੩੪. ਪਕਿਣ੍ਣਕਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ
ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਂ ਕਥੇਤੁਂ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਕਾਰੇਨ ਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਪਕਿਣ੍ਣਾ, ਦਿਵਾਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਥਾ ਵਿਯ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਗਣਭੋਜਨਕਥਾਦਯੋ. ਪਕਿਣ੍ਣਕਾ ਸਕਤ੍ਥੇ ਕ-ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਮਾਤਿਕਾ –
ਗਣਭੋਜਨਕਥਾ ਚ, ਪਰਮ੍ਪਰਾ ਚ ਭੋਜਨਾ;
ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਂਸੁਕੂਲਂ, ਤਤੋ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਂ.
ਪਟਿਭਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪ-ਕਤਭੋਜਨਮੇਵ ਚ;
ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁਦ੍ਦਿਸਾਪੇਨ੍ਤਾ, ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰਿਕਾ ਤਥਾ.
ਦੀਘਾਸਨਂ ਗਿਲਾਨੁਪ-ਟ੍ਠਾਨਂ ਮਰਣਵਣ੍ਣਕਂ;
ਅਤ੍ਤਪਾਤਨਮਪ੍ਪਚ੍ਚ-ਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਤਥਾ.
ਦਵਾਯ ਸਿਲਾਵਿਜ੍ਝਨਂ, ਦਾਯਾਲ਼ਿਮ੍ਪਨਕਂ ਤਥਾ;
ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੁਲਾਭਤਂ, ਗੋਪਕਦਾਨਮੇਵ ਚ.
ਧਮ੍ਮਿਕਾਯਾਚਨਾ ਚੇਵ, ਉਚ੍ਚਾਰਾਦੀਨ ਛਡ੍ਡਨਂ;
ਨ੍ਹਾਨੇ ਰੁਕ੍ਖਘਂਸਨਾਨਿ, ਵਲਿਕਾਦੀਨ ਧਾਰਣਂ.
ਦੀਘਕੇਸਾ ਆਦਾਸਾਦਿ, ਨਚ੍ਚਾਦ੍ਯਙ੍ਗਚ੍ਛੇਦਾਦਿ ਚ;
ਪਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਪਂਸੁਕੂਲਂ, ਪਰਿਸ੍ਸਵਨ ਨਗ੍ਗਿਯਂ.
ਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਂ ਆਸਿਤ੍ਤਕਂ, ਮਲ਼ੋਰਿਕੇਕਭਾਜਨਂ;
ਚੇਲਪਤਿ ਪਾਦਘਂਸੀ, ਬੀਜਨੀ ਛਤ੍ਤਮੇਵ ਚ.
ਨਖਾਲੋਮਾ ਕਾਯਬਨ੍ਧਾ, ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਾ;
ਕਾਜ ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਞ੍ਚੇਵ, ਰੁਕ੍ਖਾਰੋਹਨਕਮ੍ਪਿ ਚ.
ਛਨ੍ਦਾਰੋਪਾ ਲੋਕਾਯਤਾ, ਖਿਪਿਤਂ ਲਸੁਣਂ ਤਥਾ;
ਨ ਅਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਾਦੀਨਿ, ਅਵਨ੍ਦਿਯਾ ਚ ਵਨ੍ਦਿਯਾ.
ਵਨ੍ਦਨਾਕਾਰਕਥਾ ਚ, ਆਸਨ੍ਦਾਦਿਕਥਾਪਿ ਚ;
ਉਚ੍ਚਾਸਨਮਹਾਸਨਂ, ਪਾਸਾਦਪਰਿਭੋਗਕਂ.
ਉਪਾਹਨਂ ਯਾਨਞ੍ਚੇਵ, ਚੀਵਰਂ ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਂ;
ਅਕਪ੍ਪਿਯਚੀਵਰਞ੍ਚ, ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਵਿਚਾਰਣਾ.
ਦਣ੍ਡਕਥਿਨਕਞ੍ਚੇਵ, ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਤਥਾ;
ਛਚੀਵਰਂ ਰਜਨਾਦਿ, ਅਤਿਰੇਕਞ੍ਚ ਚੀਵਰਂ.
ਅਟ੍ਠਵਰਂ ਨਿਸੀਦਨਂ, ਅਧਮ੍ਮਕਮ੍ਮਮੇਵ ਚ;
ਓਕਾਸੋ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯੋ ਚ, ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਕੋਪਿ ਚ.
ਚੀਵਰਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚੇਵ, ਸਤ੍ਥਵਤ੍ਥਿਕਮ੍ਮਂ ਤਥਾ;
ਨਹਾਪਿਤੋ ਦਸਭਾਗੋ, ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ ਪਦੇਸੋਪਿ ਚ.
ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਪਞ੍ਚਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਵਸਾ ਮੂਲਕਂ;
ਪਿਟ੍ਠਂ ਕਸਾਵ ਪਣ੍ਣਞ੍ਚ, ਫਲਞ੍ਚ ਜਤੁ ਲੋਣਕਂ.
ਚੁਣ੍ਣਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਬਾਧਂ, ਅਞ੍ਜਨਂ ਨਤ੍ਥੁਮੇਵ ਚ;
ਧੂਮਨੇਤ੍ਤਂ ਤੇਲਪਾਕਂ, ਸੇਦਂ ਲੋਹਿਤਮੋਚਨਂ.
ਪਾਦਬ੍ਭਞ੍ਜਂ ਗਣ੍ਡਾਬਾਧੋ, ਵਿਸਞ੍ਚ ਘਰਦਿਨ੍ਨਕੋ;
ਦੁਟ੍ਠਗਹਣਿਕੋ ਪਣ੍ਡੁ-ਰੋਗੋ ਛਵਿਦੋਸੋਪਿ ਚ.
ਅਭਿਸਨ੍ਨਦੋਸਕਾਯੋ, ਲੋਣਸੁਵੀਰਕੋ ਤਥਾ;
ਅਨ੍ਤੋਵੁਤ੍ਥਾਦਿਕਥਾ ਚ, ਉਗ੍ਗਹਿਤਪਟਿਗ੍ਗਹੋ.
ਤਤੋ ਨਿਹਤਕਥਾ ਚ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;
ਵਨਟ੍ਠਂ ਪੋਕ੍ਖਰਟ੍ਠਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਅਕਤਕਪ੍ਪਤਂ.
ਯਾਗੁਕਥਾ ਗੁਲ਼ਕਥਾ, ਮਹਾਪਦੇਸਮੇਵ ਚ;
ਆਨਿਸਂਸਕਥਾ ਚੇਤਿ, ਪਕਿਣ੍ਣਕਮ੍ਹਿ ਆਗਤਾ.
ਗਣਭੋਜਨਕਥਾ
੧. ਤਤ੍ਥ ਗਣਿਤਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਗਣੋ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਮੂਹੋ, ਇਧ ਪਨ ਚਤੁਵਗ੍ਗਾਦਿਗਣੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਭੋਜਨਂ, ਬ੍ਯਵਹਰਣਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਾ ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾ, ਗਣਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਗਣਭੋਜਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ. ਗਣਭੋਜਨੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਜਨਕਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਯਾਤਿ ਗਿਲਾਨਾਦਿਸਤ੍ਤਵਿਧਂ ਸਮਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਇਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਗਣਭੋਜਨਂ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨੇਵ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਣਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ…ਪੇ… ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਨਵਸੇਨੇਵਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ਗਣਭੋਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਵਤ੍ਥੁਅਨੁਰੂਪਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਪਦਭਾਜਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਆਸਙ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਗਣਭੋਜਨਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥਂ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਹੀ’ਤਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਏਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਹਿ, ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪਸਵਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਗਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਹਣੇ ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਸੁਂ ਗਹਣੇ ਪਣੀਤਭੋਜਨਸੂਪੋਦਨਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਭੋਜਨਂ ਗਣ੍ਹਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ, ਨਾਵਾਭਿਰੁਹਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ‘ਇਧੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੁਞ੍ਜਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤਾ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਭੁਞ੍ਜਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਤੀਸੁਪਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ‘‘ਓਦਨਂ ਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਵਾ ਭੋਜਨਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਓਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਵਾਵ ਤੇ ਏਵਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸੁਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਗਣਵਸੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤਾ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਂਸੂਤਿ ਅਯਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਤਰਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੨੧੭-੨੧੮) ਪਨ ‘‘ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਵੇਵਚਨੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਭੋਜਨਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’ਤਿਆਦਿਸਾਮਞ੍ਞਨਾਮੇਨਪਿ ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਾਦਿਵਤ੍ਥੂਸੁ ‘ਇਧੇਵ ਭੁਞ੍ਜਥਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਓਦਨਾਦਿਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕੁਰੁਨ੍ਦੀਵਚਨੇ ਵਿਚਾਰੇਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਖਣ੍ਡਾਦਿਵਸੇਨ ਸਂਵਿਦਹਤਿ. ਘਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਅਨੁਵਾਤਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਨ, ਦਣ੍ਡਕੇਨ ਵਾ ਘਟ੍ਟੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਟ੍ਟੇਤਿ. ਵਲੇਤੀਤਿ ਦਣ੍ਡਕੇ ਵਾ ਹਤ੍ਥੇ ਵਾ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ. ‘‘ਅਭਿਨਵਸ੍ਸੇਵ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਕਰਣਂ ਇਧ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ, ਪੁਰਾਣਚੀਵਰੇ ਸੂਚਿਕਮ੍ਮਂ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੨੧੭-੨੧੮) ਪਨ ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕਪਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਵਾਧਿਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਕਰਣਚੀਵਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਠਪੇਤੀਤਿ ਏਕਂ ਅਨ੍ਤਂ ਚੀਵਰੇ ਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਠਪੇਤਿ. ਪਚ੍ਚਾਗਤਂ ਸਿਬ੍ਬਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੁਤਿਯਅਨ੍ਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਆਹਤਂ ਸਿਬ੍ਬਤਿ. ਆਗਨ੍ਤੁਕਪਟ੍ਟਂ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਚੀਵਰੇਨ ਲਗ੍ਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਘਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਪਮਾਣੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਘਟ੍ਟੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਤਿਗੁਣਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵਟ੍ਟੇਤਿ. ਵਲੇਤੀਤਿ ਅਨੇਕਗੁਣਸੁਤ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਚਕ੍ਕਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਵਟ੍ਟੇਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਦਣ੍ਡਯਨ੍ਤਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਗੁਲ਼ਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੇਲ਼ੁਨਾਲ਼ਿਕਾਦੀਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਭਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਕੋਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਕਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨੦੯-੨੧੮) ਨ ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕਪਟ੍ਟਂ ਮੋਘਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਿਬ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਾਤੇ ਯਥਾ ਏਕਤਲਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਘਟ੍ਟੇਤਿ. ਵਲੇਤੀਤਿ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਟ੍ਟਂ ਸਿਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖਸਿਬ੍ਬਨਤ੍ਥਂ ਪਟ੍ਟਪਰਿਵਤ੍ਤਨਞ੍ਚ, ਨਵਚੀਵਰਕਾਰਕੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਇਤਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤਚਤੁਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ, ਤਂ ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤਚਤੁਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਆਗਤੇ ਨ ਯਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਚੇ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋਯੇਵ ਚ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਯਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਣਭੋਜਨਾਪਤ੍ਤਿਜਨਕਨਿਮਨ੍ਤਨਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਗਣੋ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਗਣੋ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੨੨੦) ਪਨ ‘‘ਸਮ੍ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤੇਹਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਗਣੋ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਸਙ੍ਘੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਯਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ…ਪੇ… ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ ‘‘ਇਤਰੇਸਂ ਪਨ ਗਣਪੂਰਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਗਿਲਾਨੋ ਵਾ ਚੀਵਰਕਾਰਕੋ ਵਾ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਚਨੇਨ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ.
ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਗਤੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨਾਧਿਵਾਸਨਕ੍ਖਣੇ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੇ ਦੁਕ੍ਕਟਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪਸਵਨੇ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਇਤਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਹਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭੁਤ੍ਵਾ ਗਤੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਗਤੇਸੁਪਿ ਭੋਜਨਕਿਚ੍ਚੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਾਨਿ ਚ ਤੇਹਿ ਏਕਤੋ ਨ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਯੇਹਿ ਭੋਜਨੇਹਿ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਕਤੋ ਨ ਗਹਿਤਾਨਿ ਏਕੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਮਹਾਥੇਰੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਯਥਾਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਨਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਥ. ਯਾਨੀਤਿ ਕੁਮ੍ਮਾਸਾਦੀਨਿ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਕੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕਤੋ ਨ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ…ਪੇ… ਮੋਚੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤੇਨ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕੇਨ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨੇ ਸਾਦਿਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਾਦਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਗਣਭੋਜਨਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦੂਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਭਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਭਯੇਨ ‘‘ਗਾਮਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਆਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦੀਯਮਾਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਿਵਤ੍ਤਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ‘‘ਨਿਵਤ੍ਤਥਾ’’ਤਿ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ‘‘ਭਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਕਥਾ
੨. ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਕਥਾਯਂ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਂ. ਕਿਂ ਤਂ? ਪਠਮਂ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਭਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭੋਜਨਕਿਰਿਯਾ. ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਂ ਗਣਭੋਜਨਂ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਨਿਮਨ੍ਤਨਤੋ ਚ ਨ ਪਸਵਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਜੋਤਕੋ. ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨੇਵ ਤਂ ਭਤ੍ਤਂ ਅਸਨ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਕਪ੍ਪਨਂ ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਮੇਵ ਠਪਿਤਂ. ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੮੬) ਪਨ ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਯਂ ਅਨੁਜਾਨਨਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਪਚ੍ਛਾ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਵਿਕਪ੍ਪਨਮੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਥੇਰੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਕਪ੍ਪਨਂ ਨਾਕਾਸਿ, ਭਗਵਤਾ ਚ ਵਿਸੁਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਕਪ੍ਪਨਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਕਪ੍ਪਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਭਤ੍ਤਪਚ੍ਚਾਸਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਵਿਕਪ੍ਪੇਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਵਿਕਪ੍ਪੇਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਪਠਮਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਕੁਲੇ ਲਦ੍ਧਭਿਕ੍ਖਤੋ ਏਕਸਿਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤਿ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਞ੍ਚਹਿ ਭੋਜਨੇਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਯੇਨ ਯੇਨ ਪਠਮਂ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭੋਜਨਤੋ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਪਰਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਮੂਲਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਉਪਰਿ, ਤਂ ਉਪਰਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਹਤ੍ਥਂ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਹੇਟ੍ਠਿਮਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਅਨ੍ਤੋਹਤ੍ਥਗਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਤ੍ਥਂ ਪਨ…ਪੇ… ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਖੀਰਸ੍ਸ ਰਸਸ੍ਸ ਚ ਭਤ੍ਤੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਖੀਰਂ ਵਾ ਰਸਂ ਵਾ ਪਿਵਤੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਮਹਾਉਪਾਸਕੋਤਿ ਗੇਹਸ੍ਸਾਮਿਕੋ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘ਆਪਤ੍ਤੀ’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਂ ‘ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵਿਭਾਵਿਤੋ’’ਤਿ ਮਹਾਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਬ੍ਬੇ ਨਿਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨਵਸੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ‘‘ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਭੋਜਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ, ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਏਤਂ ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਤਿਪਿ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਿਯਾਯ ਪਠਮਂ ਲਦ੍ਧਭਾਵੇ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਂ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੨੨੯) ਪਨ ‘‘ਖੀਰਂ ਵਾ ਰਸਂ ਵਾਤਿ ਪਞ੍ਚਭੋਜਨਾਮਿਸ੍ਸਂ ਭਤ੍ਤਤੋ ਉਪਰਿ ਠਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਭੋਜਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਿਵਤੋਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੇਨਾ’ਤਿਆਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨੨੯) ਪਨ ‘‘ਏਤ੍ਥ ‘ਮਹਾਉਪਾਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤਿ…ਪੇ… ਪਚ੍ਛਾ ਲਦ੍ਧਂ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤੀ’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਚਨਤੋ, ‘ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਮ੍ਹਾ’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ, ਖਨ੍ਧਕੇ ‘ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨਿਮਨ੍ਤਨੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭੋਜ੍ਜਯਾਗੁ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ, ਯੋ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਯਥਾਧਮ੍ਮੋ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਵੇਦੇਤੁ ਅਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ, ਪਠਮਗਹਿਤਨਿਮਨ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਠਮਨਿਮਨ੍ਤਨਭੋਜਨਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਰਸਨ੍ਤਕਂ ਭੋਜਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਸਙ੍ਘਗਣਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਵਾ ਅਗਹਟ੍ਠਸਨ੍ਤਕਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨਿਮਨ੍ਤਨਤੋ ਪਠਮਂ ਨਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਭਤ੍ਤਾਦਿਪਰਸਨ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾਕਥਾ
੩. ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਕਤਿਵਚਨੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਠਿਤੇਨ ਸੋਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਪਕਤਿਵਚਨਂ ਨਾਮ. ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ‘ਅਹਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਘਰਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਚਾਰਿਤ੍ਤਕਂ ਆਪਜ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਈਦਿਸੇਨ ਵਚਨੇਨ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਨਸਾਦਿਯਨਂ, ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ, ਭਤ੍ਤਿਯਘਰਤੋ ਅਞ੍ਞਘਰਪ੍ਪਵੇਸਨਂ, ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਾਨਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਸਮਯਸ੍ਸ ਵਾ ਆਪਦਾਨਂ ਵਾ ਅਭਾਵੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੨੯੮) ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੨੯੮) ਪਨ ‘‘ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯੋ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਸਚੇਪਿ ਪਕਤਿਵਚਨਸ੍ਸ ਸਵਨੂਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਠਿਤੋ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘ਅਪਿਚ…ਪੇ… ਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’ਤਿਆਦਿ. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਰਾਰਾਮਾਦੀਨਞ੍ਞੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਹਾਰਤੋ ਗਾਮਵੀਥਿਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਨ ਘਰੂਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ. ਯਂ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਘਰੂਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਠਮਪਾਦਂ ਉਮ੍ਮਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤੀ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਗਾਮੇ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਘਰੂਪਚਾਰਂ ਅਨੋਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੀਥਿਮਜ੍ਝੇਨੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਘਰਦ੍ਵਾਰਾਭਿਮੁਖੇ ਠਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ‘ਵੀਥਿਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਘਰੂਪਚਾਰਗਣਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ‘ਯਾਨਿ ਕੁਲਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਗਤੋ, ਤੇਸਂ ਗਣਨਾਯਾ’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਨਸਾਦਿਯਨਂ, ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਨਾ, ਭਤ੍ਤਿਯਘਰਤੋ ਅਞ੍ਞਘਰੂਪਸਙ੍ਕਮਨਂ, ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਾਨਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਸਮਯਾਪਦਾਨਂ ਅਭਾਵੋਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ. ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨੇਪਿ ‘‘ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਤਿਯਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੋ ਇਧ ਉਪਚਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਨਾ, ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਕਾਰਣਾਭਾਵੋ, ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤੀਣਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ.
ਪਂਸੁਕੂਲਕਥਾ
੪. ਪਂਸੁਕੂਲਕਥਾਯਂ ਅਭਿਨ੍ਨੇ ਸਰੀਰੇਤਿ ਅਬ੍ਭੁਣ੍ਹੇ ਅਲ੍ਲਸਰੀਰੇ. ‘‘ਅਬ੍ਭੁਣ੍ਹੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਰਿਯਾਯਭੇਦਮਨ੍ਤਰੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਅਲ੍ਲਸਰੀਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਸਭਾਗਸਰੀਰੇਤਿ ਇਤ੍ਥਿਸਰੀਰੇ. ਵਿਸਭਾਗਸਰੀਰਤ੍ਤਾ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੀਸੇ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਿਸਭਾਗਸਰੀਰੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਕਾਤੁਂ ਸਾਟਕਞ੍ਚ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਪਨ ਆਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਤੋਤਿ ਤਤੋ ਪੇਤਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਮਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਬ੍ਭੁਣ੍ਹੇਤਿ ਆਸਨ੍ਨਮਰਣਤਾਯ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸਮਙ੍ਗਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਨੇਵਾਹ ‘ਅਲ੍ਲਸਰੀਰੇ’ਤਿ. ਕੁਣਪਸਭਾਵਂ ਉਪਗਤਮ੍ਪਿ ਭਿਨ੍ਨਮੇਵ ਅਲ੍ਲਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਵਿਸਭਾਗਸਰੀਰੇਤਿ ਇਤ੍ਥਿਸਰੀਰੇ. ‘ਸੀਸੇ ਵਾ’ਤਿਆਦਿ ਅਧਕ੍ਖਕੇ ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲੇ ਪਦੇਸੇ ਚਿਤ੍ਤਵਿਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਨਾਮਸਨ੍ਤੇਨ ਕਤਂ ਸੁਕਤਮੇਵ. ਮਤਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਹਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਫੁਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਮਾਸਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਅਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਕੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤਾਦਿਇਤ੍ਥਿਰੂਪੇ ਭਵਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਭੂਤੇ ਮਤਿਤ੍ਥਿਸਰੀਰੇ ਨਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੩੫) ਵੁਤ੍ਤ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਪਂਸੁਕੂਲਕਥਾ ਪਂਸੁਕੂਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਹਿ ਚੀਵਰਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੪੦) ਏਵਂ ਆਗਤਾ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤਾ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਨ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿ ‘ਏਕਂਯੇਵ ਭਗਵਤਾ ਚੀਵਰਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਨ ਦ੍ਵੇ’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਨ ਪਂਸੁਕੂਲਮ੍ਪਿ ਸਾਦਿਯਿਤੁਂ, ਤਦੁਭਯੇਨਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਵਣ੍ਣੇਮੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਏਕਂਯੇਵ ਭਗਵਤਾ ਚੀਵਰਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਨ ਦ੍ਵੇਤਿ ਤੇ ‘ਕਿਰ ਇਤਰੀਤਰੇਨ ਚੀਵਰੇਨਾ’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘ਗਹਪਤਿਕੇਨ ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲੇਨ ਵਾ’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਇਤਰੀਤਰੇਨਪੀਤਿ ਅਪ੍ਪਗ੍ਘੇਨਪਿ ਮਹਗ੍ਘੇਨਪਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਧੁਤਙ੍ਗਂ ਅਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਯਪਂਸੁਕੂਲਮਤ੍ਤਸਾਦਿਯਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਪਂਸੁਕੂਲਧੁਤਙ੍ਗਧਰਸ੍ਸ ਪਨ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ‘‘ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਾਮਿ, ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਙ੍ਗਂ ਸਮਾਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿ ਸਮਾਦਾਨਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਗਮੇਸੁਂ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ, ਤੇ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਲਭਿਂਸੁ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਗਮੇਸੁਂ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਭਾਗਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਨ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਾਗਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਾਗਮੇਨ੍ਤਾਨਂ ਨਾਕਾਮਾ ਭਾਗਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਗਮੇਸੁਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਤੇ ਸੁਸਾਨਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਤੇ ਨ ਅਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁਯੇਵ. ਨਾਕਾਮਾ ਭਾਗਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ ਨ ਅਨਿਚ੍ਛਾਯ ਦਾਤੁਂ. ਯਦਿ ਪਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦਾਤਬ੍ਬੋ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਗਮੇਸੁਂ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ, ਤੇ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਲਭਿਂਸੁ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਗਮੇਸੁਂ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ, ਆਵੁਸਾ,ਏ ਭਾਗਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਨ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਗਮੇਨ੍ਤਾਨਂ ਅਕਾਮਾ ਭਾਗਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਠਮਂ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਚ੍ਛਾ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਠਮਂ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ, ਤੇ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਲਭਿਂਸੁ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਚ੍ਛਾ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਤੇ ਨ ਲਭਿਂਸੁ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਭਾਗਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਨ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਚ੍ਛਾ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਚ੍ਛਾ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਨਾਕਾਮਾ ਭਾਗਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਸਦਿਸਾ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਲਭਿਂਸੁ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਭਾਗਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਨ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨ ਲਭਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦਿਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਅਕਾਮਾ ਭਾਗਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਆਗਮੇਸੁਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰੇ ਅਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਗਮੇਨ੍ਤਾਨਂ ਅਕਾਮਾ ਭਾਗਂ ਦਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਚਾਰੇਤਿ ਸੁਸਾਨਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਪ੍ਪਦੇਸੇ. ਯਦਿ ਪਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਇਧਾਗਤਾ ਏਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਸਚੇ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਤਾ, ਯੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਸੋ ਏਵ ਸਾਮੀ. ਸਦਿਸਾ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਏਕਦਿਸਾਯ ਵਾ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਕਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਸਾਨਂ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੁ ਪਂਸੁਕੂਲਾਯ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਂਸੁਕੂਲਾਨਿ ਲਭਿਂਸੁ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਭਾਗਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਨ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨ ਲਭਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਅਕਾਮਾ ਭਾਗਂ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੇ ਕਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਲਦ੍ਧਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਬਹਿਮੇਵ ਕਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਤਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾਯੇਵ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਤਾ. ਏਤੇਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਛਡ੍ਡਿਤੇ ਏਵ ਅਕਾਮਾ ਭਾਗਦਾਨਂ ਵਿਹਿਤਂ, ਕੇਵਲਂ ਛਡ੍ਡਿਤੇ ਪਨ ਕਤਿਕਾਯ ਅਸਤਿ ਏਕਤੋ ਬਹੂਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠੇਸੁ ਯੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤੇਨ ਅਕਾਮਾ ਭਾਗੋ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮਾਨਾ ਦਿਸਾ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਭੇਦਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਦਿਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਦਿਸਾਯ ਵਾ ਓਕ੍ਕਮਿਂਸੂ’’ਤਿ.
ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਕਥਾ
੫. ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਕਥਾਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਥਾਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ. ਸੇਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੇਹਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਮੇਵ ਅਵਸਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਮਤ੍ਤਂਯੇਵ ਹਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਨਂ ਤਾਵ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨਾਗਮਨਸ੍ਸ ਵਾ ਅਜਾਨਨਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਥੇਰੇਹਿ ਨੇਵ ਤਾਵ…ਪੇ… ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰੇਸਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਯ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚੀਵਰਂ ਦਦਮਾਨਾ ਸਯਂ ਸਾਖਾਭਙ੍ਗੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯਪਿ ਭਞ੍ਜਿਤੁਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਿਣੇਨ ਵਾ ਪਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਈਦਿਸੇਸੁ ਭੂਤਗਾਮਪਾਤਬ੍ਯਤਾਪਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਭੂਤਗਾਮਪਾਤਬ੍ਯਤਾਯ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਤੇਸਂ ਧਾਰਣੇ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਧਜਾਨਂ ਧਾਰਣੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਨਤ੍ਥਿ.
ਯਾਨਿ ਚ ਨੇਸਂ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਥੇਰਾਨਂ ਸਯਮੇਵ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਲਦ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਲਦ੍ਧਿਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨੋ ਚੇ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਚੀਵਰਂ ਵਾ…ਪੇ… ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਪਵਿਟ੍ਠਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਰੁਚਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਮਿਨਾ ਚ ‘‘ਯਂ ਆਵਾਸਂ ਪਠਮਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਠਿਤਵਿਹਾਰਮ੍ਪਿ ਸਚੇ ਨਗ੍ਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਅਨੋਕਾਸਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਵਾ…ਪੇ… ਚੀਵਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਘਿਕਮ੍ਪਿ ਚੀਵਰਂ ਨਿਵਾਸੇਤੁਂ ਪਾਰੁਪਿਤੁਞ੍ਚ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਆਵਾਸਂ ਪਠਮਂ…ਪੇ… ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਾਰੁਪਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਨੋਕਾਸਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਹਾਰਚੀਵਰਨ੍ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਚੀਵਰਂ. ਚਿਮਿਲਿਕਾਹੀਤਿ ਪਟਪਿਲੋਤਿਕਾਹਿ. ਤਸ੍ਸ ਉਪਰੀਤਿ ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਸ੍ਸ ਉਪਰਿ. ਵਿਦੇਸਗਤੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਚੀਵਰਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦੇਸਗਤੇਨ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਠਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੇਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਠਪੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਸਙ੍ਘਿਕਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨੇਵ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਸੇਨਾਸਨੇ ਨਿਯਮਿਤਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਠਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਭੋਗੇਨੇਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਚੀਵਰਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨੇਨ.
ਪਰਿਭੋਗਜਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਸਰੀਰਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਜਿਣ੍ਣਂ. ਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨਾਤਿ ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ‘‘ਚੇਤਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਵਤ੍ਤਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਨੇਨ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ ਨਾਮ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਙ੍ਘਵਸੇਨ ਪਵਾਰਿਤਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੇ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਪਮਾਣਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਘਵਸੇਨ ਹਿ ਪਵਾਰਿਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਅਧਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਂ ਯਂ ਪਵਾਰੇਤੀਤਿ ਯਂ ਯਂ ਚੀਵਰਾਦਿਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਵਾਰੇਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਦੀਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ‘‘ਞਾਤਕਾਨਂ ਪਵਾਰਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਤਕਪਵਾਰਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਕਪ੍ਪਨੁਪਗਚੀਵਰਤਾ, ਸਮਯਾਭਾਵੋ, ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਾਯ ਚ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ.
ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੧੫) ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਧਮ੍ਮਨਿਮਨ੍ਤਨਾਤਿ ਸਮਣੇਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਚਾਰਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਨਾ, ਦਾਤੁਕਾਮਤਾਯ ਕਤਨਿਮਨ੍ਤਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਾਤਕਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤਤੋ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਿਣੇਨ ਵਾ ਪਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭੂਤਗਾਮਵਿਕੋਪਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵਭੂਤਗਾਮਪਾਤਬ੍ਯਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਠਮਂ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਲਿਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਲਦ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾਪਿ ਲਦ੍ਧਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਯਂ ਆਵਾਸਂ ਪਠਮਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ਵਿਹਾਰਚੀਵਰਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ ਪਵਿਸਨ੍ਤੇਨਪਿ ਤਿਣਾਦੀਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾਵ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਨਗ੍ਗੇਨ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਚਿਮਿਲਿਕਾਹੀਤਿ ਪਟਪਿਲੋਤਿਕਾਹਿ. ਪਰਿਭੋਗੇਨੇਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਚੀਵਰਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨੇਨ. ਪਰਿਭੋਗਜਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਯਮਾਨਂ ਓਭਗ੍ਗਵਿਭਗ੍ਗਤਾਯ ਅਸਾਰੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਜਿਣ੍ਣਂ.
ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ‘‘ਞਾਤਕਾਨਂ ਪਵਾਰਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਤੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਤਕਪਵਾਰਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਧ ਪਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨਟ੍ਠਚੀਵਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਞ੍ਞਾਤਕਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤੇ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਇਤਰਥਾ ‘‘ਞਾਤਕਾਨਂ ਪਵਾਰਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਸੇਸੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤੇਨੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੨੬) ਪਨ ਞਾਤਕਪਵਾਰਿਤਟ੍ਠਾਨੇ…ਪੇ… ਪਮਾਣਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਿਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਵਿਕਪ੍ਪਨੁਪਗਚੀਵਰਤਾ, ਸਮਯਾਭਾਵੋ, ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਾਯ ਚ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ.
‘‘ਤਞ੍ਚੇ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਾਨੀ ਵਾ ਬਹੂਹਿ ਚੀਵਰੇਹਿ ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯ, ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਂ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤਤੋ ਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਚੇ ਉਤ੍ਤਰਿ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ (ਪਾਰਾ. ੫੨੩) ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭੀਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗੋ, ਹਰਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਗਣ੍ਹਿਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਚ੍ਛਾਪੇਯ੍ਯ, ਇਚ੍ਛਂ ਰੁਚਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਂ ਪਵਾਰੇਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਯਥਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਾਵਤ੍ਤਕਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਾਵਤ੍ਤਕਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਯਥਾ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਦਟ੍ਠੁ ਖੇਮਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਵਮਿਧਪਿ ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਭਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਾਭਿਹਾਰੋ ਵਾਚਾਭਿਹਾਰੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋ ਅਭਿਹਾਰੋ. ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਹਿ ਵਤ੍ਥਾਦੀਨਿ ਅਭਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਤ੍ਤਕਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯ, ਵਾਚਾਯ ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੁਸ੍ਸਕੋਟ੍ਠਾਗਾਰਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ, ਯਤ੍ਤਕਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਨ੍ਤਿ ਸਅਨ੍ਤਰਂ ਉਤ੍ਤਰਂ ਪਰਮਂ ਅਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਂ, ਨਿਵਾਸਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਰੁਪਨਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਅਭਿਹਟਚੀਵਰਤੋ ਏਤ੍ਤਕਂ ਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਇਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਚੀਵਰੇਨ ਤੇਚੀਵਰਿਕੇਨੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਚੇ ਤੀਣਿ ਨਟ੍ਠਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਯਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਨਟ੍ਠਾਨਿ, ਤੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਏਕਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਸਭਾਗਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਰਿਯੇਸਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਨਟ੍ਠਾਨਿ, ਤੇਨ ਏਕਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਕਤਿਯਾਵ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰੇਨ ਚਰਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਏਵਂ ਏਕਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਤੀਸੁ ਏਕਂ ਨਟ੍ਠਂ, ਨ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਕਂ ਨਟ੍ਠਂ, ਏਕਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਸ ਏਕਂਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਨਟ੍ਠਂ, ਦ੍ਵੇ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਨਟ੍ਠੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਚਤੂਸੁ ਨਟ੍ਠੇਸੁ ਏਕਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੀਸੁ ਨਟ੍ਠੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਾ. ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਹਿ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਤਾਯ ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ.
ਸੇਸਕਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਚੀਵਰਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਪੁਨ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਰਣਾਤਿ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਾਦਿਗੁਣਵਸੇਨ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਞਾਤਕਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਞਾਤਕਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਵਾਰਿਤਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਨੇਨ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ‘‘ਞਾਤਕਪਵਾਰਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਕਤਿਯਾ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਰਣਾ ਪਮਾਣਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਿਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਇਦਮ੍ਪਿ ਛਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਰਿਯਂ, ਨੋਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਅਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਿਵੇਦਨਨ੍ਤਿ.
ਸਤ੍ਤਮੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਗ੍ਗਾਹਿਕਸਾਲਨ੍ਤਿ ਦੁਸ੍ਸਵਾਣਿਜਕਾਨਂ ਆਪਣਂ, ‘‘ਪਗ੍ਗਾਹਿਤਸਾਲ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਅਭੀਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਹਰਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਵਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾਯਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਇਚ੍ਛਾਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਦਟ੍ਠੁ ਖੇਮਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕਸਹਿਤਂ. ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ. ਅਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਚੀਵਰਸ੍ਸ. ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਚੀਵਰੇਨਾਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤੀਣਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਚੀਵਰੋ, ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਸਮਯੇ ਤੀਣਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਸੋ ‘‘ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਚੀਵਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਚੀਵਰੇਨ ਤੇਚੀਵਰਿਕੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਚੀਵਰਿਕੇਨਾਤਿ ਹਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਸਮਯੇ ਤਿਚੀਵਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਵਿਨਯੇ ਤੇਚੀਵਰਿਕਾਭਾਵਂ, ਧੁਤਙ੍ਗਤੇਚੀਵਰਿਕਭਾਵਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਂ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤਤੋ ਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਅਸਬ੍ਬਚੀਵਰੇਨ. ਯਸ੍ਸ ਤੀਸੁ ਚੀਵਰੇਸੁ ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਚੀਵਰਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਥਾਪੀਤਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਤੀਸੁ ਦ੍ਵੇ ਚੀਵਰਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਂ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਨ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਸਾਦਿਯਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਯਮੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਪਦਭਾਜਨੇਨ ਵਿਭਾਵਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਤੇਚੀਵਰਿਕੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਿਚੀਵਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਚੋਲ਼ਵਸੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਟ੍ਠੇ ਬਹੂਨਿਪਿ ਗਹੇਤੁਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਦਭਾਜਨਸ੍ਸ ਹਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਬ੍ਬਚੀਵਰੇਨ…ਪੇ… ਤਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਦਭਾਜਨੇ ਚ ਨ ਤਾਦਿਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਯਮ੍ਪਿ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਤਿਚੀਵਰਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਨਟ੍ਠਾਨੀ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਗ੍ਗਹਣਂ ਸਰੂਪਕਥਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਨ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਸੇਵ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਪੁਰਿਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਹਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਮਾਣਤੋ ਸਾਦਿਯਨਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਚੋਲ਼ਿਕਸ੍ਸ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਸਾਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮੇਤਿ, ਨ ਚ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ.
ਯਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਨਟ੍ਠਾਨਿ, ਤੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਤਿਚੀਵਰਤੋ ਅਧਿਕਮ੍ਪਿ ਚੀਵਰਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਠਿਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਦਾ ਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਅਲਬ੍ਭਨੀਯਭਾਵਤੋ ਤੇਨਪਿ ਸਾਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਕਤਿਯਾਵ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰੇਨ ਚਰਤੀਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਸੇਨ ਵਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸਮ੍ਮੁਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਅਲਾਭੇਨ ਵਾ ਚਰਤਿ. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਨਟ੍ਠਾਨੀ’’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਕਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚੀਵਰਾਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਨਟ੍ਠੇਸੁ ਏਕਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਨ ਸਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਤਾਯ ਅਵਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਏਕਂਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਨਟ੍ਠਸੇਸਚੀਵਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਸੇਸਕਂ ਤੁਮ੍ਹੇਵ ਹੋਤੂਤਿ ਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮ, ਸੇਸਕਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਮਨਸਮਯੇਪਿ ‘‘ਸੇਸਕਮ੍ਪਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂਯੇਵ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਲਦ੍ਧਕਪ੍ਪਿਯਮੇਵ. ਪਵਾਰਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਯੇਵ ਪਵਾਰਿਤਾਨਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਸਮੇਤੀਤਿ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਸਾਦਿਯਨੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਞਾਤਕਾਨਂ ਪਵਾਰਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਪਰਮਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਤਿ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪਮਾਣਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਲ੍ਲੇਖਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਿਦਂ…ਪੇ… ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਮਾਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਂਸਨ੍ਦਿਯਮਾਨਂ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਚਨਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁਪਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਦਿਯਨਪਟਿਬਦ੍ਧਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਓਕਾਸੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਇਧ ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਞਾਤਕਪਵਾਰਿਤੇਸੁ ਅਧਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨੇਵ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਤਾ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਦਿਕਾਰਣਤਾ, ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਾਯ ਚ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ.
ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੫੨੨-੫੨੪) ਪਨ ‘‘ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਗ੍ਗਾਹਿਕਸਾਲਨ੍ਤਿ ਦੁਸ੍ਸਾਪਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਾਣਿਜਕੇਹਿ ਦੁਸ੍ਸਾਨਿ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ‘ਪਗ੍ਗਾਹਿਕਸਾਲਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਚੀਵਰਸ੍ਸ. ਤੇਚੀਵਰਿਕੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਿਚੀਵਰਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਾਦੀਸੁ ਨਿਹਿਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ, ਤਾਵਕਾਲਿਕਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਾਵਕਾਲਿਕਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭੂਤਗਾਮਵਿਕੋਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਣਪਣ੍ਣੇਹਿ ਛਦਨਂ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਅਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਅਸਬ੍ਬਚੀਵਰੇਨ. ‘ਦ੍ਵੇ ਨਟ੍ਠਾਨੀ’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਦ੍ਵੇ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਸਮੇਤੀਤਿ ‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਞਾਤਕਾਨਂ ਪਵਾਰਿਤਾਨ’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੨੬) ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨ ਸਮੇਤਿ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਯੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਸਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪਕਸ੍ਸੇਵ ਵਾ, ਨ ਤਾਵ ਤੇਸਂ, ਤੇਹਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਕਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਇਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਦਿਯਨਪਟਿਬਦ੍ਧਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’ਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਚੀਵਰਤਾ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਦਿਕਾਰਣਤਾ, ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਾਯ ਚ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ.
ਇਦਂ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਾਧਿਕਾਰੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਗਹਿਤਂ, ਅਞ੍ਞਾਤਕਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਸਮਯੇਸੁ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਕਾਲੇ ਅਞ੍ਞਾਤਕਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਮਤ੍ਤਸੋ ਗਹਿਤਭਾਵੋ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਚੀਵਰਅਧਿਕਾਰੋਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ.
ਚੀਵਰਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ
ਇਤੋ ਪਰਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚੀਵਰਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਵਕ੍ਖਾਮ – ਤਤ੍ਥ ਯਮ੍ਪਿ ਤ੍ਯਾਹਨ੍ਤਿ ਯਮ੍ਪਿ ਤੇ ਅਹਂ. ਸੋ ਕਿਰ ‘‘ਮਮ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਉਪਾਹਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਾਨਿ ਵਹਨ੍ਤੋ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਦਾਸਿ. ਤੇਨੇਵਮਾਹ ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦੀਤਿ ਬਲਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ, ਸਕਸਞ੍ਞਾਯ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਲਮੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ.
ਸਯਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਚੀਵਰਂ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਬਹੂਨਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੋ ਏਕਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਅਬਦ੍ਧਾਨਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਠਿਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੋ, ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਆਹਰ, ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਹਰਾਪਯਤੋ ਚ ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ. ‘‘ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਵਦਤੋਪਿ ਏਕਵਚਨੇਨੇਵ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ.
ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਚੀਵਰਂ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਏਕਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਆਣਤ੍ਤੋ ਬਹੂਨਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਕਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਗਣ੍ਹ, ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਦਤੋ ਵਾਚਾਯ ਵਾਚਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ‘‘ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵਦਤੋ ਏਕਵਾਚਾਯ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ.
ਅਞ੍ਞਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪਨੁਪਗਪਚ੍ਛਿਮਂ ਚੀਵਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸੂਚਿਮ੍ਪਿ. ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਸੂਚੀਸੁਪਿ ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਿ. ਸਿਥਿਲਵੇਠਿਤਾਸੁ ਏਵਂ. ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਾਸੁ ਪਨ ਏਕਮੇਵ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੂਚਿਘਰੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਥਵਿਕਾਯ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਿਥਿਲਬਦ੍ਧਗਾਲ਼੍ਹਬਦ੍ਧੇਸੁ ਤਿਕਟੁਕਾਦੀਸੁ ਭੇਸਜ੍ਜੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਸੋ ਵਾ ਦੇਤੀਤਿ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂਯੇਵ ਇਦਂ ਸਾਰੁਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਦੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਨ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਮਯਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ‘ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਜ੍ਝਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਚੀਵਰਂ ਅਦਮ੍ਹਾ, ਸੋਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਸਿ, ਨ ਉਪਜ੍ਝਂ ਗਣ੍ਹਾਸਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਾਸੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ ਮਞ੍ਞੇ ਭਣਥ, ਇਦਂ ਵੋ ਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਦੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸੋ ਵਾ ਦੇਤਿ. ਦਿਸਾਪਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪਨ ਦਹਰਂ ‘‘ਨਿਵਤ੍ਤੇਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਭਣਤਿ, ਸੋ ਨ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰੁਨ੍ਧਥਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਚੇ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਾਧੁ. ਸਚੇ ‘‘ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ ਮਞ੍ਞੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ, ਗਣ੍ਹਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸੋਯੇਵ ਦੇਤਿ. ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ‘ਵਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਅਦਮ੍ਹਾ, ਸੋਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਚਰਸੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਇਤਰੋ ‘‘ਗਣ੍ਹਥ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਦੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸੋ ਵਾ ਦੇਤਿ. ‘‘ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਜ੍ਝਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇ ਦੇਮਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਦੇਮਿ. ਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੇਮਿ, ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਦੇਮਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੇਮਿ, ਅਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਦੇਮਿ. ਅਵਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੇਮਿ, ਵਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਦੇਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਦਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਦਦਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਆਹਰਾਪੇਤੁਂ ਪਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਭਣ੍ਡਗ੍ਘੇਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਅਯਂ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਤੋ ਉਦ੍ਧਟਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
ਯਮ੍ਪਿ ਤ੍ਯਾਹਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਂ ਕਾਰਣਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਹਂ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਚੀਵਰਂ ਅਦਾਸਿਂ, ਤਂ ਨ ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ ਕੁਪਿਤੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦੀਤਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਚੀਵਰਂ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਮ੍ਪਿ ਤੇ ਅਹਂ ਚੀਵਰਂ ਅਦਾਸਿਂ, ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕੁਪਿਤੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ.
ਆਣਤ੍ਤੋ ਬਹੂਨਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਕਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਚੀਵਰਂ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਏਕਚੀਵਰਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਏਕਮੇਵ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਵਾਚਾਯ ਵਾਚਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਸੁ ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਿ. ਏਕਵਾਚਾਯ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਇਦਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਸੁ ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਪਨ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਏਕਮੇਵ.
ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਸਿਥਿਲਂ ਗਾਲ਼੍ਹਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਬਹੁਤ੍ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.
ਆਵੁਸੋ ਮਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਗਣ੍ਹਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਤੇਨੇਵ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਜ੍ਝਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸਪਿ ਦਾਨਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਾਮਂ ਚੀਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਦਤ੍ਵਾਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਸਮਯੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋਯੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ. ਦੇਤੀਤਿ ਤੁਟ੍ਠੋ ਵਾ ਕੁਪਿਤੋ ਵਾ ਦੇਤਿ. ਰੁਦ੍ਧਥਾਤਿ ਨਿਵਾਰੇਥ. ਏਵਂ ਪਨ ਦਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨ ਤਾਵ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਹਰਾਪੇਤੁਂ ਪਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਵਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਭਤਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਆਹਰਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਦਤ੍ਵਾ ਅਨਪੇਕ੍ਖੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਿਨ੍ਨਂ. ਭਣ੍ਡਗ੍ਘੇਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਕਸਞ੍ਞਾਯ ਵਿਨਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਭਣ੍ਡਂ ਅਗ੍ਘਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਕਪ੍ਪਨੁਪਗਪਚ੍ਛਿਮਚੀਵਰਤਾ, ਸਾਮਂ ਦਿਨ੍ਨਤਾ, ਸਕਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ, ਕੋਧਵਸੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਾਪਨਂ ਵਾਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਅਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨੀਪਾਠੋ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੨.੬੩੫).
ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੬੩੧) ਪਨ ‘‘ਯਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਤੇ ਅਹਂ ਚੀਵਰਂ ਅਦਾਸਿਂ, ਤਂ ‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਦਾਸਿਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਕੁਪਿਤੋ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦੀਤਿ ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਂ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਆਣਤ੍ਤੋ ਅਵਸ੍ਸਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਣਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਯਦਿ ਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਤਦਾ ਏਵ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਕਵਾਚਾਯ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਯਦਿ ਆਣਤ੍ਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਣਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਯੋਗਕਰਣਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਚੀਵਰਂ ਪਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਸੋ ਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਣਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਏਕਮੇਵ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਞ੍ਞਤ੍ਥਪਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਨਯੋ ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਉਪਜ੍ਝਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਸਾਮਣੇਰਕਾਲੇ ਦਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੋਪਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਾਮਂ ਚੀਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਹਰਾਪੇਤੁਂ ਪਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮੇ ਅਕਤੇ ਭਤਿਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਕਪ੍ਪਨੁਪਗਪਚ੍ਛਿਮਚੀਵਰਤਾ, ਸਾਮਂ ਦਿਨ੍ਨਤਾ, ਸਕਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ, ਕੋਧਵਸੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਾਪਨਂ ਵਾਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਟਿਭਾਨਚਿਤ੍ਤਕਥਾ
੬. ਪਟਿਭਾਨਚਿਤ੍ਤਕਥਾਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੨.੨੯੯) ਪਨ ‘‘ਕਰੋਹੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਂ ‘ਕਿਂ ਨ ਕਰੋਸੀ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਜਾਤਕਪਕਰਣਨ੍ਤਿ ਜਾਤਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ‘ਪਰੇਹਿ ਕਾਰਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਰੂਪਮ੍ਪਿ ਸਯਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਪ੍ਪਕਤਭੋਜਨਕਥਾ
੭. ਵਿਪ੍ਪਕਤਭੋਜਨਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨੀ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨੀ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਸੁ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਠਮਂ ਕਤਂ ਪਕਤਂ, ਵਿ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਕਤਂ ਵਿਪ੍ਪਕਤਂ, ਵਿਪ੍ਪਕਤਂ ਭੋਜਨਂ ਯੇਨ ਸੋ ਵਿਪ੍ਪਕਤਭੋਜਨੋ, ਪਠਮਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਭੋਜਨਕਿਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਰਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਕਤਭੋਜਨੋਯੇਵ ਹਿ ਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਾਦੀਸੁਪਿ ਪੀਤੇਸੁ ਖਾਦਿਤੇਸੁਪਿ ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਭੋਜਨਕਿਚ੍ਚੋ ਹੋਤਿ. ਪਵਾਰਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਵਾਰਿਤੇਨ ਆਸਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਅਲਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਦਕੇ ਅਸਨ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਉਦ੍ਦਿਸਾਪਨਕਥਾ
੮. ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਉਦ੍ਦਿਸਾਪਨਕਥਾਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਦੇਨ੍ਤੇਨ, ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਨ, ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਾਚਾਪੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਚ੍ਚਤਰੇਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਾਸਨਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਨੀਚਤਰੇਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰਿਕਕਥਾ
੯. ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰਿਕਕਥਾਯਂ ਤੀਣਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਤਿਵਸ੍ਸਂ, ਤੀਣਿ ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਤਿਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਤਿਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰਂ, ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇ ਠਿਤੋਤਿ ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ, ਤੇਨ ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨ, ਅਨ੍ਤਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਥਵਾਚਕੋ, ਣ-ਪਚ੍ਚਯੋ ਠਿਤਤ੍ਥੇ. ਤੇਨਾਹ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੩੨੦) ‘‘ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੦) ਪਨ ਸਰੂਪਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮੇ ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਤਿਵਿਧਾ ਇਮੇ ਸਮਾਨਾਸਨਿਕਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਦੀਘਾਸਨਕਥਾ
੧੦. ਦੀਘਾਸਨਕਥਾਯਂ ਸਂਹਾਰਿਮਂ ਵਾਤਿ ਸਂਹਰਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਕਟਸਾਰਕਾਦਿ. ਅਸਂਹਾਰਿਮਂ ਵਾਤਿ ਸਂਹਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਪਾਸਾਣਾਦਿ ਆਸਨਂ. ਤੇਨਾਹ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੩.੩੨੦) ‘‘ਦੀਘਾਸਨਂ ਨਾਮ ਮਞ੍ਚਪੀਠਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਏਕਤੋ ਸੁਖਂ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਹੋਨਕਾਸਨਮ੍ਪਿ ਦੀਘਮੇਵਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ…ਪੇ… ਏਤ੍ਤਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਦੀਘਾਸਨਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਹੋਨਕੇ ਹਿ ਅਦੀਘਾਸਨੇ ਸਮਾਨਾਸਨਿਕੇਹੇਵ ਸਹ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਪਹੋਨਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਹਿਤੇ ਦੀਘਾਸਨੇ ਪਨ ਅਸਮਾਨਾਸਨਿਕੇਹਿਪਿ ਸਹ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਣ੍ਡਕਾਦੀਹਿਪਿ ਸਹ ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਵ.
ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਕਥਾ
੧੧. ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਕਥਾਯਂ ਪਲਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਨਿਮੁਗ੍ਗੋ, ਮਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਚ੍ਚਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਸਮਾਨਾਚਰਿਯਕੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਚੇਪਿ ਏਕਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਕੋ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ, ਏਤੇਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮਾਨਾਚਰਿਯਕਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਯੋਜੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਜ੍ਜੇਨ ‘‘ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਥਾ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੀਹਾਤੁਨ੍ਤਿ ਨੀਹਰਿਤੁਂ, ਛਡ੍ਡੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੩੬੫-੩੬੬) ਪਨ ‘‘ਭੂਮਿਯਂ ਪਰਿਭਣ੍ਡਂ ਅਕਾਸੀਤਿ ਗਿਲਾਨੇਨ ਨਿਪਨ੍ਨਭੂਮਿਯਂ ਕਿਲਿਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਹਰਿਤੂਪਲਿਤ੍ਤਂ ਕਾਰੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਯੋਜੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਪਰੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਮਰਣਵਣ੍ਣਕਥਾ
੧੨. ਮਰਣਵਣ੍ਣਕਥਾਯਂ ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦੇਨ ਸਗ੍ਗਪਾਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਏਵਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਿਨੋ ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਵੋਹਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵੋਹਾਰਵਸੇਨ, ਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਰੁਣਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ ਪਾਸੇ ਬਦ੍ਧਸੂਕਰਮੋਚਨਂ ਵਿਯ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਯਥਾਯੁਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ਯਥਾਯੁਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਤਿ ਯਥਾਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇਨ, ਯਾਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੮੦) ‘‘ਵੋਹਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਰੁਣਾਯ ਅਭਾਵਤੋ, ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ ਪਾਸੇ ਬਦ੍ਧਸੂਕਰਮੋਚਨਂ ਵਿਯ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘ਯਥਾਯੁਨਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੧੮੦) ਪਨ ‘‘ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦੇਨ ਸਗ੍ਗਪਾਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ. ‘‘ਏਵਂਅਧਿਪ੍ਪਾਯਿਨੋ ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਰਣਤ੍ਥਿਕਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਆਪਨ੍ਨਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਵੋਹਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵੋਹਾਰਵਸੇਨ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨੇਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਾਸੇ ਬਦ੍ਧਸੂਕਰਮੋਚਨੇ ਵਿਯ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਮਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਤ੍ਤਪਾਤਨਕਥਾ
੧੩. ਅਤ੍ਤਪਾਤਨਕਥਾਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨਾਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ. ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋਤਿ ਸਮਾਧਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ. ਅਤਿਵਿਯ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ‘‘ਹਤ੍ਥਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਮਾ ਹੋਤੂਤਿ ਆਹਾਰਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਪਟਿਲਾਭਂ. ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ. ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਭਾਗਾਨਂ ਲਜ੍ਜੀਭਿਕ੍ਖੂਨਂਯੇਵ ਅਰਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਂ ਤਾਦਿਸੇ ਕਾਰਣੇ ਸਤਿ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਾਯ ਅਨੇਸਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਂ ਨ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤਪਚ੍ਚਯੇ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਭਾਗਾਨਞ੍ਹਿ ਬ੍ਯਾਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਕਪ੍ਪਿਯਖੇਤ੍ਤਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਸਭਾਗਾਨਞ੍ਹਿ ਲਜ੍ਜੀਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਦਂ ‘ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਤੀਸੁਪਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਗਮਨ੍ਤਰਾਯਂ ਆਸਙ੍ਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਚ ਆਹਾਰੁਪਚ੍ਛੇਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਅਧਿਗਤੇਨ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਅਰਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚੋਦਨਾਯ ‘‘ਸਭਾਗਾਨਞ੍ਹਿ ਲਜ੍ਜੀਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਤਰੋਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ, ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵਾਤਿ.
ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਮ੍ਪਿ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੮੨-੧੮੩) ‘‘ਵਿਭਤ੍ਤਿਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨਾਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ. ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋਤਿ ਸਮਾਧਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ. ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਪਟਿਲਾਭਂ. ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ, ਇਦਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਾ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਆਪਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਲਜ੍ਜੀਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਵਸ੍ਸਂ ਅਧਿਗਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਅਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਆਹਾਰਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਧਿਗਮਨ੍ਤਰਾਯਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਮੇਵ ਆਹਾਰੁਪਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਗਮੇ ਸੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋਵ. ਕਿਂ ਪਨਾਧਿਗਮਂ ਆਰੋਚੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਹ ਸਭਾਗਾਨਞ੍ਹੀਤਿਆਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੧੮੧-੧੮੩) ‘‘ਹਤ੍ਥਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ‘ਤਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਮਾ ਹੋਤੂ’ਤਿ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਭਵਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਜ੍ਜਾਯਨ੍ਤੋ ਆਹਾਰਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਸਭਾਗਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਤਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਹਿ ਕਪ੍ਪਿਯਖੇਤ੍ਤਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਨਿਸਿਨ੍ਨਕਥਾ
੧੪. ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਥਾਯਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨੁਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਉਦ੍ਧਂ ਵਾ ਅਧੋ ਵਾ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤਾਨਂ ਓਕਾਸਦਾਨਤ੍ਥਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਪਾਲ਼ਿਯਾ ਉਦ੍ਧਂ ਵਾ ਅਧੋ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਵੇਕ੍ਖਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤੇਹਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਸਾਟਕਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਲਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਪਟਿਵੇਕ੍ਖਣਞ੍ਚੇਤਂ ਗਿਹੀਨਂ ਸਨ੍ਤਕੇਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਮ੍ਪਿ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੮੦) ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਸਾਟਕਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਆਹ ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਲਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’ਤਿ. ਪਟਿਵੇਕ੍ਖਣਞ੍ਚੇਤਂ ਗਿਹੀਨਂ ਸਨ੍ਤਕੇ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਮ੍ਪਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੧੮੦) ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਭਾਗੇ ਹਿ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਵਲਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ.
ਦਵਾਯਸਿਲਾਵਿਜ੍ਝਨਕਥਾ
੧੫. ਦਵਾਯਸਿਲਾਵਿਜ੍ਝਨਕਥਾਯਂ ਦਵਾਸਦ੍ਦੋ ਹਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਾਚਕੋ. ਪਟਿਪੁਬ੍ਬਵਿਧ-ਧਾਤੁ ਪਵਟ੍ਟਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪਾਸਾਣੋ ਨ ਪਵਟ੍ਟੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਸਿਲਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਾਸਾਣਵਾਚਕਤ੍ਤਾ ਸੋ ਏਵ ਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਯ ਨ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚੇਤਿਯਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਧੋਵਨਦਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਭਣ੍ਡਧੋਵਨਦਣ੍ਡਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੮੨-੧੮੩) ਪਨ ‘‘ਭਣ੍ਡਕਂ ਵਾ ਧੋਵਨ੍ਤਾਤਿ ਚੀਵਰਂ ਵਾ ਧੋਵਨ੍ਤਾ. ਧੋਵਨਦਣ੍ਡਕਨ੍ਤਿ ਚੀਵਰਧੋਵਨਦਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਦਾਯਾਲਿਮ੍ਪਨਕਥਾ
੧੬. ਦਾਯਾਲਿਮ੍ਪਨਕਥਾਯਂ ਅਲ੍ਲ…ਪੇ… ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਸੁਕ੍ਖਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਆਲਿਮ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ. ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਸੁਕ੍ਖਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਂ ‘‘ਅਸੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਾਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਕੀਲ਼ਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ, ਕੀਲ਼ਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ ਪਟਪਟਾਯਮਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੋ ਅਗ੍ਗਿ ਪਟਗ੍ਗਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਕਰਣਨ੍ਤਿ ਆਰਕ੍ਖਕਰਣਂ. ਸਯਂ ਵਾ ਉਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾਤੇਰਿਤਾਨਂ ਵੇਲ਼ੁਆਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ. ਨਿਰੁਪਾਦਾਨੋਤਿ ਇਨ੍ਧਨਰਹਿਤੋ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੯੦) ਪਨ ‘‘ਖਿਡ੍ਡਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਸੁਕ੍ਖਤਿਣਾਦੀਸੁ ਅਗ੍ਗਿਕਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਲ੍ਲੇਸੁ ਪਨ ਕੀਲ਼ਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੋ, ਪਟਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿ ਪਟਗ੍ਗਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਲ੍ਲਤਿਣਾਦੀਸੁਪਿ ਦਾਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਂ ਦੇਨ੍ਤੇਨ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਾਵਗ੍ਗਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਅਕਤ੍ਵਾ ਏਕਦੇਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸਣਿਕਂ ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਮਹਨ੍ਤੋਪਿ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਗ੍ਗਿ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਡਾਵਗ੍ਗਿਨੋ ਪਟਿਪਥਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਹ ਨਿਬ੍ਬਾਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਕਰਣਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਾ ਰੁਕ੍ਖਤਿਣਾਦਿਚ੍ਛੇਦਨਪਰਿਖਾਖਣਨਾਦਿਆਰਕ੍ਖਕਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘ਤਿਣਕੁਟਿਕਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਭੂਮਿਤਚ੍ਛਨ’ਨ੍ਤਿਆਦੀ’’ਤਿ, ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੧੯੦) ਪਨ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਖਣਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਸਮਨ੍ਤਾ ਭੂਮਿਤਚ੍ਛਨ’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੁਲਾਭਤਕਥਾ
੧੭. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੁਲਾਭਤਕਥਾਯਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਧਾ ਏਤੇਸੂਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ, ਮਚ੍ਛਰਿਨੋ, ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇਸੁ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਕੁਲਾਨਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੁਲਾਨਿ, ਮਜ੍ਝੇਲੋਪਤਤਿਯਾਤਪ੍ਪੁਰਿਸਸਮਾਸੋ, ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤਕੁਲਾਨਿ, ਤੇਸੁ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੁਲੇਸੁ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਾਰੀਨਂ ਤੇਸਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਰਣੇਨ, ਅਪ੍ਪਣੀਤਦਾਯੀਨਂ ਤੇਸਂ ਪਣੀਤਦਾਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਮੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਵ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਰੇਸਂ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਸਮਿਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਅਪਿਹਿਤਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਗਨ੍ਧਹਲਿਦ੍ਦਾਦਿਮਕ੍ਖਿਤੋਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥਪਿ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ ‘‘ਸਰੀਰੇ ਰੋਗਟ੍ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਗੋਪਕਦਾਨਕਥਾ
੧੮. ਗੋਪਕਦਾਨਕਥਾਯਂ ਪਰੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਗੋਪੇਤਿ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਗੋਪਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਗੋਪਕਦਾਨਂ, ਉਯ੍ਯਾਨਪਾਲਕਾਦੀਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਦਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਹੇਵ ਰੁਕ੍ਖੇਹਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ, ਲਿਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਦਾਰਕਾਤਿ ਤੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤਨਤ੍ਤਾਦਯੋ ਦਾਰਕਾ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਯੇ ਕੇਚਿ ਗੋਪਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਿ ਗਿਹੀਨਂ ਗੋਪਕਦਾਨੇ ਯਤ੍ਤਕਂ ਗੋਪਕਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਘਿਕੇ ਪਨ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਮ੍ਪਿ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੫੬) ‘‘ਪਣ੍ਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘ਏਤ੍ਤਕੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਰਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਏਤ੍ਤਕਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਦਾਰਕਾਤਿ ਤੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤਨਤ੍ਤਾਦਯੋ ਯੇ ਕੇਚਿ ਗੋਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਇਧ ‘ਦਾਰਕਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੧੫੬) ਪਨ ‘‘ਆਰਾਮਰਕ੍ਖਕਾਤਿ ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ, ਭਾਗਂ ਵਾ ਸਾਮਿਕਾ ਨ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨ ਦਣ੍ਡੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਧ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ‘ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਙ੍ਘਿਕੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਭਾਵਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਾਦਿਸੇ ਆਵਾਸੇ. ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤੀਤਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਮ੍ਬਫਲਾਦੀਨਿ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਨੇਨ੍ਤਿ. ਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਾਤਿ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਫਲਾਨਿ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰੇਸੁਯੇਵ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਾ. ਤੇਸੁਪਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਾਯ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤੁਂ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾ. ਨ ਤੇਸੁ…ਪੇ… ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਸਂ ਕਤਿਕਾਯ ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਨ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖੇਸੁ ਫਲਾਨਿ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾਨਂ ਦਿਵਸਾਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਕਤਾਯ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਕਤਿਕਾਯ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਨਿਸ੍ਸਰਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਦੀਪਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨ ਤਮੇਵ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ, ਰਟ੍ਠੇਵਾ.
ਸੇਨਾਸਨਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਞ੍ਚ. ਲਾਮਕਕੋਟਿਯਾਤਿ ਲਾਮਕਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਲਾਮਕਸੇਨਾਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਨਾਸਨੇਪਿ ਤਿਣਾਦੀਨਿ ਲਾਮਕਕੋਟਿਯਾਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਸੇਨਾਸਨਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਪਿ ਲਾਮਕਕੋਟਿਯਾਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਮੂਲਵਤ੍ਥੁਚ੍ਛੇਦਂ ਪਨ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਤੀਸੁਪਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਤਾਵ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਲਾਮਕਕੋਟਿਯਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੇਹਿਪਿ ਸੇਨਾਸਨਭੂਮਿਯੋ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਨੋ ਖਨ੍ਤਿ. ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਕੇਨ ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਂ ਕਾਤੁਂ, ਬੁਦ੍ਧਸਨ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਧਮ੍ਮਪੂਜਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ? ‘‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਾਸੇਟ੍ਠ, ਅਧਿਵਚਨਂ ਧਮ੍ਮਕਾਯੋ ਇਤਿਪੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਯੋ ਖੋ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੭) ਚ ਵਚਨਤੋ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਗਿਲਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੬੫) ਵਚਨਤੋ ਬੁਦ੍ਧਸਨ੍ਤਕੇਨ ਗਿਲਾਨਸ੍ਸਪਿ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਕਾਰਣਂ. ਨ ਹਿ ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਗਿਲਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੬੫) ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਚ ਏਕਸਦਿਸਤਾ, ਤਦੁਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮਫਲਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ‘‘ਯੋ ਮਂ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨੀਕਰਣੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਗਿਲਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ, ਮਮ ਓਵਾਦਕਾਰਕੇਨ ਗਿਲਾਨੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੬੫). ਭਗਵਤੋ ਚ ਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯੋ ਵੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ ਦੇਸਿਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੬) ਵਚਨਤੋ ‘‘ਅਹਞ੍ਚ ਖੋ ਪਨਿਦਾਨਿ ਏਕਕੋਵ ਓਵਦਾਮਿ ਅਨੁਸਾਸਾਮਿ, ਮਯਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਇਮਾਨਿ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਓਵਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਾਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੧੬) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੇਨ ਚ ‘‘ਯੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ, ਨ ਸੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਵਕੋ ਨਾਮ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਏਸ ਚੁਨ੍ਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਗਰੁਕਤ੍ਤਾ ਚ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਯੋ ਏਵ ਪਸਤ੍ਥਤਰੋਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ. ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ. ਤੇਸੁਪਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾਤਿ ਸੇਨਾਸਨੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ ਦਾਯਕੇਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਾ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤੁਂ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾ. ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿਪਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸ੍ਸਾਨਾਦੀਸੁ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਸਂ ਕਤਿਕਾਯ ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਫਲਾਫਲਾਨਿ ਅਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ‘ਏਤ੍ਤਕੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖੇਸੁ ਫਲਾਨਿ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਫਲਾਫਲੇਹਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਅਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਾਯੇਵ ਉਪਨੇਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਨੇਨ੍ਤਾਨਂ ਆਵਾਸਿਕਾਨਂ ਕਤਿਕਾਯ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘ਅਨਿਸ੍ਸਰਾ’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਦੀਪਿਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ, ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨ’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਪਰਿਭੋਗਵਸੇਨ ਤਮੇਵ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ, ਰਟ੍ਠੇ ਵਾ. ਸੇਨਾਸਨਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਞ੍ਚ. ‘ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਵਰਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਮੂਲਵਤ੍ਥੁਚ੍ਛੇਦਂ ਪਨ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੇਨਾਸਨਸਙ੍ਖਾਤਵਤ੍ਥੁਨੋ ਮੂਲਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਵਰਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਲਾਮਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੇਹਿਪਿ ਸੇਨਾਸਨਭੂਮਿਯੋ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਵਸ੍ਸਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ, ਇਤਰਥਾ ਕੇਚਿ ਸਹ ਵਤ੍ਥੁਨਾਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ.
ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੧੫੩) ‘‘ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਪਰਚਕ੍ਕਾਦਿਭਯਂ ਆਗਤਂ. ਮੂਲਵਤ੍ਥੁਚ੍ਛੇਦਨ੍ਤਿ ‘ਸਬ੍ਬਸੇਨਾਸਨਾਨਂ ਏਤੇ ਇਸ੍ਸਰਾ’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਇਤਰੇ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਸ੍ਸਰੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਞਾਤਹੇਤੁਂ ਲਭਤੀਤਿ ਕਿਰ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਪਿ ਚ ‘ਦਹਰੋ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਸਹ ਭੂਮਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਧਮ੍ਮਿਕਾਰਕ੍ਖਯਾਚਨਕਥਾ
੧੯. ਧਮ੍ਮਿਕਾਰਕ੍ਖਯਾਚਨਕਥਾਯਂ ‘‘ਗੀਵਾਯੇਵਾਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਸਂ ਅਨਤ੍ਥਕਾਮਤਾਯਾਤਿ ‘ਚੋਰੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਮ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕੇਚਿ ਦਣ੍ਡਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਯ. ਏਤੇਨ ਕੇਵਲਂ ਭਯੇਨ ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਵਾ ਸਹਸਾ ‘ਚੋਰੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦਣ੍ਡਿਤੇਪਿ ਨ ਦੋਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਞ੍ਹਿ ‘ਚੋਰੋ ਅਯ’ਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕਥਨੇ ਏਵ ਗੀਵਾ. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ, ਪਨ ਆਰਾਮਿਕਾਦੀਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ‘ਅਸੁਕੋ ਚੋਰੋ ਏਵਮਕਾਸੀ’ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਆਰਾਮਿਕਾਦੀਸੁ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਾਪੇਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਨ ਗੀਵਾ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਹਿ ਸਯਂ ਚੋਰਸ੍ਸ ਅਦਣ੍ਡਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘ਤ੍ਵਂ ਏਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਾ’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਸਚੇ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਾਪੇਤਿ, ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਕਰਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਾਮੀਚਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਚਨਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਨਮ੍ਪਿ ‘ਇਮਿਨਾ ਗਹਿਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਆਹਰਾਪੇਹਿ, ਮਾ ਚਸ੍ਸ ਦਣ੍ਡਂ ਕਰੋਹੀ’ਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਦਣ੍ਡੇ ਗਹਿਤੇਪਿ ਨ ਗੀਵਾ ਏਵ ਦਣ੍ਡਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘ਅਸੁਕਭਣ੍ਡਂ ਅਵਹਰਾ’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪੁਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨੇ (ਪਾਰਾ. ੧੨੧) ਵਿਯ. ਦਾਸਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇ ਵਿਯ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਅਡ੍ਡਕਰਣੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘ਕਪ੍ਪਿਯਅਡ੍ਡੋ ਨਾਮ, ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ. ਕੇਨਚਿ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਖੇਤ੍ਤਾਦਿਅਤ੍ਥਾਯ ਵੋਹਾਰਿਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਡ੍ਡੇ ਕਤੇਪਿ ਤਂ ਖੇਤ੍ਤਾਦਿਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵ ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕਤ੍ਤਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦਾਸਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥਾਯ ਰਕ੍ਖਂ ਯਾਚਿਤੁਂ ਵੋਹਾਰਿਕੇਨ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਪ੍ਪਿਯਕ੍ਕਮਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਆਰਾਮਿਕਾਦੀਹਿ ਚ ਅਡ੍ਡਂ ਕਾਰਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਵਿਹਾਰਵਤ੍ਥਾਦਿਕਪ੍ਪਿਯਅਡ੍ਡਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੬੭੯) ਆਗਤੋ.
ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੬੮੧) ‘‘ਗੀਵਾਤਿ ਕੇਵਲਂ ਗੀਵਾ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਚੇ ਆਵੁਧਭਣ੍ਡਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਧਾਰਾ ਨ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਆਕਾਰੇਨ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਉਚ੍ਚਾਰਾਦਿਛਡ੍ਡਨਕਥਾ
੨੦. ਉਚ੍ਚਾਰਾਦਿਛਡ੍ਡਨਕਥਾਯਂ ਅਟ੍ਠਮੇ ਉਚ੍ਚਾਰਾਦਿਛਡ੍ਡਨੇ ‘‘ਉਚ੍ਚਾਰਾਦਿਭਾਵੋ, ਅਨਪਲੋਕਨਂ, ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਪਾਕਾਰਤਾ, ਛਡ੍ਡਨਂ ਵਾ ਛਡ੍ਡਾਪਨਂ ਵਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ, ਨਵਮੇ ਹਰਿਤੂਪਰਿ ਛਡ੍ਡਨੇ ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਚ. ਇਧ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲਕਾ ਆਰਾਮਾਦਿਗੋਪਕਾ ਚ ਸਾਮਿਕਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੩.੮੩੦) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੮੩੦) ਪਨ ‘‘ਅਟ੍ਠਮੇ ਵਲ਼ਞ੍ਜਿਯਮਾਨਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਾਦਿਤਾ, ਅਨਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਰਾਦੀਨਂ ਛਡ੍ਡਨਾਦੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਨਵਮੇ ‘ਮਤ੍ਥਕਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨਾਲ਼ਿਕੇਰਮ੍ਪੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹਰਿਤੂਪਰਿ ਛਡ੍ਡਨਮੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਬੀਜੇਸੂ’ਤਿਆਦਿ. ਯਤ੍ਥ ਚ ਛਡ੍ਡੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਹਰਿਤੇ ਵਚ੍ਚਾਦਿਂ ਕਾਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੮੩੨) ਪਨ ‘‘ਸਾਮਿਕੇ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾਵ ਛਡ੍ਡੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ. ਇਧ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲਕਾ ਆਰਾਮਾਦਿਗੋਪਕਾ ਚ ਸਾਮਿਕਾ ਏਵ. ‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤੇ ਆਰਾਮੇ ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਚਵਰਂ ਨ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਤਿਕਾ ਚੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਛਡ੍ਡੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਙ੍ਘਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ. ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਾਰੁਪ੍ਪਵਸੇਨੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ਸੇਖਿਯਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੬੫੧) ‘‘ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਸਾ ਉਚ੍ਚਾਰੋ ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਵੋ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਕਤੋ ਨਾਮ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਨ ਹਰਿਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਮ੍ਪਿ ਜੀਵਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਪਥਵਿਯਂ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾਖਾ ਵਾ ਭੂਮਿਲਗ੍ਗਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਹਰਿਤਸਙ੍ਖਾਤਮੇਵ, ਖਨ੍ਧੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਹਰਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਪ੍ਪਹਰਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਹਸਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਗਿਲਾਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਪ੍ਪਹਰਿਤੇ ਕਤੋਤਿ ਅਪ੍ਪਹਰਿਤਂ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਤਿਣਣ੍ਡੁਪਕਂ ਵਾ ਪਲਾਲਣ੍ਡੁਪਕਂ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤੋਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਹਰਿਤਂ ਓਤ੍ਥਰਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ‘ਖੇਲ਼ੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’ਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਉਦਕੇਤਿ ਏਤਂ ਪਰਿਭੋਗਉਦਕਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਸਮਉਦ੍ਦਾਦਿਉਦਕੇਸੁ ਪਨ ਅਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਉਦਕੋਘੋ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਦਕਟ੍ਠਾਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਤਾਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਅਨੁਦਕਟ੍ਠਾਨਂ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਂ ਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਞ੍ਚ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੬੫੨) ‘‘ਖੇਲ਼ੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਦਕਗਣ੍ਡੁਸਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਛੁਕਚਵਰਾਦਿਞ੍ਚ ਮੁਖੇਨੇਵ ਹਰਿਤੁਂ ਉਦਕੇਸੁ ਛਡ੍ਡੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ – ‘‘ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਸਮੁਦ੍ਦਾਦਿਉਦਕੇਸੁ ਪਨ ਅਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਾਦੀਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦ੍ਦਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ ਚੇਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਸਮੁਦ੍ਦਾਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਟੀਕਾਚਰਿਯਾ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਸਮੁਦ੍ਦਾਦਿਉਦਕੇਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਪਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਪਰਿਭੋਗੇਸੂ’’ਤਿ ਹੇਤੁਮਨ੍ਤਵਿਸੇਸਨਪਦਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਂ. ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਅਪਰਿਭੋਗਾਨਿ ਚਨ੍ਦਨਿਕਾਦਿਉਦਕਾਨਿ ਏਵ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨ ਪਰਿਭੋਗਾਨਿ ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਾਦਿਉਦਕਾਨੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਸਮੁਦ੍ਦਾਦਿਉਦਕਾਨਿ ਅਪਰਿਭੋਗਤ੍ਤਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਾਦਿਉਦਕਾਨਿ ਪਨ ਪਰਿਭੋਗਤ੍ਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਾਨੀਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ‘‘ਅਪਰਿਭੋਗੇਸੂ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਹੇਤੁਮਨ੍ਤਪਦਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਆਗਮਤੋ ਚ. ਕਥਂ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ? ‘‘ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਸਮੁਦ੍ਦਾਦਿਉਦਕਾਨਿ ਪਰਿਭੋਗਾਨਿਪਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਪਰਿਭੋਗਾਨਿਪੀ’’ਤਿ ਅਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਯਭਾਵਤੋ. ਬ੍ਯਭਿਚਾਰੇ ਹਿ ਸਮ੍ਭਵੇ ਏਵ ਸਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਸਾਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ. ਕਥਂ ਆਗਮਤੋ? ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਆਚਰਿਯਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ (ਵਿ. ਵਿ. ੧੯੫੪) ‘‘ਤੇਸਂ ਅਪਰਿਭੋਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਪਰਿਭੋਗਾਨਿਯੇਵ ਉਦਕਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨ ਪਰਿਭੋਗਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟੀਕਾਯਂ ‘‘ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਸਮੁਦ੍ਦਾਦਿਉਦਕੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਰਿਭੋਗਜਲਂ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਅਪਰਿਭੋਗਤ੍ਤਮੇਵ ਕਾਰਣਮਾਹਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਤਲ਼ਾਕਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾਦਿਉਦਕੇਸੁ ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਾਦਿਕਰਣਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ‘‘ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਉਦਕੋਘੋ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਦਕਟ੍ਠਾਨਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਏਤਾਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਅਨੁਦਕਟ੍ਠਾਨਂ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤੇਸੁ ਨਦੀਜਾਤਸ੍ਸਰਾਦੀਸੁ ਨਾਵਾਦੀਹਿ ਗਤਕਾਲੇ ਤਾਦਿਸੇ ਕਾਰਣੇ ਸਤਿ ‘‘ਤੀਰਂ ਉਪਨੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਨੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਟ੍ਠਾਨੇ ਉਦਕੇਪਿ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨੁਲੋਮਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਨਹਾਨੇਰੁਕ੍ਖਾਦਿਘਂਸਨਕਥਾ
੨੧. ਨਹਾਨੇ ਰੁਕ੍ਖਾਦਿਘਂਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਪਦਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠਪਦਫਲਕਾਕਾਰੇਨ, ਜੂਤਫਲਕਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਲ੍ਲਕਮੂਲਕਸਣ੍ਠਾਨੇਨਾਤਿ ਖੇਲ਼ਮਲ੍ਲਕਮੂਲਸਣ੍ਠਾਨੇਨ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੨.੨੪੩) ਪਨ ‘‘ਅਟ੍ਠਪਦਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਜੂਤਫਲਕੇ ਅਟ੍ਠਗਬ੍ਭਰਾਜਿਆਕਾਰੇਨ. ਮਲ੍ਲਕਮੂਲਸਣ੍ਠਾਨੇਨਾਤਿ ਖੇਲ਼ਮਲ੍ਲਕਮੂਲਸਣ੍ਠਾਨੇਨ. ਇਦਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਾਧਾਰਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਣ੍ਟਕੇ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤਵਟ੍ਟਕਪਾਲਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪੁਥੁਪਾਣਿਕਨ੍ਤਿ ਮੁਟ੍ਠਿਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵਿਕਸਿਤਹਤ੍ਥਤਲੇਹਿ ਪਿਟ੍ਠਿਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਹਤ੍ਥਪਰਿਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੨੪੪) ਪਨ ‘‘ਪੁਥੁਪਾਣਿਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪੁਥੁਪਾਣਿਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਅਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਨਹਾਨੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਹਾਨਤਿਤ੍ਥੇ ਨਹਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਨਹਾਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਹਾਨਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਸਾਦਾਵਹਨਤੋ, ਗਿਹਿਪੁਰਿਸਾਨਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਯਾਤਿ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਾ…ਪੇ… ਨ ਓਤਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇਸੁ ਅਨੁਦਕਸਾਟਕੇਨ ਨਹਾਯਿਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਨ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖਾਣੁਗੁਮ੍ਬਲਤਾਦੀਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਾਣੁ…ਪੇ… ਉਕ੍ਕਾਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਉਦ੍ਧਂਮੁਖੇਨ ਚੀਵਰਾਪਨਯਨਂ ਹਰਾਯਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਕੁਜ੍ਜ…ਪੇ… ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਕਾਯਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠਪਨਵਤ੍ਤਮਾਹ ‘‘ਕਾਯਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ. ਤਤੋ ਉਦਕਸਾਟਿਕਾਯ ਸਤਿ ਤਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਓਤਰਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਾਯ ਅਸਤਿਯਾ ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਚੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਠਿਤਕੇਨੇਵ ਨ ਓਤਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਹਿਰਿਕਾਕਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਇਧ ਹਿਰਿਮਨ੍ਤਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਉਦਕਨ੍ਤੇ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਸਨਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾਤਿ. ਉਣ੍ਣਟ੍ਠਾਨੇ, ਸਮਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਪਸਾਰਿਤੇ ਸਤਿ ਵਾ ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚੇ ਨਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਓਤਰਨ੍ਤੇਨ ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਓਤਰਨ੍ਤੇਨ ਸਣਿਕ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਵੇਗੇਨ ਨ ਓਤਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾਨੁਰੂਪਮਾਹ ‘‘ਸਣਿਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤਿਗਮ੍ਭੀਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਉਦਕੋਘਤਰਙ੍ਗਵਾਤਾਦੀਹਿ ਪਹਰਨ੍ਤੋ ਚਲਿਤਕਾਯੋ ਸਿਯਾ, ਅਤਿਉਤ੍ਤਾਨੇ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਾਯੋ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਭਿਪ੍ਪਮਾਣਮਤ੍ਤਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਾਦੀਹਿ ਵੀਚਿਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ, ਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਦ੍ਧਟਚਪਲਭਾਵੋ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੀਚਿਂ ਅਨੁਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ਆਗਤਦਿਸਾਭਿਮੁਖੇਨ ਨਿਮੁਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਮੁਖੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਪ੍ਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਤਤੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯਮਾਹ ‘‘ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਚੀਵਰਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾਵ ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਤਾਵ ਕਾਯਤੋ ਉਦਕਂ ਓਤਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਥੋਕਂ ਕਾਲਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਚੀਵਰਂ ਉਭੋਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਅਨ੍ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਖਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਰੁਚਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਵਲਿਕਾਦਿਕਥਾ
੨੨. ਵਲਿਕਾਦਿਕਥਾਯਂ ‘‘ਮੁਤ੍ਤੋਲਮ੍ਬਕਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕੁਣ੍ਡਲਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਲਮ੍ਬਕਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਞ੍ਞੋਪਚਿਤਾਕਾਰੇਨ ਓਲਮ੍ਬਕਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੩.੨੪੫). ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੨.੨੪੫) ਪਨ ‘‘ਮੁਤ੍ਤੋਲਮ੍ਬਕਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕੁਣ੍ਡਲਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਲਮ੍ਬਕਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਯਞ੍ਞੋਪਚਿਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਆਕਾਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਲਯਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦਵਲਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੨੪੫) ਪਨ ‘‘ਕਣ੍ਣਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਮੁਤ੍ਤੋਲਮ੍ਬਕਾਦੀਨਂ ਕੁਣ੍ਡਲਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘ਕਾਯੂਰ’ਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਾਠੋ. ‘ਕੇਯੂਰਾਦੀਨੀ’ਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨੁਦ੍ਧਟ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਦੀਘਕੇਸਕਥਾ
੨੩. ਦੀਘਕੇਸਕਥਾਯਂ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੨.੨੪੬) ਪਨ ‘‘ਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲੇਤਿ ਉਪਯੋਗਬਹੁਵਚਨਂ, ਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੁਮਾਸਸ੍ਸ ਵਾ ਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਗਣਨਾਯ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੋਚ੍ਛੇਨਾਤਿ ਉਸੀਰਹੀਰਾਦੀਨਿ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਮਕਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਕੋਚ੍ਛੇਨ. ਚਿਕ੍ਕਲੇਨਾਤਿ ਸਿਲੇਸਯੁਤ੍ਤਤੇਲੇਨ. ਉਣ੍ਹਾਭਿਤਤ੍ਤਰਜਸਿਰਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਉਣ੍ਹਾਭਿਤਤ੍ਤਾਨਂ ਰਜੋਕਿਣ੍ਣਸਿਰਾਨਂ. ਅਦ੍ਦਹਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਅਲ੍ਲਹਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਉਪਰਿ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੭੫) ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਸ੍ਸੁਂ ਕਪ੍ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਮਸ੍ਸੁਂ ਵਡ੍ਢਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਗੋਲੋਮਿਕਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਰਸ੍ਸਕਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਮੁਖਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਅਡ੍ਢਦੁਕਂ ਕਾਰਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਦਾਠਿਕਂ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਲੋਮਂ ਸਂਹਰਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ ‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਗਿਹੀ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਸ੍ਸੁ ਕਪ੍ਪਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਮਸ੍ਸੁ ਵਡ੍ਢਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਗੋਲੋਮਿਕਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਚਤੁਰਸ੍ਸਕਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਪਰਿਮੁਖਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਅਡ੍ਢਦੁਕਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਦਾਠਿਕਾ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਲੋਮਂ ਸਂਹਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਸਂਹਰਾਪੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਗਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੨੭੫) ‘‘ਮਸ੍ਸੁਂ ਕਪ੍ਪਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿਯਾ ਮਸ੍ਸੁਂ ਛੇਦਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਮਸ੍ਸੁਂ ਵਡ੍ਢਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਮਸ੍ਸੁਂ ਦੀਘਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਗੋਲੋਮਿਕਨ੍ਤਿ ਹਨੁਕਮ੍ਹਿ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਂ ਏਲ਼ਕਮਸ੍ਸੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਚਤੁਰਸ੍ਸਕਨ੍ਤਿ ਚਤੁਕੋਣਂ. ਪਰਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਉਦਰੇ ਲੋਮਸਂਹਰਣਂ. ਅਡ੍ਢਦੁਕਨ੍ਤਿ ਉਦਰੇ ਲੋਮਰਾਜਿਟ੍ਠਪਨਂ. ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾਤਿ ਮਸ੍ਸੁਕਪ੍ਪਾਪਨਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪੁਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੭੫) ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਕ੍ਖਰਿਕਾਯਪਿ ਮਧੁਸਿਤ੍ਥਕੇਨਪਿ ਨਾਸਿਕਾਲੋਮਂ ਗਾਹਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਣ੍ਡਾਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਲਿਤਂ ਗਾਹਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ ‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਗਿਹੀ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਲਿਤਂ ਗਾਹਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਗਾਹਾਪੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਗਤਂ. ‘‘ਸਕ੍ਖਰਾਦੀਹਿ ਨਾਸਿਕਾਲੋਮਗ੍ਗਾਹਾਪਨੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ ਪਨ ਸਣ੍ਡਾਸੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਲਿਤਂ ਗਾਹਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭਮੁਕਾਯ ਵਾ ਨਲਾਟੇ ਵਾ ਦਾਠਿਕਾਯ ਵਾ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬੀਭਚ੍ਛਂ ਠਿਤਂ, ਤਾਦਿਸਂ ਲੋਮਂ ਪਲਿਤਂ ਵਾ ਅਪਲਿਤਂ ਵਾ ਗਾਹਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਆਦਾਸਾਦਿਕਥਾ
੨੪. ਆਦਾਸਾਦਿਕਥਾਯਂ ਆਦਾਸੋ ਨਾਮ ਮਣ੍ਡਨਪਕਤਿਕਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖਚ੍ਛਾਯਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਂਸਲੋਹਾਦੀਹਿ ਕਤੋ ਭਣ੍ਡਵਿਸੇਸੋ. ਉਦਕਪਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਉਦਕਟ੍ਠਪਨਕੋ ਪਾਤਿਸਰਾਵਾਦਿਕੋ ਭਾਜਨਵਿਸੇਸੋ. ਕਂਸਪਤ੍ਤਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਾਸਭਾਵੇਨ ਅਕਤਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਆਲੋਕਕਰਾਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸੁਵਣ੍ਣਰਜਤਜਾਤਿਫਲਿਕਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਕਞ੍ਜਿਯਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਦ੍ਰਵਜਾਤਿਕਾਨਿ ਤੇਲਮਧੁਖੀਰਾਦੀਨਿ. ਆਬਾਧਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਣਪਚ੍ਚਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਞ੍ਛਵਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਵਣੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਯੁਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਕੋ ਸੋ? ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਤਂ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਂ, ਤਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਕੇਨਾਕਾਰੇਨ ਓਲੋਕੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯਮਾਹ ‘‘ਜਿਣ੍ਣੋ ਨੁ ਖੋਮ੍ਹਿ ਨੋਤਿ ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਮਮ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਜਿਣ੍ਣੋ ਨੁ ਖੋ ਵਾ, ਨੋ ਜਿਣ੍ਣੋ ਨੁ ਖੋ ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸੀਸੇਨ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਸੋਭਤਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਸਿਨੇਹਵਸੇਨ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ.