ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਕਣ੍ਡਂ
੧. ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾਤਿ ਸ੍ਵਾਯਂ ਦੁਬ੍ਬਲਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾ, ਸੁਪਿਨੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਦੁਬ੍ਬਲਂ. ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਹਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਵਿਸਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾਵ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਚੇਤਨਾਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਪਿਨੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਦੁਬ੍ਬਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਨੇਕਨ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਵਾ ਅਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਬ੍ਬਲਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਹਦਯਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੨੩੬-੨੩੭) ਆਚਰਿਯੋ. ਅਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੋ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਅਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਭਾਵਨਾਪਭਵਾਯ ਅਤਿਰੇਕਬਲਵਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਭਾਵਨਾਬਲਸਮਪ੍ਪਿਤਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਅਤਿਭਾਰਮ੍ਪਿ ਕਰਜਕਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਤਿ, ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਅਨਪ੍ਪਿਤਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰਜਕਾਯਂ ਆਕਾਸੇ ਲਙ੍ਘਨਸਮਤ੍ਥਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਂ ਅਨੁਮਾਨਕਰਣਂ? ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਨੁਭਾਵੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਠਪਨਲਙ੍ਘਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਪਕਤਿਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਵਿਯ ਅਸਂਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ ਚ ਵਤ੍ਥਿਸੀਸਂ, ਕਟਿ, ਕਾਯੋਤਿ ਤਿਧਾ ਸੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਪਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਸਪ੍ਪਵਿਸਂ ਵਿਯ ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਚ ਵਿਸੇ ਠਾਨਨਿਯਮੋ, ਕੋਧਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਨ ਠਾਨਨਿਯਮੋ, ਰਾਗਵਸੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਨੋ ਤਕ੍ਕੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.
‘‘ਦਕਸੋਤਂ ਅਨੋਤਿਣ੍ਣੇਪੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਓਤਿਣ੍ਣਮਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਚੇ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਠਾਨਤੋ ਪਨ ਚੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਕ੍ਕਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਕਂ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਸੇਨ ਦਕਸੋਤੋਰੋਹਣਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਥਾਪਿ ਅਧਿਵਾਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਦਕਸੋਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ‘‘ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਠਾਨਾ ਚੁਤਞ੍ਹਿ ਅਵਸ੍ਸਂ ਦਕਸੋਤਂ ਓਤਰਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਂ ਸਮੇਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਰਕੋ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਭਾਵਤੋ ਕਾਰਕੋ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਸਾਪੇਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਕਥਂ? ਕਣ੍ਡੁਵਨਾਦਿਅਧਿਪ੍ਪਾਯਚੇਤਨਾਵਸੇਨ ਚੇਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਣ੍ਡੁਵਨਾਦਿਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇਥੁਨਰਾਗਵਸੇਨ ਊਰੁਆਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੂਸੁ, ਵਣਾਦੀਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਚ ਉਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿਪਿ ਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਮੋਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੬੩) ਵਚਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਧ ਕਾਰਕੋ ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਂ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸਟ੍ਠਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਕਾਰਕੇ ‘‘ਚੇਤੇਤਿ ਨ ਉਪਕ੍ਕਮਤਿ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੬੨) ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਵਿਰੋਧੋ. ਤਥਾ ‘‘ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਯ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸਟ੍ਠਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਭੁਮ੍ਮੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਪਿ ਸੋ ਏਵ ਵਿਰੋਧੋ ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥਨਿਯਮਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਵਚਨਕ੍ਕਮਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸਟ੍ਠਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥਨਿਯਮੋ ਨ ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਕਤੇ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸਟ੍ਠਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਤਿ, ਉਪਕ੍ਕਮੇ ਅਸਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਦ੍ਵੇ ਆਪਤ੍ਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਾਦਿਭੇਦੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪੇ ਰਾਗੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਆਰੋਗ੍ਯਤ੍ਥਾਯ ਨੀਲਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪੇ ਏਵ ਰਾਗੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇ ਪੀਤਕਾਦੀਨਂ ਮੋਚਨਵਸੇਨ ਨਵਾਤਿ ਦਸ. ਏਵਂ ‘‘ਸੁਖਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਰਾਗੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਵਸੇਨ ਸਤਂ. ਏਵਮੇਵਂ ਵਚ੍ਚਪ੍ਪਸ੍ਸਾਵਵਾਤਉਚ੍ਚਾਲਿਙ੍ਗਪਾਣਕਦਟ੍ਠੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਸੁ ਚ ਸਤਂ ਸਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਪਞ੍ਚਸਤਂ. ਯਥਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪੇ ਪਞ੍ਚਸਤਂ, ਏਵਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪੇ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪੇ ਵਾ ਆਕਾਸੇ ਵਾ ਕਟਿਂ ਕਮ੍ਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.
ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਓਤਿਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਸੇਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਵਾਯਾਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਦਂ ਸਂਯੋਗਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਸੋ ਚ ਸਂਯੋਗੋ ਸਮਾਗਮੋ. ਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ? ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਨ ਪਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਦਿਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਵਾਯਮਤੋ ਫਸ੍ਸਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਵਾਯਮਿਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਿਵਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਯਕ੍ਖਾਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਵਾ ਏਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਵਿਪਰਿਣਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੂਪਾਦਿਂ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਰਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਉਪਗਤੋਪਿ ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਵਿਪਰਿਣਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਤਮੇਵ ਰਾਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣੋ. ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮੀਪਂ ਵਾ ਆਗਤੇਨ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਪਗਤੇਨ ਵਾ. ਏਤੇਨ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਸਾਰਤ੍ਤਤਾ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਵਿਰਤ੍ਤਤਾ ਵਾ, ਸਾ ਇਧ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ.
ਹਤ੍ਥਗ੍ਗਾਹਂ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥੇਨ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕੋ ਕਾਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਨ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨੋ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਵਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਾਦਿ. ਵੇਣਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕੋ ਅਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨੋ ਕੇਸਲੋਮਨਖਗ੍ਗਦਨ੍ਤਗ੍ਗਾਦਿਕੋ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਲੋਮੇਨ ਲੋਮਂ ਫੁਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਵਾ…ਪੇ… ਪਰਾਮਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸੇਸਲੋਮਾਦੀਨਂ ਅਙ੍ਗਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਦਤ੍ਥਜਾਨਨਤੋ. ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ, ਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ. ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਇਧ ਫਸ੍ਸਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨਂ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ‘‘ਨ ਚ ਮੇ ਲੋਮਘਟ੍ਟਨੇਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ‘ਨ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ ਅਨਾਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞੀ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਵੇਣੀ ਨਾਮ ਕਹਾਪਣਮਾਲਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ‘ਵੇਣਿਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਕਹਾਪਣਮਾਲਾਦਿਂ ਏਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਲੋਮਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.
ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਕਦਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਪਸੀਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਯਾਚਨਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਯ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਮੇਥੁਨੁਪਸਂਹਿਤੇਯੇਵ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ‘‘ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਸੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਪਨ ਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਵਤ੍ਥੁਨਾ ਮਿਸ੍ਸਵਚਨਂ, ਪੁਰਿਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਚ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ, ਇਤਰਂ ਪਾਕਟਂ. ਯਦਿ ਤਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤਿ, ਕਥਂ ‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਸੀ’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਦਾਨਿ ਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਜਨੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਕੇ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਾਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਧਿਵਚਨਤ੍ਤਾ. ‘‘ਮੇਥੁਨੁਪਸਂਹਿਤਾਹਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੪੮) ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਮੇਥੁਨੁਪਸਂਹਿਤਾਹਿ ਓਭਾਸਨੇ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਇਤਰੇਹਿ ਓਭਾਸਨੇ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਸਿਖਰਣੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਿਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵਿਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਰਾਗਵਸੇਨ ਅਯਂ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਪਟਿਘਵਸੇਨ. ਤਸ੍ਮਾ ਰਾਗਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਕ੍ਕੋਸੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦ੍ਵਿਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਅਤ੍ਤਕਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲੋਭਾਸਨੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯਾਤਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥਾਯ. ਪਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਾਯ ਵਣ੍ਣਭਣਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਦਾਨਂ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ‘‘ਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਾਯ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯ, ਯਾ ਮਾਦਿਸਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਸਬ੍ਭਾਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਵਾਤਿ ਏਕੇ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਦ੍ਵਯੇ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੇ ਵਿਯ ਯਕ੍ਖਿਪੇਤੀਸੁਪਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਤ੍ਤਕਆਮਵਚਨੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੨੯੫) ਲਿਖਿਤਂ. ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਪਨ ਪਣ੍ਡਕਗਤਿਕੋਵ.
ਅਤ੍ਤਕਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਲਂਵਚਨੀਯਾਤਿ ਨ ਵਚਨੀਯਾ, ਨਿਵਾਰਣੇ ਅਲਂ-ਸਦ੍ਦੋ, ਨ ਅਲਂਵਚਨੀਯਾ ਨਾਲਂਵਚਨੀਯਾ. ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਵੀਮਂਸਤਿ ਪਚ੍ਚਾਹਰਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੦੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵੀਮਂਸਨਪਯੋਗਾ ਏਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ, ਨ ਯਕ੍ਖੀ ਨ ਪੇਤੀ ਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾ. ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸੋ, ਨ ਯਕ੍ਖੋ ਨ ਪੇਤੋ ਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੮੫) ਇਤ੍ਥਿਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਏਵਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਮੇਥੁਨਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਇਤ੍ਥਿਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਪੁਰਿਸਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯੇਸੁ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਤਾ’’ਤਿ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ). ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਚ ਪਣ੍ਡਕਯਕ੍ਖਿਪੇਤਿਯੋ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁਕਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਇਧਾਪਿ, ਪਣ੍ਡਕਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਚ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਵਤ੍ਥੁਕੋਵ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਾ ਮਨੁਸ੍ਸਪੁਰਿਸਅਮਨੁਸ੍ਸਪਣ੍ਡਕਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪੁਰਿਸਾਦਯੋ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾਵ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਦਸ੍ਸਨਸਭਾਵਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਕੁਟਿਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਿਂ ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤੇ. ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਯਦਤ੍ਥਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ, ਤਂ ਕਥੇਤੁਂ ਲਭਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵਤ੍ਤੇਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਹਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਯਾਚਿਤੋ ‘‘ਉਪਕਰਣਂ, ਮੂਲਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਯਾਚਤਿ, ਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ? ਵਟ੍ਟਤਿ ਸੇਨਾਸਨੇ ਓਭਾਸਪਰਿਕਥਾਦੀਨਂ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ. ਤਿਹਤ੍ਥਾ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਡ੍ਢਕਿਹਤ੍ਥੇਨ ਤਿਹਤ੍ਥਾ. ‘‘ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤੋ ਮਞ੍ਚੋਤਿ ਪਕਤਿਵਿਦਤ੍ਥਿਯਾ ਨਵਵਿਦਤ੍ਥਿਪ੍ਪਮਾਣਮਞ੍ਚੋ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਇਤੋ ਚ ਨ ਸਞ੍ਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਹਤ੍ਥਵਿਤ੍ਥਾਰਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਅਕੁਟਿਯਾ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਵਲਿਤ੍ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੋ…ਪੇ… ‘ਛਦਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮਿਦਂ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਯਸ੍ਮਾ ਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਭਿਤ੍ਤਿਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਵਲਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਭਯਂ ਵਾ ਭਿਤ੍ਤਿਯਾ ਘਟਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਵਿਨਾਪਿ ਭਿਤ੍ਤਿਲੇਪੇਨਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਥਮ੍ਭਤੁਲਾਪਿਟ੍ਠਸਙ੍ਘਾਟਾਦਿ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਮ੍ਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰੇਹਿ ਵਾ ਏਕਤੋ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਤਿ ਏਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਅਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਇਦਂ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਿਯ ਨਿਦਾਨਾਪੇਕ੍ਖਂ. ਨ ਹਿ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਸਨ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਮੁਸਾਵਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਸਿਂਸੁ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਞ੍ਹਿ ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਂਸੁ. ਨ ਚ ਤਾਵਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਨ ਪਨ ਲੇਸੇਨ ਭਗਵਾ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਦਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ, ਤਥਾ ਇਧਾਪਿ. ਨ ਹਿ ਨਿਦਾਨੇ ‘‘ਅਦੇਸਿਤਵਤ੍ਥੁਕਾਯੋ ਸਾਰਮ੍ਭਾਯੋ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨਾਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾਯੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਮਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਵ ਨਿਦਾਨਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਮ੍ਭੇ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੇ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਂ ‘‘ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਤਂਨਿਯਮਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਨ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਤਥਾ ਮਹਲ੍ਲਕੇ.
ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਏਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ? ਏਵਮੇਤਂ. ਕਿਂ ਨੁ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਨੇਤਬ੍ਬਾ ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਯ, ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵਤ੍ਥੁ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ, ਕੀਦਿਸਂ? ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ. ਇਤਰਞ੍ਹਿ ‘‘ਸਾਰਮ੍ਭੇ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਪ੍ਪਸਙ੍ਗਵਸੇਨ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਅਪਰਿਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਿਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੁਵਿਧਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ ਅਨਾਰਮ੍ਭਂ ਸਪਰਿਕ੍ਕਮਨਂ, ਨੇਤਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਮਤ੍ਥਿਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਤਿ ਚੇ? ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਪਰਿਵਜ੍ਜਨੁਪਾਯਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਥੁਅਦੇਸਨਾ ਹਿ ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਭੂਤਾ. ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਅਕਤਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗਿਹਿਪੀਲ਼ਾਜਨਨਂ, ਅਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਪਰਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭੂਤੋ ਚ ਸਾਰਮ੍ਭਭਾਵੋਤਿ ਏਤੇ ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਪਦੇਸੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਪਰਿਵਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਕੁਟਿਕਰਣਤ੍ਥਂ ਗਿਹੀਨਂ ਵਾ ਪੀਲ਼ਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਸਾਰਮ੍ਭਵਤ੍ਥੁਕੁਟਿਕਰਣਤ੍ਥਂ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –
‘‘ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਹਿ ਵਤ੍ਥੂਨਂ, ਮਾਤਿਕਾਯ ਪਕਾਸਨਾ;
ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਹੇਤੂਨਂ, ਤੇਸਂ ਏਵਂ ਪਕਾਸਿਤਾ.
‘‘ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਦੇਸਨੁਪਾਯੇਨ, ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਯੋ;
ਵਜ੍ਜਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤਸ੍ਮਾ, ਸਾਰਮ੍ਭਾਦਿ ਜਹਾਪਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕੁਟਿਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਵਿਹਾਰਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਿਰਿਯਾਮਤ੍ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਅਕਿਰਿਯਮੇਵੇਤਂ. ਤਂ ਦੇਸਨਾਅਕਰਣਵਸੇਨ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਾ ਅਨਭਿਨੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਚੇਤਿਯਰੁਕ੍ਖਂ ਛੇਦਾਪੇਸੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੬੫) ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨਿਦਾਨਾਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਵਿਹਾਰਕਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਮਮ ਵਨ੍ਦਨਾਦੀਨਿ…ਪੇ… ‘ਘਟਿਤੇਯੇਵ ਸੀਸਂ ਏਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਕਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਵਾਰਾਵਸਾਨੇ ਉਪਾਲਿਪਞ੍ਚਕੇ ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਵਨ੍ਦਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਰਿ. ੪੬੭) ਵੁਤ੍ਤਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਪਚ੍ਛਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਪੁਰੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਨ੍ਦਿਯੋ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੬੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਂ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯੁਪਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਪਨ ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ – ਅਵਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਚੋਦਨਾਯ ਚੋਦੇਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਚੋਦਨਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਆਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਮਮ ਵਨ੍ਦਨਾਦੀਨਿ ਨ ਕਰੋਸੀ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਕਤੂਪਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਰੁਹਤਿ, ਤਂ, ਪਣ੍ਡਕਾਦਯੋ. ਠਪਨਕ੍ਖੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ ਪਵਾਰਣਾਠਪਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕੇ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਤੇਵਾਚਿਕਂ ਪਵਾਰੇ’’ਤਿ ਸੁ-ਕਾਰਤੋ ਯਾਵ ਰੇ-ਕਾਰੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਠਪਨੇ ਪਨ ‘‘ਸਙ੍ਘਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਵਾਰੇਮਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਟੀ’’ਤਿ ਸਂ-ਕਾਰਤੋ ਯਾਵ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੋ ਟਿ-ਕਾਰੋ, ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਏਕਪਦੇਪਿ ਠਪੇਨ੍ਤੇਨ ਠਪਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਉਪੋਸਥੇ ਪਨ ਇਮਿਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਰੇ-ਕਾਰੇ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇ.
ਦੁਟ੍ਠਦੋਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਞ੍ਞਭਾਗੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯਥਾ ਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸੇਦਂ ਸੋਵਣ੍ਣਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸੁਵਣ੍ਣਵਾ ਅਨੇਨ ਸੁਵਣ੍ਣੋ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਤੇ. ਤਂ ਪਟਿਮਾਯ ਸਰੀਰਂ, ਸਿਲਾਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਛਗਲਕਸ੍ਸ ‘‘ਦਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨਾਮਂ ‘‘ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਥੇਰਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਤੁਂ ਥੇਰਸ੍ਸਾਪਿ ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨ ਥੇਰਂਯੇਵ. ਲਿਸ੍ਸਤਿ ਸਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੇਨੇਵਨ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਈਸਕਂ ਅਲ੍ਲੀਯਤੀਤਿ ਲੇਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਲਿਸਸੇਲਛਕੋਲਅਲ੍ਲੀਭਾਵੇ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਈਸਕਂ ਅਲ੍ਲੀਯਤੀਤਿ ਲੇਸੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਦੇਸਲੇਸਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਸਂ ਲੇਸਮਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਸ ਲੇਸਾ ਜਾਤਿਲੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਾਰਾ. ੩੯੪) ਪਦਭਾਜਨੇ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਆਵਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਨਿਯਮਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾਨਂ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ‘‘ਛਗਲਕਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਗੋਮਹਿਂਸਾਦਿਕਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੂਮਜਕਾ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਨਾਮਲੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਲੇਸਾਦਿਂ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਯਮਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਛਗਲਕਸ੍ਸੇਵ ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਯੇਨ ਸੋਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਲੇਸੋ ਚ ਨਾਮ ਲੇਸੋਵ, ਨ ਜਾਤਿਆਦਿ, ਯੇਨ ਸੋਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਏਵਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਧ ਚ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਿਨੋਪੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਚ ਅਮੂਲਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸਿਕ੍ਖਂ ਯੋ, ਨੇਵ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ;
ਗਚ੍ਛੇ ਵਿਨਯਵਿਞ੍ਞੂਹਿ, ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਤਂਵ ਸੋ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕ ੪੦੮);
ਅਞ੍ਞਭਾਗਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੧. ਭੇਦਾਨੁਵਤ੍ਤਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਦ੍ਧਂ ਕਮ੍ਮਾਰਹਾ…ਪੇ… ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਇਮਞ੍ਚ ਇਮਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.
ਭੇਦਾਨੁਵਤ੍ਤਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੨. ਦੁਬ੍ਬਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਦੁਬ੍ਬਚੋ. ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨ ਸਹਤਿ.
ਦੁਬ੍ਬਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਗਮਨਵਣ੍ਣਨਾ
‘‘ਨਾਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ‘‘ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਛਾਦੇਤਿ, ਛਨ੍ਨਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਭਾਗਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਵੇਰਿਸਭਾਗਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਵਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਗੋਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨਂ ਅਸੁਚਿਮੁਚ੍ਚਨਂ. ਗੋਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਂ ਤਾਯਤੀਤਿ ਗੋਤ੍ਤਂ, ਸਜਾਤਿਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਗਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ, ਵਚਨਞ੍ਚ ਤਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਤ੍ਥੁ ਚ ਸਜਾਤਿਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਜਾਤਿ ਨਾਮੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾਵਿਸਿਟ੍ਠਭੂਤਾ ਕਿਰਿਯਾ, ਨ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਾਦਿ. ਨਾਮਞ੍ਚੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇਨਾਪਨ੍ਨਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਮਂ.
ਪੁਨ ਆਗਤਾਗਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ ਧਾਰੇਨ੍ਤੁ’’ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਾਨਂ ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਧਾਰੇਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਰੋਚਨਵਿਧਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਤ੍ਤਭੇਦਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਚ੍ਛੇਦਞ੍ਚ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਵਕਤਰਂ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਂ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਮੂਲਾਯਪਟਿਕਸ੍ਸਨਾਰਹਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਵਾਦਨਾਦਿਸਾਦਿਯਨੇ, ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਨਿਸੀਦਨੇ, ਓਵਦਨੇ, ਕਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਗਰਹਣੇ ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਤ੍ਤਭੇਦੋ ਹੋਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਵਿਸਯੇਸੁ ਅਨਾਰੋਚਨੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਕਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਵਸਨੇ ਚ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਹਾਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਮਨੇ ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਰਤ੍ਤਿਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤਿ. ਨਾਨਾਸਂਵਾਸਕੇਹਿ ਵਿਨਯਕਮ੍ਮਾਭਾਵਤੋ ਤੇਸਂ ਅਨਾਰੋਚਨੇ ਰਤ੍ਤਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਨ੍ਤੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਵਤ੍ਤੇਨੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੇਨ ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚਿਤਂ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਕਾਲੇ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾਵ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਨ ਸਮਾਦਾਨਕਾਲੇਪਿ ਸੋ ਚੇ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾਪਿ ਯਦਿ ਏਵਂ ਅਤੀਤਦਿਵਸਂ ਹੋਤਿ, ‘‘ਅਰੁਣੇ ਉਟ੍ਠਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ‘‘ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਂ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਰਤ੍ਤਿਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਹਾਰਸੀਮਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਾਰੋਚਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਤ੍ਤਭੇਦਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੯੭) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਕਂ ਵਾ’’ਤਿ.
ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਪਰਿਵਾਸੇ ਪਨ ਸਚੇ ‘‘ਮਾਸਮਤ੍ਤਂ ਅਸੁਦ੍ਧੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ, ਪਰਿਵਸਨ੍ਤੋ ਪੁਨ ਊਨਂ ਵਾ ਅਧਿਕਂ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਪਰਿਵਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ, ਪਰਿਵਾਸਦਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਪਰਿਵਾਸੋ ਨਾਮ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਆਰੋਹਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾਪਿ ਓਰੋਹਤਿ. ਇਦਮਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ.
ਸਮੋਦਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਮੂਲਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਚੇ ਅਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿ, ਮੂਲਾਯ ਪਟਿਕਸ੍ਸਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਪਰਿਵਾਸੇਨੇਵ ਪਰਿਵਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਪਨ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾਪਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਯੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਯੋ ਚ ਉਭਯਤ੍ਥ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਦਿਵਸਵਸੇਨ ਪਰਿਵਾਸੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਮਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਵਾ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੧੬੬ ਆਦਯੋ) ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸੁਦ੍ਧਿਕਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਛਾਦੇਤਿ, ਏਕੋ ਨ ਛਾਦੇਤਿ. ਯੋ ਛਾਦੇਤਿ, ਸੋ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਦੇਸਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਉਭੋਪਿ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੧੮੧) ਵਚਨਤੋ ਯਂ ਕਞ੍ਚਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤੇਸੁ ਗਤੇਸੁ ਵਾ ਅਗਤੇਸੁ ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਊਨੇ ਗਣੇ ਚਰਣਂ, ਅਨੁਟ੍ਠਹਨਂ ਏਕਰਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਗਣੇਨ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸਂ, ਸਚੇ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਵਸਤਿ, ਸਚੇ ਸੋ ਪੁਰੇ ਅਰੁਣਮੇਵ ਕੇਨਚਿ ਕਰਣੀਯੇਨ ਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ਮਾਨਤ੍ਤੇਪਿ ਏਵਂ ਜਾਤੇ. ‘‘ਅਯਞ੍ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਗਣਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਵ ਵਸਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਊਨੇ ਗਣੇ ਚਰਣਦੋਸੋ ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਵਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੯੭) ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ਆਰੋਚਿਤੇ ਮੁਹੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਗਤੇਪਿ ਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਸ੍ਸ, ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਚ ਪਕਤਤ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਸਨਂ ਉਦਕਪਾਤੇਨ ਵਾਰਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨੂਪਚਾਰੇਪਿ ਏਕਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਪਾਠਵਿਚਾਰਣਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਨਵ ਪਠਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਯਾਵਤਤਿਯਕਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਭਾਵਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਿਯਮਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਕਚ੍ਚਾਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਤੋਪਿ ਹੋਤਿ ਅਕਮ੍ਮਤੋਪਿ, ਨ ਏਵਂ ਆਪਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾਤਿ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕ੍ਕਮਭੇਦਾਭਾਵਦੀਪਕਵਚਨਂ. ਯਾਵਤੀਹਂ, ਤਾਵਤੀਹਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਹਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਰੁਣਵਸੇਨ. ‘‘ਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਜਾਨਨਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਕਾਮਾ ਪਰਿਵਤ੍ਥਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਅਕਾਮਾ ਪਰਿਵਤ੍ਥਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵਸਤਾ ਅਕਾਮਾ ਪਰਿਵਤ੍ਥਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਲਿਙ੍ਗੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਵੁਤ੍ਥਪਰਿਵਾਸੇਨਾਤਿ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਰਿਵੁਤ੍ਥਪਰਿਵਾਸੇਨੇਵ ਪਰਿਵਾਸਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਇਤਿਵਾਰੇਨ ਆਦਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਵ ਛਾਰਤ੍ਤਂ, ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਲਿਙ੍ਗੇਨ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਮਾਨਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਰਿਵਾਸੇ ਵਿਯ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਚਿਣ੍ਣਮਾਨਤ੍ਤੋ. ਚਿਣ੍ਣਮਾਨਤ੍ਤੋਵ ਅਬ੍ਭੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਇਤਰੋ, ਨ ਪਰਿਵਾਸੇ ਵਿਯ ਮਾਨਤ੍ਤਾਰਹੇ, ਪਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ ਚਰਨ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਸਤਿ ਚਿਣ੍ਣਮਾਨਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਪੁਨ ਭਿਕ੍ਖੁਮਾਨਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਿਣ੍ਣਮਾਨਤ੍ਤੋਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਬ੍ਭੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਯਤ੍ਥ ਸਿਯਾਤਿ ਯਸ੍ਸਂ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਸੀਮਾਯਮ੍ਪਿ ਵੀਸਤਿਗਣੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਕੇਨਪਿ ਚੇ ਊਨੋ ਵੀਸਤਿਗਣੋਤਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਊਨੋ ਚੇ. ਨ ਹਿ ਵੀਸਤਿਗਣੋ, ਸਙ੍ਘੋ ਚੇ ਊਨੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕੇਨਪਿ ਚੇ ਊਨੋ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਚਤੁਵਗ੍ਗਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਦਸਵਗ੍ਗਪ੍ਪਸਙ੍ਗਨਿਵਾਰਣਪ੍ਪਯੋਜਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੀਸਤਿਵਗ੍ਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਏਕੇਨਪਿ ਊਨੋ, ਨਟ੍ਠੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਵਿਨਯੇ ਅਪ੍ਪਕਤਞ੍ਞੁਨੋ ‘‘ਯਥਾ ਅਤਿਰੇਕਚਤੁਵਗ੍ਗੋਪਿ ਸਙ੍ਘੋ ਚਤੁਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯੇ ਕਮ੍ਮੇ ‘ਚਤੁਵਗ੍ਗੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਦਸਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯੇ ਕਮ੍ਮੇ ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਦਸਵਗ੍ਗੋਪਿ ‘ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਦਸਵਗ੍ਗੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਊਨੋਪਿ ਚਤੁਵਗ੍ਗਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਦਸਵਗ੍ਗਵੀਸਤਿਵਗ੍ਗੋਵਾ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸਂ ਮਞ੍ਞਨਾਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਏਕੇਨਪਿ ਚੇ ਊਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਵੀਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਚੇ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨਪਿ ਚੇ ਊਨੋ ਅਪ੍ਪਕਤਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨਪਿ ਚੇਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਤਤ੍ਥ ਸਾਮੀਚੀਤਿ ਵਚਨਂ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਵਾਸਂ ਦੇਤਿ, ਮੂਲਾਯ ਪਟਿਕਸ੍ਸਤਿ, ਮਾਨਤ੍ਤਂ ਦੇਤਿ, ਅਬ੍ਭੇਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਵਿਭਾਵਕਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਤੇਸੁ ਅਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਸਾਮੀਚਿ ਨਿਯਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਰਾਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਨਿਯਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਨ ਤਂ ਸਾਮੀਚਿਮਕਰੋਨ੍ਤੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ.
ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.