੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੩੯੦. ਕਾਰਣਸਦ੍ਦੋ ਯੁਤ੍ਤਿਵਾਚਕੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਕਾਰਣਂ ਵਦਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਾਪਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨੁਰੂਪਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਾਪਕਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਾਪਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿ.

੩੯੧. ‘‘ਨ ਅਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਯਥਾ ਤਣ੍ਹਾਯਨਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਵਾਯਮਨਸਭਾਵਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਦਪਰਿਯਾਯੋ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਛਨ੍ਦਨਿਯਸ੍ਸ ਤੇਸੁ ਅਭਾਵਾ, ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਨ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਸਭਾਵਚ੍ਛਨ੍ਦੋ’’ਤਿ.

੪੦੬. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਵਟ੍ਟਾਨਤ੍ਥਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਭਵਤੋ.

ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਹੀਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੇ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਾਯਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯੇਵਾਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਾਦਿਵਸੇਨ.

ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਅਵਤ੍ਥਾਸੂਤਿ ਪਕਤਤ੍ਤਾਦਿਅਵਤ੍ਥਾਸੁ. ਪਕਤਤ੍ਤਾਵਤ੍ਥੇਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਤਾਨਿ ਨ ਚਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਤਰਾਵਤ੍ਥੇਨ ਚ ਤਦਵਤ੍ਥਾਯ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿਯੇਵ ਚਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿਆਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਨ ਏਕਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਅਨਾਵਾਸੇ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬਂ, ਨ ਏਕਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਆਵਾਸੇ ਵਾ ਅਨਾਵਾਸੇ ਵਾ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬਂ, ਨ ਏਕਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਨੀਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਉਚ੍ਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਛਮਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਏਕਚਙ੍ਕਮੇ ਚਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਨੀਚੇ ਚਙ੍ਕਮੇ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੇ ਉਚ੍ਚੇ ਚਙ੍ਕਮੇ ਚਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਛਮਾਯਂ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੇ ਚਙ੍ਕਮੇ ਚਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਵੁਡ੍ਢਤਰਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ. ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ. ਏਕੇਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਨਵਾਪਿ ਏਕਮੇਕਂ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਆਸਨਾਭਿਹਾਰਂ, ਸੇਯ੍ਯਾਭਿਹਾਰਂ, ਪਾਦੋਦਕਂ, ਪਾਦਪੀਠਂ, ਪਾਦਕਥਲਿਕਂ, ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਸਾਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸਾਦਿਯਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਂ. ਦਸਾਤਿ ‘‘ਨ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਨ ਆਚਾਰਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਨ ਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭੇਦੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਗਿਹਿਦ੍ਧਜੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤਿਤ੍ਥਿਯਦ੍ਧਜੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੬੦) ਏਵਮਾਗਤਾ ਦਸ.

‘‘ਕਮ੍ਮਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ‘‘ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਭੂਤਾਪਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਾ. ‘‘ਏਵਂ ਕਤੇ ਓਕਾਸੇ ਵਿਪਾਕੋ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਵਿਪਾਕਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ. ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਥਾਮਗਤਾ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਸਯਿਤ…ਪੇ… ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

ਆਹਤਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਕਥਂ? ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਧਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾਨੁਸ੍ਸਰਿਤਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਧਿਗਤਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਧਿਗਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਾਤੁਭੂਤਕਿਲੇਸਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਂ ਕਿਲੇਸਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਕਿਲੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਗਾਹਕੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬੇ ਉਪਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਯਥਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯੇ ਉਪਚਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਞ੍ਚਾ ਉਕ੍ਕੁਟ੍ਠਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਉਪਚਾਰਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹ…ਪੇ… ਸਦਿਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਕਿਂ? ਸਚੇ ਖੀਰਰੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

ਤਿਧਾਤਿ ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਤਿਧਾ. ਆਭਤੋ ਉਪਮਾਵਸੇਨ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਤਿਧਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਮਗ੍ਗੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਨਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਾਵਤੋ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.