੧. ਨਕੁਲਪਿਤੁਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਕੁਲਪਿਤੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਭਗ੍ਗਾ ਨਾਮ ਜਾਨਪਦਿਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ. ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਏਕੋਪਿ ਜਨਪਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ‘‘ਭਗ੍ਗਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਜਨਪਦੇ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇਤਿ ਯੋ ਪਨ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਿਗਾਨਂ ਅਭਯਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ. ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਗਹਪਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ‘‘ਨਕੁਲਪਿਤਾ’’ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਕੁਲਪਿਤਾ’’ਤਿ ਨਕੁਲਸ੍ਸ ਨਾਮ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਰਿਯਾਪਿਸ੍ਸ ‘‘ਨਕੁਲਮਾਤਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ.

ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋਤਿ ਜਰਾਵਸੇਨ ਜਿਣ੍ਣੋ, ਨ ਬ੍ਯਾਧਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਜਿਣ੍ਣੋ. ਵਯੋਵੁਡ੍ਢੋਤਿ ਜਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਏਵ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਡ੍ਢੋ, ਨ ਸੀਲਾਦਿਵੁਡ੍ਢਿਯਾ. ਜਾਤਿਯਾ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਚਿਰਰਤ੍ਤਤਾਯ ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕੋ. ਤਿਯਦ੍ਧਗਤੋਤਿ ਪਠਮੋ ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਪਚ੍ਛਿਮੋਤਿ ਤਯੋ ਅਦ੍ਧੇ ਗਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਦੁਤਿਯਞ੍ਚ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਉਪਗਤਤ੍ਤਾ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਆਤੁਰਕਾਯੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਪਵਿਸਤਾਯ ਅਨਸ੍ਸਾਦਕਾਯੋ. ਗੇਲਞ੍ਞਂ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਗਤਿਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਗਿਲਾਨਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੧੯੦ ਆਦਯੋ) ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦੁਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਯਾਧਿ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਨਿਚ੍ਚਪਗ੍ਘਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ ਅਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਭਾਵੇਨ. ਸੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਤੁਰਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਆਤੁਰਂਯੇਵ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਕਭਾਵੇਨ. ਆਤੁਰਤੀਤਿ ਆਤੁਰੋ. ਸਙ੍ਗਾਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਕਾਯੋ. ਜਰਾਯ ਆਤੁਰਤਾ ਜਰਾਤੁਰਤਾ. ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਵਡ੍ਢਨੇਨ ਮਨੋ ਭਾਵੇਨ੍ਤੀਤਿ ਮਨੋਭਾਵਨੀਯਾ. ਮਨਸਾ ਵਾ ਭਾਵਨੀਯਾ ਸਮ੍ਭਾਵਨੀਯਾਤਿ ਮਨੋਭਾਵਨੀਯਾ. ਅਨੁਸਾਸਤੂਤਿ ਅਨੁ ਅਨੁ ਸਾਸਤੂਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਾਸਤੂ’’ਤਿ. ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਹਿਤਵਚਨਂ. ਅਨੋਤਿਣ੍ਣੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਯੋ ਏਵਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਗੁਣੋ ਦੋਸੋਤਿ ਵਚਨਂ. ਤਨ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਤਨ੍ਤਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਅਯਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ ਨਾਮ. ਪਵੇਣੀਤਿ ਤਨ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਵੇਵਚਨਂ.

ਅਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਭੂਤੋਤਿ ਅਧਿਕੋਪਮਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਣ੍ਡਕੋਸਤੋ ਅਬਲਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਣ੍ਡਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਬਾਲੋਯੇਵ ਤਾਦਿਸਤ੍ਤਭਾਵਸਮਙ੍ਗੀ ਮੁਹੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੋ.

ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਪਕਤਿਮਾਕਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸੁਉ ਪਸਨ੍ਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪਸਮ੍ਪਦਾਹਿ ਤਾਹਿ ਤਸ੍ਸ ਮੁਖਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤੇਨੇਵਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤਾਕਾਰਣਮ੍ਪਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਮੁਖਵਣ੍ਣੋ. ਨਯਗ੍ਗਾਹਪਞ੍ਞਾ ਕਿਰੇਸਾਤਿ ਇਦਂ ਅਨਾਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ.

ਯਂ ਨੇਵ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ‘‘ਓਵਦਤੁ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਮਯਂ ਪਰਲੋਕੇਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਮਧੁਰਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੇਮਗਾਰਵਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਮਤਾਭਿਸੇਕੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਦਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ. ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਨਯੇਤਿ ਅਵਡ੍ਢਿਯਂ, ਅਨਤ੍ਥੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਯੇ ਵਾ ਅਨੁਪਾਯੇ. ਨ ਇਰਿਯਨਤੋ ਅਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਅਯੇਤਿ ਵਡ੍ਢਿਯਂ ਅਤ੍ਥੇ ਉਪਾਯੇ ਚ. ਅਰਣੀਯਤੋਤਿ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ, ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਪਨ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਵਸੇਨਪਿ. ਯਦਿਪਿ ਅਰਿਯਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਯੇ ਹਿ ਵੋ ਅਰਿਯਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੫) ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਸਯਪਯੋਗੇਸੁ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਸਬ੍ਬਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਚ ਅਰਿਯਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤਸਾਵਕਾ ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਅਰਿਯਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਰਿਯਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਾਵਾ ਅਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਵ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰਤੋ ਘੋਸਮਨ੍ਤਰੇਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਸ੍ਸ ਭਗਵਾਵ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਮਮਞ੍ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਂ ਆਗਮ੍ਮ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾ ਜਾਤਿਯਾ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੯; ੫.੨). ਸੋ ਏਵ ਚ ਅਵੇਚ੍ਚਪਸਾਦਾਧਿਗਮੇਨ ਦਲ਼੍ਹਭਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਯਂ ਮਯਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਪਿ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੪੫; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੮੫). ਕਤਞ੍ਞੁਤਾਦੀਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਕਤਞ੍ਞੂ. ਕਤਂ ਵਿਦਿਤਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਤਵੇਦੀ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਹਿ ਅਨੇਕੇਸੁਪਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਕਤਂ ਉਪਕਾਰਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਕਤਞ੍ਚ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਸਤਿਜਨਨਆਮਿਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਦਿਨਾ. ਤਥਾ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਨ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਸਹਸ੍ਸੇਸੁਪਿ ਕਤਂ ਉਪਕਾਰਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਞ੍ਚ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਪਾਕਟਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸੀਹੋ ਵਿਯ ਚ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਮੇਵ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਯਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਰਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਆਦਰਾਭਾਵੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਸੀਲਤਾ, ਨ ਚ ਦਸ੍ਸਨੇ ਸਾਧੁਕਾਰਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਨ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ’’ਤਿ. ਅਰਿਯਭਾਵੋਤਿ ਯੇਹਿ ਯੋਗਤੋ ‘‘ਅਰਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇ. ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਞਾਪਨਕਾਰਣਂ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਪੀਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਵਾ. ਅਰਿਯਕਰਧਮ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਿਯਮਾਨਾ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ.

ਅਵਿਨੀਤੋਤਿ ਨ ਵਿਨੀਤੋ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਨ ਸਿਕ੍ਖਿਤੋ. ਯੇਸਂ ਸਂਵਰਵਿਨਯਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਯਂ ‘‘ਅਵਿਨੀਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤੇ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਵਿਧੋ ਵਿਨਯੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਸਂਵਰੋਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ. ਸਤਿਸਂਵਰੋਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਕ੍ਖਾ, ਸਾ ਚ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤਿਯੇਵ. ਞਾਣਸਂਵਰੋਤਿ ‘‘ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮੀ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੧) ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੧) ਵਚਨਤੋ ਸੋਤਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਦੁਚ੍ਚਰਿਤਅਵਿਜ੍ਜਾਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਂਵਰੋ ਪਿਦਹਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਖਨ੍ਤਿਸਂਵਰੋਤਿ ਅਧਿਵਾਸਨਾ, ਸਾ ਚ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾ, ਅਦੋਸੋ ਵਾ, ‘‘ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੀਰਿਯਸਂਵਰੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਵਿਨੋਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਮੇਵ. ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਙ੍ਗੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਹਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਸੇਸਪਦਤ੍ਤਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨਾਤਿਆਦਿ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਨਂ ਵਿਵਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਪੇਤੋਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਉਪਗਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੫੧੧) ਆਗਤਂ ਸਂਵਰਵਿਭਙ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਮੁਟ੍ਠਸਚ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਮਾਦਸ੍ਸ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿਅਞ੍ਞਾਣਕੋਸਜ੍ਜਾਨਞ੍ਚ. ਸਂਵਰਣਤੋਤਿ ਪਿਦਹਨਤੋ, ਵਿਨਯਨਤੋਤਿ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਰੂਪਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਯਨਤੋ, ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਪਨਯਨਤੋ, ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਵਾ ਜਿਮ੍ਹਪਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਕਨਯਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵ ਸਂਵਰਣਂ ਵਿਨਯਨਞ੍ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਂ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਸੂ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਨਨੁ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਾਨਿ ਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਿ ਸਮ੍ਮਸਨਾਕਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਮਿਦਂ, ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਂ ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਸਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਯੇ, ਸਯਂ ਵਾ ਸਤੀ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਾ ਚ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਤੁ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠਿ. ‘‘ਇਸ੍ਸਰਪੁਰਿਸਪਜਾਪਤਿਪਕਤਿਅਣੁਕਾਲਾਦੀਹਿ ਲੋਕੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਸਮਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸੇਵ. ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਏਤਰਹਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਦਿਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਤੀਤੇ ਅਨਾਗਤੇਪੀਤਿ ਤੀਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਨਯਨਞਾਣੇਨ. ਕਥਂਕਥੀਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪਵਤ੍ਤਾਯ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਸਂਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੪੮-੪੯) ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ. ਅਹਂ ਮਮਾਤਿ ਗਾਹਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਣਸ੍ਸ. ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ. ਅਮਗ੍ਗੇ ਮਗ੍ਗਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਮਗ੍ਗੇ ਓਭਾਸਾਦਿਕੇ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਮੇਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨੁਰੂਪਕਾਰਣਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਯਂ ‘‘ਯਦਿਪਿਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੇਵਾ’’ਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ ਕੁਤੋ ਸਸ੍ਸਤਗ੍ਗਾਹੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ’’ਤਿ. ਭਯਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਭਯਤੂਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣੇਨ. ਸਭਯੇਤਿ ਸਬ੍ਬਭਯਾਨਂ ਆਕਰਭਾਵਤੋ ਸਕਲਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਚ ਸਭਯੇ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ. ਅਭਯਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਭਯਂ ਖੇਮ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾਯ. ਅਸ੍ਸਾਦਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਯੋ ‘‘ਆਲਯਾਭਿਨਿਵੇਸੋ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਭਿਰਤਿਸਞ੍ਞਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਭਿਰਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ‘‘ਨਨ੍ਦੀ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾ ਆਦਾਨਂ. ਅਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਅਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਂ, ਸਾਲਯਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ. ਪਟਿਲੋਮਭਾਵੋ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਾਹੋ, ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਮੋਹੋ ਵਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਪਟਿਲੋਮਭਾਵੋ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਮੋਹੋ ਵਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਯਾਦਿਸਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਕਿਲੇਸੋ, ਯੋ ‘‘ਸਂਯੋਗਾਭਿਨਿਵੇਸੋ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ, ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਮੇਵ ਵਾ ਪਹਾਨਂ.

ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੋ, ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੀਵਰਣਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨੀਵਰਣਪਕ੍ਖਿਯਾ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਦਯੋ ਚ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਯਂ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੇਨ ਪਨ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹੇਵਾ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨੋਯਮਤ੍ਥੋ ਤੇਸਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਚਨਤੋ. ‘‘ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਨ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਮੁਦਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਲੋਭੇਨ ਸਹ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਯਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਚ. ਸਚ੍ਚਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਦਯਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਕਾ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤਾ.

ਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਟਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਸਭਾਵਾਭਾਵੋ. ਪਹੀਨਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਵਿਰਹਿਤਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਂ, ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਹਾਨਞ੍ਚ ਤਂ ਵਿਨਯੋ ਚਾਤਿ ਪਹਾਨਵਿਨਯੋ ਪੁਰਿਮੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਨ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਪਹਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਯੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

ਭਿਨ੍ਨਸਂਵਰਤ੍ਤਾਤਿ ਨਟ੍ਠਸਂਵਰਤ੍ਤਾ, ਸਂਵਰਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਅਸਮਾਦਿਨ੍ਨਸਂਵਰੋਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਸਮਾਦਾਨੇਨ ਹਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋ ਸਂਵਰੋ, ਤਦਭਾਵੇ ਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਰਿਯੇਤਿ ਅਰਿਯੋ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ. ਏਸੇਸੇਤਿ ਏਸੋ ਏਸੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਜ੍ਜਾਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤਂਸਭਾਵੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਰਿਯਸਭਾਵੋ, ਅਰਿਯੋ ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਵਦਤਿ. ‘‘ਅਹਂਬੁਦ੍ਧਿਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਵਾਦਿਨੋ ਲਦ੍ਧਿ. ਅਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਯਤਾਰਹਿਤਂ. ਅਭਿਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਮੇਵ ‘‘ਅਚ੍ਚੀ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਚ੍ਚੀਤਿ ਵਣ੍ਣੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਯਥਾਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ‘‘ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਰੂਪਂ, ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਪਿ ਰੂਪੇ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਚ੍ਚਿਯਂ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਂ ਵਿਯ ‘‘ਅਦ੍ਵਯਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਮਾਯੋ ਚ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾਦਿਗਹਣਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਨ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਰੂਪਞ੍ਚ ਸਕਿਞ੍ਚਨਭਾਵੇਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਭਾਵਤੋ ਆਧਾਰਣਭਾਵੇਨ. ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਧਾਰਣਭਾਵੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਯੀਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਤਣ੍ਹਾਹਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾ, ਰੂਪਵਾ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਯੋ ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੋ ਏਵ ਨਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸੁਦ੍ਧਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਅਰੂਪੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕੇਵਲਂ ਰੂਪਮੇਵ. ਅਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਅਰੂਪਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਚਤੂਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਗਹਣਵਸੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕੋ ਅਤ੍ਤਾ ਕਥਿਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਹਣੇ ਵੇਦਨਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਕਸਿਣਰੂਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਚ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹਣਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ, ਤੇ ਤੇ ਏਵ ਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹਣਤੋ ਤੇਸਞ੍ਚ ਉਚ੍ਛੇਦਭਾਵਤੋ. ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਪਨ ਪਨ੍ਨਰਸਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਰੂਪਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ ਕਸਿਣਰੂਪੇਨ ਤਂ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਏਕਚ੍ਚਸਸ੍ਸਤਗਾਹਵਸੇਨਪਿ. ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਨ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਅਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾਯ. ਅਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਕਨਤ੍ਥਿਕਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਏਵ ਹਿ ਕਮ੍ਮਪਥਦਿਟ੍ਠਿਯੋ.

ਕਾਯੋਤਿ ਰੂਪਕਾਯੋ. ਸੋ ਆਤੁਰੋਯੇਵ ਅਸਵਸਭਾਵਤੋ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨੁਗਤਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਰਾਗਦੋਸਮੋਹਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਆਤੁਰਭਾਵੇਨ. ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯਾਤਿ ਸਯਂ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਨਗਤਤਾਯ. ਸੇਖਾ ਨੇਵ ਆਤੁਰਚਿਤ੍ਤਾ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸੇ ਉਪਾਦਾਯ, ਅਪ੍ਪਹੀਨੇ ਪਨ ਉਪਾਦਾਯ ਆਤੁਰਚਿਤ੍ਤਾ. ਅਨਾਤੁਰਚਿਤ੍ਤਤਂਯੇਵ ਭਜਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਾਨੁਸਾਰਿਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਆਤੁਰਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ.

ਨਕੁਲਪਿਤੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਦੇਵਦਹਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਦੇਵਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨੋ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ ਲਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵੇਨ ਜੋਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਸਂ ਦਹੋਤਿ ਦੇਵਦਹੋ. ਸਯਂਜਾਤੋ ਵਾ ਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ‘‘ਦੇਵਦਹੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਗਮੋ ‘‘ਦੇਵਦਹ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਵਰਣਾਨਗਰਂ, ਗੋਧਾਗਾਮੋ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਿਯਂ ਅਪਰਦਿਸਾਯਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਜਨਪਦੋ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਂ, ਤਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਗਮਿਕਾ. ਤੇ ਸਭਾਰੇਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਭਾਰੇ ਕਾਤੁਕਾਮਤਾਯ. ਯਦਿ ਥੇਰੋ ਤੇਸਂ ਭਾਰੋ, ਥੇਰਸ੍ਸਪਿ ਤੇ ਭਾਰਾ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਤੇ ਸਭਾਰੇ ਕਾਤੁਕਾਮਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਥੇਰੋ ਤੇ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬੇ ਅਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬੇ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਯਂ ਨਿਬ੍ਭਾਰੋ ਨਾਮ ਕਞ੍ਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵਤ੍ਤਨਤੋ.

ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨਾਤਿ ਧਾਤੁਕੋਸਲ੍ਲਂ ਆਯਤਨਕੋਸਲ੍ਲਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕੋਸਲ੍ਲਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਕੋਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨ.

ਤੇ ਮਹਲ੍ਲਕਾਬਾਧਿਕਾਤਿਦਹਰਪੁਗ੍ਗਲੇ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਦਿਵਸਦ੍ਵਯੇਨ ਵੂਪਸਨ੍ਤਪਰਿਸ੍ਸਮਾ ਏਵ. ਹਤ੍ਥਿਵਾਨਰਤਿਤ੍ਤਿਰਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਏਲ਼ਕਾਲ਼ਗੁਮ੍ਬੇਤਿ ਕਾਲ਼ਤਿਣਗਚ੍ਛਮਣ੍ਡਪੇ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਵਿਵਿਧਂ ਨਾਨਾਭੂਤਂ ਰਜ੍ਜਂ ਵਿਰਜ੍ਜਂ, ਵਿਰਜ੍ਜਮੇਵ ਵੇਰਜ੍ਜਂ, ਤਤ੍ਥ ਗਤਂ, ਪਰਦੇਸਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਿਤ੍ਤਸੁਦਤ੍ਤਾਦਯੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਗਹਪਤਿਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਾਦਯੋ. ਵੀਮਂਸਕਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਾਰਕਾ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਕੀਦਿਸਂ. ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਂ. ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ ਕੀਦਿਸਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਅਨੁਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਨੁਕੂਲਂ ਅਵਿਰੁਜ੍ਝਨਧਮ੍ਮਂ. ਸੋ ਪਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਦੇਸਨਾਵਿਤ੍ਥਾਰੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵੁਤ੍ਤਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਅਨੁਬ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਧਾਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਸਕਾਰਣੋ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇਨ ਵਾਦੋ ਏਵ ਦੀਪਿਤੋ, ਨ ਤੇਨ ਪਕਾਸਿਤਾ ਕਿਰਿਯਾ.

ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨੇਵ ਛਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਰਾਗਾਦਯੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਏਵ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਹਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਵਿਘਾਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਵਿਘਾਤੋਤਿ ਨਿਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ. ਉਪਾਯਾਸੇਤਿ ਉਪਤਾਪੇਤੀਤਿ ਉਪਾਯਾਸੋ, ਉਪਤਾਪੋ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਪਨ ਅਨੁਪਾਯਾਸੋ ਨਿਰੂਪਤਾਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ.

ਦੇਵਦਹਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩. ‘‘ਅਵਨ੍ਤਿਦਕ੍ਖਿਣਾਪਥੇ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਅਵਨ੍ਤਿਦਕ੍ਖਿਣਾਪਥਸਙ੍ਖਾਤੇ’’ਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸਤੋ ਹਿ ਦਕ੍ਖਿਣਦਿਸਾਯ ਅਵਨ੍ਤਿਰਟ੍ਠਂ. ਪਵਤ੍ਤਯਿਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥ ਲਦ੍ਧੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਲਦ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿ. ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਧਾਤੂਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰੂਪਧਾਤੁਮ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਰਾਗੇਨ ਸਹਜਾਤੇਨਪਿ ਅਸਹਜਾਤੇਨਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵੇਨੇਵ ਵਿਨਿਬਦ੍ਧਂ ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਓਕਸਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪਧਾਤੁਸਞ੍ਞਿਤੇ ਓਕੇ ਸਰਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਵਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਓਕਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਗੇਹਸਾਰੀ ਆਲਯਸਾਰੀ’’ਤਿ.

ਉਗਚ੍ਛਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਵੇਤੀਤਿ ਓਕੋ, ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦਿ. ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਸਮਨਨ੍ਤਰਾਦਿਨਾ ਚੇਵ ਕਮ੍ਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਨਾ ਚ. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਖੋ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ਕਤਰਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਤ੍ਥਂ ਅਪਗਮਨਤ੍ਥਂ. ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਵਾਤਿ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਾਵ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ – ‘‘ਰੂਪੁਪਯਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੩). ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮ੍ਪਿ.

ਦਲ਼੍ਹਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਯਾ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ. ਅਭਿਨਿਵੇਸਭੂਤਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭੂਤਾ. ਅਨੁਸਯਭੂਤਾਤਿ ਰਾਗਾਨੁਸਯਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਭੂਤਾ. ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਯਾਤਿ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਯਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਞੇਵ ਹਿ ਤੇ ਸਵਾਸਨਾ ਪਹੀਨਾ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਗ੍ਗਹਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਇਧ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਚੋਦੇਤਿ – ‘‘ਇਧ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਰਾਗਵਿਨਿਬਨ੍ਧਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਯਥਾ ਯਥਾ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਸਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਓਕਾਸੋਵ ਨਤ੍ਥਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਓਕਂ ਅਸਰਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਅਸਰਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ.

ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਂ. ਆਰਮ੍ਮਣ…ਪੇ… ਨਿਕੇਤਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇਨ ਰੂਪਮੇਵ ਨਿਕੇਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਂ.

ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਬਲਵਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਤਂ ‘‘ਓਕੋ’’ਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਤਾਨਿ ‘‘ਨਿਕੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮਾਨੇਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਕੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਗੇਹਮੇਵ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਨਿਕੇਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਯ੍ਯਾਨਾਦਿ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਤਤੋ ਦੁਬ੍ਬਲਤਰੋ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ.

ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਸੁਖੇਨਾਤਿ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖੇਨ ਸੁਖਿਤੋ ਸੁਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇਸੂਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕੇਸੁ ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤੇਸੁ ਚ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਥੇਸੁ. ਸਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ. ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯੇ.

ਏਵਂਰੂਪੋਤਿ ਈਦਿਸਰੂਪੋ. ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਰੂਪਸਦ੍ਦੋ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਣ੍ਠਾਨਸ੍ਸਪਿ ਵਾਚਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਦੀਘਰਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ੋਦਾਤਾਦੀਸੁ ਰੂਪੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਖਾਦੀਸੂਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦੀਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾ ਸਿਯਾ. ਏਵਂਸਞ੍ਞੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਵਿਸੇਸਪਤ੍ਥਨਮਾਹ. ਏਵਂਵਿਞ੍ਞਾਣੋਤਿ ਪਨ ਇਧ ਵਿਸਯਮੁਖੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਸੇਸਪਤ੍ਥਨਂ ਵਦਤਿ – ‘‘ਏਵਂਨਿਪੁਣਰੂਪਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਂ, ਏਵਂਪਞ੍ਚਪਸਾਦਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਨਿਸ੍ਸਯਞ੍ਚ ਮੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਵਟ੍ਟਂ ਪੁਰਤੋ ਅਕੁਰੂਮਾਨੋਤਿ ਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ. ਅਸਿਲਿਟ੍ਠਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਅਸਮ੍ਬਦ੍ਧਂ. ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਾਦੋ, ਦੋਸੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਤੁਯ੍ਹਂ ਦੋਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਧੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਾਗਮੇ. ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹਿ ਦੋਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮੋਚੇਹਿ.

ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਦੁਤਿਯਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪. ਚੂਲ਼ਛਕ੍ਕਪਞ੍ਹੇਤਿ ਮੂਲਪਣ੍ਣਾਸੇ ਚੂਲ਼ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੯੦ ਆਦਯੋ). ਮਹਾਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹੇਪੀਤਿ ਮਹਾਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤੇਪਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੯੬ ਆਦਯੋ). ਏਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਪਦਂ. ਤਣ੍ਹਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਖੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯੋ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ’’ਤਿ. ਅਨ੍ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਨਿਟ੍ਠਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤਤਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਯੋਗਕ੍ਖੇਮਿਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ.

ਦੁਤਿਯਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਸਮਾਧੀਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿ, ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿ ਵਾ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਪਾਦਕਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਫਾਤਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ਪਤ੍ਥੇਤੀਤਿ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਈਦਿਸਂ ਰੂਪਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਭਿਵਦਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਾਯ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਅਹੋ ਪਿਯਂ ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚੀਭੇਦੇ ਅਸਤਿਪਿ ਤਥਾ ਲੋਭੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿਯੇਵ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਾਚਂ ਅਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਮਮ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਨਞ੍ਞਗੋਚਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਗਿਲਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿਆਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਨ੍ਦੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਪਠਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਅਨੁਸਯੋ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ ‘‘ਗਹਣਟ੍ਠੇਨ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ‘‘ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤੀਤਿ ‘‘ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਦਤਿ, ‘‘ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਦਤਿ. ਨਾਭਿਵਦਤਿਯੇਵ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਯਤ੍ਤਾ.

ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਞਤ੍ਵਾ ਆਹਾਤਿ ‘‘ਸਤਿ ਕਾਯਵਿਵੇਕੇ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਇਮੇਸਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਆਹ.

ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਗਹਣੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ‘‘ਅਹਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਗਹਣੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਤਸ੍ਸਨਞ੍ਚ. ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਭਾਵਂ, ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਵਾ. ਅਹੁ ਵਤ ਮੇਤਂ ਬਲਯੋਬ੍ਬਨਾਦਿ. ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਿ ਚ. ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਤੋ’’ਤਿ. ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਞ੍ਞਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ. ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਓਕਾਸਂ ਅਦਤ੍ਵਾ. ਸਉਤ੍ਤਾਸੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਸਉਤ੍ਤਾਸੋ. ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੇਹਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਞ੍ਚੇਵ ਵਸੇਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਕੋ. ਰੂਪਭੇਦਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਦੁਤਿਯਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮. ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਦੇਸਨਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਚਤੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਪਞ੍ਚਮਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪਨ ਵਿਵਟ੍ਟਮੇਵ ਕਥਿਤਂ.

ਦੁਤਿਯਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਕਾਲਤ੍ਤਯਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯. ਯਦਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂ ਏਤਰਹਿ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤਦਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਹਿ ਕਥਾਵ ਕਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯੇ ਚ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੂਪਮਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੦).

ਕਾਲਤ੍ਤਯਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦-੧੧. ਕਾਲਤ੍ਤਯਦੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦-੧੧. ਤਥਾਰੂਪੇਨੇਵਾਤਿ ਯਥਾਰੂਪੇਨੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਨਵਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਥਿਤਂ, ਤਥਾਰੂਪੇਨੇਵਾਤਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ, ਤਥਾ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲਮਿਂਸੁ. ‘‘ਅਥ ਨੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਕਾਲਤ੍ਤਯਦੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਕੁਲਪਿਤੁਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.