ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟੀਕਾ

(ਪਠਮੋ ਭਾਗੋ)

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ

(ਕ)

ਆਦਿਚ੍ਚਵਂਸਮ੍ਬਰਪਾਤੁਭੂਤਂ;

ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਮਣ੍ਡਲਦੇਵਚਾਪਂ;

ਧਮ੍ਮਮ੍ਬੁਨਿਜ੍ਝਾਪਿਤਪਾਪਘਮ੍ਮਂ;

ਵਨ੍ਦਾਮਹਂ ਬੁਦ੍ਧ ਮਹਮ੍ਬੁਵਨ੍ਤਂ.

(ਖ)

ਪਸਨ੍ਨਗਮ੍ਭੀਰਪਦਾਲ਼ਿਸੋਤਂ;

ਨਾਨਾਨਯਾਨਨ੍ਤਤਰਙ੍ਗਮਾਲਂ;

ਸੀਲਾਦਿਖਨ੍ਧਾਮਿਤਮਚ੍ਛਗੁਮ੍ਬਂ;

ਵਨ੍ਦਾਮਹਂ ਧਮ੍ਮ ਮਹਾਸਵਨ੍ਤਿਂ.

(ਗ)

ਸੀਲੋਰੁਵੇਲਂ ਧੁਤਸਙ੍ਖਮਾਲਂ;

ਸਨ੍ਤੋਸਤੋਯਂ ਸਮਥੂਮਿਚਿਤ੍ਤਂ;

ਪਧਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਾਰਂ;

ਵਨ੍ਦਾਮਹਂ ਸਙ੍ਘ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ.

(ਘ)

ਯੇ ਤਨ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਮੁਨਿਰਾਜਪੁਤ੍ਤਾ;

ਯਾਵਜ੍ਜਕਾਲਂ ਪਰਿਪਾਲਯਨ੍ਤਾ;

ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਨਿਮ੍ਮਲਮਾਨਯਿਂਸੁ;

ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਕੇ ਚਾਚਰਿਯੇ ਨਮਾਮਿ.

(ਙ)

ਯੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਤੁਲ੍ਯਨਾਮੋ;

ਤਥੂਪਮੋ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪਦੀਪੋ;

ਮਮਂ ਮਹਾਸਾਮਿਮਹਾਯਤਿਨ੍ਦੋ;

ਪਾਪੇਸਿ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਜਿਨਸਾਸਨਮ੍ਹਿ.

(ਚ)

ਟੀਕਾ ਕਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਯੇਨ;

ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਨਾਮਿਕਾਯ;

ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਚੇਵ;

ਸਤ੍ਥਨ੍ਤਰਸ੍ਸਾਪਿ ਚ ਜੋਤਿਸਤ੍ਥਂ.

(ਛ)

ਨਿਕਾਯਸਾਮਗ੍ਗਿਵਿਧਾਯਕੇਨ;

ਰਞ੍ਞਾ ਪਰਕ੍ਕਨ੍ਤਿਭੁਜੇਨ ਸਮ੍ਮਾ;

ਲਙ੍ਕਿਸ੍ਸਰੇਨਾਪਿ ਕਤੋਪਹਾਰਂ;

ਵਨ੍ਦੇ ਗਰੁਂ ਗਾਰਵਭਾਜਨਂ ਤਂ.

(ਜ)

ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋਹਮਲਤ੍ਥਮੇਵਂ;

ਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਯਂ ਵਨ੍ਦਿਤਵਨ੍ਦਨੇਯ੍ਯਂ;

ਯਂ ਪੁਞ੍ਞਸਨ੍ਦੋਹਮਮਨ੍ਦਭੂਤਂ;

ਤਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋ.

(ਝ)

ਯੋ ਬੁਦ੍ਧਘੋਸਾਚਰਿਯਾਸਭੇਨ;

ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥੇਨਪਿ ਸੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥੋ;

ਸੋ ਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤਾਚਰਿਯਾਭਿਧਾਨੋ;

ਮਹਾਕਵੀ ਥੇਰਿਯਵਂਸਦੀਪੋ.

(ਞ)

ਅਕਾਸਿ ਯਂ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵ੍ਹਯਂ;

ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਪਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਂ ਹਿਤਂ;

ਅਪੇਕ੍ਖਤਂ ਵਿਨਯਨਯੇਸੁ ਪਾਟਵਂ;

ਪੁਰਾਸਿ ਯਂ ਵਿਵਰਣਮਸ੍ਸ ਸੀਹਲ਼ਂ.

(ਟ)

ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਦੀਪਨ੍ਤਰਿਕਾਨਮਤ੍ਥਂ;

ਸਾਧੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਮਸੇਸਤੋ ਤਂ;

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਤੀਨਮਤ੍ਥਂ;

ਆਸੀਸਮਾਨੇਨ ਦਯਾਲਯੇਨ.

(ਠ)

ਸੁਮਙ੍ਗਲਤ੍ਥੇਰਵਰੇਨ ਯਸ੍ਮਾ;

ਸਕ੍ਕਚ੍ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਮਨੋਰਥੇਨ;

ਨਯਞ੍ਞੁਨਾਰਞ੍ਞਨਿਵਾਸਿਕੇਨ;

ਅਜ੍ਝੇਸਿਤੋ ਸਾਧੁਗੁਣਾਕਰੇਨ.

(ਡ)

ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੇਨ ਚਿਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ;

ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਿਸ੍ਸਰਦੇਸਿਤਸ੍ਸ;

ਚੋਲ਼ਪ੍ਪਦੀਪੇਨ ਚ ਬੁਦ੍ਧਮਿਤ੍ਤ-

ਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣੋਦਿਤੇਨ.

(ਢ)

ਤਥਾ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਅਵ੍ਹਯੇਨ;

ਥੇਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਸਗਾਰਵੇਨ;

ਕੁਦਿਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤੇਭਵਿਦਾਰਕੇਨ;

ਸੀਹੇਨ ਚੋਲ਼ਾਵਨਿਪੂਜਿਤੇਨ.

(ਣ)

ਯੋ ਧਮ੍ਮਕਿਤ੍ਤੀਤਿ ਪਸਤ੍ਥਨਾਮੋ;

ਤੇਨਾਪਿ ਸਦ੍ਧੇਨ ਉਪਾਸਕੇਨ;

ਸੀਲਾਦਿਨਾਨਾਗੁਣਮਣ੍ਡਿਤੇਨ;

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਕਾਮੇਨਿਧ ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ.

(ਤ)

ਸਦ੍ਧੇਨ ਪਞ੍ਞਾਣਵਤਾ ਵਲ਼ਤ੍ਤਾ-;

ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਵਂਸੇਨ ਮਹਾਯਸੇਨ;

ਆਯਾਚਿਤੋ ਵਾਣਿਜਭਾਣੁਨਾਪਿ;

ਵਰਞ੍ਞੁਨਾ ਸਾਧੁਗੁਣੋਦਯੇਨ.

(ਥ)

ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਾਰੋਪਿਯ ਪਾਲ਼ਿਭਾਸਂ;

ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੋਪਦੇਸਂ;

ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕਾਯਨ੍ਤਰਲਦ੍ਧਿਦੋਸਂ;

ਕਤ੍ਵਾਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰਨਯਂ ਸਮਾਸਂ.

(ਦ)

ਅਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਕਾਸਯਨ੍ਤੋ;

ਪਾਠਕ੍ਕਮਞ੍ਚਾਪਿ ਅਵੋਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ;

ਸਂਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤਦਤ੍ਥਸਾਰਂ;

ਆਦਾਯ ਗਨ੍ਥਨ੍ਤਰਤੋਪਿ ਸਾਰਂ.

(ਧ)

ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਂ ਪਤ੍ਥਯਤਾ ਜਨਾਨਂ;

ਹਿਤਾਵਹਸ੍ਸਾਮਲਸਾਸਨਸ੍ਸ;

ਮਯਾ ਸਮਾਸੇਨ ਵਿਧੀਯਮਾਨਂ;

ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਸਾਧੁ ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਸਨ੍ਤੋਤਿ.

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧-੫.

.ਸੁਵਿਪੁਲਾਮਲਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਦਿਗੁਣਸਮੁਦਯਾਵਹਂ ਸਕਲਜਨਹਿਤੇਕਹੇਤੁਜਿਨਸਾਸਨਟ੍ਠਿਤਿਮੂਲਭੂਤਂ ਵਿਨਯਪ੍ਪਕਰਣਮਿਦਮਾਰਭਨ੍ਤੋਯਮਾਚਰਿਯੋ ਪਕਰਣਾਰਮ੍ਭੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪ੍ਪਣਾਮਪਕਰਣਾਭਿਧਾਨਾਭਿਧੇਯ੍ਯਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰਪਯੋਜਨਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤੁਪਰਿਮਾਣਾਦੀਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ ‘‘ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਨਾਮ.

‘‘ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ, ਅਤੁਲਂ ਦੁਲ੍ਲਭਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਨੋਮਸਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗਂ, ਰਤਨਂ ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੩; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੫.੨੨੩; ਖੁ. ਪਾ. ਅਟ੍ਠ. ੬.੩; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੨੬; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੦) –

ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸਭਾਵਂ

‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ, ਧਮ੍ਮੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਨਵ;

ਸਙ੍ਘੋ ਮਗ੍ਗਫਲਟ੍ਠੋ ਚ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਵਿਭਾਵਿਤਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਕਲਭਵਦੁਕ੍ਖਵਿਨਿਵਾਰਣਂ ਤਿਭਵੇਨੇਕਪਟਿਸਰਣਂ ਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਯਂ.

ਤਸ੍ਸ ਪਣਾਮੋ ਨਾਮ ਪਣਾਮਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾ ਚੇਤਨਾ. ਸਾ ਤਿਵਿਧਾ ਕਾਯਪਣਾਮੋ ਵਚੀਪਣਾਮੋ ਮਨੋਪਣਾਮੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਪਣਾਮੋ ਨਾਮ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਾਦਿਕਾਯਕਿਰਿਯਾਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ. ਵਚੀਪਣਾਮੋ ਨਾਮ ਤਥੇਵ ਪਵਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਵਿਧਗੁਣਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਸਭਾਵਥੋਮਨਾਕਿਰਿਯਾਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ. ਮਨੋਪਣਾਮੋ ਨਾਮ ਉਭਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਪ੍ਪੋਣਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਤਾਯ ਗਾਰਵਬਹੁਮਾਨਨਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਸਾਧਿਕਾ ਚੇਤਨਾ.

ਇਮਸ੍ਸ ਤਾਵ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਣਾਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸਾਧਨਤ੍ਥਂ. ਗੁਣਾਤਿਸਯਯੋਗੇਨ ਹਿ ਪਣਾਮਾਰਹੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਕਤੋ ਪਣਾਮੋ ਪੁਞ੍ਞਵਿਸੇਸਭਾਵਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਾਭਿਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਵਿਬਨ੍ਧਕੇਨ ਉਪਘਾਤਕੇਨ, ਉਪਪੀਲ਼ਕੇਨ ਚ ਅਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਨੀਯਮਾਨਸ੍ਸ ਉਪਦ੍ਦਵਜਾਲਸ੍ਸ ਵਿਨਿਵਾਰਣੇਨ ਯਥਾਲਦ੍ਧਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਚ ਤਬ੍ਬਿਪਾਕਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਆਯੁਸੁਖਬਲਾਦਿਵਡ੍ਢਨੇਨ ਚ ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕੋਤਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਪਕਰਣਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਨਿਬਨ੍ਧਨਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਥਾਪਿ ਸੋਤੂਨਞ੍ਚ ਵਨ੍ਦਨੀਯਵਨ੍ਦਨਾਪੁਬ੍ਬਕੇਨਾਰਮ੍ਭੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਉਗ੍ਗਹਣਧਾਰਣਾਦਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਕਰਣਾਵਬੋਧਪ੍ਪਯੋਜਨਸਾਧਨਤ੍ਥਂ. ਅਪਿਚ ਸੋਤੂਨਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਭਗਵਤੋ ਯਥਾਭੂਤਗੁਣਵਿਸੇਸਾਨੁਸ੍ਸਵਨੇਨ ਸਮੁਪਜਾਤਪ੍ਪਸਾਦਾਨਂ ਪਕਰਣੇ ਗਾਰਵੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਸਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਪਨ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਖ੍ਯਾਤਤਾਯ ਤਪ੍ਪਭਵੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਗਾਰਵੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸੋਤੁਜਨਾਨੁਗ੍ਗਹਮੇਵ ਪਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭੇ ਥੁਤਿਪ੍ਪਣਾਮਪਰਿਦੀਪਕਾਨਂ ਗਾਥਾਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਵਿਧੀਯਤਿ. ਇਤਰਥਾ ਵਿਨਾਪਿ ਤਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਕਾਯਮਨੋਪਣਾਮੇਨਾਪਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਪ੍ਪਯੋਜਨਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਕਿਮੇਤੇਨ ਗਨ੍ਥਗਾਰਵਕਰੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਪਣਾਮਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਾਦੀਸੁ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੨.ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਦਸ੍ਸਿਤਨਯੇਨੇਵ ਞਾਤਬ੍ਬਂ.

ਅਭਿਧਾਨਕਥਨਂ ਪਨ ਵੋਹਾਰਸੁਖਤ੍ਥਂ. ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦਿਤੇਨ ਪਕਰਣੇਨ ਪਟਿਪਾਦੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਥਨਂ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਵਿਦਿਤਾਨਿਨ੍ਦਿਤਸਾਤ੍ਥਕਸੁਕਰਾਨੁਟ੍ਠਾਨਾਭਿ ਧੇਯ੍ਯਮੇਵ ਹਿ ਪਕਰਣਂ ਪਰਿਕ੍ਖਕਜਨਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੀਤਿ. ਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੋਤੁਜਨਸਮੁਸ੍ਸਾਹਨਤ੍ਥਂ. ਅਨਾਕੁਲਮਸਂਕਿਣ੍ਣਤਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਹਿ ਵਿਰਚਿਤਂ ਪਕਰਣਂ ਸੋਤਾਰੋ ਸੋਤੁਮੁਸ੍ਸਹਨ੍ਤੀਤਿ. ਪਯੋਜਨਕਥਨਂ ਪਨ ਪਕਰਣਜ੍ਝਾਯਨੇ ਸੋਤੁਜਨਸਮੁਤ੍ਤੇਜਨਤ੍ਥਂ. ਅਸਤਿ ਹਿ ਪਯੋਜਨਕਥਨੇ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਪ੍ਪਯੋਜਨਾ ਅਜ੍ਝਾਯਨੇ ਬ੍ਯਾਵਟਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਥਨਂ ਸਰਿਕ੍ਖਕਜਨਾਨਂ ਪਕਰਣੇ ਗਾਰਵੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ. ਪਸਤ੍ਥਕਾਰਣੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਹਿ ਪਕਰਣੇ ਸਰਿਕ੍ਖਕਾ ਗਾਰਵਂ ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ.

ਕਤ੍ਤੁਕਥਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਗਰੁਕਸ੍ਸ ਪਕਰਣੇ ਗਾਰਵੋ ਪੁਗ੍ਗਲਗਾਰਵੇਨਪਿ ਹੋਤੂਤਿ. ਪਰਿਮਾਣਕਥਨਂ ਅਸਜ੍ਝਾਯਨਾਦਿਪਸੁਤਾਨਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਤ੍ਥਂ. ਪਕਰਣਪਰਿਮਾਣਸ੍ਸਵਨੇਨ ਹਿ ਤੇ ਸਮ੍ਪਹਟ੍ਠਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕਮਿਦਮਪ੍ਪਕਂ ਨ ਚਿਰੇਨੇਵ ਪਰਿਸਮਾਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਨਾਦੀਸੁ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਸਵਨਨਿਯੋਜਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਦਾਨਸੁਤਮਯਞਾਣਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤ੍ਥਂ. ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸੁਣਮਾਨਸ੍ਸ ਚ ਸਵਨਾਭਾਵਤੋ ਤਂਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਸੁਤਮਯਞਾਣਸ੍ਸਾਪਿ ਅਭਾਵੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਪਿ ‘‘ਨ ਮਯਾ ਸੁਤਂ, ਪੁਨ ਭਣਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਭਣਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯਂ ਤਾਵ ‘‘ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਪਣਾਮੋ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ‘‘ਸੇਟ੍ਠਂ, ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲਂ, ਭਵਾਭਾਵਕਰਂ, ਨਿਰਙ੍ਗਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹਿ ਵਚੀਪਣਾਮੋ, ‘‘ਸਿਰਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਯਪ੍ਪਣਾਮੋ, ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ, ਧਮ੍ਮਂ, ਗਣਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪਣਾਮਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮ੍ਮਭੂਤਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਵਿਨਯਸ੍ਸਵਿਨਿਚ੍ਛਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਭਿਧਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਅਲੁਤ੍ਤਸਮਾਸੇਨ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਾਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਸਕਲੇਨਾਨੇਨ ਪਕਰਣੇਨ ਪਟਿਪਾਦੇਤਬ੍ਬਮਭਿਧੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਤੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ‘‘ਸਮਾਸੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਨਾਕੁਲਮਸਂਕਿਣ੍ਣਂ, ਮਧੁਰਤ੍ਥਪਦਕ੍ਕਮ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਏਤੇਹਿ ਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਹਿਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਟੁਭਾਵਕਰਂ ਵਿਨਯਕ੍ਕਮੇ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਪਾਰਂ ਓਤਰਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਪਯੋਜਨਂ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਾਹਿਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਬਾਹਿਰਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਭਿਕ੍ਖੁਭਿਕ੍ਖੁਨਿਵਿਸਯਾ ਕਰੁਣਾ, ਸਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਪਕਰਣਾਰਮ੍ਭੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਪਵਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਕਤ੍ਤਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਪਕਰਣਾਵਸਾਨੇ –

‘‘ਰਚਿਤੋ ਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤੇਨ, ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਧੀਮਤਾ;

ਸੁਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾਮੇਨ, ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ’’ਤਿ. (ਉ. ਵਿ. ੯੬੧) –

ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਚੇਵ ‘‘ਇਤਿ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਯੇਨ ਪਰਮਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਤਿਪਿਟਕਨਯਵਿਧਿਕੁਸਲੇਨ ਪਰਮਕਵਿਵਰਜਨ ਹਦਯਪਦੁਮਵਨਵਿਕਸਨਕਰੇਨ ਕਵਿਵਰਾਸਭੇਨ ਪਰਮਰਤਿਕਰਵਰਮਧੁਰਵਚਨੁਗ੍ਗਾਰੇਨ ਉਰਗਪੁਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤੇਨ ਰਚਿਤੋਯਂ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ’’ਤਿ (ਵਿ. ਵਿ. ੩੧੮੩) ਇਮਿਨਾ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤੋ – ‘‘ਮਾਦਿਸਾਪਿ ਕਵੀ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤੇ ਦਿਵਙ੍ਗਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਚ੍ਛਿਮਕੇਹਿ ਚ ਪਸਤ੍ਥਤਰੇਹਿ ਕਵਿਵਰੇਹਿ ਅਭਿਤ੍ਥੁਤਗੁਣੋ ਭਦਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤਾਚਰਿਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਚ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਕ੍ਖਮਾਨੋ ਪਕਰਣਜ੍ਝੇਸਨੇ ਕਤਾਧੀਨੋ ਬੁਦ੍ਧਸੀਹਮਹਾਥੇਰੋ, ਸੋ –

‘‘ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸੀਹੇਨ;

ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ;

ਬੁਦ੍ਧਸੀਹਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਸ;

ਮਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਂ;

ਕਤੋਯਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ;

ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਸਮਾਸਤੋ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵਿ. ੩੧੭੭-੩੧੭੮) –

ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਉਤ੍ਤਰਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਙ੍ਘਪਾਲਮਹਾਥੇਰੋ, ਸੋਪਿ –

‘‘ਖਨ੍ਤਿਸੋਰਚ੍ਚਸੋਸਿਲ੍ਯ-ਬੁਦ੍ਧਿਸਦ੍ਧਾਦਯਾਦਯੋ;

ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਗੁਣਾ ਯਸ੍ਮਿਂ, ਰਤਨਾਨੀਵ ਸਾਗਰੇ.

‘‘ਵਿਨਯਾਚਾਰਯੁਤ੍ਤੇਨ, ਤੇਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚ ਸਾਦਰਂ;

ਯਾਚਿਤੋ ਸਙ੍ਘਪਾਲੇਨ, ਥੇਰੇਨ ਥਿਰਚੇਤਸਾ.

‘‘ਸੁਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾਮੇਨ, ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ;

ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਟਵਤ੍ਥਾਯ, ਵਿਨਯਸ੍ਸਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ;

ਅਕਾਸਿਂ ਪਰਮਂ ਏਤਂ, ਉਤ੍ਤਰਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤੋ’’ਤਿ. (ਉ. ਵਿ. ੯੬੫-੯੬੮) –

ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਮੇਤੇ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਮਹਾਥੇਰਾ ਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾਰੋ, ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਵਂਸਾਦੀਸੁ –

‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਯ ਗਮ੍ਭੀਰ-

ਘੋਸਤ੍ਤਾ ਤਂ ਵਿਯਾਕਰੁਂ;

‘ਬੁਦ੍ਧਘੋਸੋ’ਤਿ ਯੋ ਸੋ ਹਿ;

ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਯ ਮਹੀਤਲੇ’’ਤਿ. –

ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਭਿਤ੍ਥੁਤਗੁਣੋ ਤਿਪਿਟਕਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਕਾਰੋ ਭਦਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਘੋਸਾਚਰਿਯੋ ਚ ਅਨੁਸ੍ਸੁਤਿਵਸੇਨ ‘‘ਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਕਥਂ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਭਦਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤਾਚਰਿਯੋ ਲਙ੍ਕਾਦੀਪਤੋ ਸਜਾਤਿਭੂਮਿਂ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਭਦਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਘੋਸਾਚਰਿਯਂ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਕੇਹਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਰਾਯਨੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਬ੍ਯਤ੍ਤਗੁਣੋਪੇਤੇਹਿ ਮਹਾਥੇਰਵਰੇਹਿ ਕਤਾਰਾਧਨਂ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਜਨਸਾਧਾਰਣਾਯ ਮੂਲਭਾਸਾਯ ਤਿਪਿਟਕਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਂ ਲਿਖਿਤੁਂ ਲਙ੍ਕਾਦੀਪਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਾਕਚ੍ਛਾਯ ਸਮੁਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਲੋਕਾਤੀਤੇਨ ਅਸਦਿਸੇਨ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਗੁਣੇਨ ਰਤਨਨਿਧਿਦਸ੍ਸਨੇ ਪਰਮਦਲਿਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਬਲਵਪਰਿਤੋਸਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਮਸ੍ਸ ਕਾਤੁਕਾਮਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਪਰਿਯਨ੍ਤਲਿਖਿਤਮਟ੍ਠਕਥਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੇਸੇਥ, ਮਯਮਸ੍ਸਾ ਪਕਰਣਂ ਲਿਖਾਮਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਚ ‘‘ਸਾਧੁ ਤਥਾ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਿਤੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਂ, ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪਕਰਣਞ੍ਚ ਅਕਾਸੀਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸੁਯ੍ਯਤੇਤਿ.

‘‘ਸਮਾਸੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਪਰਿਮਾਣਮ੍ਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਪਰਿਮਾਣੇ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਮਾਣਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਮਾਣਂ ਗਨ੍ਥਪਰਿਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਮਾਣਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਕਥਾਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ? – ਪਾਰਾਜਿਕਕਥਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਕਥਾ ਅਨਿਯਤਕਥਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਕਥਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਕਥਾ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਕਥਾ ਸੇਖਿਯਕਥਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗਕਥਾ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ, ਤਤੋ ਅਨਿਯਤਕਥਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਵਿਭਙ੍ਗਕਥਾ ਛਬ੍ਬਿਧਾ, ਮਹਾਖਨ੍ਧਕਕਥਾਦਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਕ੍ਖਨ੍ਧਕਕਥਾਵਸਾਨਾ ਵੀਸਤਿਵਿਧਾ ਖਨ੍ਧਕਕਥਾ, ਕਮ੍ਮਕਥਾ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਿਕਥਾ, ਪਕਿਣ੍ਣਕਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਕਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ.

ਉਤ੍ਤਰਪ੍ਪਕਰਣੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ ਕਥਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਵਿਭਙ੍ਗੇ ਛਬ੍ਬਿਧਾ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਾ ਵਿਪਤ੍ਤਿਕਥਾ, ਅਧਿਕਰਣਪਚ੍ਚਯਕਥਾ, ਖਨ੍ਧਕਪਞ੍ਹਾਕਥਾ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸੀਸਕਥਾ, ਆਪਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਕਥਾ, ਏਕੁਤ੍ਤਰਨਯਕਥਾ, ਸੇਦਮੋਚਨਕਥਾ, ਵਿਭਙ੍ਗਦ੍ਵਯਨਿਦਾਨਾਦਿਕਥਾ, ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਲਕ੍ਖਣਕਥਾ, ਪਰਿਵਾਰਸਙ੍ਕਲਨਕਥਾਤਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਕਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ.

ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਹੇ ਪਨ ‘‘ਅਟ੍ਠਤਿਂਸ ਕਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਏਕੁਤ੍ਤਰਨਯੇ ਅਦਸ੍ਸਿਤੇਹਿਪਿ ਦ੍ਵਾਦਸਕਪਨ੍ਨਰਸਕਨਯੇਹਿ ਸਹ ਸੋਲ਼ਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਕਂ ਊਨਮਧਿਕਂ ਗਣਨੂਪਗਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਭਯਤ੍ਥ ਕਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਮਾਣਂ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਹੇ ‘‘ਪਞ੍ਚਸਤ੍ਤਤਿਵਿਧਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇ ਪਰਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ. ਗਨ੍ਥਪਰਿਮਾਣਂ ਪਨ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਅਸੀਤਿਗਨ੍ਥਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਗਨ੍ਥਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਞਾਸਗਨ੍ਥਾਧਿਕਾਨਿ ਨਵ ਗਨ੍ਥਸਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਾਵਸਾਨੇ –

‘‘ਗਾਥਾ ਚਤੁਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਸਤਞ੍ਚ ਊਨਵੀਸਤਿ;

ਪਰਿਮਾਣਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਵਿਨਯਸ੍ਸਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.

ਪਞ੍ਞਾਸਾਧਿਕਸਙ੍ਖਾਨਿ, ਨਵ ਗਾਥਾਸਤਾਨਿ ਹਿ;

ਗਣਨਾ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਸਾਯਂ, ਛਨ੍ਦਸਾਨੁਟ੍ਠੁਭੇਨ ਤੂ’’ਤਿ. (ਉ. ਵਿ. ੯੬੯-੯੭੦);

ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਉਤ੍ਤਰੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਕਰਣਾਨਿ ਤਿਂਸਾਧਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਗਾਥਾਸਹਸ੍ਸਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਨਾਮ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਖਨ੍ਧਕਾਗਤਵਿਨਿਚ੍ਛਯਸਙ੍ਗਾਹਕਪਕਰਣਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਰਿਵਾਰਤ੍ਥਸਙ੍ਗਾਹਕਪਕਰਣਂ ਉਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ. ਤੇਨੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ –

‘‘ਯੋ ਮਯਾ ਰਚਿਤੋ ਸਾਰੋ, ਵਿਨਯਸ੍ਸਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ;

ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਬ੍ਬਾਨੁਤ੍ਤਰਮੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. (ਉ. ਵਿ. ੨)