੨੯. ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ

੨੨੬. ਏਵਂ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਜਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕਥਿਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤੁਮਾਹ ‘‘ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਕਤਮਂ ਕਥਿਨਂ? ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਅਨੂਨਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਸਙ੍ਘੋ, ਚੀਵਰਮਾਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚੀਵਰਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯੇਸੁ ਨਾਮਰੂਪੇਸੁ ਸਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਤੇਸਂ ਨਾਮਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੂਹਸਮਵਾਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਕਥਿਨਂ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ‘‘ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਮਵਾਯੋ ਨਾਮਂ ਨਾਮਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਭਿਲਾਪੋ, ਯਦਿਦਂ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਪਰਿ. ੪੧੨) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚ, ‘‘ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇਸੁ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਤਿ ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਮੋਧਾਨਂ ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵੋ. ਨਾਮਂ ਨਾਮਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ‘ਕਥਿਨ’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਬਹੂਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਾਮਮਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਰਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੧੨) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚ, ‘‘ਯੇਸੁ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਪੁਰਿਮਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਨੂਨੋ ਸਙ੍ਘੋ, ਚੀਵਰਮਾਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੇਨ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਯੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਸਤੀਤਿ ਸਨ੍ਤੇਸੁ. ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵੋਤਿ ਸਂਸਗ੍ਗਤਾ ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਰਿਵਾਰ ੨.੪੧੨) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ? ਥਿਰਟ੍ਠੇਨ. ਕਸ੍ਮਾ ਥਿਰਨ੍ਤਿ? ਅਨਾਮਨ੍ਤਚਾਰਅਸਮਾਦਾਨਚਾਰਗਣਭੋਜਨਯਾਵਦਤ੍ਥਚੀਵਰਯੋਚਤਤ੍ਥਚੀਵਰੁਪ੍ਪਾਦਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੩੦੬) ‘‘ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ, ਤਥਾ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੩੦੬) ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਞ੍ਚ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬). ਅਥ ਵਾ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ? ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਟ੍ਠੇਨ. ਕਥਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ? ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਟ੍ਠੇਨ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕਥਿਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਟੀਕਾਚਰਿਯਾ ਧਾਤੁਪਚ੍ਚਯੇ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਪਾਟਿਪਦਿਕਵਸੇਨੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹੀਸੁਦ੍ਧਨਾਮਭੂਤੋ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਪਾਟਿਪਦਿਕਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਤੀਸੁਪਿ ਵਿਨਯਟੀਕਾਸੁ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੩੦੬; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੩੦੬; ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਣ੍ਣਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਪਨ ਥਿਰਤਾ ਚਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਦਮੇਵ. ਅਥ ਵਾ ਕਥਿਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਥਧਾਤੁਯਾ ਇਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਕਥਂ? ਕਥ ਸਙ੍ਗਹਣੇਤਿਮਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਧਾਤੁਸਞ੍ਞਾਦਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ‘‘ਇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਯੋਗਵਿਭਾਗੇਨ ਵਾ ‘‘ਸੁਪਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਇਨਪਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਕ੍ਖਰਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਸਦ੍ਦਤੋ ਸ੍ਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ਰੂਪਂ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀਟੀਕਾਪਾਠਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਠ ਕਿਚ੍ਛਜੀਵਨੇਤਿ ਧਾਤੁਤੋ ਇਨਪਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਕਠ ਕਿਚ੍ਛਜੀਵਨੇ, ਮੁਦ੍ਧਜਦੁਤਿਯਨ੍ਤੋ ਧਾਤੁ, ਇਨੋ’’ਤਿ ਅਭਿਧਾਨਪ੍ਪਦੀਪਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

ਬਹੂ ਪਨ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਇਮਂ ਪਾਠਂਯੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਥਿਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਮੁਦ੍ਧਜਦੁਤਿਯਨ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਦਨ੍ਤਜੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਲਿਖਨ੍ਤਿ ਚ, ਨ ਪਨੇਵਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਭਿਧਾਨਪ੍ਪਦੀਪਿਕਾਟੀਕਾਯਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਪਰਿਯਾਯਂ ਗੁਣਸਦ੍ਦਭੂਤਂ ਕਠਿਨਸਦ੍ਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਾਸਨਵੋਹਾਰਤੋ ਨਾਮਸਦ੍ਦਭੂਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਕਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ੇ’’ਤਿ. ਅਨੇਕੇਸੁ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਦਿਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਜਿਨਸਾਸਨਵੋਹਾਰਤੋ ਨਾਮਸਦ੍ਦਭੂਤੋ ਕਥਿਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਨ੍ਤਜੋਯੇਵ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਅਭਿਧਾਨਪ੍ਪਦੀਪਿਕਾਟੀਕਾਯਮ੍ਪਿ ਵਣ੍ਣਵਿਪਰਿਯਾਯੇ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਕਤ੍ਥ ਸਿਲਾਘਾਯਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਤੋ ਇਨਪਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਸਂਯੋਗਤ੍ਥਕਾਰਂ ਨਿਸਂਯੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਿਲਾਘਾਦਿਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਸਿਲਾਘ ਕਤ੍ਥਨੇ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਸਦ੍ਦਨੀਤਿਯਞ੍ਚ ‘‘ਕਤ੍ਥਨਂ ਪਸਂਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਵਚਨਂ ‘‘ਇਦਞ੍ਹਿ ਕਥਿਨਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਸਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਸਮੇਤਿ. ਆਚਰਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਕਠਧਾਤੁ ਇਨਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਠ ਸਮਤ੍ਥਨੇ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਟੀਕਾਸੁ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੩੦੬; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੩੦੬; ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾ’’ਤਿ ਹੇਤੁਮੇਵ ਅਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਤਂ ਪਨ ਥਿਰਭਾਵਸ੍ਸ ਹੇਤੁਯੇਵ.

ਕਥਂ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਅਯਂ ਕਥਿਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਚਤੂਸੁ ਪਦੇਸੁ ਨਾਮਪਦਂ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਾਮੇਸੁ ਸੁਦ੍ਧਨਾਮਂ, ਚਤੂਸੁ ਸੁਦ੍ਧਨਾਮੇਸੁ ਰੁਲ਼੍ਹੀਸੁਦ੍ਧਨਾਮਂ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਾਟਿਪਦਿਕਸਦ੍ਦੇਸੁ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਪਾਟਿਪਦਿਕਸਦ੍ਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ –

‘‘ਰੁਲ਼੍ਹੀਖ੍ਯਾਤਂ ਨਿਪਾਤਞ੍ਚੁ-ਪਸਗ੍ਗਾਲਪਨਂ ਤਥਾ;

ਸਬ੍ਬਨਾਮਿਕਮੇਤੇਸੁ, ਨ ਕਤੋ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਛਸੂ’’ਤਿ.

ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਟੀਕਾਸੁ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੩੦੬; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੩੦੬; ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਵਚਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਕਥਤਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਕਥਿਨਂ, ਅਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਪਾਠਵਸੇਨ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਠਤਿ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਜੀਵਤੀਤਿ ਕਥਿਨੋ, ਰੁਕ੍ਖੋ, ਤਸ੍ਸ ਏਸੋਤਿ ਕਥਿਨੋ, ਥਿਰਭਾਵੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਥਿਨਂ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਾਤਂ ਠ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਥ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਨਯੋ ‘‘ਕਠ ਕਿਚ੍ਛਜੀਵਨੇ’’ਤਿ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਚ ‘‘ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਟੀਕਾਵਚਨੇਨ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩.੩੦੬; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੨.੩੦੬; ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ ਸਮੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਥੀਯਤੇ ਸਿਲਾਘਤੇ ਪਸਂਸੀਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹੀਤਿ ਕਥਿਨਂ, ਅਯਂ ਨਯੋ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਸਿਲਾਘਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਚ ‘‘ਇਦਞ੍ਹਿ ਕਥਿਨਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਸਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਚ ਸਮੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਙ੍ਖੇਪਰੁਚਿਤ੍ਤਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਂ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ‘‘ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕੇ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਹਿ ਦਾਯਕਾ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਚਤੁਵਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਪਵਾਰਣਂ ਅਬ੍ਭਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚਮ੍ਪੇਯ੍ਯਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੮੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਪ੍ਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤਾਤਿ ਇਦਂ ਵਸ੍ਸਚ੍ਛੇਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਭਾਵਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਅਪਵਾਰਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾਨਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤਾ ਵਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਵਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾਪਿ ਨਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਨਾਸੀਮਾਯ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾਦਯੋ, ਅਨੁਪਗਤਾਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਆਨਿਸਂਸਨ੍ਤਿ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਚੀਵਰਂ. ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਤਚੀਵਰਂਯੇਵ ਹਿ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਵਾ ਸਾਟਕਾ ਵਾ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਾਯੇਵ ਨਾਮ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇ ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੬) ਇਤਰੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾਨਂ.

ਸੋ ਚੇ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਗਣਪੂਰਕੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ, ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਲਭਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਵਸ੍ਸੂਪਗਮਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਤ੍ਤਾ ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਪਨ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ ਗਣਪੂਰਕੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕੁਸਲਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਕੋਵਿਦੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਮਰਹਤੀ’’ਤਿ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ (ਵਿ. ਵਿ. ੨੭੦੪) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਸਯਂ ਚੇ ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋ, ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਨੋ ਚੇ, ਅਞ੍ਞੇ ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਕੁਸਲੇ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਨੇਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਕਾਰਿਤਵਚਨੇਨ ਤੇਹਿ ਬਾਹਿਰਤੋ ਆਗਤਤ੍ਥੇਰੇਹਿ ਸਯਂ ਕਥਿਨਂ ਨ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਬ੍ਬਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਟ੍ਠਭਿਕ੍ਖੂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਰਾਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਞ੍ਞੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਨੇਵਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਨ ਇਤਰੇਸਂਯੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦਾਨਞ੍ਚ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਭੂਤਂ ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਦਾਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਵਤ੍ਥੁਦਾਨਂ ਲਭਨ੍ਤਿ.

ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਦੇਮਾਤਿ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਦੇਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੦੭) ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਮੇਤਿ. ਅਥ ਚ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਪਰਿਚਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਸਮ੍ਪਦਾਨਂ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਏਤ੍ਥੇਕੇ ਆਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਕਾਲੇ ਦਿਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਨ ਕਾਲੇ ਦਿਨ੍ਨਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਯਞ੍ਚ ਕਾਲੇਪਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਇਦਂ ਅਕਾਲਚੀਵਰਨ੍ਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਇਦਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦਮ੍ਮੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਏਤਂ ਅਕਾਲਚੀਵਰਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਅਕਾਲਚਿਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਪਿ ਨਾਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾਪਿ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘਿਕਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਤੀਤਿ ‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ, ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਦੇਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕੇ ਸਤਿ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ ਵਾਤਿ? ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਭੂਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਭਾਜੇਤੁਕਾਮੋ ਭਾਜੇਯ੍ਯ, ਅਭਾਜੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਭਾਜੇਤੂ’’ਤਿ ਨ ਕੇਨਚਿ ਵਚਨੀਯੋ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਨ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਆਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਕੇਨਚਿ ਭਾਜਨੀਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਟੀਕਾਸੁ ਆਗਮਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥੇਕੇ ਆਚਰਿਯਾ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਏਕਂ ਮੂਲਂ ਸਙ੍ਘੋਤਿ (ਪਰਿ. ੪੦੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨੇਪਿ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ ‘ਸੀਮਾਯ ਦਮ੍ਮਿ, ਸੇਨਾਸਨਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਤਂ ਦਾਨਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਚ ‘ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਏਕਂ ਮੂਲਂ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ (ਪਰਿ. ੪੦੮) ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਮੂਲੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਰੁਕ੍ਖੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮੂਲਂ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਕਥਿਨਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਕਥਿਨਂ ਹੋਤਿ? ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਚਤੁਵਗ੍ਗਭੂਤੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਾਰਹਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਥਿਨਚੀਵਰੇ ਦਿਨ੍ਨੇਯੇਵ ਤੇਨ ਚੀਵਰੇਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਦਿਨ੍ਨੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਵਗ੍ਗਸਙ੍ਘੇ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਸਹਸ੍ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਕਥਿਨਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਵਿਹਾਰੇ ਏਕੋ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤਯੋ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਥਿਨਚੀਵਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਞ੍ਞਤੋ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਵਗ੍ਗਸਙ੍ਘੋ ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੂਰਣੇ ਸਤਿ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਨਾਸਤਿ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਯੇਵ ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਤਂ ਕਾਰਣਭੂਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਏਕਂ ਮੂਲਂ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਿਕਂਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਠੇ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਏਕਂ ਮੂਲਂ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੧੯) ਏਤ੍ਥ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਚਤੁਵਗ੍ਗਾਦਿਕੇ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਤਂ ਕਾਰਣਭੂਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਸ੍ਸ ਏਕਂ ਮੂਲਂ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਯਦਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਾ ‘ਸੀਮਾਯ ਦਮ੍ਮਿ, ਸੇਨਾਸਨਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿਆਦੀਸੁ ਤਂ ਦਾਨਂ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ‘ਕਥਿਨ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨੇਪਿ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਘਿਕਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਸੀਮਾਯ ਦਮ੍ਮਿ, ਸੇਨਾਸਨਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੀਮਾ ਚ ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚ ਦਾਨਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਮਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਸੇਨਾਸਨਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਯਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਨ ਦਾਨਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਵ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਮਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਕਥਂ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਪਰਿਣਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਮੇਯ੍ਯ, ਨਵਸੁ ਅਧਮ੍ਮਿਕਦਾਨੇਸੁ ਏਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋਪਿ ਨਵਸੁ ਅਧਮ੍ਮਿਕਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਏਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗੋਪਿ ਨਵਸੁ ਅਧਮ੍ਮਿਕਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਏਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਨਵ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾਨਿ ਦਾਨਾਨੀਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਣਤਂ ਅਞ੍ਞਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਪਰਿਣਤਂ ਅਞ੍ਞਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਰਿਣਤਂ ਅਞ੍ਞਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ‘‘ਨਵ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਰਿਭੋਗਾ’’ਤਿ ਆਗਤਂ ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ (ਪਰਿ. ੩੨੯) ‘‘ਨਵ ਪਟਿਗ੍ਗਹਪਰਿਭੋਗਾਤਿ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਦਾਨਾਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਾ ਚ ਪਰਿਭੋਗਾ ਚਾ’’ਤਿ ਆਗਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ (ਪਰਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੯) ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ.

ਅਥਾਪਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ਦਾਯਕੋ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਾ ਗਨ੍ਥਧੁਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਸ੍ਸ ਵਾ ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਵਾ ਪਹਿਣਤਿ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਾਯ ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ, ਸਚੇਪਿ ਞਾਤਿਉਪਟ੍ਠਾਕੇਹਿ ਪੇਸਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਇਮੇ ਤਯੋ ਜਨਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਆਰੁਲ਼੍ਹਾਯੇਵ ਮਾਤਿਕਂ, ਸਙ੍ਘਤੋ ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਵਮੇਹਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਹਿ ਏਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਗਨ੍ਥਧੁਤਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਪਨ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਤੋ ਆਵਾਸਿਕਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਤੋ ਗਣ੍ਹਾਮਿ, ਉਦਾਹੁ ਯੇ ਜਾਨਾਮਿ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਮਾਤਿਕਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਦਾਯਕਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੫), ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਲਾਭੋ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪਨਿਧਾਯ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਲਾਭੋ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਲਾਭੋ ਸਙ੍ਘਂ ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ.

ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਚਨੇ ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ – ਤਸ੍ਮਿਂ ਤੁ ਨਿਮਨ੍ਤਨੇ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਂਯੇਵ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਸਙ੍ਘਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੁ ‘‘ਸਙ੍ਘ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਘਤੋ ਗਣ੍ਹਾਮਿ, ਉਦਾਹੁ ਯੇ ਜਾਨਾਮਿ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਲਭਤਿ. ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਸਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਗਹਣਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਗਨ੍ਥਧੁਤਙ੍ਗਵਸੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਤੋਯੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਭਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸਕਸ੍ਸਪਿ ਦੇਵਸਿਕਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਭਤ੍ਤਵਿਚਾਰਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਗਹਣਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਸਹ ਸਙ੍ਘੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮੇ ਤਯੋ ਜਨਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਆਗਚ੍ਛਾਹੀ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਨਿਮਨ੍ਤਨੇ ਸਤਿਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਸਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਨ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਲਾਭੋ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ ਪਕਰਣੇਸੁਪਿ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਲਾਭੋ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਚੀਵਰਲਾਭਖੇਤ੍ਤਭੂਤਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਮਾਤਿਕਾਸੁ ਚ ‘‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵਿਸੁਂ, ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵਿਸੁਂ ਆਗਤਂ. ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਤੀਤਿ ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ, ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਭਨ੍ਤੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਦੇਤੀਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਚੀਵਰਂ ਦਾਤੁਕਾਮਾ ਉਪਾਸਕਾ ਵਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਵਾ ਸਯਂ ਅਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਸਾਦਯੋ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤਾਪਿ ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਦਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਦਨ੍ਤਾਪਿ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਨ ਫੁਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੀਵਰਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਕਂ ਧਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਏਵਞ੍ਚ ਹਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਿਵਾਸਥ ਪਾਰੁਪਥ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗਕਰਣਮੇਵ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਨਂ. ਕੇਚਿ ਅਤੁਟ੍ਠਕਥਮ੍ਪਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਮੇਵ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੇਨ ਆਯਤ੍ਤਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ‘ਇਦਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਞ੍ਚ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਵਦਤਿ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ਆਗਮਨਤੋ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੇ ਪਨ ਆਚਰਿਯਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਅਨਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ‘‘ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਗਹੇਤੁਂ ਆਗਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਆਗਮਨਤੋ ਬਹਿਸੀਮਟ੍ਠਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸਪਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਬਦ੍ਧਚਾਰਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਮ੍ਮੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਂ ਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ਆਗਮਨਤੋ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਂ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਾਰਕਾਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਏਵਂ ਦਾਯਕਾਨਂ ਵਚਨਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਦਾਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਦਾਯਕਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੫) ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਇਦਾਨਿ ਦਾਯਕਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸਤੇਸੁ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਏਕੋਯੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਦਾਯਕੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਚੀਵਰਞ੍ਚ ਸਙ੍ਘਿਕਭਵਨਤ੍ਥਾਯ ਅਕਰਿਯਮਾਨਂ ਨ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਚ ਅਰਹਂ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਵਿਰੋਧਤੋ. ਕਥਂ ਵਿਰੋਧੋਤਿ ਚੇ? ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਚ ‘‘ਇਦਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥਿਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਿਕਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤ੍ਥਾਨੁਰੂਪਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਰੋਧੋ. ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਦੇਯ੍ਯ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਧਾਤੁਯਾ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਸਮ੍ਪਦਾਨਂ, ਇਧ ਪਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰੇ ਅਨਿਸ੍ਸਰਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਘੋ ਕਤ੍ਤਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਤੋ ਸਮ੍ਪਦਾਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਦਾਯਕੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਿਕਭੂਤਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਇਦਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਚੀਵਰਂ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਲਦ੍ਧਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਚੀਵਰਦਾਯਕਞ੍ਚ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਲਦ੍ਧਦਾਯਕੋ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਿਕਚੀਵਰਮੇਵ ਞਤ੍ਤਿਲਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਚੀਵਰਂ. ਞਤ੍ਤਿਲਦ੍ਧਕਾਲਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਤ੍ਥਾਰਕਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਚੀਵਰਭਾਵਤੋਤਿ.

ਅਥਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਾਠਞ੍ਚ ‘ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਾਠਞ੍ਚ ‘ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਾਠਞ੍ਚ ਉਪਨਿਧਾਯ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਯਮਾਚਰਿਯਾਨਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਦਿਨ੍ਨਂ ਇਦਂ ਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਾ-ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਘੇਨਾਤਿ ਕਤ੍ਤਾ, ਇਦਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਥਿਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਿਕਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤੀਤਿ. ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਜਨਾਤਿ ਸਙ੍ਘੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਙ੍ਘਿਕਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸੀਮਟ੍ਠਕਭਿਕ੍ਖੂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੇਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ – ਪੁਬ੍ਬੇਦਾਯਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਜਨਕਥਾ ਅਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰਾ ਹੋਤਿ. ਅਪ੍ਪਕਤੋ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਚ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦਾਯਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋ ਏਕੋਤਿ ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਮੋਦਨਾਨਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਨਿਸਂਸਲਾਭਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਏਤੇਹਿ ਪਾਠੇਹਿ ‘‘ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਭਾਵੋ ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ‘‘ਇਦਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਤਿ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਪਾਠਞ੍ਚ (ਮਹਾਵ. ੩੦੭) ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਅਜ੍ਜ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਨਿਚਯਸਨ੍ਨਿਧੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਾਠਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ. ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕਭੂਤਂ ਚੀਵਰਮੇਵ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮ੍ਮਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਕਤ੍ਤਾ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਮ੍ਪਦਾਨਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਭਾਵੋ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਾਲ਼ਿਪਾਠਮੇਵ ਉਪਨਿਧਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਕਾਤੁਂ ਕਥਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਸੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦਾਯਕਾਨਂ ਏਵਂ ਵਦਤਿ ‘‘ਉਪਾਸਕ ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਹਿ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਾਰਹਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਦਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਯਥਾਵਿਨਯਂ ਅਤ੍ਥਤੇਯੇਵ ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਾਮਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਤੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਪਿਤੇਪਿ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਾਰਹਂ. ਯਦਿ ਪਨ ਦਾਯਕੋ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਤਾਯ ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਾਨਾਮਿ, ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਮੇਵ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਵਸੇਨੇਵ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਮਣੇਨੇਵ ਸਮਣਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰਂ ਕਥਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਾਰਹਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਨੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ‘‘ਕਥਿਨਂ ਕੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ ਵਟ੍ਟਤਿ? ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਨ ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਰਮ੍ਪਰਭੂਤੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਞਤ੍ਤਿਲਦ੍ਧਚੀਵਰਤੋ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਾਨੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਅਨਉਸਾਰੇਨੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਬਹੂਨਂ ਕਿਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਵਸੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਪਿ ਕੇਚਿ ਥੇਰਾ ਅਰੁਚ੍ਚਨ੍ਤਾਪਿ ਪਵੇਣਿਭੇਦਭਯੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਪਰੇ ਰੁਚਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਞ੍ਚ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਪਕਰਣਮੇਵਾਨੁਗਤਭਿਕ੍ਖੂ ਪਨ ਯਥਾਪਕਰਣਾਗਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਿਕਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਞ੍ਚ ਅਮਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਕਾਲਚੀਵਰਞ੍ਚ ਅਕਾਲਚੀਵਰਞ੍ਚ ਅਮਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਪਾਚਿ. ੭੩੮) ‘‘ਥੂਲਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਕਾਲਚੀਵਰਂ ‘ਕਾਲਚੀਵਰ’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜਾਪੇਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਭਗਵਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸੀ’’ਤਿ ਆਗਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਲਜ੍ਜੀਪੇਸਲਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਭੂਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਅਨੇਕ-ਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਦਯੋ ਪਕਰਣੇ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕਰਣਮੇਵਾਨੁਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਿਰਿਯਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਅਨੁਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਧਰਮਾਨਕਾਲੇ ਵਾ ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਾਯਕਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਿਕਸੇਨਾਸਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਿਕਚੀਵਰਸ੍ਸ ਚ ਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਂਸੁ.

ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਦਾਯਕਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਨਾਸਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਨਵਭੂਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਮੇਵ ਬਹੁਲਂ ਹੋਤਿ, ਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਮੇਵ ਬਹੁਲਂ. ਦਲਿਦ੍ਦਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਕਥਿਨਕਾਲੇ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚ ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਚ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਚ ਸਾਟਕਸ੍ਸ ਕੀਣਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਥੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਦਾਨਕਾਲੇ ਚ ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਦਾਸਾਦਯੋ ਵਾ ਪੇਸੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਮਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਂ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ ਵਾ ਹਤ੍ਥੇ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸਤੇਸੁ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਵਾ ਏਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤਪੁਰਿਸੋ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਦਾਨਤੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਸਙ੍ਘਗਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਦਾਯਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦਕ੍ਖਿਣਾ-ਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਾਦਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੬ ਆਦਯੋ) ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਦਾਨਤੋ ਸਙ੍ਘਿਕਦਾਨਸ੍ਸ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਂ ਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਤਵ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਿ, ਦਾਯਕੋਪਿ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਸਙ੍ਘਗਤਾ ਹੋਤਿ.

ਯਦਿ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਯ੍ਯੋਜਿਤੋਪਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਦਾਯਕੋ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਪੁਗ੍ਗਲਗਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਯਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘਿਕਵਸੇਨ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਪਨ ਦਾਯਕੋਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਦੇਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਕਥਿਨਕਾਲਮਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਕਥਿਨਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਚੀਵਰਂਯੇਵ ਬਹੁਲਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਆਚਰਿਯਪਰਮ੍ਪਰਾ ਪਵੇਣਿਂ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮਾ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਂਸੁ. ਯਦਿ ਮੁਖ੍ਯਤੋ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਸਿਯਾ, ਸਙ੍ਘੇਨ ਦਿਨ੍ਨਤੋ ਪਰਂ ਏਕਸੂਚਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਧਿਕਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ.

ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਸਙ੍ਘਿਕਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਭਾਜਨਕਾਲੇ ਪਨ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਯਥਾਰੁਚਿ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮੁਖ੍ਯਸਙ੍ਘਿਕਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਅਭਾਜੇਤੁਕਾਮਮ੍ਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਞਾਤਕਾ ਉਪਾਸਕਾਦਯੋ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਮ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਞਾਤਕਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਦੇਮ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕੁਲੂਪਕਸ੍ਸ ਦੇਮਾ’’ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਦਾਯਕਾ ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਮਾ’’ਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਪਿ ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾਪਿ ਪਾਦਮੂਲੇ ਵਾ ਹਤ੍ਥੇ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਚੀਵਰਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਾਯਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ, ‘‘ਕਥਿਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਕਥਿਨਂ ਦਾਤੁਂ ਗਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਕਥਿਨਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲੇਸੁ ਵਚਨਂ ਪਨ ਮੁਖ੍ਯਕਥਿਨਭੂਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਿਕਚੀਵਰਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਦੁਪਚਾਰਤੋ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ‘‘ਉਪੋਸਥਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਤ੍ਤਂ ਚੁਦ੍ਦਸਸੁ ਸਙ੍ਘਿਕਭਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਮੁਖ੍ਯਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਉਪੋਸਥਾ ਦਾਯਕਾ ਸਾਯਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਭਤ੍ਤਭਾਗਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘੋ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਠਿਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਇਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਦਾਯਕਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਲੂਪਕਸ੍ਸ ਵਾ ਞਾਤਿਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇਸੁ ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮੁਖ੍ਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਉਪੋਸਥਭਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਤਦੁਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਉਪੋਸਥਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਭੂਤਂ ਚੀਵਰਂ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਰਹਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਿਕਮੇਵ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਰਹਂ ਹੋਤਿ, ਤਦੇਵ ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ‘‘ਉਪਾਸਕਾ ਸਙ੍ਘੇ ਦੇਥ, ਸਙ੍ਘੇ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਾਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਯਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਿਕਭੂਤਂ ਚੀਵਰਂ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਰਹਞ੍ਚ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਨਿਪ੍ਫਾਦਕਞ੍ਚ. ਏਵਂ ਨਿਯੋਜਨਞ੍ਚ ‘‘ਸਙ੍ਘੇ ਗੋਤਮਿ ਦੇਹਿ, ਸਙ੍ਘੇ ਤੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਪੂਜਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਙ੍ਘੋ ਚਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੬) ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਅਨੁਗਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਪਨ ਏਵਂ ਕਥੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਖਲਿਮਕ੍ਖਿਤਸਾਟਕੋਤਿ ਅਹਤਵਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਅਤ੍ਥਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਧੋਵਨਸਿਬ੍ਬਨਰਜਨਕਪ੍ਪਕਰਣੇਨ ਹਿ ਵਿਚਾਰਣਛੇਦਨਬਨ੍ਧਨਾਨਿਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੂਚਿਆਦੀਨਿ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮੁਪਕਰਣਾਨਿ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਬਹੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਸਿਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਉਪਕਰਣਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਦਹੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਕਰਣਸਨ੍ਨਿਧਿਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਾਯਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਸਾਟਕਂ ਲਦ੍ਧਦਿਵਸੇਯੇਵ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਅਦੇਨ੍ਤੇ ਨਿਚਯਸਨ੍ਨਿਧਿ ਹੋਤਿ. ਅਤ੍ਥਾਰਕੇਨਪਿ ਸਙ੍ਘਤੋ ਲਦ੍ਧਦਿਵਸੇਯੇਵ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੇ ਕਰਣਸਨ੍ਨਿਧਿ ਹੋਤਿ.

ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਬਹੂਨਿ ਆਨਿਸਂਸਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਸਾਟਕੋਯੇਵ ਕਥਿਨਸਾਟਕੋ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਸਾਟਕਾ ਬਹਵੋਪਿ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਾਯੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤੇਨ ਚ ‘‘ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਅਗ੍ਘੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਯਦਿ ਅਗ੍ਘੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਬਹ੍ਵਾਨਿਸਂਸਾਨਿ ਕਥਿਨਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਪਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਬਹੂਨਿ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਨ ਅਗ੍ਘੋ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਹ੍ਵਾਨਿਸਂਸਭਾਵੋ ਅਗ੍ਘਵਸੇਨ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਥ ਖੋ ਵਤ੍ਥਵਸੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਇਤਰੋਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਦਾਯਕੋ. ਤਥਾ ਤਥਾ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ‘‘ਉਪਾਸਕ ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ, ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਪਕਾਰਤ੍ਥਾਯ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਞਤ੍ਤਿਲਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਅਲਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਮਹਪ੍ਫਲਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਉਪਾਸਕ ਅਯਮ੍ਪਿ ਦਾਯਕੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਦੇਤਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਦੇਸਿ, ਭਗਵਤਾ ਚ –

‘ਯੋ ਸੀਲਵਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਸੁ ਦਦਾਤਿ ਦਾਨਂ;

ਧਮ੍ਮੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਸੁਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ;

ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਂ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਉਲ਼ਾਰਂ;

ਤਂ ਵੇ ਦਾਨਂ ਵਿਪੁਲਫਲਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਮੀ’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੮੨) –

ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਹਪ੍ਫਲਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਾ ਇਤਿਆਦੀਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ.

ਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਦੇਤਿ, ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯੋ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰੋ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਇਦਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੂ –

‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਸਪ੍ਪਾਯਂ, ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਅਨੁਸਾਵਨਂ;

ਕਪ੍ਪਬਿਨ੍ਦੁ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੋ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਰਾਨਿ ਚ;

ਨਿਯੋਜਨਾਨੁਮੋਦਾ ਚ, ਇਚ੍ਚਯਂ ਕਥਿਨੇ ਵਿਧੀ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਪਠਮਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਸਪ੍ਪਾਯਪੁਚ੍ਛਨਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ‘‘ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਭਬ੍ਬੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ…ਪੇ… ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਮਾਤਿਕਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਲਿਬੋਧਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਉਦ੍ਧਾਰਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਆਨਿਸਂਸਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ (ਪਰਿ. ੪੦੯),

‘‘ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵਿਦੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਮਰਹਤਿ;

ਪੁਬ੍ਬਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਾਧਿਟ੍ਠਾ-ਨਤ੍ਥਾਰੋ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਚ;

ਪਲਿਬੋਧੋ ਚ ਉਦ੍ਧਾਰੋ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਪਨਟ੍ਠਿਮੇ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵਿ. ੨੭੦੪, ੨੭੦੬) –

ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪ੍ਪਕਰਣੇ ਚ ਆਗਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਂ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਧੋਵਨੇਨ ਵਿਚਾਰਣੇਨ ਛੇਦਨੇਨ ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਸਿਬ੍ਬਨੇਨ ਰਜਨੇਨ ਕਪ੍ਪਕਰਣੇਨਾ’’ਤਿ ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ (ਪਰਿ. ੪੦੮),

‘‘ਧੋਵਨਞ੍ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਚ, ਛੇਦਨਂ ਬਨ੍ਧਨਮ੍ਪਿ ਚ;

ਸਿਬ੍ਬਨਂ ਰਜਨਂ ਕਪ੍ਪਂ, ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵਿ. ੨੭੦੭) –

ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪ੍ਪਕਰਣੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣੇਸੁ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਚ.

ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਪਕਰਣੇਸੁ ਅਨਾਗਤਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਯੁਤ੍ਤਿਪਿ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਥਂ? ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਨਾਮ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਯ੍ਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਉਦਕਦਨ੍ਤਪੋਨਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੬੫) ਯਾਵਕਾਲਿਕਾਦੀਸੁ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਕਾਲਿਕਵਤ੍ਥੂਸੁ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚੀਵਰੇ, ਤਂ ਪਨ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀਤਿ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕ’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਦੇਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਦਾਯਕੇਨ ਚੀਵਰੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਮਾਣਂ ਹੋਤਿ.

ਸਪ੍ਪਾਯਪੁਚ੍ਛਨਞ੍ਚ ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਏਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਾਰਹਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਾਰਹਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਸਪ੍ਪਾਯਇਤਿ ਚ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਸਦ੍ਦਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਚ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਸਦ੍ਦਤੋ ਵਗ੍ਗਭੇਦੇ ਸਤਿਯੇਵ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਭੇਦੇ, ਏਵਂ ਸਦ੍ਦਤੋ. ਸਪ੍ਪਾਯਇਤਿਵਚਨਞ੍ਚ ਅਨੁਰੂਪਤ੍ਥੇਯੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਤ੍ਥੇ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਚੀਵਰਂ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਤਿ, ਨ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਤ੍ਥਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਮਹਾਵ. ੩੦੭) ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੇਤਿ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ. ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਦੀਸੁ ਚ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਚੇ ਬਹੂ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰਾ, ਵੁਡ੍ਢਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਿਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਨ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਪਟਿਬਾਹੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੧੧) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਬਲਵਚੀਵਰੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਵੁਡ੍ਢਸ੍ਸੇਵ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਵੁਡ੍ਢੇਸੁ…ਪੇ… ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਰਣਸਨ੍ਨਿਧਿਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਚੇ ਵੁਡ੍ਢੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਨਵਕਤਰੇਨਪਿ ਹਿ ਕਰਣਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨੇ ਅਤ੍ਥਤੇ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਲਾਭੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਪਿਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਚਨਕ੍ਕਮੋ ਪਨ ਏਵਂ ਕਾਤਬ੍ਬੋ – ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੇ ਸੀਮਾਯ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਏਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਇਦਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਕਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਦੇਯ੍ਯ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਯੋ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰੋ, ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਪੁਰਿਮੇਨ ‘‘ਬਹੂ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਇਧ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਪਰੇਨ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਵੁਡ੍ਢਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਨ ਪੁਰਿਮੇਨ ‘‘ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਵੁਡ੍ਢੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਤਰੇਨ ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਨ ਪੁਰਿਮੇਨ ‘‘ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਦਹੇਵ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਤਰੇਨ ‘‘ਸੋ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਨ ਪੁਰਿਮੇਨ ‘‘ਸੋ ਮਹਾਥੇਰੋ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਤਰੇਨ ‘‘ਆਮ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ‘‘ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੁ ਤਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਇਦਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਦੇਯ੍ਯ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਾਯ ਞਤ੍ਤਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮੇਤਿ. ‘‘ਯੋ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰੋ, ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ‘‘ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ‘‘ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਯੋ ਜਿਣ੍ਣਚੀਵਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਸਮੇਤਿ. ‘‘ਸੋ ਮਹਾਥੇਰੋ ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਭਬ੍ਬੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਾ (ਪਰਿ. ੪੦੯) ਸਮੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਦੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਮਿਨਾ ਇਮਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਰੁਕਤ੍ਤਾ ਨ ਅਪਲੋਕਨਮਤ੍ਤੇਨ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਗਰੁਕਲਹੁਕਾਨਂ ਭੇਦੋ ਕਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਯਂ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਏਵਂ ਦਿਨ੍ਨੇ ਪਨ ਕਥਿਨੇ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਚੇ ਤਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਪਰਿਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਨਾਮ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਕਤਿਸਾਟਕਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਸਤ੍ਤਵਿਧਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿਂ ਦਿਨ੍ਨੇ ਸਤ੍ਤਵਿਧਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਣਾਦੀਨਿਯੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਕਪ੍ਪਬਿਨ੍ਦੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾਯੇਵ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਣਾਦੀਨਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਗਣ੍ਠਿਕਪਟ੍ਟਪਾਸਕਪਟ੍ਟਾਨਿ ਪਨ ਸਿਬ੍ਬਨਨ੍ਤੋਗਧਾਨਿ, ਤਾਨਿਪਿ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾਯੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਨਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਸਿਬ੍ਬਨਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੬੨-੪੬੩) ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸੂਚਿਕਮ੍ਮਪਰਿਯੋਸਾਨੇਨ ਕਤਂ, ਸੂਚਿਕਮ੍ਮਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਨਾਮ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੂਚਿਯਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਾਸਕਪਟ੍ਟਗਣ੍ਠਿਕਪਟ੍ਟਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੂਚਿਯਾ ਪਟਿਸਾਮਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਕਥਿਨਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾਨਂ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਞ੍ਚ ਕਪ੍ਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਸਤ੍ਥਂ.

ਕਤਪਰਿਯੋਸਿਤਂ ਪਨ ਕਥਿਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ –

‘‘ਧੋਵਨਞ੍ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਚ, ਛੇਦਨਂ ਬਨ੍ਧਨਮ੍ਪਿ ਚ;

ਸਿਬ੍ਬਨਂ ਰਜਨਂ ਕਪ੍ਪਂ, ਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵਿ. ੨੭੦੭) –

ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਪੁਬ੍ਬਕਰਣਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਸਾਪਿਤਂ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਅਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਕਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪੋਰਾਣਿਕਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਤੋ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਨਵਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਤੋ ਅਤ੍ਥਰਣਕਾਲੇ ਤਮੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤਰੇਸੁ. ਏਤੇਨ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਣਂ ਨਾਮ ਵਚੀਭੇਦਕਰਣਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਯਵਿਕਾਰਕਰਣਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਤਥਾਵਚੀਭੇਦਕਰਣਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੋ ਤਿਵਿਧੋ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੋ, ‘‘ਇਮਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੋ, ‘‘ਇਮਂ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੦੮) ‘‘ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੋ ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਤਿਵਿਧਂ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ‘‘ਇਮਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ‘‘ਇਮਂ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੦੮) ‘‘ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਦੁਵਿਧਂ ਕਾਯੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਵਾਚਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੋਰਾਣਿਕਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਨਵਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਿਕਾਰਕਰਣੇਨ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੬੯; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠੇਤਿ, ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ…ਪੇ… ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਦੁਵਿਧਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾਧਿਟ੍ਠਾਨਪਰਮ੍ਮੁਖਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਚੀਵਰਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਅਨ੍ਤੋਗਬ੍ਭੇ ਵਾ ਸਾਮਨ੍ਤਵਿਹਾਰੇ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਠਪਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੬੯; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਤਤ੍ਰ ਦੁਵਿਧਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਚੇ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯਞ੍ਚ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਦੁਵਿਧਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਪਰਮ੍ਮੁਖਾਭੇਦੇਨ ਦੁਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਕਤਿਵਿਧੋ? ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਏਕਵਿਧੋ. ਵਚੀਭੇਦਕਰਣੇਨੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਕਾਯਵਿਕਾਰਕਰਣੇਨ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤ-ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਾ ਚ ‘‘ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਤਥਾਵਚੀਭੇਦਕਰਣਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਵਚਨੇਨ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਤਿਵਿਧੋ ਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਭੇਦੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪੋਰਾਣਿਕਾ ਸਙ੍ਘਾਟਿ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ, ਨਵਾ ਸਙ੍ਘਾਟਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ, ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪੋਰਾਣਕੋ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੋ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬੋ, ਨਵੋ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਇਮਿਨਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਪੋਰਾਣਕੋ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੋ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬੋ, ਨਵੋ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਇਮਿਨਾ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੧੩) ‘‘ਸਚੇ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਿਂ ਪਨ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ, ਉਦਾਹੁ ‘‘ਇਮਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਚੋਲ਼ਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਚੀਵਰਂ ‘‘ਇਮਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ‘‘ਇਮਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਲਦ੍ਧਨਾਮਤ੍ਤਾ. ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਨ ਚੀਵਰਂ ਵਿਸੇਸਤੋਯੇਵ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪਟਿਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸਨਾਮਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ਕਥਿਨਾਧਿਕਾਰੇ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਤੋਯੇਵ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੦੮) ਕਥਿਨਾਧਿਕਾਰੇ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰੋ ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਨਿਚ੍ਚਤੇਚੀਵਰਿਕੋਯੇਵ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਵਤ੍ਥਾਤੇਚੀਵਰਿਕੋਪੀਤਿ? ਤੇਚੀਵਰਿਕੋ ਦੁਵਿਧੋ ਧੁਤਙ੍ਗਤੇਚੀਵਰਿਕਵਿਨਯਤੇਚੀਵਰਿਕਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਧੁਤਙ੍ਗਤੇਚੀਵਰਿਕੋ ‘‘ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਾਮਿ, ਤੇਚੀਵਰਿਕਙ੍ਗਂ ਸਮਾਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਧਾਰਣਤੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਮੇਵ ਧਾਰੇਤਿ. ਵਿਨਯਤੇਚੀਵਰਿਕੋ ਪਨ ਯਦਾ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਧਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਤਥਾ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਧਾਰੇਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਚੋਲ਼ਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਧਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਤਥਾ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਧਾਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਦੁਪ੍ਪਰਿਹਾਰਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਦਾ ਧਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਚੋਲ਼ਵਸੇਨ ਧਾਰੇਨ੍ਤੋਪਿ ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਕਾਲੇ ਤਿਚੀਵਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋਪਿ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਲਭਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਕਚ੍ਚਿ ਨੁ ਭੋ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਸੀਮਾਯਮੇਵ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਸੀਮਾਯਾਤਿ? ਯਦਿ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਪੁਬ੍ਬਕਰਣਮੇਵ ਚੇ ਦਾਯਕੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਤਿ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੮) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਟੀਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਭਣਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ‘‘ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਸੀਮਾ ਹਿ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਭੂਤਾ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸੀਮਾ ਪਨ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਭੂਤਾ, ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਚ ਨਾਮ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਅਵਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਸੀਮਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਚ ਹੋਤਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਚਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਭਣਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਭਣਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ‘‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ‘‘ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਾ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਾਯ ਏਵ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਥਿਚ੍ਛਸਿ, ਤਥਾ ਭਵਤੁ, ਅਪਿ ਤੁ ਖਲੁ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਸੀਮਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਭੂਤਾ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸੀਮਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਭੂਤਾ’’ਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਭੂਤਭਾਵੋ ਕਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸੀਮਾਯਂ ਤਾਵ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਭੂਤਭਾਵੋ ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਏਕਸੀਮਾਯ ਬਹੂ ਵਿਹਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕਤ੍ਥ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਅਤ੍ਥਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਸੀਮਾਯਾਤਿ ਏਕਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਸੀਮਾਯ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਭੂਤਭਾਵੋ ਪਨ ‘‘ਤੇ ਚ ਖੋ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤਾ. ਸੀਮਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾਤਿ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਸੀਮਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਕਤਮਾ, ਯਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਪਾਸਂ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੀਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਭਾਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਭਾਵਵਿਭਾਵਨਂ ਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ‘ਸੀਮਾ ਚ ਨਾਮੇਸਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਵਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਿਵਿਧਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ, ਕਤਿਵਿਧਾ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾਤਿ? ਤਿਵਿਧਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਸਮਾਨਸਂਵਾਸਸੀਮਾਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਵਸੇਨ. ਤਿਵਿਧਾ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਗਾਮਸੀਮਾਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸੀਮਾਵਸੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਏਵਂ ਏਕਾਦਸ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸੀਮਾਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਿਵਿਧਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਤਾ ਸੀਮਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਖਣ੍ਡਸੀਮਾ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਸੀਮਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਭੇਦੋ. ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਪਨ ਗਾਮਸੀਮਾ ਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸੀਮਾ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸੀਮਾਤਿ ਤਿਵਿਧਾ’’ਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਤੀਸੁ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਸੁ, ਤੀਸੁ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਾਸੂਤਿ ਛਸੁਯੇਵ ਸੀਮਾਸੁ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚਤੁਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਾਦਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਵਚਨਤੋ ਸੁਦ੍ਧਾਯ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਅਭਣਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਸਤਿ ਤਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਅਵਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਗਮਨਤੋ ਸਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਾਰਹਾ ਚ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਾਰਹਾ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਨਨੁ ਚ ਪਨ੍ਨਰਸਵਿਧਾ ਸੀਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯; ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਅਕਾਲਚੀਵਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਛਲ਼ੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਾਸੁ ਪਨ ਪਨ੍ਨਰਸਸੁ ਸੀਮਾਸੁ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਸਙ੍ਘਲਾਭਵਿਭਜਨਾਦਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਲਾਭਸੀਮਾ ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦਗਹਣਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਸੀਮਾਯੋ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਕਰਣਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਿਗਮਸੀਮਾ ਨਗਰਸੀਮਾ ਜਨਪਦਸੀਮਾ ਰਟ੍ਠਸੀਮਾ ਰਜ੍ਜਸੀਮਾ ਦੀਪਸੀਮਾ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸੀਮਾਤਿ ਇਮਾ ਪਨ ਸੀਮਾਯੋ ਗਾਮਸੀਮਾਯ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾ ਗਾਮਸੀਮਾਯਮੇਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਨ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਅਵਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਤਭਾਵੋ ਕਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ‘‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪੇਨ, ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਤਂ ਅਵਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਗਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਖਣ੍ਡਸੀਮਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾਸੁ ਠਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਪਿ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਹੋਤੁ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਸਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ? ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਵਾ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਲਭਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਿਹਾਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਾਯ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਨਨੁ ਚ ਭੋ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਞਤ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਪੁਬ੍ਬਕਰਣਮੇਵ ਚੇ ਦਾਯਕੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਤਿ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਵਚਨੇਨ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੮) ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਨਨੁ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਸੀਮਾ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਭੂਤਾ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸੀਮਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਭੂਤਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਵਚਨੇਨ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰਤ੍ਤਾ ਸਮਗ੍ਗਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਬਦ੍ਧਸੀਮਭੂਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਿਹਾਰੇ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰੇ ਅਹੋਨ੍ਤੇਪਿ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਯਦਿ ਪਨ ਨ ਚੇਵ ਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਵਰੂਪੇ ਵਿਹਾਰੇ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚਾਪੇਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਵਾ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਹਾਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਾਯ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਵ ਪਰਮ੍ਪਰਭੂਤਾ ਬਹਵੋ ਆਚਰਿਯਵਰਾ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾ ‘‘ਬਦ੍ਧਸੀਮਵਿਰਹਾਯ ਸੁਦ੍ਧਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸਂਯੇਵ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਿ ਵਾਚੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਞਤ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਨੇਸਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਸੀਮਾਯਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬) ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾਯ ਸੀਮਾਯ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸਂਯੇਵ ਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੮) ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਪਾਠੇ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸੀਮਮਣ੍ਡਲੇ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਸੀਮਾਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਞਤ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਸਂਯੇਵ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਉਪਚਾਰਸੀਮਤੋ ਬਹਿ ਠਿਤਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ – ਇਦਂ ਭਾਸਨ੍ਤਰੇਸੁ ‘‘ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕਥਿਤਂ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਚਤੂਸੁ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮੇਸੁ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਵਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਥਿਨਦਾਨਂ, ਗਰੁਕਲਹੁਕੇਸੁ ਗਰੁਕਂ, ਯਦਿ ‘‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਪਕਰਣੇਸੁ ਆਗਤਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤੇਸਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਵਚਨਾਨੁਰੂਪਤੋ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਕਥਿਨਦਾਨਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਵਾਚੇਤਬ੍ਬਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾ, ਨ ਪਨ ਪਕਰਣੇਸੁ ‘‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਆਗਤਂ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਸਙ੍ਘਲਾਭਵਿਭਜਨਂ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਪ੍ਪਵਿਸਨਂ, ਗਮਿਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੇਨਾਸਨਆਪੁਚ੍ਛਨਂ, ਨਿਸ੍ਸਯਪਅਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ, ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਮਾਨਤ੍ਤਚਾਰਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਰੁਣੁਟ੍ਠਾਪਨਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਆਰਾਮਪ੍ਪਵਿਸਨਆਪੁਚ੍ਛਨਂ ਇਚ੍ਚੇਵਮਾਦੀਨਿ ਏਵ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਆਗਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਿਨਦਾਨਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਕੇਵਲਾਯਂ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਨ ਵਾਚੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾ ਨਾਮ ਤਿਯੋਜਨਾਪਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤਿਯੋਜਨੇ ਠਿਤਾ ਲਾਭਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਿਯੋਜਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਕਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਗਮਿਕੋ ਤਿਯੋਜਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਸਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਿਯੋਜਨਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਿਵਾਸਿਕੇਨ ਤਿਯੋਜਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਰੁਣਂ ਉਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਤਿਯੋਜਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਪ੍ਪਵਿਸਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨੇਵ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਮੇਵ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਅਟ੍ਠਕਥਾਪਾਠਤੋ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ.

ਅਥੇਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਠਾਨਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਕਤਪੁਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਚੀਵਰਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਸਮ੍ਮੁਤਿਚੀਵਰਨਿਦਹਕਸਮ੍ਮੁਤਿਚੀਵਰਭਾਜਕਸਮ੍ਮੁਤੀਨਂ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ…ਪੇ… ਧਾਰਯਾਮੀਤਿ ਇਮਾਯ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਵਾ ਅਪਲੋਕਨੇਨ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇਪਿ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਪਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੧੯੪) ਆਗਤੋ. ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਇਮਂ ਪਨ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਹਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇਯੇਵ ‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਵਿਹਾਰਂ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨੇਯ੍ਯਾ’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਵਾ ਅਪਲੋਕਨੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੧੯੭) ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਮੇਵ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਆਗਤੋਤਿ.

ਤੇ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ਸਚੇਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰੇ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ‘‘ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਚ ਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਅਵਚੁਤ੍ਥ, ਤੇ ਪਨ ਪਾਠਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਹਾਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਹਿ ਮਹਾਸੀਮਾ ਏਵ ਪਟਿਯੋਗੀ ਹੋਤਿ. ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਕਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਚੇ? ‘‘ਇਮਂ ਪਨ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨ੍ਤੇਹਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਸਮ੍ਪਦਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸੁਖਕਰਣਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਏਵਂ ਬਦ੍ਧਾਸੁ ਪਨ ਸੀਮਾਸੁ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਠਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਸੀਮਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਨ ਕੋਪੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਸੀਮਾਯ ਵਾ ਠਿਤਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ. ਸੀਮਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਪਨ ਠਿਤਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨ ਕੋਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਅਟ੍ਠਕਥਾਪਾਠਵਸੇਨ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੩੮) ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤੇਹਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇਹਿ ਆਭਤਭਣ੍ਡਾਗਾਰਸਮ੍ਮੁਤਿਪਾਠਵਸੇਨਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਥਂ? ਚੀਵਰਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਦਿਪੁਗ੍ਗਲਸਮ੍ਮੁਤਿਯੋ ਪਨ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇਪਿ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਸਙ੍ਖਾਤਵਿਹਾਰਸਮ੍ਮੁਤਿ ਪਨ ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇਯੇਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ – ‘‘ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਸੀਮਾਯ ਵਤ੍ਥੁ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਦੋਸਪਰਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਗ੍ਗਲਸਮ੍ਮੁਤਿਯੋ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ ਯਦਿ ਮਹਾਸੀਮਭੂਤੇ ਅਨ੍ਤੋਵਿਹਾਰੇ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਯਦਿ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਉਭਯਥਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਸਮ੍ਮੁਤਿ ਪਨ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਤ੍ਤਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਆਨੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਤਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਵਤ੍ਥੁ ਮਹਾਸੀਮਾਯਂ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਦੋਸੇ ਸਤਿ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਸੀਮਭੂਤਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇਯੇਵ ਸਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਨਂ ਮਤਿ, ਨ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਅਥਾਪਿ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ‘‘ਵਿਹਾਰਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਭੂਤਾ ਮਹਾਸੀਮਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਕਥਂ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਇਮਿਨਾਯੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ. ਯਦਿ ਹਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਨਾਮ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਅਵਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਆਵਾਸੇਸੁ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਾ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੇਸੁ ਅਨਿਯਮਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਖਣ੍ਡਸੀਮਂ ਅਵਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਿਹਾਰੇਨ ਸਹ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾ ਏਕਸੀਮਾਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਵਿਹਾਰੇ ਠਿਤਂ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਂ ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਖਣ੍ਡਸੀਮਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਹਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੪੩) ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਿਹਾਰਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਸੀਮਭੂਤਾ ਮਹਾਸੀਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ’’ਤਿ. ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਅਨਿਯਮਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਨਭਾਵੋ ਕਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ‘‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪੇਨ, ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ. ਅਪਿਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧੁਵਸਨ੍ਨਿਪਾਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਠਿਤਭੋਜਨਸਾਲਤੋ ਵਾ ਨਿਬਦ੍ਧਵਸਨਕਆਵਾਸਤੋ ਵਾ ਥਾਮਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਪਨ ਆਵਾਸੇਸੁ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੇਸੁ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਪਰਿਹਾਯਤਿ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਪਨ ‘ਭਿਕ੍ਖੂਸੁਪਿ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੇਸੁ ਵਡ੍ਢਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਚੇ ਵਿਹਾਰੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਾਬਦ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਸਤਮ੍ਪਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਯੋਜਨਸਤਮ੍ਪਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਵ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਲਾਭੋ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ਵਚਨਤੋਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਭਾਵੋ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਕਥਿਨਤ੍ਥਰਣਂ ਨਾਮ ਨ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਾਯ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ. ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਪਨ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਭੂਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਪਰਿਸਾਯ ਬਦ੍ਧਾਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯਮੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਨੁ ਚ ਭੋ ‘‘ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕੇ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ? ਗਣਨਵਸੇਨ ਤਾਵ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਧਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਰਣਂ ਨਾਮ ਨ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤਿ, ਨ ਗਣੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤੀ’’ਤਿ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੧੪) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਂ ਠਾਨੇਸੁ ਅਪਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਚ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਭੂਤਂ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾਭਣਨਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇ ਕਥਿਨਦਾਯਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋ ਏਕੋਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਲਭਤੀਤਿ. ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਕਥਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਵਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕਥਿਨਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਇਦਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾ ‘‘ਭਾਸਨ੍ਤਰੇਸੁ ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾ ਚ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਮਹਾਵਗ੍ਗਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਮਹਾਵ. ੩੦੬) ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥਿਨਦਾਨਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਨੁਮੋਦਨਾ ਪਾਠੋ ਆਗਤੋ, ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ (ਪਰਿ. ੪੧੨) ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਸਚੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਥਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਕਥਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਨੁਮੋਦਕੇਨ ਕਥਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਘੇਨ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਾਤਬ੍ਬਂ…ਪੇ… ਅਨੁਮੋਦਾਮਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਨੁਮੋਦਨਾ ਪਾਠੋ ਆਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਨੁਮੋਦਨਾ ਸਬ੍ਬੋ ਵਿਧਿ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਤਤੋ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਯ ਸਤਿ ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾਪਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਯੇਵਾਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ – ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਸੁਂ ਅਨਾਗਤਾਯ ਸਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਵਿਧਿ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯਂ ਪਵਿਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਮਹਾਵਗ੍ਗਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ਪਰਿਵਾਰਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾ ਵਿਸੁਂ ਆਗਤਾਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯਂ ਨ ਪਵਿਸਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯ ਉਪਚਾਰਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਮਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਅਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਠਮਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਕਿਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨੇਨ ਸਹ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨਂ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯੇਵ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਉਪਚਾਰਭਾਵਤੋ ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਿਤ੍ਤਨੇਨ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮੁਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਦੇਸਿਤਾ. ਯਥਾ ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਵਿਧਿਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਠਮਂ ਉਪਜ੍ਝਂ ਗਾਹਾਪੇਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਗਾਹਾਪਨਾਦਿਨਾ ਸਹ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਜ੍ਝਾਯਗਾਹਾਪਨਾਦਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯਗਾਹਾਪਨਾਦਿਨਾ ਸਹ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯ ਉਪਚਾਰਭੂਤਤ੍ਤਾ ਕਥਿਨਦਾਨਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਸਹ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯਂ ਨ ਪਵਿਸਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਥ ਵਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਚ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤੁਲ੍ਯਕਿਰਿਯਾ ਅਤੁਲ੍ਯਕਤ੍ਤਾਰੋ ਅਤੁਲ੍ਯਕਮ੍ਮਾ ਅਤੁਲ੍ਯਕਾਲਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਭਾਸਨ੍ਤਰੇਸੁ ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾਯਂ ਨ ਪਵਿਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਥਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਿਰਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਦਾਨਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ੍ਨਰਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਾਰਣਭੂਤਾ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾ, ਏਵਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਿਰਿਯਾ. ਕਥਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਤ੍ਤਾਰੋਤਿ? ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੋ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਏਵਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਕਥਿਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਾਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਪੁਬ੍ਬਕਰਣਪਚ੍ਚੁਦ੍ਧਾਰਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਛਾ, ਏਵਂ ਅਤੁਲ੍ਯਕਾਲਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚੀਭੇਦਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਏਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਨ ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਦਿਨਾ ਅਨੇਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੦੮) ‘‘ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਏਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਵਚੀਭੇਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਨ ਞਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਰੇ ਪਵਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ.

ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕੇ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ? ਗਣਨਵਸੇਨ ਤਾਵ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਧਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤਤੋ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਪ੍ਪਕਤਰਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦਾਯਕਾ, ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀਟੀਕਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਭਿ. ਟੀ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਕ੍ਯੇ ‘‘ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਾਰੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਰਣਕਿਰਿਯਾ ਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਚਤੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਦਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਉਦ੍ਧਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟੀਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਪਾਠੇ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਅਤ੍ਥਾਰਂ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਟੀਕਾਚਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀਟੀਕਾ-ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟੀਕਾਕਾਰਕੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਕਥਿਨਦਾਨਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਵਾਚਾਕਰਣਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਟੀਕਾਚਰਿਯਾ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ ਚੇ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਸਿਯਾ. ਕਥਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋਤਿ ਚੇ? ‘‘ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਵਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇ ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾਦਯੋ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਦਿ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮੇਪਿ ਗਣਪੂਰਕਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਸਿਯੁਂ. ਅਥ ਚ ਪਨ ‘‘ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਗਣਪੂਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮੇ ਪਵਿਟ੍ਠਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਹੇਤੁਭੂਤਂ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਵਚੀਭੇਦਂਯੇਵ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਰੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਨ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਹੇਤੁਭੂਤਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮੇ ਪਨ ਚਤੁਵਗ੍ਗਸਙ੍ਘਪੂਰਕਭਾਵਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਪੁਨਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਚੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਯੋ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਏਕੋ ਵਾ, ਇਤਰੇ ਗਣਪੂਰਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੇਯੇਵ ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾਦਯੋ ਗਣਪੂਰਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤੇਹਿ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਟੀਕਾਚਰਿਯਾ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਚਿਮ੍ਹਾਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ਭੋ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ ‘‘ਇਤਰੇ ਗਣਪੂਰਕੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਚਤੁਵਗ੍ਗਸਙ੍ਘੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂਯੇਵ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਨ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੋਧਤੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਹਿ ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਧ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਕਥੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਸਮ੍ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਨਕਾਲਵਿਸੇਸਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਵਿਸੇਸਨਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਪੁਬ੍ਬਵਚਨੇਨਾਪਰਵਚਨਂ ਗਙ੍ਗੋਦਕੇਨ ਯਮੁਨੋਦਕਂ ਵਿਯ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਚ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਞ੍ਚ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਸਾਵਨਂ ਵਿਸੁਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਰਣਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਕ੍ਕਮਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਕਾਰਣਮੇਵ ਉਪਚਾਰਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ‘‘ਨ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤਿ, ਨ ਗਣੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤੀ’’ਤਿ ਪਰਿਵਾਰਵਚਨੇਨ (ਪਰਿ. ੪੧੪) ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀਟੀਕਾ-ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟੀਕਾਸੁ ਆਗਤਪਾਠਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਕਥਂ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਨਨੁ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀਟੀਕਾਯਂ ‘‘ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੋ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟੀਕਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੋ…ਪੇ… ਇਦਂ ‘‘ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਟੀਕਾਸੁ ਨੀਤਤ੍ਥਤੋ ਆਗਤਪਾਠੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਟੀਕਾਚਰਿਯਾ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਟੀਕਾਵਚਨਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਞ੍ਚ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਟੀਕਾਪਾਠਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੀਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਸੋ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ ਚੋਦਕੇਨ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਤਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦਾਯਕਾ, ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਟੀਕਾਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਥਂ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਭੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯ ‘‘ਸੋ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਾਨਂ ਏਵ ਸੋ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੋ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਏਕਦ੍ਵਿਤਿਚਤੁਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਨ ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤਿ, ਨ ਗਣੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਤੀ’’ਤਿ ਆਗਤਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਆਗਮਵਿਰੋਧੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਚੋਦਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦਾਯਕਾ, ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਟੀਕਾਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਭੋ ਚੋਦਕਾਚਰਿਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਨ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਸੋ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਕਾਲੇ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦਾਯਕਾ, ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਦਾਯਕਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਸੋ ਪਚ੍ਛਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਾਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ ਆਗਮਵਿਰੋਧੋ ਨਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.

ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟੀਕਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਕੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕੇ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ? ਗਣਨਵਸੇਨ ਤਾਵ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਜਨਾ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਧਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ ਪਰੇਹਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ‘‘ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ ਟੀਕਾਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਭੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਕਿਂ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਤਿ? ਭੋ ਭਦ੍ਰਮੁਖ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਕਥਿਨਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਦੁਸ੍ਸੇਨ ਏਵ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਠਿਤਿਕਾਯ ਲਦ੍ਧਚੀਵਰੇਨ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਚੀਵਰੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਯਕਾ, ਏਕੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਯੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਊਨੇਸੂਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਾਰਣਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਫਲਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ‘‘ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਮੁਖ੍ਯਵਸੇਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨਾਹ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਯੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਰੋਧੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇਨ ਚ ਟੀਕਾਵਚਨਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ‘‘ਅਪਲੋਕਨਾਦਿਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਕਰਣਤ੍ਥਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਨਯਲਕ੍ਖਣੇਨ ਚ ਸਮੇਤਿ.

‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਾਰਕਿਰਿਯਾ ਅਪਲੋਕਨਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮੇਸੁ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਾ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਦਯੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਲਾਭਕਾਰਣਭੂਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਰਿਯਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਖੇਤ੍ਤਭੂਤਾਯ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਬਦ੍ਧਸੀਮਂ ਵਾ ਉਦਕੁਕ੍ਖੇਪਸਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਲਭਮਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮੇਨ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਂ ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਿਹਾਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਮੇਵ ਕਥਿਨਤ੍ਥਰਣਂ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਹਿ ਕਤਂ, ਤਂ ਸੁਕਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਮੇਵ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਸਿਸ੍ਸਾਨੁਸਿਸ੍ਸਾ ਧੁਵਵਾਸਤ੍ਥਾਯ ਵਿਹਾਰਦਾਨਾਦਿਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਾਦਿਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਸੀਮਾਸਮ੍ਮਨ੍ਨਨਾਦਿਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਦਿਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਮੇਵ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਜਟਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਗੁਮ੍ਬਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਿਸਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਕਰਣਤ੍ਥਂ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਆਗਮਤੋ ਚ ਅਨੇਕਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕਥਯਿਮ੍ਹਾਤਿ.

ਸਾਸਨੇ ਗਾਰਵਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਨੁਲੋਮਤੋ;

ਮਯਾ ਕਤਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੁ ਸਾਧਵੋ.

ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਚੇ ਹੋਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੁ;

ਨੋ ਚੇ ਯੁਤ੍ਤਂ ਮਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੁ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਤਿ.

ਇਤੋ ਪਰਾਨਿਪਿ ਕਾਰਣਸਾਧਕਾਨਿ ਆਹਰਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ, ਤੇਸਂ ਪਟਿਵਚਨੇਨ ਅਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੋਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਵਚਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਂਸਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਕਿਂ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਵਚੀਭੇਦੇਨ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਕਾਯਵਿਕਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ? ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਹਿ ਵਚੀਭੇਦੇਨ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਥਿਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੦੮) ‘‘ਅਤ੍ਥਾਰੋ ਏਕੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਵਚੀਭੇਦੇਨਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਾਪਨਅਨੁਮੋਦਨੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਨ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਸਙ੍ਘਾਟਿਯਾ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਚੀਭੇਦੇਨ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਤਂ, ਤੇਨ ‘‘ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਰਾ ਪਨ੍ਨਰਸ ਧਮ੍ਮਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੦੩) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸਹੇਵ ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਆਗਤਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਤੀਤਿ? ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਾ ਆਗਤਾ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨਾਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਆਗਮਨਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਤਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਚ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਂ ਕਤੇ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਨਿਸਂਸਾ ਆਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੪੦੩) ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਮੋਦਕਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਭਿਕ੍ਖੁਤੋ ਵੁਡ੍ਢਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਙ੍ਘੇ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਨੁਮੋਦਕੇਨ ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵੁਡ੍ਢਤਰੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰੇਹਿ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਸਨਯਦ੍ਵਯੇਪਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ ਕਥਿਨਨ੍ਤਿ. ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਸਙ੍ਘਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਯੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਠਮਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰਿਤਾ, ਤੇਯੇਵ ਅਨੁਮੋਦਿਤੁਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਛਿਨ੍ਨਵਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਗਤਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸਾ ਵਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਅਨਨੁਮੋਦਨ੍ਤਾਪਿ ਆਨਿਸਂਸਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਚੀਵਰਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਤੇ ਪਨ ਕਥਿਨੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਚੇ ਕਥਿਨਚੀਵਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਭਤਂ ਆਨਿਸਂਸਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਤਚੀਵਰਮੇਵ ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਭਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਚੀਵਰਂ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਚੀਵਰਂ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇ ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਥਮੇਵ ਇਧ ਆਨਿਸਂਸੋ ਨਾਮ, ਨ ਅਗ੍ਘੋ, ਕਥਿਨਸਾਟਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਭਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਸਾਟਕਾਨਂ ਬਹੁਲਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਕਥਿਨਸਾਟਕਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਘਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਨਿਸ੍ਸਰੋ, ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਯੇਵ ਇਸ੍ਸਰੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਦਾਯਕੇਹਿ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਇਸ੍ਸਰੋ, ਕਸ੍ਮਾ? ਦਾਯਕੇਹਿ ਅਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ, ਮੂਲਕਥਿਨਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਘੇ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੇਹਿ ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਵਤ੍ਥੇ. ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਕਥਿਨਸਾਟਕਂਯੇਵ ਅਹਤਂ ਵਾ ਅਹਤਕਪ੍ਪਂ ਵਾ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਆਨਿਸਂਸਚੀਵਰਂ ਪਨ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵਾ ਅਭਿਨਵਂ ਵਾ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਵਾ ਬਲਵਂ ਵਾ ਦਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਦੁਬ੍ਬਲਵਤ੍ਥੇ ਠਿਤਿਕਾਯ ਦਿਨ੍ਨੇ ਲਦ੍ਧਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਕਾਰਣਯੋਗ੍ਗਾਨਿ ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਚੀਵਰਂ ਲਭਿਂਸੁ, ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਥੇਰਾਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਿਸ੍ਸਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਸੀਮਾਯਂ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਜੇਟ੍ਠਕਭਿਕ੍ਖੁਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਆਸਨਗ੍ਗਹਣਂ ਪਨ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਂ. ਏਤੇਨ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਾਨਂ ਸਮਾਨਗਤਿਕਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਨ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਥਿਨਸਾਟਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਭਤੇਸੁ ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਦਿਕਂ ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਨ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਙ੍ਘਿਕਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਗਰੁਭਣ੍ਡਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਅਨਨ੍ਤਰਕਥਾਯਂ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਕਥਂ? ਇਦਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਚੀਵਰਂ ਕੁਸਪਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ‘‘ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇ ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਠਿਤਿਕਾਯ ਅਭਾਵੇ ਥੇਰਾਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕਤ੍ਥ ਕੁਸਪਾਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਭਣ੍ਡਾਗਾਰੇ ਠਪਿਤਚੀਵਰੇਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਬਹੁ ਰਾਸਿਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇਨਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤੇਨ. ਭਾਜੇਤੁਨ੍ਤਿ ਕਾਲਂ ਘੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਭਾਜੇਤੁਂ…ਪੇ… ਏਵਂ ਠਪਿਤੇਸੁ ਚੀਵਰਪਟਿਵੀਸੇਸੁ ਕੁਸੋ ਪਾਤੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੪੩) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਖਨ੍ਤਿ.

ਏਕਚ੍ਚੇ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਚੀਵਰੇ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਾਜੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਤਿਓਲ਼ਾਰਿਕਮੇਵ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਚੀਵਰਾਨਂ ਮਹਗ੍ਘਤਾਯ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਪ੍ਪਗ੍ਘਤਾਯ ਸਮਗ੍ਘਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਥੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਨਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਚਾਰਣੇਪਿ ਭਾਗਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਏਕੇ ‘‘ਕਥਿਨਂ ਨਾਮ ਦੁਬ੍ਬਿਚਾਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਰਣਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਵਸੇਨੇਵ ਯਥਾਜ੍ਝਾਸਯਂ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਯਦਿ ਦਾਯਕੇਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਚ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਗਣਸ੍ਸ ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨੇਪਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਗਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਗਣਾਨਂ ਸਨ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਕਥਿਨਵਸੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਵਿਚਾਰੇਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ‘‘ਨ ਮਯਂ ਕਥਿਨਵਸੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮ, ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਭਾਵੇਨੇਵ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾਰੁਚਿ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੋਤਿਯੇਵ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸੇਨਾਸਨੇ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਵਸਤਿ, ਆਗਤਞ੍ਚ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਦੇਮਾ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਤਾਨਿ ਕੁਲਾਨਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂਯੇਵ ਦੇਮਾ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਭਾਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਸ੍ਸ ਪਨੇਤਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੧੮; ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੨੧੯) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.

ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਦੁਵਿਧਂ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੧੮) ‘‘ਇਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯੇ ਦਾਯਕਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਨ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਮ੍ਪਿ ਸਵਿਹਾਰਾਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੧੮) ‘‘ਮਹਾਪਦੁਮਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ ਨ ਏਵਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਵਾਸਪਟਿਜਗ੍ਗਨਤ੍ਥਾਯ ਪਚ੍ਚਯਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਤਤ੍ਥ ਪਵਿਸਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਯੇਸਂ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ਪਚ੍ਚਯਮੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਅਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕੇ ਸੇਨਾਸਨੇ ਗਾਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚ. ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਨਾਮ ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਾਨਂ ਹਤ੍ਥੇ ਕਪ੍ਪਿਯਵਤ੍ਥੁਪਅਭੁਞ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੧੮) ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਕਾਰਕਾਨਞ੍ਹਿ ਹਤ੍ਥੇ ‘ਕਪ੍ਪਿਯਭਣ੍ਡਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾ’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਤੋ ਯਂ ਯਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਥਿਨਚੀਵਰਂ ਦੇਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਥਿਨਚੀਵਰਭਾਵੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਦੇਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਚੀਵਰਭਾਵੇਨੇਵ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਯਥਾ ਦਾਯਕਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੨੫) ਵਚਨਤੋ.

ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇ ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਤੇ ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਤਤ੍ਥ ਸਚੇ ‘‘ਇਦਂ ਵਤ੍ਥੁ ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਣਤ’’ਨ੍ਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ‘‘ਮਮਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਣਤ’’ਨ੍ਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੩੨੯) ‘‘ਨਵ ਅਧਮ੍ਮਿਕਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਥ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥੇ ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਚੇਤਿਯਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਣਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਵਾ ਠਪੇਤੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੭੯) ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦੇਤੀਤਿ ‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਪਾਦਮੂਲੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.

‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਥਂ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇ ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਸ੍ਸੇ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ, ਤੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਕੇਕਂ ਚੀਵਰਂ ਵਾ ਸਾਟਕਂ ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਚੀਵਰਾਨਂ ਵਾ ਸਾਟਕਾਨਂ ਵਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁ ਪੁਨ ਥੇਰਾਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੁਤਿਯਭਾਗੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਤੋ ਚੀਵਰੇਸੁ ਵਾ ਸਾਟਕੇਸੁ ਵਾ ਖੀਣੇਸੁ ਯੇ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਾਦੀਨਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਦਿਵਸੇ ਦਿਨ੍ਨਦੁਸ੍ਸਾਨਿ ਏਵ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਾਵ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਉਬ੍ਭਾਰਾ ਸਙ੍ਘਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਚੀਵਰਾਨਿਪਿ ਸਙ੍ਘਿਕੇਨ ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਆਰਾਮਿਕੇਹਿ ਆਭਤਚੀਵਰਾਨਿਪਿ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਾਨਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਦਿਸੇਸੁ ਚੀਵਰੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਤਵਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਾਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਠਿਤਿਕਾਯ ਅਭਾਵੇ ਥੇਰਾਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਵਚਨਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਸ੍ਸੇ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਚੀਵਰਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਠਿਤਿਕਾਯ ਅਗਾਹਾਪਨਤੋ ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਅਭਾਵੇ ਸਤਿ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇ ਤਸ੍ਸਂ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂ ਸਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਾਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਠਿਤਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਕੇਕਂ ਚੀਵਰਂ ਵਾ ਸਾਟਕਂ ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਘਨਵਕਸ੍ਸ ਦਾਨਕਾਲੇਪਿ ਮਹਾਥੇਰਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾਨਂ ਦੀਯਤਿ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਠਿਤਿਕਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਠਿਤਿਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਠਿਤਿਕਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਭਾਗੇ ਪਨ ਥੇਰਾਸਨਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹੇ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤਾਨਂ ਪਠਮਭਾਗੋ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਦੁਤਿਯਭਾਗਤੋ ਵਸ੍ਸਗ੍ਗੇਨ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਠਿਤਿਕਾਵਿਚਾਰੋ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਜਨਕਥਾਤੋ (ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦੨) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ਭੋ ਏਕਚ੍ਚਾਨਿ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਚੀਵਰਾਨਿ ਮਹਗ੍ਘਾਨਿ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਿ ਅਪ੍ਪਗ੍ਘਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਥਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਗ੍ਘਸਮਤ੍ਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਚੀਵਰਭਾਜਨੇ ਅਗ੍ਘਸਮਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚੀਵਰਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੪੩) ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰੇ ਚੀਵਰਂ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਭਾਜੇਤੁਂ…ਪੇ… ਅਥ ਖੋ ਚੀਵਰਭਾਜਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਚੀਵਰਂ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਉਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਾਵਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਣੇਤ੍ਵਾ ਵਗ੍ਗਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰਪਟਿਵੀਸਂ ਠਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੪੩) ‘‘ਉਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘ਇਦਂ ਥੂਲਂ, ਇਦਂ ਸਣ੍ਹਂ, ਇਦਂ ਘਨਂ, ਇਦਂ ਤਨੁਕਂ, ਇਦਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਂ ਅਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਂ ਦੀਘਤੋ ਏਤ੍ਤਕਂ, ਪੁਥੁਲਤੋ ਏਤ੍ਤਕ’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ. ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘ਇਦਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਅਗ੍ਘਤਿ, ਇਦਂ ਏਤ੍ਤਕ’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਗ੍ਘਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਣ੍ਣਾਵਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਸਚੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕੇਕਮੇਵ ਦਸਦਸਅਗ੍ਘਨਕਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਯਂ ਨਵ ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਵਾ ਅਗ੍ਘਤਿ, ਤਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਏਕਅਗ੍ਘਨਕੇਨ ਚ ਦ੍ਵਿਅਗ੍ਘਨਕੇਨ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਏਤੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਸਮੇ ਪਟਿਵੀਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਣੇਤ੍ਵਾ ਵਗ੍ਗਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਚੇ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਦੀਯਮਾਨੇ ਦਿਵਸੋ ਨ ਪਹੋਤਿ, ਦਸ ਦਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਣੇਤ੍ਵਾ ਦਸ ਦਸ ਚੀਵਰਪਟਿਵੀਸੇ ਏਕਵਗ੍ਗਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚੀਵਰਪਟਿਵੀਸਂ ਠਪੇਤੁਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਠਪਿਤੇਸੁ ਚੀਵਰਪਟਿਵੀਸੇਸੁ ਕੁਸੋ ਪਾਤੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਚੀਵਰਭਾਜਨੇ ਅਗ੍ਘਸਮਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਕੁਸਪਾਤੋ ਚ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਚੀਵਰਭਾਜਨੇ ਅਗ੍ਘਸਮਤ੍ਤਂ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਕੁਸਪਾਤੋ ਚ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਥਿਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ‘‘ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਤੇ ਪਨ ਕਥਿਨੇ ਸਚੇ ਕਥਿਨਚੀਵਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਭਤਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਾਯਕਾ ‘ਯੇਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਥਿਨਂ ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੇਮਾ’ਤਿ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਨਿਸ੍ਸਰੋ. ਅਥ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾਵ ਦਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਇਸ੍ਸਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਚੇ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਸੇਸਚੀਵਰਾਨਿਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਯ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਪਨ ਏਕਾਯੇਵ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇ ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਠਿਤਿਕਾਯ ਅਭਾਵੇ ਥੇਰਾਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਗ੍ਘਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਕੁਸਪਾਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਾ. ਤੇਨ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਚੀਵਰਾਨਿ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਵਾ ਵੁਡ੍ਢਤਰਤੋ ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਯੇਵ ਦਾਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨੇਵ ਅਗ੍ਘਸਮਤ੍ਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਕੁਸੋ ਪਾਤੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਭਾਵੇਨ ਅਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਠਿਤਿਕਾਯ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਚੀਵਰਤੋ ਚ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਸ੍ਸ ਅਵਸੇਸਚੀਵਰਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਵਸੇਸਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇ ਬਲਵਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵੁਡ੍ਢਤਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਏਕਂ ਵਤ੍ਥਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਸੁ ਪਨ ਵਰਂ ਵਰਂ ਵੁਡ੍ਢਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਦਿਵਸੇ ਪਨ ਸਚੇ ਕਾਲਂ ਘੋਸੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਸਙ੍ਘੇ ਕੋਚਿ ਦਸਹਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਥਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਂ ਦੇਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੋ ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਨਵਕੋ ਚੇ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ‘ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਚ੍ਛਥ, ਪਠਮਭਾਗਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਵਤ੍ਥਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’ਤਿ. ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਾਹਿਤਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਦੁਤਿਯਤ੍ਥੇਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਠਮਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਲਤ੍ਥੁਂ, ਲਦ੍ਧਂ ਲਦ੍ਧਂ ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਆਗਨ੍ਤੁਕਸ੍ਸ ਸਮਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਪਨ ਸਮਕੇ ਲਦ੍ਧੇ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋ ਅਨੁਭਾਗੋ ਥੇਰਾਸਨੇ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੧੮) ਵਚਨਤੋ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤਾਯਂ ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਞ੍ਚ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੨.੩੧੮) ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੋ ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਚੀਵਰੇ ਗਾਹਿਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਪਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਵਸ੍ਸਗ੍ਗੇਨ ਪਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਪਠਮਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾਤਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਸ੍ਸ ਆਗਮਨਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਾਯ ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ. ਲਦ੍ਧਂ ਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਦਾਯਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਆਗਤਾਗਤਸਾਟਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਞ੍ਚ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗ ੩੧੮) ‘‘ਪਠਮਭਾਗਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਚੇ ਪਠਮਗਾਹਿਤਵਤ੍ਥੁਤੋ ਮਹਗ੍ਘਂ ਹੋਤੀਤਿ ਲਿਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਟੀਕਾਸੁ ਚ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਦਾਨੇ ਪਚ੍ਛਾ ਆਭਤਂ ਮਹਗ੍ਘਵਤ੍ਥਂ ਮਹਾਥੇਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਂਯੇਵ ਵਸ੍ਸਗ੍ਗੇਨ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਾਤਬ੍ਬਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਰਂ ਵਰਂ ਵੁਡ੍ਢਸ੍ਸ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਪਠਮਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਲਤ੍ਥੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥਗਣਨਾਯ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਅਗ੍ਘਗਣਨਾਯ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਗਤਿਕਭਾਵਸ੍ਸ ਵਚਨਤੋ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵਤ੍ਥਗਣਨਾਵਸੇਨੇਵ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਅਗ੍ਘਸਮਭਾਵੇਨਾਤਿ ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ, ਤੇਨੇਵ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ‘‘ਯੋ ਬਹੂਨਿ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਵਤ੍ਥਾਨਿ ਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਹੂਨਿ ਹਿ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਵਤ੍ਥਾਨਿ ਵਿਭਜਨਕਾਲੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਦੀਹਿ, ਨੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ;

ਕਥਿਨੇ ਚੀਵਰੇ ਮਯ੍ਹਂ, ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੁ ਵਿਚਕ੍ਖਣਾ.

ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਚੇ ਧਾਰਯਨ੍ਤੁ ਤਂ;

ਅਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ, ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੁ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਚੀਵਰੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਸੋ ਨੇਸਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚੀਵਰਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚੀਵਰਤੋ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਸਙ੍ਘਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਦੀਨਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਗਤਾਗਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ‘‘ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਞ੍ਚ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਆਨਿਸਂਸੋ ਪਨ ਇਤਰੇਸਂਯੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਉਪਡ੍ਢਪਟਿਵੀਸਂ ਦਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੪੩) ਪਾਠਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਉਪਡ੍ਢਪਟਿਵੀਸਂਯੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨੇਵਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਭਣ੍ਡਾਗਾਰੇ ਠਪਿਤਞ੍ਹਿ ਅਕਾਲਚੀਵਰਮੇਵ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਉਪਡ੍ਢਪਟਿਵੀਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਿਕਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਾਦਿਕਾਲਚੀਵਰਂ ਪਨ ਸਮਕਮੇਵ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਚੀਵਰਕ੍ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੪੩) ‘‘ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਉਪਡ੍ਢਪਟਿਵੀਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੇ ਸਾਮਣੇਰਾ ਅਤ੍ਤਿਸ੍ਸਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਸੁ ਯੁਤ੍ਤਾ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂਯੇਵ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪਡ੍ਢਭਾਗੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਯੇ ਪਨ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸੇਵ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਮਕੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਿਟ੍ਠਿਸਮਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰੇ ਠਪਿਤੇਨ ਅਕਾਲਚੀਵਰੇਨੇਵ ਕਥਿਤਂ, ਕਾਲਚੀਵਰਂ ਪਨ ਸਮਕਮੇਵ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕਚ੍ਚਿ ਨੁ ਖੋ ਸਾਮਣੇਰਾ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤਾ, ਯੇਨ ਆਨਿਸਂਸਂ ਲਭੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ? ਆਮ ਉਪਗਤਾਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ‘‘ਅਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਗਤਾ, ਏਕੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸ੍ਸੋ ਸਾਮਣੇਰੋ, ਸੋ ਚੇ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਗਣਪੂਰਕੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ, ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) ਵਚਨਤੋ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਞ੍ਚ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬) ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਠਮਪਵਾਰਣਾਯ ਪਵਾਰੇਤੁਮ੍ਪਿ ਲਭਤਿ, ਵਸ੍ਸਿਕੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਲਭਤੀਤਿ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਵਸ੍ਸੂਪਗਮਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾਮਣੇਰਾ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋਤਿ.

ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਕਥਿਨਾਨਿਸਂਸੇਸੁ ਯਦਿ ਆਰਾਮਿਕਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਹਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਚੇਤਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਤ੍ਥੇਹਿਪਿ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਨਿ ਚੇਤਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਥਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਵਿਭਜਨਕਾਲੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬) ‘‘ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਚੇਤਾਪਿਤੇਸੁ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾਨਮੇਵ ਤਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਵਤ੍ਥੇਹਿ ਪਨ ਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਸੁ ਚੇਤਾਪਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਾਨਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਏਕਸੀਮਾਯਂ ਬਹੂ ਵਿਹਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤਰਸੀਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ? ਉਪਚਾਰਸੀਮਾ. ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਂਯੇਵ ਹਿ ਸਙ੍ਘਲਾਭਵਿਭਜਨਾਦਿਕਂ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਵਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਮਹਾਵਗ੍ਗ ੩੦੬) ‘‘ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਸੀਮਾਯਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਪਚਾਰਸੀਮਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਤਕਚੀਵਰਾਦਿਭਾਗਿਯਤਾਯ ਬਦ੍ਧਸੀਮਾਯ ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦਾਭਾਵਤੋ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਤਂ ‘ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ’ਤਿ’’.

ਏਵਂ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੇ ਰੁਚਿਤਾਯ ਮਾਤਿਕਾਪਲਿਬੋਧਉਬ੍ਭਾਰੇ ਅਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਵ ਅਨ੍ਤੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਾਨਂ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਵਿਧਾ ਮਾਤਿਕਾ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਸਵਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕਾ, ਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾ, ਸਹੁਬ੍ਭਾਰਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਤਪਰਿਯੋਸਿਤਂ ਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ‘‘ਇਮਂ ਵਿਹਾਰਂ ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪਚਾਰਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਭਵਤਿ, ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਾਨਿ ਅਲਭਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਪਕ੍ਕਮਨਮੇਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਗਭੂਤਂ ਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਿਹਾਰੇ ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਪੁਰਾਣਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਬਹਿਸੀਮਾਯਮੇਵ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚੀਵਰੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਚੀਵਰਨਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ.

ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਅਕਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਮਂ ਚੀਵਰਂ ਨੇਵ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪੋਰਾਣਵਿਹਾਰਞ੍ਚ ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤੇਨ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ.

ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕਤਮੇਵ ਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਬਹਿਸੀਮਗਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਧੇਵਿਮਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਚ ਪੋਰਾਣਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਂ ਕੁਰੁਮਾਨਂ ਚੋਰਾਦੀਹਿ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਗ੍ਯਾਦੀਹਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਨਾਸਨਮੇਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ.

ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ‘‘ਇਮਂ ਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬਹਿਸੀਮਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਧੇਵਿਮਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਕਤਚੀਵਰੋ ਸੁਣਾਤਿ ‘‘ਵਿਹਾਰੇ ਕਿਰ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਥਿਨਂ ਉਬ੍ਭਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਸਵਨਮਤ੍ਤੇਨਸ੍ਸ ਕਥਿਨਂ ਉਬ੍ਭਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨਬ੍ਭਾਰੋ ਸਵਨਮੇਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਸਵਨਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ.

ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਾਸਾਚੀਵਰਕਾਰਣਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬਹਿਸੀਮਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਧ ਬਹਿਸੀਮਾਯਮੇਵ ਚੀਵਰਪਚ੍ਚਾਸਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਾਮਿ, ਨ ਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਂ ਚੀਵਰਪਚ੍ਚਾਸਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤਿ, ਸੋ ਤਂ ਚੀਵਰਪਚ੍ਚਾਸਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਚੀਵਰਾਸਾ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਸਹਿਤਤ੍ਤਾ ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕੋ ਨਾਮ.

ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਕਤਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ‘‘ਇਮਂ ਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਸੋ ਬਹਿਸੀਮਗਤੋ ਤਂ ਚੀਵਰਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਕਤਚੀਵਰੋ ‘‘ਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਾਯਮੇਵ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਕਾਲਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਚੀਵਰਕਾਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਿਮਦਿਵਸਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਸੀਮਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ.

ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ‘‘ਇਮਂ ਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਸੋ ਕਤਚੀਵਰੋ ‘‘ਵਿਹਾਰਂ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਹ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਭਵਤਿ. ਅਯਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਹ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਹੁਬ੍ਭਾਰੋ ਨਾਮ. ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਵਿਧੋ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਅਟ੍ਠ ਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਕਥਿਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਮਹਾਵ. ੩੧੦) ‘‘ਅਟ੍ਠਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤਿਕਾ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਉਬ੍ਭਾਰਾਯ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਾ ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਕਾ ਨਾਸਨਨ੍ਤਿਕਾ ਸਵਨਨ੍ਤਿਕਾ ਆਸਾਵਚ੍ਛੇਦਿਕਾ ਸੀਮਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾ ਸਹੁਬ੍ਭਾਰਾਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨੋ ਕਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮਤਿ ‘ਨ ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕੋ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪ੍ਪਕਰਣੇ ਚ –

‘‘ਪਕ੍ਕਮਨਞ੍ਚ ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਨਾਸਨਂ;

ਸਵਨਮਾਸਾ ਚ ਸੀਮਾ ਚ, ਸਹੁਬ੍ਭਾਰੋਤਿ ਅਟ੍ਠਿਮਾ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵਿ. ੨੭੦੯);

ਪਲਿਬੋਧੋ ਦੁਵਿਧੋ ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧੋ, ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਪੁਨ ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਆਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੀਵਰਂ ਅਕਤਂ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਂ ਵਾ, ‘‘ਅਞ੍ਞਤੋ ਚੀਵਰਂ ਲਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਆਸਾ ਵਾ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਕਥਿਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੨੫) ‘‘ਕਤਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਪਲਿਬੋਧਾ? ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧੋ ਚ ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਚ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਸਤਿ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ, ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ ‘ਪਚ੍ਚੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਾਸਪਲਿਬੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੀਵਰਂ ਅਕਤਂ ਵਾ ਹੋਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤਂ ਵਾ, ਚੀਵਰਾਸਾ ਵਾ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੀਵਰਪਲਿਬੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਉਬ੍ਭਾਰੋ ਦੁਵਿਧੋ ਅਟ੍ਠਮਾਤਿਕਾਉਬ੍ਭਾਰਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਗਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਾ ਚ ਬਹਿਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਵਿਹਾਰੇ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਹ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਹੁਬ੍ਭਾਰਸਙ੍ਖਾਤੋ ਏਕੋ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਾ ਅਟ੍ਠਮਾਤਿਕਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਮਾਤਿਕਾਉਬ੍ਭਾਰੋ ਨਾਮ. ਬਹਿਸੀਮਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਿਹਾਰੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਅਟ੍ਠਮਾਤਿਕਾਯ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਕਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੋ ਨਾਮ.

ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਸਹੁਬ੍ਭਾਰਾ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯੇਵ ਕਤਾ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕੋ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੋ ਬਹਿਸੀਮਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਾਯਮੇਵ ਠਿਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਤੋ. ਸਹੁਬ੍ਭਾਰੋ ਬਹਿਸੀਮਂ ਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਚ੍ਚਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਅਨ੍ਤੋਸੀਮਟ੍ਠੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਹ ਕਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਾ ਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਤਾ, ਕੇਵਲਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਲਿਬੋਧਾਨਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਹਿ ਆਨਿਸਂਸੇਹਿ ਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਆਚਰਿਯਬੁਦ੍ਧਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ –

‘‘ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਮਾਤਿਕਾਨਂ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਤੋਪਿ ਵਾ;

ਉਬ੍ਭਾਰਾਪਿ ਦੁਵੇ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨਾ’’ਤਿ.

ਤਟ੍ਟੀਕਾਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਮਾਤਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹਿਸੀਮਗਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿਕਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਮਾਤਿਕਾ ਬਹਿਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਹੁਬ੍ਭਾਰੋ ਇਮਾਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਮਾਤਿਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚ. ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਤੋਪਿ ਵਾਤਿ ਬਹਿਸੀਮਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮੇਨ ਉਬ੍ਭਤਕਥਿਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਨਤੋ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੋਤਿ ਮਹੇਸਿਨਾ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਉਬ੍ਭਾਰਾ ਦੁਵੇ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਬਹਿਸੀਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਗਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਉਬ੍ਭਾਰੋ, ਬਹਿਸੀਮਂ ਅਗਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰੋਤਿ ਏਕੋਯੇਵ ਉਬ੍ਭਾਰੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨ੍ਤਰੁਬ੍ਭਾਰਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਥਿਨਂ ਉਬ੍ਭਤਨ੍ਤਿ? ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਾਤੁਕਾਮੇਹਿ ਉਪਾਸਕੇਹਿ ਆਗਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਕਾਲਚੀਵਰਂ ਦਾਤੁਕਾਮੇਹਿ ਯਾਚਿਤਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਭਙ੍ਗਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਪਾਚਿ. ੯੨੫) ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਉਪਾਸਕੇਨ ਸਙ੍ਘਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੋ ਕਾਰਾਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਮਹੇ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਕਾਲਚੀਵਰਂ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਉਭਤੋਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕਥਿਨਂ ਅਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਉਪਾਸਕੋ ਸਙ੍ਘਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰਂ ਯਾਚੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ? ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਂ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ, ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ. ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ, ਸਙ੍ਘੋ ਕਥਿਨਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਕਥਿਨਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਾਰੋ, ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ. ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਉਬ੍ਭਤਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਥਿਨਂ, ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥਿਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥਿਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ – ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ…ਪੇ… ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.

ਏਤੇਨ ਚ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਂ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਉਬ੍ਭਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਉਬ੍ਭਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਤ੍ਥਾਰਕਮ੍ਮਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਉਬ੍ਭਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਾਯ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ ਇਮਾਯ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਿਨ੍ਨਦੁਸ੍ਸਂ ਪੁਨ ਆਹਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਵਿਗਮਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮਾਯ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਵਿਗਮਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਿਨ੍ਨਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪੁਨ ਆਹਰਾਪਨਂ. ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਲਾਭਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਰਣਕਮ੍ਮਮੇਵ ਇਮਾਯ ਕਥਿਨਬ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਉਦ੍ਧਰੀਯਤਿ, ਨ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮਵਾਚਾਕਰਣਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰਂ ਅਕਾਲਚੀਵਰਂ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਨ ਲਭਤਿ, ਚੀਵਰਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਘਿਕਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾਗਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਭਾਜਨੀਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਚ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਞ੍ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਂ ਯਾਚਨ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਾਵ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਕਮ੍ਮੇਨ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਵਿਗਮਨਤੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਲਾਭਨ੍ਤਰਾਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮੁਖੋਲੋਕਨਂ ਵਿਯ ਸਿਯਾਤਿ? ਯਦਿ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਮੂਲਕਲਾਭਤੋ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰਮੂਲਕਲਾਭੋ ਮਹਨ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਂ ਯਾਚਨ੍ਤਾਨਂ ਕਥਿਨੁਬ੍ਭਾਰੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਅਪ੍ਪਕੋ, ਨ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਸਮੋ, ਕੁਲਪ੍ਪਸਾਦਤ੍ਥਾਯ ਦਾਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੯੨੭) ‘‘ਕੀਦਿਸੋ ਕਥਿਨੁਦ੍ਧਾਰੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ਕੀਦਿਸੋ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਰਮੂਲਕੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਮਹਾ, ਉਬ੍ਭਾਰਮੂਲਕੋ ਅਪ੍ਪੋ, ਏਵਰੂਪੋ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਾਰਮੂਲਕੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਅਪ੍ਪੋ, ਉਬ੍ਭਾਰਮੂਲਕੋ ਮਹਾ, ਏਵਰੂਪੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਨਿਸਂਸੋਪਿ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਪਾਲਨਤ੍ਥਂ ਦਾਤਬ੍ਬੋਵਾ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਾਨਂ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਤ੍ਥਾਰਕਮ੍ਮਮੇਵ ਉਦ੍ਧਰੀਯਤਿ, ਨ ਕਥਿਨਦੁਸ੍ਸਦਾਨਭੂਤਂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਆਨਿਸਂਸਕਥਾਯਂ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਨਾਮਨ੍ਤਚਾਰਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਕਿਰਿਯਾ. ਕਪ੍ਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਕਪ੍ਪਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਾਮਨ੍ਤਚਾਰੋਤਿ ਅਨਾਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚਰਣਂ. ਯੋ ਹਿ ਦਾਯਕੇਹਿ ਭਤ੍ਤੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਭਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਵਿਹਾਰੇ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕੁਲੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤਕਥਿਨਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਸਭਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਸਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕੁਲੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਯਾ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਸਮਯੋ ਚੀਵਰਦਾਨਸਮਯੋ ਚੀਵਰਕਾਰਸਮਯੋ, ਅਯਂ ਤਤ੍ਥ ਸਮਯੋ’’ਤਿ ਅਚੇਲਕਵਗ੍ਗੇ ਪਞ੍ਚਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਚਿ. ੨੯੯-੩੦੦). ਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਚੀਵਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਨ ਵਾ ਵਿਨਾ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਰੁਣੁਟ੍ਠਾਪਨਂ, ਏਵਂ ਕਰੋਤੋਪਿ ਦੁਤਿਯਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਦੁਤਿਯਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ ਏਕਰਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਿਚੀਵਰੇਨ ਵਿਪ੍ਪਵਸੇਯ੍ਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਸੁ ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਰਾ. ੪੭੨).

ਗਣਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਗਣਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਦਾਯਕਾਨਂ ਨਿਮਨ੍ਤਨੇਨ ਵਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਾ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਭੁਞ੍ਜਨਂ. ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ ‘‘ਗਣਭੋਜਨੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਸਮਯੋ ਗਿਲਾਨਸਮਯੋ ਚੀਵਰਦਾਨਸਮਯੋ ਚੀਵਰਕਾਰਸਮਯੋ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਸਮਯੋ ਨਾਵਾਭਿਰੁਹਨਸਮਯੋ ਮਹਾਸਮਯੋ ਸਮਣਭਤ੍ਤਸਮਯੋ, ਅਯਂ ਤਤ੍ਥ ਸਮਯੋ’’ਤਿ ਆਗਤਂ ਭੋਜਨਵਗ੍ਗੇ ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਚਿ. ੨੧੫). ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਠਮਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਕਥਿਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਾਮ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਬ੍ਭਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਨੇ ਦਸਾਹਪਰਮਂ ਅਤਿਰੇਕਚੀਵਰਂ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੇਸੁ ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਰਾ. ੪੭੨). ਕਥਿਨਤ੍ਥਤਸੀਮਾਯਾਤਿ ਉਪਚਾਰਸੀਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਤਕਚੀਵਰਨ੍ਤਿ ਮਤਸ੍ਸ ਚੀਵਰਂ. ਤਤ੍ਰੁਪ੍ਪਾਦੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕੇਨ ਆਰਾਮੁਯ੍ਯਾਨਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਆਦਿਨਾ. ਯਂ ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਚੀਵਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚੀਵਰਮੇਵ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਭੇਸਜ੍ਜਾਦਿਕਂ ਆਗਤਾਗਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਲਜ੍ਜੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਪੇਸਲੋ;

ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਂ, ਉਬ੍ਭਾਰਞ੍ਚਾਪਿ ਸਾਧੁਕਨ੍ਤਿ.

ਇਤਿ ਵਿਨਯਸਙ੍ਗਹਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤੇ ਵਿਨਯਾਲਙ੍ਕਾਰੇ

ਕਥਿਨਤ੍ਥਾਰਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਾਮ

ਏਕੂਨਤਿਂਸਤਿਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.