੧. ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੬੫੬. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਭਙ੍ਗੇ ਯੋਤਿ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਮਿਗਾਰਨਤ੍ਤਾਤਿ ਮਜ੍ਝਪਦਲੋਪੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਯਾ ਪਨ ਨਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਮਿਗਾਰਮਾਤਾਤਿ ਵਿਸਾਖਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਨਵਕਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਨਵਕਮ੍ਮਸਂਵਿਧਾਯਿਕਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋ ਆਕਾਰੋ ਨਾਤਿਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਯਥਾਸੁਤਂ ਧਾਰਣਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਸਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ ਅਧਿਕੋ, ਪਞ੍ਞਾ ਤਤ੍ਥ ਗੁਣੀਭੂਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣੇ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ ਅਧਿਕੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਤਿਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਸਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਆਲਸਿਯਵਿਰਹਿਤਾਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਰਹਿਤਾ. ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਾ ਕੁਸੀਤਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਠਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਾਵ, ਏਵਂ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ.

ਸਬ੍ਬਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਸਤ੍ਥੁਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਸਙ੍ਘਤੋ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਦੁਵਿਧਾ. ਗਰੁਧਮ੍ਮਪਅਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹਿ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮੀ ਸਤ੍ਥੁਸਨ੍ਤਿਕਾਵ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥੁਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਨਾਮ. ਸੇਸਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਙ੍ਘਤੋ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਤਾਪਿ ਏਕਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਭਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਦੁਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਤਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਸਾਕਿਯਾਨਿਯੋ, ਤਾ ਏਕਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਤੋ ਏਵ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਾ ਉਭਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਨੀਭਾਵੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਤਾਸਂ ਤਥਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਏਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ’’ਤਿ ਇਧ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਦੇਸਨਾਯ ਸੋਤਪਤਿਤਭਾਵਤੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸੋਤਪਤਿਤਤਾ ਨਾਮ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਅਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਮਨੋਧਾਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਧ. ਸ. ੧੬੦-੧੬੧) ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਝਾਨਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸੋਤੇ ਪਤਿਤਾਯ ਨ ਉਦ੍ਧਟਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦੇਸਨਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਯਥਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਤ੍ਥੁਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਧ. ਸ. ੯੮੪ ਆਦਯੋ) ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਗਹਣਵਸੇਨ ਯਥਾਠਿਤਕਪ੍ਪੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਠਿਤਕਪ੍ਪੀ? ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਸ੍ਸ, ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਚ ਉਡ੍ਡਯ੍ਹਨਵੇਲਾ ਅਸ੍ਸ, ਨੇਵ ਤਾਵ ਕਪ੍ਪੋ ਉਡ੍ਡਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਯਾਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਪੁ. ਪ. ੧੭).

ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਗਹਣਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਭਾਵਯੋਗ੍ਯਂ ਕਞ੍ਚਿ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ‘ਏਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਭਾਵੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਨ ਕਥੇਸੀਤਿ? ਤਥਾ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਅਨਾਸਨ੍ਨਾਸਨ੍ਨਿਹਿਤਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵ ਹਿ ਸਤ੍ਥੁ ਆਸਨ੍ਨਚਾਰਿਨੋ ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਏਵ ‘ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਥੁ ਆਸਨ੍ਨਦੂਰਭਾਵਸ੍ਸ ਭਬ੍ਬਾਭਬ੍ਬਭਾਵਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਕਣ੍ਣੇ ਚੇਪਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਕਾਮੇਸੁ ਤਿਬ੍ਬਸਾਰਾਗੋ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਅਸਮਾਹਿਤੋ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਕਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਆਰਕਾਵ ਮਯ੍ਹਂ, ਅਹਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਧਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯੋਜਨਸਤੇ ਚੇਪਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਕਾਮੇਸੁ ਨ ਤਿਬ੍ਬਸਾਰਾਗੋ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਮਾਹਿਤੋ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਸਂਵੁਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇਵ ਮਯ੍ਹਂ, ਅਹਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਧਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੯੨).

ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਾਰਣਂ ਦੇਸਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਆਸਨ੍ਨਾਨਾਸਨ੍ਨਤਾ. ਅਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਯੋਗ੍ਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਯਂ ਤਂ ਥੇਰੀਗਾਥਾਸੁ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕੁਣ੍ਡਲਕੇਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਨਿਹਚ੍ਚ ਜਾਣੁਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਅਕਂ;

ਏਹਿ ਭਦ੍ਦੇਤਿ ਮਂ ਅਵਚ, ਸਾ ਮੇ ਆਸੂਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ. (ਥੇਰੀਗਾ. ੧੦੯);

ਤਥਾ ਅਪਦਾਨੇਪਿ –

‘‘ਆਯਾਚਿਤੋ ਤਦਾ ਆਹ, ਏਹਿ ਭਦ੍ਦੇਤਿ ਨਾਯਕੋ;

ਤਦਾਹਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਤੋਯਮਦ੍ਦਸ’’ਨ੍ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੩.੪੪);

ਤਂ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਨਯਿਦਂ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਨੀਭਾਵੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਪਨ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ‘‘ਯਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਣਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਮੇ ਆਸੂਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਥੇਰੀਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧੧੧) ‘‘ਏਹਿ ਭਦ੍ਦੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਸ੍ਸੂਤਿ ਮਂ ਅਵਚ ਆਣਾਪੇਸਿ, ਸਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਣਾ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਆਸਿ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਅਪਦਾਨਗਾਥਾਯਮ੍ਪਿ ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਨਤ੍ਥਿਯੇਵਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਚੇਤਂ ਸੋਤਪਤਿਤਵਸੇਨ ‘‘ਏਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਸੋਤਪਤਿਤਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਸਰਣਗਮਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ.

੬੫੯. ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਬ੍ਬਹੁਲਨਯੇਨਾਤਿ ਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸੇਵ ਬਹੁਲਭਾਵਤੋ. ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਹਿ ਤਬ੍ਬਹੁਲਨਯੇਨ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੇਪਿ ਹਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਰਜਕਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕੁਲਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ. ਸਾਤਿ ਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ.

੬੬੨. ਤਥੇਵਾਤਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੇਨ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.