ਖਰਮ੍ਪਿ ਅਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਞ੍ਚ ਅਵਿਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਞਾਤੋ ਵਿਦਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਚ੍ਚਜਨ੍ਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਅਕਂਸੂਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯੋ ਅਕਂਸੁ. ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਮਕਂਸੂ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ, ਮ-ਕਾਰੋ ਪਨ ਪਦਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਆਗਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦਿਕਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਵਿਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਅਕਂਸੁ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੀਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਯੇਵ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਮਾਣਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਦਲੇਖਾਪਿ ਪਮਾਣਂ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਨ ਪਮਾਦਲੇਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਦਲੇਖਨ੍ਤਿ ਅਪਰਭਾਗੇ ਪੋਤ੍ਥਕਾਰੁਲ਼੍ਹਕਾਲੇ ਪਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਲਿਖਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਮਾਦਪਾਠਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਪਮਾਦੇਨ ਸਤਿਂ ਅਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੇ ‘‘ਸਚ੍ਚੇਪਿ ਅਲਿਕੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸਦਿਸਂ ਯਂ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਂ ਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਚ੍ਚੇਪਿ ਅਲਿਕੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਮਾਦਲਿਖਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੯੪).

ਕੇਸਂ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਸਗਾਰਵਾਨਂ ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ. ਪੁਨ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਕੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਚੇ? ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਮਹਾਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਜ੍ਝਿਮਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ਚੂਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਮਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਸਾਮੇਨ੍ਤੁ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਮਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਮਾਣਮੇਵਾਤਿ ਪਾਠਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਥੇਰੋ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਸਾਧਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਪਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਕੇਵਲਂ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਭਿਨ੍ਨਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤੋ ਚ ਭਾਸਨ੍ਤਰਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਸ੍ਮਾ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਯਸ੍ਮਾ ਵਚਨਮਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਸਾਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤੋ ਚ ਭਾਸਨ੍ਤਰਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਮਾਕੁਲਂ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਨਾਕੁਲਵਚਨੋ ਚ ਭਦਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਘੋਸਾਚਰਿਯੋ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਏਵਮਾਕੁਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਮਰਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਤ੍ਥਮਨਾਕੁਲਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਠਿਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਥਂ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਮਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਮਾਣਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਕਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤੋ ਚ ਭਾਸਨ੍ਤਰਮੇਵ ਹਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਮਾਣਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪਿ ਭਾਸਨ੍ਤਰਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਿਮਤ੍ਤਵਿਸਿਟ੍ਠਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਅਭਿਨ੍ਨਾਵ, ਤਤੋਯੇਵ ਚ ਪਮਾਣਭੂਤਾ ਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਆਦਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਨਂ ਪਮਾਣਭਾਵੋ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਭਾਸਨ੍ਤਰਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਿਮਤ੍ਤਵਿਸਿਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਭਾਵੋਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵਹੇਤੂਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਂ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਨਂ ਸਤਿਪਿ ਪਮਾਣਭਾਵੇ ਅਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਤਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਾਯੇਵ ਚ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਮਰਹਤਿ, ਨਾਪਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਤਤੋਅਭਿਨ੍ਨਭਾਵੇਪਿ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਨਂ ਅਸਤਿ ਪਮਾਣਭਾਵੇ ਅਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵਹੇਤੂਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਤਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ. ਭਾਸਨ੍ਤਰਮੇਵ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਞ੍ਚੁਕਸਦਿਸਂ ਸੀਹਲ਼ਭਾਸਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਸਮਾਸਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਉਪਰਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਮ੍ਪਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਪਞ੍ਚਿਤਂ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਠਾਨਾਰਹੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੫) ਏਤ੍ਥ ਅਪਲੋਕਨਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਥਾ ਵਿਯ ਤਾਦਿਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਮਗ੍ਗਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ –

‘‘ਏਤ੍ਥ ਚ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਏਕਮੇਵ ਆਗਤਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਾਨਿ ਚ ‘ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਖਨ੍ਧਕਤੋ ਪਰਿਵਾਰਾਵਸਾਨੇ ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਤੋ ਚ ਪਾਲ਼ਿਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਮਯਂ ਪਰਿਵਾਰਾਵਸਾਨੇ ਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗੇਯੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਚ ਨ ਭਾਰਿਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਥਾਠਿਤਾਯ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਣ੍ਣਨਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਠਾਨਾਨਿ ਅਸੁਞ੍ਞਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਮੇਵ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੫ ਭਿਕ੍ਖੁਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ).

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਸਬ੍ਬਮਸੇਸਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂਤਂਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਅਸੇਸਯਿਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ, ਕਿਞ੍ਚਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਣ੍ਣਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਆਗਤਂ ਪਾਲ਼ਿਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਤੋ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਅਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵਣ੍ਣਿਤਂ ਯਥਾਠਾਨੇਯੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਨਤੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਨ੍ਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵੋਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਲ਼ਿਕ੍ਕਮਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਵਚਨਾਨਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵਚਨਾਨਮਤ੍ਥਂ. ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਾਦੀਸੁ ਝਾਨਕਥਾਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਆਧਿਆਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਚਨਾਨਮਤ੍ਥਂ ਤਂਤਂਸੁਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਦੀਪਯਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਰਿਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਭਾਸਨ੍ਤਰਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਿਕਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਵਚਨਾਨਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਦੀਪਯਨ੍ਤੀ ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਸੇਨ ਸਮਾਨਕਤ੍ਤੁਕਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਾਵੁਤ੍ਤਭਾਸਨ੍ਤਰਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਵਚਨਾਨਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਦੀਪਯਨ੍ਤੀ ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਕਰਿਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਆਚਰਿਯਵਸੇਨ ਸਮਾਨਕਤ੍ਤੁਕਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਣ੍ਣਨਾਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਿਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚੂਲ਼ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਵਿਸੇਸਂ ਪਮਾਣਭਾਵਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਮਜ੍ਝਿਮਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਪੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾ ਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਪੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਠਿਤਵਸੇਨੇਵ ਅਪਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਮਾਣਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਯਂ ਵਣ੍ਣਨਾਪਿ ਤਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਭੂਤਾਯੇਵ ਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਬਾਹਿਰਨਿਦਾਨਕਥਾ

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਤਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਂ ਵਿਨਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾਪਟਿਞ੍ਞਾਤਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਸਂਵਰਵਿਨਯਪਹਾਨਵਿਨਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਬਹੁਵਿਧਤ੍ਤਾ ਇਧ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਤਾਵ ਵਿਨਯੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਾਸੁ ਗਾਥਾਸੁ. ਤਾਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਠਮਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਵਿਨਯਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਏਤਂ ‘‘ਵਿਨਯੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਨਿਯਾਮਕਵਚਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਨਯਸ੍ਸ. ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੋ ਹਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਂ ਜਨਨੀਠਾਨੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਮਾਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਏਤਂ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਂ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਿਦਾਨਵਚਨਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ ਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯੇਨ ਧਾਰਿਤਂ, ਯੇਨ ਚ ਆਭਤਂ, ਯੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਏਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸਯਨ੍ਤੋ ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਯੇਨ ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਿਦਾਨਵਚਨਮਤ੍ਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋਪਿ ਵਿਸੁਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਦਾਨੇਨ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ, ‘ਇਦਮਵੋਚਾ’ਤਿ ਨਿਗਮਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਚਨਤੋ ਨਿਦਾਨਨਿਗਮਨਾਨਿਪਿ ਸਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਯ ਅਨੁਵਿਧਾਨਤ੍ਤਾ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਾਨੇਵਾਤਿ ਨਿਦਾਨਸ੍ਸਪਿ ਵਿਨਯਪਾਲ਼ਿਯਂਯੇਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਯੇਨ ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਵਿਨਯਪਿਟਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂਯੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਤਿਕਂ ਠਪੇਸਿ. ਮਾਤਿਕਾਯ ਹਿ ‘‘ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂਯੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਮਾਤਿਕਾਪਦੇਸੁ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਇਦਮੇਵ ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ. ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹਚ੍ਚ ਭਾਸਿਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਰਮਾਨਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮਾਨਮੇਵ. ਇਦਾਨਿ ਪਞ੍ਹਕਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਯਮੇਤਿ, ‘‘ਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਲਂ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਕਾਲਤੋ ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਤਸ੍ਸਾ ਤਨ੍ਤਿਆਰੁਲ਼੍ਹਾਯ ਇਧ ਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ ਨਾਮ ਚੇਸਾ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ ਨਾਮ ਚੇਸਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਤਞ੍ਚ ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਲੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਸਾ ਚ ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਞ੍ਞਾਸਤ੍ਥੋ ਵਾ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ. ਉਪਞ੍ਞਾਸੋਤਿ ਚ ਵਾਕ੍ਯਾਰਮ੍ਭੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਸਾ ਹਿ ਗਨ੍ਥਕਾਰਾਨਂ ਪਕਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਰਂ ਵਤ੍ਤੁਮਾਰਭਨ੍ਤਾਨਂ ਚਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਯਂ ਪਨ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ ਨਾਮ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤਿਰੇਕਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਾਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਦੇਵ ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਕ੍ਕਮੇ ਅਕੋਵਿਦਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਚਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤਿਰੇਕਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਥ ਏਤਦਤ੍ਥੋਯੇਵ ਚ-ਕਾਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋਯੇਵ ਪਠਮਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਅਞ੍ਞਾਸਂ ਦੁਤਿਯਾਦਿਸਙ੍ਗੀਤੀਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਸ੍ਸ ਦੀਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਦੁਤਿਯਾਦਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਹਿ ਪਠਮਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗੋ ਦੀਘਾਦਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰਸ੍ਸਾਦਿਸਦ੍ਦਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵਿਯ. ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਾਨਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਾਯਨਂ ਕਥਨਂ ਸਙ੍ਗੀਤਿ. ਏਤੇਨ ਤਂਤਂਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਠਪਿਤਂ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਵਚਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਹਾਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਪੂਜਨੀਯਤ੍ਤਾ ਚ ਮਹਤੀ ਸਙ੍ਗੀਤਿ ਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ, ਪਠਮਾ ਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿ. ਨਿਦਾਨਕੋਸਲ੍ਲਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨਿਦਦਾਤਿ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸਕਾਲਾਦਿਵਸੇਨ ਅਵਿਦਿਤਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਨਿਦਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨਿਦਾਨਕੋਸਲ੍ਲਂ, ਤਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਸਰਣਾਦਿਪਟਿਲਾਭਹੇਤੁਭੂਤਾਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਭਗਵਤੋ ਕਿਰਿਯਾਸੁ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਬੋਧੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਲੋਮਨਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾ ਕਿਰਿਯਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਞ੍ਹਿ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਅਥ ਵਾ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਆਣਾ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਤਂ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਞਾਯੇਨ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਚਕ੍ਕਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੪੦).

ਕਤਬੁਦ੍ਧਕਿਚ੍ਚੇਤਿ ਕਤਂ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਬੁਦ੍ਧਕਿਚ੍ਚਂ ਯੇਨ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਤਬੁਦ੍ਧਕਿਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਿ ਲੋਕਨਾਥੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਅਸੇਸਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤੋਯੇਵ ਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਸਾਵਕੇਹਿ ਵਿਨੀਤਾਪਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾ ਭਗਵਤਾਯੇਵ ਵਿਨੀਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਹਿ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾਵਕਵਿਨੇਯ੍ਯਾ ਚ ਨ ਤਾਵ ਵਿਨੀਤਾਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ਤੇਸਂ ਵਿਨਯਨੂਪਾਯਸ੍ਸ ਸਾਵਕੇਸੁ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ –

‘‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਪਾਪਿਮ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਵ ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਯਤ੍ਤਾ ਵਿਨੀਤਾ ਵਿਸਾਰਦਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਆਗਤਾਗਮਾ ਧਮ੍ਮਧਰਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਮਾਤਿਕਾਧਰਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਂ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੬੮).

‘‘ਕੁਸਿਨਾਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਦੇਸਕਾਲਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂ, ‘‘ਅਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਗਾਹਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਲੋਕੇ ਜਾਤਸਂਵਡ੍ਢਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਸ੍ਸ ਸੁਪਾਕਟਕਰਣਤ੍ਥਂ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਚਰਿਮਭਵੇ ਦਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦੀਨਿਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਕੁਸਿਨਾਰਾਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਉਪਵਤ੍ਤਨੇ ਮਲ੍ਲਾਨਂ ਸਾਲਵਨੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸ ਉਪਵਤ੍ਤਨਭੂਤਂ ਮਲ੍ਲਰਾਜੂਨਂ ਸਾਲਵਨੁਯ੍ਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤੁਕਾਮਾ ਉਯ੍ਯਾਨਤੋ ਉਪੇਚ੍ਚ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਉਪਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਸਾਲਵਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਨੁਰਾਧਪੁਰਸ੍ਸ ਥੂਪਾਰਾਮੋ ਦਕ੍ਖਿਣਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯਂ, ਏਵਂ ਤਂ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਕੁਸਿਨਾਰਾਯ ਦਕ੍ਖਿਣਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਥੂਪਾਰਾਮਤੋ ਦਕ੍ਖਿਣਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਨਮਗ੍ਗੋ ਪਾਚੀਨਮੁਖੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਉਯ੍ਯਾਨਤੋ ਸਾਲਪਨ੍ਤਿ ਪਾਚੀਨਮੁਖਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ‘‘ਉਪਵਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਮਕਸਾਲਾਨਮਨ੍ਤਰੇਤਿ ਯਮਕਸਾਲਾਨਂ ਵੇਮਜ੍ਝੇ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਰ ਭਗਵਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਮਞ੍ਚਸ੍ਸ ਏਕਾ ਸਾਲਪਨ੍ਤਿ ਸੀਸਭਾਗੇ ਹੋਤਿ, ਏਕਾ ਪਾਦਭਾਗੇ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਏਕੋ ਤਰੁਣਸਾਲੋ ਸੀਸਭਾਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਏਕੋ ਪਾਦਭਾਗਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਮਕਸਾਲਾਨਮਨ੍ਤਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿ ਚ ‘‘ਯਮਕਸਾਲਾ ਨਾਮ ਮੂਲਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਟਪਪਤ੍ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਂਸਿਬ੍ਬੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸਾਲਾ’’ਤਿਪਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾਤਿ ਉਪਾਦੀਯਤੇ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸੇਹੀਤਿ ਉਪਾਦਿ, ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਂ. ਸੋ ਪਨ ਉਪਾਦਿ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰਨਿਮ੍ਮਥਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਨੋਸ੍ਸਟ੍ਠੋ, ਇਧ ਖਨ੍ਧਮਚ੍ਚੁਮਾਰਨਿਮ੍ਮਥਨੇਨ ਓਸ੍ਸਟ੍ਠੋ ਨਿਸੇਸਿਤੋਤਿ ਅਯਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਮਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਚਾਯਂ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਟ੍ਠਾਨੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਵਾ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਹੇਤੁ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਥੇਰੋ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੋ. ਸੋ ਪਨ ਸਙ੍ਘੋ ਕਿਂਪਰਿਮਾਣੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਚ੍ਚਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਹਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਸਮਾਸੋ ਹੋਤਿਯੇਵ ਯਥਾ ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਰੁਕੁਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਾਨਂਯੇਵ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ. ਤਦਾ ਹਿ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤ੍ਤਕਾ’’ਤਿ ਪਮਾਣਰਹਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੇਲ਼ੁਵਗਾਮੇ ਵੇਦਨਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਨ ਚਿਰੇਨ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਗਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਏਕਭਿਕ੍ਖੁਪਿ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਣਨਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘੋ ਅਹੋਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਙ੍ਗਾਯਨਤ੍ਥਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਸੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪੋਤਿ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ, ਅਪਿਚ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਯਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ‘‘ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਙ੍ਗਾਯਨਤ੍ਥਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਤ੍ਤ ਅਹਾਨਿ ਸਮਾਹਟਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾਹਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਹਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਭਗਵਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਾਹਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਗਵਤਿ, ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਾਹੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਭਦ੍ਦੇਨ ਵੁਡ੍ਢਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਭਦ੍ਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਵੁਡ੍ਢਕਾਲੇ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਡ੍ਢਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਅਲਂ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਹਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਗਵਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਵਾਯ ਕੁਸਿਨਾਰਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਸੁ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਸੁ ਅਵੀਤਰਾਗੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਦਿਟ੍ਠਆਜੀਵਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਬਾਹਾ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੋ ਏਵਮਾਹ? ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤੇਨ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਸੋ ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੦੩) ਆਗਤੇ ਆਤੁਮਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਹਾਪਿਤਪੁਬ੍ਬਕੋ ਵੁਡ੍ਢਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਭਗਵਤਿ ਕੁਸਿਨਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਅਡ੍ਢਤੇਲ਼ਸੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਤੁਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ‘‘ਭਗਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਗਤਕਾਲੇ ‘‘ਯਾਗੁਦਾਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਮਣੇਰਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਤਾਤਾ ਆਤੁਮਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਡ੍ਢਤੇਲ਼ਸੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ, ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ ਤਾਤਾ ਖੁਰਭਣ੍ਡਂ ਆਦਾਯ ਨਾਲ਼ਿਯਾਵਾਪਕੇਨ ਅਨੁਘਰਕਂ ਅਨੁਘਰਕਂ ਆਹਿਣ੍ਡਥ, ਲੋਣਮ੍ਪਿ ਤੇਲਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਡੁਲਮ੍ਪਿ ਖਾਦਨੀਯਮ੍ਪਿ ਸਂਹਰਥ, ਭਗਵਤੋ ਆਗਤਸ੍ਸ ਯਾਗੁਦਾਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਤਥਾ ਅਕਂਸੁ. ਅਥ ਭਗਵਤਿ ਆਤੁਮਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭੁਸਾਗਾਰਕਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਸੁਭਦ੍ਦੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਗਾਮਦ੍ਵਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਹਤ੍ਥਕਮ੍ਮਮਤ੍ਤਂ ਮੇ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਹਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਭਨ੍ਤੇ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੂਪਕਰਣਾਨਿ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਉਦ੍ਧਨਾਨਿ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਕਾਲ਼ਕਂ ਕਾਸਾਵਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਤਾਦਿਸਮੇਵ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਕਰੋਥ, ਇਦਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਭੋਜ੍ਜਯਾਗੁਞ੍ਚ ਮਧੁਗੋਲ਼ਕਞ੍ਚ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਸਿ. ਭੋਜ੍ਜਯਾਗੁ ਨਾਮ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤਬ੍ਬਯਾਗੁ, ਤਤ੍ਥ ਸਪ੍ਪਿਮਧੁਫਾਣਿਤਮਚ੍ਛਮਂਸਪੁਪ੍ਫਫਲਰਸਾਦਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਖਾਦਨੀਯਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਕੀਲ਼ਿਤੁਕਾਮਾਨਂ ਸੀਸਮਕ੍ਖਨਯੋਗ੍ਗਾ ਹੋਤਿ ਸੁਗਨ੍ਧਗਨ੍ਧਾ.

ਅਥ ਭਗਵਾ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਸਰੀਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤੁਂ ਆਤੁਮਾਭਿਮੁਖੋ ਪਾਯਾਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸੁਂ ‘‘ਭਗਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਤਯਾ ਕਸ੍ਸ ਯਾਗੁ ਪਟਿਯਾਦਿਤਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਯਥਾਨਿਵਤ੍ਥਪਾਰੁਤੇਹੇਵ ਤੇਹਿ ਕਾਲ਼ਕਕਾਸਾਵੇਹਿ ਏਕੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਦਬ੍ਬਿਞ੍ਚ ਕਟਚ੍ਛੁਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਯ ਦਕ੍ਖਿਣਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਂ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੁ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਯਾਗੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ‘‘ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਤਥਾਗਤਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੦੩) ਆਗਤਨਯੇਨ ਭਗਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਵੁਡ੍ਢਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਸਮਾਦਾਪਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਖੁਰਭਣ੍ਡਪਰਿਹਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਅਨੇਕਕਪ੍ਪਕੋਟਿਯੋ ਭੋਜਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੇਹੇਵ ਵੀਤਿਨਾਮਿਤਾ, ਇਦਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭੋਜਨਂ ਇਮਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕਾਨਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਪਾਯੇਸ੍ਵੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਪੇਥ ਮਾ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਾਭਿਮੁਖੋ ਅਗਮਾਸਿ, ਏਕਭਿਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਹਿਤਂ.

ਸੁਭਦ੍ਦੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ‘ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ, ਸਚੇ ਨ ਗਹੇਤੁਕਾਮੋ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ ਅਸ੍ਸ, ਪਕ੍ਕਾਹਾਰੋ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਚਿਰਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਹਮਤ੍ਤਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਇਦਞ੍ਚ ਮਮ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਨ ਨਾਸਿਤਂ, ਅਹਿਤਕਾਮੋ ਅਯਂ ਮਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲੇ ਧਰਮਾਨੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ ‘‘ਅਯਂ ਉਚ੍ਚਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਮਹਾਪੁਰਿਸੋ, ਸਚੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਕ੍ਖਾਮਿ, ਮਮਂਯੇਵ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਜ੍ਜ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਸੋ ਵਿਯ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਏਵਮਾਹ. ਥੇਰੋ ਪਨ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਹਦਯੇ ਪਹਾਰਂ ਵਿਯ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਤਿਤਸੁਕ੍ਕਾਸਨਿਂ ਵਿਯ ਮਞ੍ਞਿ, ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗੋ ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਮਤ੍ਤਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਭਗਵਾ, ਅਜ੍ਜਾਪਿਸ੍ਸ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਰੀਰਂ ਧਰਤਿਯੇਵ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਭਗਵਤਾ ਆਰਾਧਿਤਸਾਸਨੇ ਨਾਮ ਏਵਂ ਲਹੁਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਾਪਕਸਟਂ ਕਣ੍ਟਕੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਲਂ ਖੋ ਪਨੇਸ ਪਾਪੋ ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਏਵਰੂਪੇ ਸਹਾਯੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨਂ ਓਸਕ੍ਕਾਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤੋ ਥੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨਾਹਂ ਇਮਂ ਮਹਲ੍ਲਕਂ ਇਧੇਵ ਪਿਲੋਤਿਕਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਛਾਰਿਕਾਯ ਓਕਿਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਧਰਮਾਨੇਯੇਵ ਸਾਵਕਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਧਿਵਾਸੇਮਿ ਤਾਵ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਦੇਸਿਤਧਮ੍ਮੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿਸਦਿਸੋ, ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਵਾਤੇਨ ਪਹਟਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਯਤੋ ਵਾ ਤਤੋ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਏਵਰੂਪਾਨਂ ਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਵਿਨਯੇ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਵਾਰਾ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਭੂਮਨ੍ਤਰਾਨਿ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਮੂਲੇ ਨਟ੍ਠੇ ਪਿਸਾਚਸਦਿਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਙ੍ਗਹਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਦਲ਼੍ਹਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਵਿਯ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ ਨਿਚ੍ਚਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਤਦਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਤੀਣਿ ਗਾਵੁਤਾਨਿ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਅਕਾਸਿ, ਤੀਹਿ ਓਵਾਦੇਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਅਕਾਸਿ, ਕਾਯਤੋ ਚੀਵਰਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਅਕਾਸਿ, ਆਕਾਸੇ ਪਾਣਿਂ ਚਾਲੇਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦੋਪਮਪਟਿਪਦਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਮਞ੍ਞੇਵ ਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਸਿ, ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਕਲਸਾਸਨਰਤਨਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਸਿ, ਮਾਦਿਸੇ ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੇ ਅਯਂ ਪਾਪੋ ਸਾਸਨੇ ਵਡ੍ਢਿਂ ਮਾ ਅਲਤ੍ਥੁ, ਯਾਵ ਅਧਮ੍ਮੋ ਨ ਦਿਪ੍ਪਤਿ, ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਪਟਿਬਾਹੀਯਤਿ, ਅਵਿਨਯੋ ਨ ਦਿਪ੍ਪਤਿ, ਵਿਨਯੋ ਨ ਪਟਿਬਾਹੀਯਤਿ, ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਨ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਨ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਵਾਦਿਨੋ ਨ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਵਾਦਿਨੋ ਨ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਨਯਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਾਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਹੋਨਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਥੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਥਾਯਂ ਪਾਪੋ ਸਯਮੇਵ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਨ ਸੀਸਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਸਨਂ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸੋ ‘‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਮਯ੍ਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਾਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਧਾਤੁਭਾਜਨਦਿਵਸੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਙ੍ਗਾਯਨਤ੍ਥਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ ਸਤ੍ਤਾਹਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸਙ੍ਗਾਯਨਤ੍ਥਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਸੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਲਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ. ਆਵੁਸੋਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਲਪਤਿ. ਮਾ ਸੋਚਿਤ੍ਥਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਬਲਵਸੋਕੇਨ ਮਾ ਸੋਚਿਤ੍ਥ. ਮਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾਚਾਯ ਮਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਥ ‘‘ਪਰਿਦੇਵਨਂ ਵਿਲਾਪੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਅਸੋਚਨਾਦੀਸੁ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤਾ ਮਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਮਹਾਸਮਣੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਤਤੋ ਮਹਾਸਮਣਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤਾ ਮਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਉਪਦ੍ਦੁਤਾ ਚ ਹੋਮ ਤਦਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੋਮਾਤਿ ਵਾ ਅਤੀਤਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ, ਅਹੁਮ੍ਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਚਿਨ੍ਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਹੋਤ੍ਤਪ੍ਪਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –