੧੫. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੋ

੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ

੧. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੭੧੮. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਨਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਭਾਨਪ੍ਪਭੇਦਾ ਤਬ੍ਬਿਸਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਭੇਦੇਹਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚਹੇਤੁਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਵਾਰੇਸੁ ਆਗਤਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਸਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਵਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਵਾਰੇ ਭਾਸਿਤਤ੍ਥੋ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਵਿਪਾਕੋ ਕਿਰਿਯਞ੍ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚ.

ਵਿਦਹਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਹੇਤੁਆਦੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਤਦਤ੍ਥਂ ਪਨ ਵਿਭਾਵੇਤੁਮਾਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਚੇਵ ਪਾਪੇਤਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮੋ ਅਤ੍ਥੋ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਜੇਸੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਵਬੋਧਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਛਿਮੋ.

ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਭਾਵਵਾਚਕੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਯਾ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਅਵਿਪਰੀਤਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸਾ ਅਭਿਲਾਪੇਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਚਨਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਲਾਪੇਤਿ ਕੇਚਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਭਿਲਪਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਵਚਨਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਅਭਿਲਪਿਤਬ੍ਬਂ ਉਚ੍ਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਥਾਪਿ ਫਸ੍ਸਾਦਿਵਚਨੇਹਿ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਅਭਿਲਪਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਵਜ੍ਜਂ ਤੇਹਿ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਚ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿ, ਫਸ੍ਸਂ ਫਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ, ਨ ਚ ਅਵਚਨਂ ਏਵਂਪਕਾਰਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਚਨਭੂਤਾਯ ਏਵ ਤਸ੍ਸਾ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਲਾਪੇ ਉਚ੍ਚਾਰਣੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਤਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਸਦ੍ਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪੇ ਪਭੇਦਗਤਂ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਪਰਤੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਚ ਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਜਾਨਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਞ੍ਞਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਞਾਣਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਸਦ੍ਦਪ੍ਪਭੇਦਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਤਂ ਤਂ ਸਦ੍ਦਵਿਭਾਵਕਂ, ਏਵਂ ਸਭਾਵਾਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਤਂਵਿਭਾਵਕਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਨ ਪਾਲ਼ਿਵਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਸਦ੍ਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਪਵਤ੍ਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਞਾਣਂ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂਯੇਵ ਤਂਤਂਸਦ੍ਦਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਂਤਂਪਭੇਦਨਿਚ੍ਛਯਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚ ਪਭੇਦਗਤਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ ਮਾਗਧਭਾਸਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਸਕ੍ਕਟਨਾਮਾਦਿਸਦ੍ਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਪਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਪਦਮਾਹ.

ਕਥਿਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਬੋਧਿਮਣ੍ਡ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨੇ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਨ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਸੁਵਣ੍ਣਸਲਾਕਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਸਲਾਕਂ, ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਸਲਾਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਠਿਤੇਨ ਪਵਾਰਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਪਕਾਰੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ ਨ ਸਕ੍ਕਟਭਾਸਾਜਾਨਨਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਦਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਮਾਗਧਭਾਸਾਯ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਤਾਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਇਦਂ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਵਾਰਣ (ਜਾ. ੧.੧੬.੯੭ ਆਦਯੋ) -ਤਿਤ੍ਤਿਰਜਾਤਕਾਦੀਸੁ (ਜਾ. ੧.੪.੭੩ ਆਦਯੋ) ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁ ਚ ਮਾਗਧਭਾਸਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾ, ਨ ਓਟ੍ਟਕਾਦਿਭਾਸਾ ਸਕ੍ਕਟਂ ਵਾ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਮਾਗਧਸੇਸਭਾਸਾਸੁ. ਸੇਸਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚ. ਮਾਗਧਾ ਪਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਦਾਚਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਚ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਕਪ੍ਪਵਿਨਾਸੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਯਮੇਵੇਕਾ ਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਪਞ੍ਚੋਤਿ ਚਿਰਾਯਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਮੇਵ ਚੇਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ, ਤੇਨੇਵ ‘‘ਨੇਲਙ੍ਗੋ ਸੇਤਪਚ੍ਛਾਦੋ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ‘‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਏਵਂ ਗਹਪਤੀ’ਤਿ. ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਆਗਮੇਥ, ਯਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਪੇਕ੍ਖਾਮੀ’’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੭) ਆਹਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਚਤੂਸੁਪਿ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਭੂਤਾਯ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਤੀਸੁ ਏਵ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਇਦਮਤ੍ਥਜੋਤਕਾਨੀਤਿ ਸਾਤ੍ਥਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਂ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ. ਸੇਕ੍ਖੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸਦਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਵਿਯ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਰਹਤੋਪਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਦਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਦਤ੍ਤਕਾਰਣਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਥਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ‘‘ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਗਰੁਤਾਯ ਲਾਭਂ ਹੀਲ਼ੇਨ੍ਤੇਨ ਸਤਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਕਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਬਲਂ ਵਾਸਿਯਾ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਣ੍ਡਕਰਣਂ ਮਯਾ ਕਤਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਲਾਭਗਰੁਨੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਰਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਵ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਸਦਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸਦਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਏਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਭੇਦੋ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਅਧਿਗਤਾਨਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਂ ਪਭੇਦਗਮਨਂ. ਅਧਿਗਮੋ ਤੇਹਿ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ, ਪਭੇਦੋ ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਪਨ ਤਥਾਤਿ ਯਥਾ ਅਧਿਗਮਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਪਭੇਦਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾਦੀਨਂ ਅਧਿਗਮਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਂ, ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸ੍ਸ ਚ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਵਨਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਧਿਗਮੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਾਧਿਗਮਾ ਹਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਸਦਕਾਰਣਾਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਚ੍ਚਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੭੧੯. ਹੇਤੁਵਾਰੇ ਕਾਲਤ੍ਤਯੇਪਿ ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਹੇਤੁਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ, ਧਮ੍ਮਵਾਰੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਂਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾ ਚ ‘‘ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਾਰਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ.

ਸਚ੍ਚਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੭੨੫. ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਵਿਪਾਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਭਾਵੋ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਨ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਚੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਨਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੋ, ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਪਨ ਪਧਾਨਹੇਤੁਤਾਯ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋਵ ਤੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਿਰਿਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਕਮ੍ਮਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਨ ਅਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਪਿਚ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭੇਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚ ਹੋਤੀਤਿਪਿ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਾਰੇਸੁ ਚ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਸਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਂ ਸਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਤਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨੇਵ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਨ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਫਲਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਪ੍ਫਾਦਕਾਨਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਵਾਰੇ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਚ੍ਚਨਕੇ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਭਾਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਨ ਸਤ੍ਤਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਵਿਪਰੀਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ. ਖੋਭੇਤ੍ਵਾਤਿ ਲੋਮਹਂਸਜਨਨਸਾਧੁਕਾਰਦਾਨਾਦੀਹਿ ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ. ਪੁਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਥਾਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਤ੍ਤਾ ਦੁਤਿਯਵਾਰਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਤਦੇਵ ਕਥੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੭੪੬. ਭੂਮਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਭੂਮਿ ‘‘ਭੂਮੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਵਾਤਿ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ

੭੪੭. ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਞ੍ਚਾਤਿ ਵਚਨੇਹਿ ਹੇਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯਾਯਂ, ਹੇਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਂ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤੇ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲੇਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਕਿਰਿਯਾਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਸਬ੍ਬਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਸਤਿ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ‘‘ਯੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੨੬) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਨ ਸਬ੍ਬਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਪਨ ‘‘ਞਾਣੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਸਿਯਾ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਕਥਨਂ ਨਿਰਵਸੇਸਕਥਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਵਿਸਯਵਚਨਵਸੇਨ ‘‘ਯੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਨ ਪਟਿਸੇਧੇਤੀਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯਾਨਂ ਨ ਨਿਰਵਸੇਸੇਨ ਕਥਨਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ, ਏਵਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯਸ੍ਸਪੀਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਸਬ੍ਬਞਾਣਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਸਿਯਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਸਿਯਾ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਸਿਯਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੪੯) ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਯਦਿਪਿ ‘‘ਸਿਯਾ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੪੯) ਵਚਨਤੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਨਯੋ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਵਿਸਯਾ ਏਵ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸਾ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ. ਏਵਮਪਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਤਾ ਪਾਲ਼ਿਯੋ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਾਸੁ ਬਲਵਤਰਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਇਤਰਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬੋ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਪਟਿਵੇਧੋਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਭਾਵਪਟਿਵੇਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਏਕਨ੍ਤਧਮ੍ਮਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਪਟਿਵੇਧੋਪਿ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਭਾਵਪਟਿਵੇਧਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਏਕਨ੍ਤਿਕਅਤ੍ਥਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨ ਞਾਣਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨਭੂਤਂ ਨਤ੍ਥਿ ਞੇਯ੍ਯਪ੍ਪਕਾਸਨਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਞਾਣੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਾ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸੁ ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯੋ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.

ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਸ੍ਸ ਅਭਿਲਾਪਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਤਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਬ੍ਭਾਵਾਤਿ. ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਚ ਸੋ ਏਵ ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.