੧੪. ਪਥਵੀਖਣਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ
੭੨. ਏਵਂ ਦਾਨਵਿਸ੍ਸਾਸਗ੍ਗਾਹਲਾਭਪਰਿਣਾਮਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਥਵੀਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤੁਂ ‘‘ਪਥਵੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਤ੍ਥਰਤੀਤਿ ਪਥਵੀ, ਪ-ਪੁਬ੍ਬ ਥਰ ਸਨ੍ਥਰਣੇਤਿ ਧਾਤੁ, ਰ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਵ-ਕਾਰੋ, ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀ. ਤਪ੍ਪਭੇਦਮਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਥਵੀ, ਜਾਤਾ ਚ ਪਥਵੀ ਅਜਾਤਾ ਚ ਪਥਵੀ’’ਤਿ. ਤਾਸਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾ ਨਾਮ ਪਥਵੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਪਂਸੁਕਾ…ਪੇ… ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਮਤ੍ਤਿਕਾਪਥਵੀ ਜਾਤਾ ਨਾਮ ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਾਯੇਵ, ਅਦਡ੍ਢਾ ਪਥਵੀਪਿ ‘‘ਜਾਤਾ ਪਥਵੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇਯੇਵ, ਯੋਪਿ ਪਂਸੁਪੁਞ੍ਜੋ ਵਾ…ਪੇ… ਚਾਤੁਮਾਸਂ ਓਵਟ੍ਠੋ, ਸੋਪਿ ‘‘ਜਾਤਾ ਪਥਵੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਤਰਤ੍ਰਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਾ ਪਂਸੁਕਾਯੇਵ ਏਤ੍ਥ ਪਥਵਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਪਾਸਾਣਾਦਯੋਤਿ ਸੁਦ੍ਧਪਂਸੁਕਾ. ਤਥਾ ਸੁਦ੍ਧਮਤ੍ਤਿਕਾ. ਅਪ੍ਪਾ ਪਾਸਾਣਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਪ੍ਪਪਾਸਾਣਾ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਂਸੁਕਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਪਂਸੁਕਾ, ਅਲੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋਯਂ, ਤਥਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਮਤ੍ਤਿਕਾ. ਤਤ੍ਥ ਮੁਟ੍ਠਿਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਉਪਰਿ ਪਾਸਾਣਾ. ਮੁਟ੍ਠਿਪ੍ਪਮਾਣਾ ਸਕ੍ਖਰਾ. ਕਥਲਾਤਿ ਕਪਾਲਖਣ੍ਡਾਦਿ. ਮਰੁਮ੍ਪਾਤਿ ਕਟਸਕ੍ਖਰਾ. ਵਾਲੁਕਾ ਵਾਲੁਕਾਯੇਵ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਪਂਸੁਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੀਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਪਂਸੁ, ਏਕੋ ਪਾਸਾਣਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਕੋਟ੍ਠਾਸੋ. ਅਦਡ੍ਢਾਪੀਤਿ ਉਦ੍ਧਨਪਤ੍ਤਪਚਨਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਤਪਾਦਿਵਸੇਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਅਦਡ੍ਢਾ, ਸਾ ਪਨ ਵਿਸੁਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੁਦ੍ਧਪਂਸੁਆਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਾਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਸਕ੍ਖਰਾਤਿ ਬਹੁਤਰਸਕ੍ਖਰਾ. ਹਤ੍ਥਿਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਕਿਰ ਏਕਂ ਪਚ੍ਛਿਪੂਰਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦੋਣਿਯਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਯਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਸਕ੍ਖਰਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਖਣਿਂਸੂਤਿ. ਯਾਨਿ ਪਨ ਮਜ੍ਝੇ ‘‘ਅਪ੍ਪਪਂਸੁਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਪਾਸਾਣਾਦਿਪਞ੍ਚਕਮੇਵ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਭੇਦਵਚਨਮੇਤਂ, ਯਦਿਦਂ ਸੁਦ੍ਧਪਾਸਾਣਾਦਿਆਦਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨਪਂਸੁਂ ਅਪ੍ਪਪਂਸੁਞ੍ਚ ਪਥਵਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਉਪਡ੍ਢਪਂਸੁਕਾਪਥਵੀ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਾਵਸੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਉਪਡ੍ਢਪਂਸੁਕਾਯਪਿ ਪਥਵਿਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਨਾਦੀਸੁ ਉਪਡ੍ਢਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁਕਞ੍ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਕਞ੍ਚ ਦੁਵਿਧਂ ਪਥਵਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਤਤਿਯਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਹਿ ਪਥਵਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਜਾਤਾ ਚ ਪਥਵੀ ਅਜਾਤਾ ਚ ਪਥਵੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਗਰੁਕਲਹੁਕੇਸੁ ਗਰੁਕੇਯੇਵ ਠਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਏਤ੍ਥ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਵਿਤੁਂ. ਸਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਨਾਦੀਸੁ ਪਨ ਉਪਡ੍ਢੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨਿਯਮ੍ਪਿ (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ ੨.੮੬) ‘‘ਅਪ੍ਪਪਂਸੁਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਪਡ੍ਢਪਂਸੁਮਤ੍ਤਿਕਾਯਪਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹੇਤਂ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਜਾਤਾਜਾਤਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਤਤਿਯਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਖਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਖਣਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਾਦਙ੍ਗੁਟ੍ਠਕੇਨਪਿ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਿਸਲਾਕਾਯਪਿ ਸਯਂ ਵਾ ਖਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਖਣਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ‘‘ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਖਣਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ’’ਤਿ ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਇਮਂ ਵਲ੍ਲਿਂ ਖਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਪਥਵਿਖਣਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਵਤ੍ਤਵੋਹਾਰਤ੍ਤਾ ਇਮਿਨਾਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਨ ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ, ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.
੭੩. ਕੁਟੇਹੀਤਿ ਘਟੇਹਿ. ਤਨੁਕਕਦ੍ਦਮੋਤਿ ਉਦਕਮਿਸ੍ਸਕਕਦ੍ਦਮੋ, ਸੋ ਚ ਉਦਕਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਉਦਕਪਪ੍ਪਟਕੋਤਿ ਉਦਕੇ ਅਨ੍ਤੋਭੂਮਿਯਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿਭਾਗਂ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਨੁਕਪਂਸੁ ਵਾ ਮਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾ ਪਟਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਲਵਮਾਨਾ ਉਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਦਕੇ ਸੁਕ੍ਖੇਪਿ ਤਂ ਪਟਲਂ ਵਾਤੇਨ ਚਲਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਂ ਉਦਕਪਪ੍ਪਟਕੋ ਨਾਮ. ਓਮਕਚਾਤੁਮਾਸਨ੍ਤਿ ਊਨਚਾਤੁਮਾਸਂ. ਓਵਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਦੇਵੇਨ ਓਵਟ੍ਠਂ. ਅਕਤਪਬ੍ਭਾਰੇਤਿ ਅਵਲਞ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਦਿਸੇ ਹਿ ਵਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵੋਤਿ. ਮੂਸਿਕੁਕ੍ਕੁਰਂ ਨਾਮ ਮੂਸਿਕਾਹਿ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਕਤਪਂਸੁਰਾਸਿ.
ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਓਮਕਚਾਤੁਮਾਸਂ ਓਵਟ੍ਠੋਯੇਵ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਓਵਟ੍ਠਚਾਤੁਮਾਸਤੋ ਏਕਦਿਵਸਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ ਵਿਕੋਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਭੂਮਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਪਿ ਚ ਗੋਕਣ੍ਟਕੇ ਭੂਮਿਤੋ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਂ ਮਤ੍ਥਕਤੋ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਗਹੇਤੁਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਕਟ੍ਠਾਨੇ ਅਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਹਿ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਲੋਲ਼ਿਤਕਦ੍ਦਮਮ੍ਪਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਅਚ੍ਛਦਨਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਜੁਕਂ ਆਕਾਸਤੋ ਪਤਿਤਵਸ੍ਸੋਦਕੇਨ ਓਵਟ੍ਠਮੇਵ ਜਾਤਪਥਵੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਛਦਨਾਦੀਸੁ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਉਦਕੇਨ ਤਿਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋਤਿ ਪੁਰਾਣਸੇਨਾਸਨਤੋ. ਇਟ੍ਠਕਂ ਗਣ੍ਹਾਮੀਤਿਆਦਿ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਉਦਕੇਨਾਤਿ ਉਜੁਕਂ ਆਕਾਸਤੋਯੇਵ ਪਤਿਤਉਦਕੇਨ. ਸਚੇ ਪਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤੇਨ ਉਦਕੇਨ ਤੇਮਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਣ੍ਡਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨ੍ਤਿ ਸਾਖਾਮਣ੍ਡਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ.
੭੪. ਉਚ੍ਚਾਲੇਤ੍ਵਾਤਿ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਤੇਨ ਅਪਦੇਸੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਲੇਸੇਨ. ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਚੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ, ਪਠਮਂ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦਹਤੂਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਮਹਾਮਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਭਿਤ੍ਤਿਲੇਪਨਂ.
ਇਤਿ ਵਿਨਯਸਙ੍ਗਹਸਂਵਣ੍ਣਨਾਭੂਤੇ ਵਿਨਯਾਲਙ੍ਕਾਰੇ
ਪਥਵੀਖਣਨਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਾਮ
ਚੁਦ੍ਦਸਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ.