੧੮. ਅਪਰਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ

੩੮੨. ਇਦਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਚੂਲ਼ਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਸੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਚੂਲ਼ਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਸੁਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਤਾਵਮਹਨ੍ਤੋ ਵਿਪਾਕੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਪਾਕਕਥਾਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਪਾਕੇ ਕਥਾਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਗਣਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬਤਾਤਿ ਗਣਨਾਨੁਪੁਬ੍ਬਤਾਯ. ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਮਂ, ਪਠਮਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨ ਏਕਨ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ. ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ ਹਿ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਤ੍ਥਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਦਿਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋਪਿ, ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਏਵ. ਪੁਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਟ੍ਠੇਨ ਪਨ ਪਠਮਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਵਿਭਙ੍ਗੇਤਿ ਝਾਨਵਿਭਙ੍ਗੇ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਕਯਿਰਮਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਤਗ੍ਗਤਸਮ੍ਮੋਹਵਿਦ੍ਧਂਸਨਤੋ. ਅਪਿਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਇਤਰਥਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੋ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਂ, ਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ. ਯਥਾ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੋਪਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਿਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਤਾਯ. ਸੇਸਂ ਵਿਸੇਸਂ, ਅਰਿਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩੮੬-੩੮੭. ਹਿਤਫਰਣਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿਤਾਨੁਰੂਪਂ ਝਾਨਸ੍ਸ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਂ. ਚੇਤੋਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮੇਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਰੁਣਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਤਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਵਟ੍ਟਂ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਭਾਵਤੋ. ਵਟ੍ਟਪਾਦਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੩੯੦. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣਵਸੇਨ. ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧੇਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਪ੍ਪਭੇਦੇ. ਕਾਯੇਤਿ ਰੂਪਕਾਯੇ. ਰੂਪਕਾਯੋ ਹਿ ਇਧ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਕੇਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੂਹਟ੍ਠੇਨ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯਰਥਕਾਯਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਾਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸਮੂਹਵਿਸਯਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਕਾਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯੂਪਾਦਨਤਾਯ ਚ ਅਸੁਭਾਕਾਰਸ੍ਸ ‘‘ਕਾਯੇ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ. ਤਥਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਤਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਮੇਵ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਚ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਵੇਦਨਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਪੁਨ ਕਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਂ ਸੂਚਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਾਯੇ’’ਤਿ ਹਿ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਨ ‘‘ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਕਾਯਗ੍ਗਹਣਂ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤਂ. ਤੇਨ ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਏਤ੍ਥ ਸਿਤਾ, ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਕਾਯਵੇਦਨਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਆਪਨ੍ਨੇ ਨ ਕਾਯੇ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਾ. ਅਥ ਖੋ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀਯੇਵਾਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਨ ਕਾਯੇ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਏਕਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਨਾਪਿ ਕੇਸਲੋਮਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਨੁਪਸ੍ਸੀ. ਯੋਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕੇਸਲੋਮਾਦਿਕੋ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਾਯੋ, ਕਤ੍ਥਪਿ ਨ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਏਕਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਅਥ ਖੋ ਰਥਸਮ੍ਭਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸਕੋ ਵਿਯ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਸਮੂਹਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਨਾਗਰਾਵਯਵਾਨੁਪਸ੍ਸਕੋ ਵਿਯ ਕੇਸਲੋਮਾਦਿਸਮੂਹਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਕੋ ਰਿਤ੍ਤਮੁਟ੍ਠਿਵਿਨਿਵੇਠਕੋ ਵਿਯ ਚ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਾਨੁਪਸ੍ਸੀਯੇਵਾਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਸਮੂਹਵਸੇਨੇਵ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮੂਹਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕਾਯੋ ਵਾ ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸਮੂਹਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਪਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ.

ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧਾ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਕਿਲੇਸੇ ਆਤਪੇਤੀਤਿ ਆਤਾਪੋ, ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਯਦਿਪਿ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਆਤਾਪਨਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵ. ਆਤਪਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਪਨ ਆਤਾਪਸਦ੍ਦੋਪਿ ਵੀਰਿਯੇਵ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਂ ਤਦਾਤਾਪਨਨ੍ਤਿ ਵੀਰਿਯਮੇਵ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਤਾਪੋਤਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਸੋ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਆਤਾਪੀ. ਅਯਞ੍ਚ ਈਕਾਰੋ ਪਸਂਸਾਯ ਅਤਿਸਯਸ੍ਸ ਵਾ ਦੀਪਕੋਤਿ ਆਤਾਪਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਮਙ੍ਗਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਆਤਾਪੀਤਿ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯੇਨ ਵੀਰਿਯਵਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਜਾਨੋਤਿ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧੇਨ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਚਨਤ੍ਥੋ – ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸਾਮਞ੍ਚ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਿਤਾਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਜਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਉਪਰੂਪਰਿਵਿਸੇਸਾਵਹਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਾਯੋ ਚ ਇਧ ਲੁਜ੍ਜਨਪ੍ਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਲੋਕੇ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਤਣ੍ਹਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਭਿਜ੍ਝਾਗਹਣੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਬਲਵਧਮ੍ਮਦ੍ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਅਭਿਜ੍ਝਾਵਿਨਯੇਨ ਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕਸ੍ਸ ਅਨੁਰੋਧਸ੍ਸ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਿਨਯੇਨ ਕਾਯਵਿਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕਸ੍ਸ ਵਿਰੋਧਸ੍ਸ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਵਿਨਯੇਨ ਚ ਕਾਯੇ ਅਭਿਰਤਿਯਾ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਿਨਯੇਨ ਕਾਯਭਾਵਨਾਯ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਵਿਨਯੇਨ ਕਾਯੇ ਅਭੂਤਾਨਂ ਸੁਭਸੁਖਭਾਵਾਦੀਨਂ ਪਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਿਨਯੇਨ ਕਾਯੇ ਭੂਤਾਨਂ ਅਸੁਭਾਸੁਖਭਾਵਾਦੀਨਂ ਅਪਨਯਨਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਯੋਗਾਨੁਭਾਵੋ ਯੋਗਸਮਤ੍ਥਤਾ ਚ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯੋਗਾਨੁਭਾਵੋ ਹਿ ਏਸ, ਯਦਿਦਂ ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਅਰਤਿਰਤਿਸਹੋ ਅਭੂਤਪਕ੍ਖੇਪਭੂਤਾਪਨਯਨਵਿਰਹਿਤੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਚੇਸ ਅਰਤਿਰਤਿਸਹੋ ਅਭੂਤਂ ਅਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਭੂਤਞ੍ਚ ਅਨਪਨੇਨ੍ਤੋ ਯੋਗਸਮਤ੍ਥੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਰੂਪਸਮ੍ਮਸਨਮੇਵ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸੁਖਾਦਿਭੇਦਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੂਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਸਾਮਿਸਨਿਰਾਮਿਸਭੇਦਾਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਯਤੀਤਿ ਸੁਖਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਕਾਯਞ੍ਚ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਦੇ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਾ ਖਾਦਤਿ, ਖਨਤਿ ਵਾ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਆਬਾਧਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾ, ਸੁਕਰਂ ਓਕਾਸਦਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਸੁਖਾ. ਦੁਕ੍ਖਯਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਕਾਯਞ੍ਚ ਪੀਲ਼ੇਤਿ ਵਿਬਾਧਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਟ੍ਠੁ ਵਾ ਖਾਦਤਿ, ਖਨਤਿ ਵਾ ਕਾਯਿਕਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਓਕਾਸਦਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਦੁਕ੍ਖਸੁਖਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵੇਦਿਯਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾ. ਵੇਦਿਯਮਾਨੋਤਿ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋ. ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਵਾ ਚੇਤਸਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨੋ ‘‘ਅਹਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਾਪਿ ਦਾਰਕਾ ਥਞ੍ਞਪਿਵਨਾਦਿਕਾਲੇ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨਾ ‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮਾ’’ਤਿ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨੇਤਂ ਏਵਰੂਪਂ ਪਜਾਨਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਹਿ ਜਾਨਨਂ ਸਤ੍ਤੁਪਲਦ੍ਧਿਂ ਨ ਜਹਤਿ, ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਨ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਜਾਨਨਂ ਸਤ੍ਤੁਪਲਦ੍ਧਿਂ ਜਹਤਿ, ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਚ ਹੋਤਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ‘‘ਕੋ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਿਯਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਵੇਦਿਯਤੀਤਿ? ਨ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਵੇਦਿਯਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਤਿ? ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾ ਵੇਦਨਾ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਵੇਦਨਾਤਿ? ਵਤ੍ਥੁਆਰਮ੍ਮਣਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਤਂ ਤਂ ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਰੂਪਾਦਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਵ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਵੇਦਨਾਪਵਤ੍ਤਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘ਅਹਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’ਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਰੂਪਾਦਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਵ ਵੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ਏਸ ‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਥ ਵਾ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਕ੍ਖਣੇ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਮਾਨੋ ‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂਯੇਵ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਇਦਾਨਿ ਅਭਾਵਤੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਇਤੋ ਪਰਂ ਪਠਮਂ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਨਾਮ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਅਦ੍ਧੁਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਾਮਿਸਂ ਵਾ ਸੁਖਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਆਮਿਸਾ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਸਹ ਆਮਿਸੇਹੀਤਿ ਸਾਮਿਸਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਮਿਸਾ ਸੁਖਾ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾਮਿਸਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਛਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ. ਸਾਮਿਸਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨਾਮ ਛਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਨੁਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਾਨੁਭਵਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਾਮਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਰਾਮਿਸਾ ਸੁਖਾ ਨਾਮ ਛਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤਾ ਮੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਨਿਰਾਮਿਸਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨਾਮ ਛਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਪਨ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਵਿਮੋਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤਅਰਿਯਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਿਹਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਦਧਿਗਮਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਇਮਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖਂ ਇਮਮ੍ਪਿ ਮਾਸਂ ਇਮਮ੍ਪਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਭੂਮਿਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸੋਚਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ.

ਸਾਮਿਸਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਨਾਮ ਛਗੇਹਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਗੁਲ਼ਪਿਣ੍ਡਕੇ ਨਿਲੀਨਮਕ੍ਖਿਕਾ ਵਿਯ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਾਮਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ. ਨਿਰਾਮਿਸਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਨਾਮ ਛਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਪਨ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਇਟ੍ਠੇ ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਅਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇਨ ਅਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਵ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਲੁਜ੍ਜਨਪ੍ਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਸਾ ਵੇਦਨਾ ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੇਤਿ ‘‘ਸਰਾਗਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਰਾਗਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵੀਤਰਾਗਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਸਦੋਸਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵੀਤਦੋਸਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਮੋਹਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵੀਤਮੋਹਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਮਹਗ੍ਗਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਮਹਗ੍ਗਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਸਮਾਹਿਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੮੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੪) ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇ ਚਿਤ੍ਤੇ.

ਤਤ੍ਥ ਸਰਾਗਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਲੋਭਸਹਗਤਂ. ਵੀਤਰਾਗਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਨ ਧਮ੍ਮਸਮੋਧਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਏਕਪਦੇਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨੇਵ ਪੁਰਿਮਪਦਂ, ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦਂ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਸਦੋਸਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ. ਵੀਤਦੋਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਸੇਸਾਨਿ ਦਸ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨੇਵ ਪੁਰਿਮਪਦਂ, ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦਂ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਸਮੋਹਨ੍ਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਞ੍ਚੇਵ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮੋਹੋ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਸਾਨਿਪਿ ਇਧ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਹਿ ਦੁਕੇ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਾਨੀਤਿ. ਵੀਤਮੋਹਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਂ.

ਸਂਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਨੁਪਤਿਤਂ. ਏਤਞ੍ਹਿ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਙ੍ਕੋਚਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ. ਏਤਞ੍ਹਿ ਪਸਟਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਵਿਸੇਸਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਵਿਸਟਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਞ੍ਚ. ਅਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਂ. ਸਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਰੂਪਾਵਚਰਂ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਮੇਵ. ਸਮਾਹਿਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿ ਵਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਸਮਾਹਿਤਨ੍ਤਿ ਉਭਯਸਮਾਧਿਵਿਰਹਿਤਂ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਭਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਹਿਤਂ. ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਮੁਤ੍ਤੀਨਂ ਪਨ ਇਧ ਓਕਾਸੋਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਓਕਾਸਾਭਾਵੋ ਚ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜਾ ਧਮ੍ਮਰਾਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁ ਸੋਤਂ ਘਾਨਂ ਜਿਵ੍ਹਾ ਕਾਯੋ ਮਨੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ ਚੇਵ, ਰੂਪਂ ਸਦ੍ਦੋ ਗਨ੍ਧੋ ਰਸੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਛ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ ਚ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਸਤ੍ਤ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ. ਸਤਿਆਦਯੋ ਹਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਬੋਧਿਯਾ ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤਿ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯੋਗਾਵਚਰੋਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿ, ਯਾਯ ਵਾ ਸੋ ਸਤਿਆਦਿਕਾਯ ਸਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਕਿਲੇਸਨਿਦ੍ਦਾਤੋ ਉਟ੍ਠਾਤਿ, ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ ਸਮ੍ਬੋਧਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬੋਧਿਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ.

ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੭੧-੧੦੭੨) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਟ੍ਟਂ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਨਿਵਟ੍ਟਤਦਧਿਗਮੂਪਾਯਭਾਵਤੋ. ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਟ੍ਟੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਵਿਵਟ੍ਟੇ ਨਤ੍ਥਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤੇ ਚ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਪਞ੍ਚਧਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਸੁਦ੍ਧਅਰੂਪਸਮ੍ਮਸਨਮੇਵਾਤਿ ਰੂਪੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਕੇਵਲਂ ਅਰੂਪਸਮ੍ਮਸਨਮੇਵ. ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਸਚ੍ਚਕੋਟ੍ਠਾਸਾਨਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਤੋ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਸਮ੍ਮਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾਨੇਵ ਕਥਿਤਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ.

੩੯੪. ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਜਾਤਾਨਂ. ਪਯੋਗਂ ਪਰਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੁਸਂ ਯੋਗੋ ਪਯੋਗੋ, ਪਯੋਗੋਵ ਪਰਕ੍ਕਮੋ, ਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਰਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਪਦਾਨਵਸੇਨ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਵੀਰਿਯਂ. ਲੋਕਿਯਾਤਿ ਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਕਥਾ. ਸਬ੍ਬਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਤਿ ਸਬ੍ਬਮਗ੍ਗਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ. ਕਸ੍ਸਪਸਂਯੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਕਸ੍ਸਪਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਸੁਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਹੀਯਮਾਨਾ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੪੫) ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਲੋਕਿਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਕਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਭੂਤਕਥਨਮਤ੍ਤਂ. ਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ‘‘ਨ ਕੋਚਿ ਗੁਣੋ’’ਤਿ ਆਸਙ੍ਕੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਯਥਾ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਦਾਨਂ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ. ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਤਂ ਪਨ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਯ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਾਭਾਵਤੋ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ਮਗ੍ਗੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਚੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਧਾਨਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕੁਸਲਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ.

ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਧਰਮਾਨਸਭਾਵਾ. ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਵਤ੍ਤਮਾਨਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਭਙ੍ਗਾ ਉਦ੍ਧਂ ਪਨ੍ਨਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਗਤਂ ਭੁਤ੍ਵਾਵਿਗਤਂ. ਅਨੁਭਵਨਭਵਨਾਨਿ ਹਿ ਭਵਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਭੁਤ੍ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਹਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਵਿਸੇਸੀਯਤਿ. ਇਧ ਵਿਪਾਕਾਨੁਭਵਨਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਭਵਿਤ੍ਵਾਵਿਗਤਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ‘‘ਭੁਤ੍ਵਾਵਿਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾਪਗਤਂ ਜਵਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤਾਵਸੇਨ ਭੂਤਾਪਗਤਞ੍ਚ ਸਙ੍ਖਤਂ ਭੂਤਾਪਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ. ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਞ੍ਹਿ ਭੂਤਾਵਿਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਪਦਭਾਜਨੀਯ) –

‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਭੂਤਾਪਗਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ, ਉਪਾਦਾਦਿਤ੍ਤਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਭੂਤਾਪਗਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੇਸਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਭੂਤਾਪਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ‘ਯਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨੀ’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸੋਕਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਕਤੋਕਾਸਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਏਵਂ ਕਤੇ ਓਕਾਸੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.

ਇਧ ਪਨ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਭੁਤ੍ਵਾਵਿਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੪੦੬) –

‘‘ਕਮ੍ਮੇ ਪਨ ਜਹਿਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਵਿਪਾਕੋ ਭੁਤ੍ਵਾਵਿਗਤਂ ਨਾਮ. ਕਮ੍ਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਭੁਤ੍ਵਾਵਿਗਤਂ ਨਾਮ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਭੁਤ੍ਵਾਵਿਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ. ਏਵਂ ਕਤੇ ਓਕਾਸੇ ਵਿਪਾਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਓਕਾਸਕਰਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਦਂ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਾ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਸਂਵੇਦਯਿਤਸਭਾਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨੇ ਸਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਪਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯੋ ਵਿਸਯਾਨੁਭਵਨਾਕਾਰੋ. ਯਥਾ ਵਿਕਪ੍ਪਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਤਬ੍ਬਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਚ ਅਕੁਸਲਂ ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਵਿਪਾਕੋ ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਕਿਰਿਯਾ ਅਹੇਤੁਕਾਨਂ ਅਤਿਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ, ਸਹੇਤੁਕਾਨਞ੍ਚ ਖੀਣਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਅਤਿਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਂ ਸਾਤਿਸਯਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸੇਸਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਭੂਤਾਪਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਾ ਪਨ ਵਿਪਾਕਾਨੁਭਵਨਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਵਿਪਕ੍ਕਪਾਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਭਵਿਤ੍ਵਾਵਿਗਤਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਮੇਵਾਹ, ਨ ਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਿਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭੂਮਿ ਨਾਮਾਤਿ ਸਮ੍ਮਸਨਸ੍ਸ ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸੂਤਿ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੇਸੁ. ਅਨੁਸਯਿਤਕਿਲੇਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਤੀਤਾ ਵਾ…ਪੇ… ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਹੋਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ‘‘ਅਤੀਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ‘‘ਅਨਾਗਤਾ’’ਤਿ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਨਨੁ ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਥਾਮਗਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਅਨਾਗਤਭਾਵੋਪਿ ਨੇਸਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਇਤਰਾਨਾਗਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ‘‘ਅਨਾਗਤਾ ਵਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਨੇਸਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਅਨਾਗਤਭਾਵੋ ਸਿਯਾ, ਤਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਅਤੀਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ, ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਨਾਗਤਵੋਹਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਦਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ. ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਭੂਮਿਸੂਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਾਦਿਅਤ੍ਤਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਹਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਭੂਮਿਯੋ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਗਤਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਅਨਾਪਾਦਿਤਤਾਯ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਂ ਨ ਗਤਾਤਿ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਗਤਾ. ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲਦ੍ਧਭੂਮਿਕਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਆਹਿਤੋ ਵਿਯ. ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੇਪਿ ਚ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਪਦਭਾਜਨੀਯ) ਆਗਤਨਯੇਨ ਓਕਾਸੋ ਕਤੋ ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਨ, ਓਕਾਸੋ ਕਤੋ ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਦੁਵਿਧਤ੍ਥੇਪਿ ਏਵਮੇਵ ਕਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਰਨਿਪਾਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਧ ਪਨ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਓਕਾਸੋ ਕਤੋ ਏਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਖਣਤ੍ਤਯਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਸਮੁਦਾਚਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਸਮੁਦਾਚਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਮ੍ਪਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਧਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ. ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਾ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਧਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾਨੁਸ੍ਸਰਿਤਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪਤਿਟ੍ਠਨਤੋ ਅਧਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਨਾਮਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਧਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਆਹਟਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਧਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਨਾਹਟਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤਾਯ ਅਨ੍ਤੋਗਤਕਿਲੇਸਆਰਮ੍ਮਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸਾ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਾ ਆਹਟਾਨਾਹਟਖੀਰਰੁਕ੍ਖਸਦਿਸਾ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਠਾਨੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਯਥਾ ਸਚੇ ਖੀਰਰੁਕ੍ਖਂ ਕੁਠਾਰਿਯਾ ਆਹਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਠਾਨੇ ਖੀਰਂ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ. ਇਦਂ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

ਇਮੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ. ਇਦਂ ਨ ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਂ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ. ਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ. ਰਤ੍ਤੋਤਿ ਰਾਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋਤਿ ਮਾਨਸਂਯੋਜਨੇਨ ਵਿਰੂਪਂ ਨਿਬਨ੍ਧਿਤੋ. ਪਰਾਮਟ੍ਠੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੇਨ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਪਰਤੋ ਆਮਟ੍ਠੋ. ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਅਗਤੋ, ਸਂਸਯਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਥਾਮਗਤੋਤਿ ਅਨੁਸਯਵਸੇਨ ਦਲ਼੍ਹਤਂ ਉਪਗਤੋ. ਯੁਗਨਦ੍ਧਾਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਪ੍ਪਹਾਯਕਯੁਗੇ ਨਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤਨਕਾ ਏਕਕਾਲਿਕਤ੍ਤਾ. ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਸਹਿਤਾ.

ਪਾਲ਼ਿਯਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੨੧). ਤਿਕਾਲਿਕੇਸੁਪਿ ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਵਾਯਾਮਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਜਾਤਫਲਤਰੁਣਰੁਕ੍ਖੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਜਾਤੋ ਸਤ੍ਤੋ ਅਸਮੁਦਾਹਟਕਿਲੇਸੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਜਾਤਫਲਰੁਕ੍ਖੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾਨਮੇਵ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੇਨ ਤਿਧਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ਅਜਾਤਫਲਰੁਕ੍ਖੋ ਉਪਮਾਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਭਤੋ, ਅਤੀਤਾਦੀਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ‘‘ਜਾਤਫਲਰੁਕ੍ਖੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਰਹਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਛਿਨ੍ਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿ ਕਦਾਚਿ ਸਸਭਾਵਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਹੋਨ੍ਤਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾ ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਮਗ੍ਗੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਚ ਛੇਦੇ ਅਸਤਿ ਫਲਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਛੇਦਨਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤਾ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਚ ਸਾਤ੍ਥਕਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਨਾਪਿ ਨ ਪਜਹਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਪਜਹਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣੇ ਤ੍ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਯ ਹਿ ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨਨਿਬ੍ਬਾਨਸਛਿਕਰਣਕਿਰਿਯਾ ਵਿਯ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਜਾਨਨਕਿਰਿਯਾ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ.

ਤੇਪਿ ਪਜਹਤਿਯੇਵਾਤਿ ਯੇ ਤੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਜਨੇਤਬ੍ਬਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਤੇਪਿ ਪਜਹਤਿਯੇਵ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਞਾਣੇ ਹੇਤੁਭੂਤੇ. ਏਤੇਤਿ ਨਾਮਰੂਪਸਞ੍ਞਿਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਸਬ੍ਬਭਵੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿਯੇਵਾਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਸਬ੍ਬਭਵੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਤਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਿਲੇਸਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਤੋ.

ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਕਥਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ…ਪੇ… ਠਿਤਿਯਾ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਯੇਵ ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਆਹ – ‘‘ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਭਾਵਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਯਾਵਤਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਠਿਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਾਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ.

੩੯੮-੪੦੧. ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਛਨ੍ਦਂ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਧਾਨਭੂਤਾਤਿ ਵੀਰਿਯਭੂਤਾ. ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਪਧਾਨਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਵੀਰਿਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਤੋ ਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਪਧਾਨਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ, ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸੇਟ੍ਠਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਪਨ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਨਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਚ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿਪਿ ਇਦ੍ਧਿ. ਪਠਮੇਨਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਾਦੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਇਦ੍ਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਤਿਯੇਨਤ੍ਥੇਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਪਾਦੋਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾ, ਅਧਿਗਮੂਪਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਰੂਪਰਿਵਿਸੇਸਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਦ੍ਧਿਂ ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਦੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦਂ, ਇਦ੍ਧਿਭੂਤਂ ਵਾ ਪਾਦਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ, ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਾਨਂ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਦਿਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਪਾਦਭੂਤਂ ਸੇਸਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੪੩੪-੪੩੭) ‘‘ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਏਵ ਚ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਿ ਯਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਉਪਰਿਮਾਯ ਉਪਰਿਮਾਯ ਤਯੋ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਾਦਭੂਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਭੂਤਂ ਵਾ ਪਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਪਿ, ਸੇਸਾ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਯੇਵ. ਵੀਰਿਯਚਿਤ੍ਤਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤਾਪਿ ਤਯੋ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਪਿ, ਸੇਸਾ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਯੇਵ.

ਅਪਿਚ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਪਟਿਲਾਭੋ ਪਟਿਲਾਭੋ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਪਰਿਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਦੁਤਿਯਝਾਨ… ਤਤਿਯਝਾਨ… ਚਤੁਤ੍ਥਝਾਨ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਸਕਦਾਗਾਮਿ-ਅਨਾਗਾਮਿ-ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਪਟਿਲਾਭੇਨਪਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਞ੍ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਵੀਰਿਯਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵੀਮਂਸਂ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਮਾਧਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ, ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ, ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਛਨ੍ਦਾਦੀਸੁ ਏਕਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਆਦਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਦਿਭੂਤਂ ਏਕਂ ਪਧਾਨਂ ਛਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਤਦਾਸ੍ਸ ਪਠਮਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸਾਪੀਤਿ ਏਤੇਨ ਵੀਰਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੀਮਂਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਵੀਰਿਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਏਕੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਦਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ, ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਂ ਸਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਏਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਛਨ੍ਦਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਛਨ੍ਦਂ ਧੁਰਂ ਛਨ੍ਦਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਏਕੋ ਵੀਰਿਯਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ, ਏਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਕੋ ਪਞ੍ਞਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਂ ਸਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਏਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਪਞ੍ਞਂ ਧੁਰਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ.

ਕਥਂ? ਯਥਾ ਹਿ ਚਤੂਸੁ ਅਮਚ੍ਚਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ, ਏਕੋ ਸੂਰਭਾਵਂ, ਏਕੋ ਜਾਤਿਂ, ਏਕੋ ਮਨ੍ਤਂ. ਕਥਂ? ਤੇਸੁ ਹਿ ਪਠਮੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਾਦਕਾਰਿਤਾਯ ਅਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ‘‘ਲਚ੍ਛਾਮੇਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ. ਦੁਤਿਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਸਣ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਵਸ੍ਸਂ ਪਨ ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਕੁਪ੍ਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕੁਪ੍ਪਿਤੇ ਰਥਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਆਹਰਾਪੇਸ੍ਸਾਮੇਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਸੂਰਭਾਵਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ. ਤਤਿਯੋ ‘‘ਸੂਰਭਾਵੇਪਿ ਸਤਿ ਏਕਚ੍ਚੋ ਹੀਨਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਜਾਤਿਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ਮਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਤਿਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ‘‘ਜਾਤਿਮਾਪਿ ਏਕੋ ਅਮਨ੍ਤਨੀਯੋ ਹੋਤਿ, ਮਨ੍ਤੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਆਹਰਾਪੇਸ੍ਸਾਮੇਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤਂ ਅਵਸ੍ਸਯਤਿ. ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਸ੍ਸਯਬਲੇਨ ਠਾਨਨ੍ਤਰਾਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ.

ਤਤ੍ਥ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਛਨ੍ਦਂ ਅਵਸ੍ਸਾਯ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਂ ਸਤਿ ਅਹਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਏਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਸਾਰੋ’’ਤਿ ਛਨ੍ਦਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਛਨ੍ਦਂ ਧੁਰਂ ਛਨ੍ਦਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਤ੍ਥੇਰੋ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੯੩ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਛਨ੍ਦੇ ਸਤਿ ਕਥਂ ਨਾਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਹਮ੍ਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਛਨ੍ਦਮੇਵ ਅਵਸ੍ਸਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸਿ. ਸੂਰਭਾਵੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵੀਰਿਯਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਵੀਰਿਯਂ ਧੁਰਂ ਵੀਰਿਯਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਸੋਣਤ੍ਥੇਰੋ (ਮਹਾਵ. ੨੪੩ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਵੀਰਿਯਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸਿ.

ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਤੋਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧੁਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਥੇਰੋ (ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨ ਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਵਿਯ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧੁਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸਿ. ਮਨ੍ਤਂ ਅਵਸ੍ਸਾਯ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵੀਮਂਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਵੀਮਂਸਂ ਧੁਰਂ ਵੀਮਂਸਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਥੇਰੋ ਮੋਘਰਾਜਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੨ ਆਦਯੋ; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ੮੫) ਵਿਯ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਵੀਮਂਸਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਵੀਮਂਸਂ ਧੁਰਂ ਵੀਮਂਸਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਭਗਵਾ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੂ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੫; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ੮੮) ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਪਞ੍ਞਾਨਿਸ੍ਸਿਤਮਾਨਨਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਪਞ੍ਹਂ ਨ ਕਥੇਸਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਛਨ੍ਦੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਤੋਸਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਦਿਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਥਾਮਭਾਵਤੋ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸੂਰਤ੍ਤਸਦਿਸਤਾ, ‘‘ਛਦ੍ਵਾਰਾਧਿਪਤਿ ਰਾਜਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.ਏਰਕਪਤ੍ਤਨਾਗਰਾਜਵਤ੍ਥੁ) ਵਚਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਜਾਤਿਸਦਿਸਤਾ.

੪੦੨-੪੦੬. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਾਧੁਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਾਕਿਚ੍ਚੇ ਸਦ੍ਦਹਨਕਿਰਿਯਾਯ. ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਸਦ੍ਧਾ ਏਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਤਥਾ ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਂ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚੇਸੂਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਪਕ੍ਖਵਿਵਜ੍ਜਨਸਪਕ੍ਖਨਿਸੇਵਨਸਰਿਕ੍ਖੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਤੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਵਿਸੋਧਨਵਸੇਨ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ.

ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਤੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਪਸਾਦਸਿਨੇਹਾਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਧਾਰਹਿਤੇ ਲੂਖਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਜ੍ਜਯਤੋ. ਸਦ੍ਧੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸੇਵਤੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੇ ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰਸਦਿਸੇ ਸੇਵਤੋ. ਪਸਾਦਨੀਯੇਤਿ ਪਸਾਦਾਵਹੇ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨੀਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਕੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੪੧ ਆਦਯੋ). ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਪਤਿ ਪਤਿ ਅਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਮਲਵਿਗਮਤੋ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਭਾਵਸਂਸੁਦ੍ਧਿਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੬੫੧-੬੬੨ ਆਦਯੋ) ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਚੇਵ ਪਠਮਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦਿਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਚ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਝਾਨਾਨਿਯੇਵ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਸੇਨ ਪਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਣਂ.

ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਜਾਤਿਭੂਮਿਆਦਿਵਸੇਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਕਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਕਤਭਾਵਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਸਦ੍ਧਾਧੁਰਾਦੀਸੂਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧੁਰੇ ਪਞ੍ਞਾਧੁਰੇ ਚ. ਅਵਸਾਨੇਤਿ ਭਾਵਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ. ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਯਭਾਵੇਨ. ਏਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਥਿਰਭਾਵੋਪਿ ਵਿਭਾਵਿਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਥਿਰਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਯਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਥਿਰਭਾਵੇਨੇਵ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਬਲਵਭਾਵੂਪਪਤ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਹੇਤੁ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਹੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

੪੧੮. ਆਦਿਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸਤਿਆਦਿਪਦਾਨਂ. ਸਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਿਰਕਤਚਿਰਭਾਸਿਤਾਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਅਸੁਭਾਕਾਰਾਦਿਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਮੁਖੇਨ ਤਤ੍ਥ ਉਪਤਿਟ੍ਠਨਸਭਾਵਾ. ਉਪਤਿਟ੍ਠਨਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ, ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ. ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਨਸਭਾਵਾ, ਉਦਕੇ ਅਲਾਬੁ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪ੍ਲਵਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਂ, ਪਾਸਾਣਸ੍ਸ ਵਿਯ ਨਿਚ੍ਚਲਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਠਪਨਂ ਸਾਰਣਂ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਕਰਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਂ. ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਕਂ. ਅਪਿਲਾਪਨਂ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਂ ਕਰੋਤਿ ਅਪਿਲਾਪੇਤਿ, ਸਾਯਂ ਪਾਤਞ੍ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਾਪੇਤਿ ਸਾਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਕਣ੍ਹੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਕ੍ਕੇਨ, ਸੁਕ੍ਕੋ ਚ ਕਣ੍ਹੇਨ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ, ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ, ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਅਯਂ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਅਯਂ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਯਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੨.੧.੧੩) ਇਮਂ ਪਾਲ਼ਿਸੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਥੇਰੇਨਾਤਿ ਨਾਗਸੇਨਤ੍ਥੇਰੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤਿ, ਆਕੋਟਨਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਬੋਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਸਮ੍ਮੋਸਪਚ੍ਚਨੀਕਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਅਸਮ੍ਮੋਸੋ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਸਾਭਾਵਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਸਮ੍ਮੋਸਰਸਾ ਵਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਬਲੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਸਿ, ਸਯਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਗੋਚਰਾਭਿਮੁਖੀਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸਤ੍ਥੋ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ. ਬੋਧਿਯਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ, ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗੋਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ. ਯਾ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ‘‘ਯਾ ਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਬੋਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੇਨ, ਯਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਯੂਹਨਾ ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧) ‘‘ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਤਣ੍ਹਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਆਯੂਹਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਆਯੂਹਨਾ. ਲੀਨਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ. ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਬ੍ਬਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਪਕਾਰੇਸੁ ਇਧ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲੀਨਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗਉਚ੍ਛੇਦਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਵੀਰਿਯਪੀਤਿਪ੍ਪਧਾਨਾ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਯੂਹਨਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਸਸ੍ਸਤਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਪਧਾਨਾ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਸਤਿ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਨਨਿਦ੍ਦਾਯ ਉਟ੍ਠਹਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਹਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤਿਆਦੀਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੀ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਮਗ੍ਗਫਲਸਹਗਤਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਤ੍ਤਹਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਹਿ ਭਾਵਿਤੇਹਿ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ – ‘‘ਯਥਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਝਾਨਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਬੋਧਿਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵਵਿਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਨਙ੍ਗਰਥਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ ਅਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਧਿਯੋ, ਬੋਧਿਯੋ ਏਵ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਾਦੀਨਂ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਟਿਮੁਖਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਚ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਦੀਪਕੇਹਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਹਿ ‘‘ਅਨੁਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੋਧਿਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਬੁਜ੍ਝਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਸਂਸਾਯਂ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵੇ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਸਤ੍ਥੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਚ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ’’ਤਿ.

ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਸੋ ਪਵਿਚਯਲਕ੍ਖਣੋ. ਓਭਾਸਨਰਸੋਤਿ ਵਿਸਯੋਭਾਸਨਰਸੋ. ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.

ਵੀਰਸ੍ਸ ਭਾਵੋ, ਕਮ੍ਮਂ ਵਾਤਿ ਵੀਰਿਯਂ. ਈਰਯਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਪਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਰਸਂ. ਅਨੋਸੀਦਨਂ ਅਸਂਸੀਦਨਂ.

ਪੀਣਯਤੀਤਿ ਤਪ੍ਪੇਤਿ. ਪੀਣਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਣੀਤਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸਾਬ੍ਯਪਨਂ. ਫਰਣਪੀਤਿਵਸੇਨ ਹੇਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਰਸੋਤਿ. ਉਦਗ੍ਗਭਾਵੋ ਓਦਗ੍ਯਂ, ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਓਦਗ੍ਯਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਉਬ੍ਬੇਗਪੀਤਿਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਦਰਥਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤੋਤਿ ਕਾਯਦਰਥਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਦਰਥਸ੍ਸ ਚ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤੋ ਵੂਪਸਮਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਉਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ, ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਦਰਥਾਨਂ ਵੂਪਸਮਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਦਰਥੋ ਸਾਰਮ੍ਭੋ, ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਦਰਥਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨੇਨ ਪਰਿਲ਼ਾਹਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਵਿਰਹਿਤੋ ਸੀਤਿਭਾਵੋ ਅਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਸੀਤਿਭਾਵੋ.

ਸਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਪਨਂ ਸਮਾਧਾਨਂ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਾ. ਯੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਅਵਿਸਾਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਅਵਿਸਰਣਭਾਵੋ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਯ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਲਕ੍ਖਣੋ. ਨ੍ਹਾਨੀਯਚੁਣ੍ਣਸ੍ਸ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਅਵਿਸਾਰਭਾਵੇਨ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ ਅਵਿਸਾਰਲਕ੍ਖਣੋ. ਨਿਵਾਤੇ ਦੀਪਚ੍ਚਿਟ੍ਠਿਤਿ ਵਿਯ ਚੇਤਸੋ ਠਿਤਿਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.

ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਤੋਤਿ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸੇਸੁ ਸਾਰਥਿ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਤੋ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵੀਮਂਸਨਸਙ੍ਖਾਤਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਸਮਵਾਹਿਤਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਸਮਂ ਅਵਿਸਮਂ ਯਥਾਸਕਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਉਦਾਸੀਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾਸਕਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ ਅਤ੍ਥਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੇ ਯਥਾਸਕਂ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਊਨਾਧਿਕਨਿਵਾਰਣਰਸਾ. ਪਕ੍ਖਪਾਤੁਪਚ੍ਛੇਦਨਰਸਾਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਨਿਹੀਨਕਿਚ੍ਚਂ ਹੋਤੁ, ਇਦਂ ਅਤਿਰੇਕਤਰਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਕ੍ਖਪਾਤਨਵਸੇਨ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਕ੍ਖਪਾਤੋ, ਤਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਪਕ੍ਖਪਾਤੁਪਚ੍ਛੇਦਨਰਸਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਉਪਰੂਪਰਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵ ਬ੍ਰੂਹਨਂ ਵਡ੍ਢਨਞ੍ਚਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀ’’ਤਿ.

ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ, ਸਤਿਪਧਾਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਤੋਕਾਰਿਭਾਵਾਵਹਤ੍ਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਧਮ੍ਮਸੇਵਨਾ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿਰਹਿਤਪੁਗ੍ਗਲਵਿਵਜ੍ਜਨਾ, ਸਤੋਕਾਰਿਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਯੁਤ੍ਤਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਆਲੋਕਿਤੇ ਵਿਲੋਕਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇ ਪਸਾਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਅਸਿਤੇ ਪੀਤੇ ਖਾਯਿਤੇ ਸਾਯਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਕਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਗਤੇ ਠਿਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਿਤੇ ਭਾਸਿਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੬; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੯) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ. ਤਿਸ੍ਸਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਯੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਸੁਵਣ੍ਣਸਲਾਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਭਾਸਾਸੁ ਕਤਰਭਾਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਸਂ ਪਧਾਰੇਸਿ. ਅਭਯਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਦਤ੍ਤਾਭਯਤ੍ਥੇਰਮਾਹ. ਅਭਿਨਿਵੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਂ.

ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਤਿ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਕਭਾਵੋ. ਆਚਰਿਯੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਿ ਨਿਕਾਯੇ ਸਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਗਣ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ, ਤਂ ਤਂ ‘‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਖਨ੍ਧਧਾਤੁ…ਪੇ… ਬਹੁਲਤਾ’’ਤਿ.

ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਦਕਿਰਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਸਰੀਰਂ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਚੀਵਰਾਦੀਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਾਵਹਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਕਰਣਂ ਤੇਸਂ ਵਿਸਦਕਿਰਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਦੋਸਨ੍ਤਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਚਿਤਦੋਸਂ. ਸੇਦਮਲਮਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿ ਸੇਦੇਨ ਚੇਵ ਜਲ੍ਲਿਕਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਰੀਰਮਲੇਨ ਚ ਮਕ੍ਖਿਤਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਾਵਹਂ ਅਚ੍ਚਾਸਨਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੇਨਾਸਨਂ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਲਗ੍ਗਹਿਤਪਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪਰਿਭਣ੍ਡਕਰਣਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਤ੍ਤਪਚਨਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਸਦੇਤਿ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਅਵਿਸਦੇ ਸਤਿ, ਵਿਸਯਭੂਤੇ ਵਾ. ਕਥਂ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਸਯੋ? ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇਸੂਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇਸੁ. ਞਾਣਮ੍ਪੀਤਿ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਤ੍ਥੁਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਾਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵਿਯ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾਯ ਵਿਸਯਿਨੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਸਮਭਾਵਕਰਣਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੂਨਾਧਿਕਭਾਵਕਰਣਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਟੁਤਰਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਵਿਸਦਤਾਯ ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਞ੍ਚ ਸਿਥਿਲਤਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਇਤਰਾਨਿ ਮਨ੍ਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ ਪਗ੍ਗਹੋ. ਪਗ੍ਗਹੋਵ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਗ੍ਗਹਕਿਚ੍ਚਂ. ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ, ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਿਕ੍ਖੇਪਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ, ਯੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਰੂਪਗਤਂ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਯੇਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਵਿਸਯਸਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਬਲਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਅਧਿਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸਹਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਦੇਸਤਾਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਉਲ਼ਾਰਤਾਦਿਗੁਣੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਯਾਥਾਵਤੋ ਵੀਮਂਸਨੇਨ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਏਵਂਧਮ੍ਮਤਾਨਯੇਨ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਸਵਿਪ੍ਫਾਰੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵੋ’’ਤਿ ਪਰਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਧੁਰਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਯਥਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਬਲਵਭਾਵੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਮਨ੍ਦਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਬਲਵਭਾਵੇ ਸਦ੍ਧਾਯ ਮਨ੍ਦਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਥਾ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਜਾਤਂ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਭਾਵਨਾਯ ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਨਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਧ ਦੁਵਿਧੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਯਤੋ ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਂ ਵਾ ਮਨ੍ਦਕਿਚ੍ਚਤਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਹਾਪਨਵਿਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਯਥਾ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਂ ਮਨ੍ਦਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਜਾਤਂ, ਤਥਾ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਂ ਪਟੁਕਿਚ੍ਚਭਾਵਾਵਹੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤੇਹਿ ਸਮਰਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਪਿ ਹਾਪਨਵਿਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੂਤਿ ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਸਤ੍ਥੁ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਸੁਤੋ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਇਮਿਨਾ ਪੂਤਿਕਾਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ, ਯੋ ਖੋ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੭) ਨਯੇਨ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਯੋਜਿਤੋਪਿ ਤਂ ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਣਾਮਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤੁਂ ਪਪਾਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਓਭਾਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ –

‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਅਧਿਗਚ੍ਛੇ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੮੧) –

ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਹਿ, ਵਕ੍ਕਲੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤੇਨੇਵ ਅਮਤੇਨ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤੋ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਨ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਨ ਓਤਰਿ. ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਾਦਨਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਕਿਚ੍ਚਾਕਰਣੇ. ਇਤਰਕਿਚ੍ਚਭੇਦਨ੍ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਂ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਹਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦਿਭਾਵਨਾਯ ਹਾਯਤਿ ਸਮਾਧਿਪਕ੍ਖਿਯਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀ ਵੀਰਿਯਾਦਿਭਾਵਨਾ ਵਿਯ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਭਾਵਨਾ ਏਕਂਸਤੋ ਹਾਪੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਭਾਵਨਾਯ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੋਣਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਸੁਖੁਮਾਲਸੋਣਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੀਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਮ ਸਰੀਰਂ ਸੁਖੁਮਾਲਂ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਖੇਨੇਵ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ, ਕਿਲਮੇਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਮੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਧਾਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਾਦਤਲੇਸੁ ਫੋਟੇਸੁ ਉਟ੍ਠਿਤੇਸੁਪਿ ਵੇਦਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਯ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੀਣੂਪਮੋਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਵੀਰਿਯਸਮਤਾਯੋਜਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਗਤੋ. ਥੇਰੋਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮਤਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੋਣਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ਸਤਿਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਪਿ.

ਸਮਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨੂਨਾਧਿਕਭਾਵਂ, ਤਥਾ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਧੁਰਿਯਧਮ੍ਮਭੂਤਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਤੋ ਨੇਸਂ ਸਮਧੁਰਤਾਯ ਅਪ੍ਪਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਂ ਕੋਸਜ੍ਜੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਸਮਰਸਤਾਯ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਤੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਪਾਤਾਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਪ੍ਪਨਾ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਬਲਵਸਦ੍ਧੋਤਿਆਦਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਤ੍ਥਨਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਬਲਵਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਵਿਸਦਞਾਣੋ, ਸੋ ਮੁਧਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਸੀਦਤਿ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾ. ਕੇਰਾਟਿਕਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਾਠੇਯ੍ਯਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਹੀਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਤਿਧਾਵਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਵਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਦਾਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤਿ ਹੇਤੁਪ੍ਪਟਿਰੂਪਕੇਹਿ ਵਞ੍ਚਿਤੋ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਸੁਕ੍ਖਤਕ੍ਕਵਿਲੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਚਨਂ ਨਾਦਿਯਤਿ, ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਭੇਸਜ੍ਜਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਯ ਰੋਗੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋ, ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋ ਵਿਸਮਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਾਵਹੋ ਸਮਭਾਵੋ, ਇਤਰੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਵਹੋ ਚਾਤਿ ਕੋਸਜ੍ਜਂ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਂ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਦ੍ਵਯਂ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਦ੍ਵਯਞ੍ਚ. ਸਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮਰਸਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ.

ਸਮਾਧਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਥਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਥੋਕਂ ਬਲਵਭਾਵੇ ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਪਥਵੀ ਪਥਵੀਤਿ ਮਨਸਿਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਕਥਂ ਝਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿ ਇਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ. ਓਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਅਵਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨ੍ਤੋ. ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਬਲਵਤੀ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸ੍ਸ. ਉਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਂ. ਸਮਾਧਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮਤਾਯਪੀ’’ਤਿ, ਸਮਭਾਵੇਨਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਤਿ ਲੋਕਿਯਅਪ੍ਪਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਹੋਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪ੍ਪਨਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸਮਭਾਵੇਨੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੭੦; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੫).

ਯਦਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਸਮਤਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਕਥਂ ਸਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਤਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਬਲਵਤੀ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਵੀਰਿਯਪਞ੍ਞਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਞ੍ਞਥਾਪੀਤਿ ਚ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਕੇਨ ਚ ਸਮਾਧਿਨਾਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਹੀ’’ਤਿ. ਸਾਤਿ ਸਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਰਾਜਕਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਿਕੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਥੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਆਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲੀਨੇ ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਨ ਵਾ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਯੇਨ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਗਣੇਨ ਅਤ੍ਥੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ, ਸਾਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਤਿਪਟਿਸਰਣਂ ਪਰਾਯਣਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਆਰਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਅਨੋਗਾਲ਼੍ਹਪਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਬਾਹੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨਪਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਬੁਦ੍ਧੀਨਂ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸੇਵਨਾ ਹਿ ਸੁਤਮਯਞਾਣਾਵਹਾ. ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਙ੍ਗੀਪਿ ਭਾਵਨਾਮਯਞਾਣੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕਂਸਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ…ਪੇ… ਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾ’’ਤਿ. ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਵਸੇਨ ਤਪ੍ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਤਾਦਿਸਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਥ ਪਭੇਦਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾਯ ਪਭੇਦਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ.

ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਆਦਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਆਹ – ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਕਟਵਹਨਾਦਿਕਾਲੇਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਦਞ੍ਞਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਹਿ ਚ ਵਿਬਾਧਿਤਬ੍ਬਕਾਲਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਪਰਾਪਰੇਸੁ ਪੇਤੇਸੁਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵਾ ਪੇਤਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਵਿਯ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾ ਸਿਯਾਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਾਲ਼ੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਪਿ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸਪਿ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਲਭਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਯਤਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਾਯੁਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਏਵਂ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋਤਿ ਵੀਰਿਯਾਯਤ੍ਤੋ ਏਵ ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕਿਯੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਚ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋਤਿ ਏਵਂ ਵੀਰਿਯੇ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨਸੀਲਸ੍ਸ. ਗਮਨਵੀਥਿਨ੍ਤਿ ਸਪੁਬ੍ਬਭਾਗਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਂ, ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿ, ਸਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਰਮ੍ਪਰਾ ਵਾ. ਸਾ ਹਿ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਟ੍ਟਨਿਯ੍ਯਾਨਾਯ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਗਮਨਵੀਥਿ ਨਾਮ.

ਕਾਯਦਲ਼੍ਹੀਬਹੁਲੋਤਿ ਯਥਾ ਤਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮਪ੍ਪਸੁਤੋ. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨ੍ਤਿ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਂ. ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਸ੍ਸ ਕਰਣੇਨ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਪੂਜਨਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਪਚਾਯਨਂ.

ਨੀਹਰਨ੍ਤੋਤਿ ਪਤ੍ਤਤ੍ਥਵਿਕਤੋ ਨੀਹਰਨ੍ਤੋ. ਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਵਚਨਂ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤੋਵ ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਤਾਯ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤੇਨ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਤਯਿ ਕਤੇਨ ਦਾਨਮਯੇਨ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਮਯੇਨ ਚ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਖੇਤ੍ਤਵਿਸੇਸਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਅਕਿਚ੍ਛੇਨੇਵ ਮਯਾ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਵਸਾਨੇ ਸਞ੍ਜਾਤਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਸਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ.

ਨਿਪ੍ਪਰਿਸ੍ਸਯਕਾਲੋਤਿ ਨਿਰੁਪਦ੍ਦਵਕਾਲੋ, ਤਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸੁਲਭਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਹੇਤੁਕਾ ਚਿਤ੍ਤਪੀਲ਼ਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵਾਤਿ ਅਨਾਦਰੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਖੀਰਧੇਨੁਨ੍ਤਿ ਖੀਰਦਾਯਿਕਂ ਧੇਨੁਂ. ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਭਤਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਉਚ੍ਛੁਯਨ੍ਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਛੁਯਨ੍ਤਸਾਲਾਯ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਿਚ੍ਚਂ. ਤਮੇਵ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਪਾਸਕੇਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਂ. ਉਪਕਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਆਸਨ੍ਨਾਯ. ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਕੁਲਧਮ੍ਮਾਦਿਲਙ੍ਘਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਤਾਯ ਏਵ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕੁਲਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਬਾਹਿਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਦਾਯਜ੍ਜਸ੍ਸ ਨ ਭਾਗੀ, ਏਵਂ ਕੁਸੀਤੋਪਿ ਤੇਨੇਵ ਕੁਸੀਤਭਾਵੇਨ ਨ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਅਰਿਯਧਨਦਾਯਜ੍ਜਸ੍ਸ ਨ ਭਾਗੀ. ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋਵ ਲਭਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ.

ਮਹਾਤਿ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ ਵਿਪੁਲੋ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੋ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਗੁਣਮਹਤ੍ਤਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਕਮ੍ਪਨੇਨ ਲੋਕੇ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਮਨੇਨ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਭਾਵੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਅਲਸਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਨਾਮਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹੀਬਹੁਲਾਨਂ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਾਦਿਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨਕਾਨਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਿਕਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਦੂਰਤੋ ਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸੀਤਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਅਜਗਰਸਦਿਸੇ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭਵਸੇਨ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾਨਂ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮਾਨਂ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੬੪-੬੫) ਪਨ ਜਾਤਿਮਹਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਮਹਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਨ ਗਹਿਤਂ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਤਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਤਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਗਹਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਾਵਿਤਾਯ ਏਵ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਗਹਿਤਾ ਹੋਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਾਯਤ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਭਾਵਤੋ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਂ ਪਨ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵ ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੀਰਿਯੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਂ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਮੇਵਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਕੁਸੀਤਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਤਦਧਿ- ਮੁਤ੍ਤਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨਪਚ੍ਚਯੂਪਸਂਹਾਰਵਸੇਨ ਅਪਾਯਭਯਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਯੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਨਵਸੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਾਵ ਉਪਚਾਰਾ’’ਤਿ. ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਫਰਮਾਨੋਤਿ ਪੀਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪਣੀਤਰੂਪੇਹਿ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਫਰਮਾਨੋ, ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਯਾਵ ਉਪਚਾਰਾ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਫਰਮਾਨੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸੇਸਅਨੁਸ੍ਸਤੀਸੁ, ਪਸਾਦਨੀਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਭਾਵੇਨ ਤਗ੍ਗਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਏਵਰੂਪੇ ਕਾਲੇਤਿ ‘‘ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਭਯਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੇ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਉਪਸਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਞ੍ਹਿ ਵਸੇਨ ਸਪ੍ਪਦੇਸਵੂਪਸਮੇਪਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਵੂਪਸਮੇ ਵਿਯ ਤਥਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰੋ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਂ ਆਵਹਨ੍ਤੋ ਤਥਾਰੂਪਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨੇਸਂ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਪਸਾਦਨੀਯੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਸਾਦਸਿਨੇਹਾਭਾਵੇਨ ਲੂਖਹਦਯਤਾਯ ਲੂਖਤਾ. ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਆਦਰਗਾਰਵਾਕਰਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਸੂਚਿਤਲੂਖਭਾਵੇ’’ਤਿ.

ਪਣੀਤਭੋਜਨਸੇਵਨਤਾਤਿ ਪਣੀਤਸਪ੍ਪਾਯਭੋਜਨਸੇਵਨਤਾ. ਉਤੁਇਰਿਯਾਪਥਸੁਖਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਪ੍ਪਾਯਉਤੁਇਰਿਯਾਪਥਗ੍ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੇਵਿਯਮਾਨਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਤਾਪਾਦਨਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਤਂ ਆਵਹਨ੍ਤਂ ਦੁਵਿਧਾਯਪਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ. ਅਹੇਤੁਕਸਤ੍ਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਿਸਮਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ. ਏਤੇ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਯਥਾਸਕਂ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਪਯੋਗੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਪਯੋਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਪਯੋਗਤਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਭਾਵਾਸਾਰਦ੍ਧਤਾਯ ਤਂਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਦ੍ਵਯਂ ਆਵਹਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾਨਂ ਤਦਾਵਹਨਤਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਦਕਿਰਿਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਾਦਨਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਵਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਮਾਧਾਨਾਵਹਾਪਿ ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਮਾਧਾਨਾਵਹਭਾਵੇਨੇਵ ਪਞ੍ਞਾਵਹਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਦਕਿਰਿਯਾ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

ਕਾਰਣਕੋਸਲ੍ਲਭਾਵਨਾਕੋਸਲ੍ਲਾਨਂ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਤੋ ਰਕ੍ਖਨਾਕੋਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਚ ਤਂਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਕੁਸਲਤਾ ਨਾਮ ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਕੁਸਲਤਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਝਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕੁਸਲਤਾ ਏਵਾਤਿ. ਅਤਿਸਿਥਿਲਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਮਨ੍ਦਤਂ ਪਯੋਗਵੇਕਲ੍ਲਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਲੀਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇਨ ਲਯਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਲੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਲੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਲੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਏਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਸਮੁਟ੍ਠਾਪਯਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਉਜ੍ਜਾਲੇਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਚ ਗੋਮਯਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਚ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਮੁਖਵਾਤਞ੍ਚ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਪਂਸੁਕੇਨ ਓਕਿਰੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਉਜ੍ਜਾਲੇਤੁਨ੍ਤਿ? ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੪).

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾਸਕਂ ਆਹਾਰਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਭਾਵਨਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਭਾਵਿਤਾ ਏਵ.

ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਬਲਵਤਂ ਪਮੋਦੁਪ੍ਪਿਲਾਪਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇਨ ਉਦ੍ਧਤਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨਿਸੇਧਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਉਦ੍ਧਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਲੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਉਦ੍ਧਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਏਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਵੂਪਸਮਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚ ਗੋਮਯਾਨਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਮੁਖਵਾਤਞ੍ਚ ਨ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਪਂਸੁਕੇਨ ਚ ਓਕਿਰੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ? ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੪).

ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਸਕਂ ਆਹਾਰਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਭਾਵਨਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ, ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਮਨ੍ਦਤਾਯਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਕਭਾਵੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਦਾਨਂ ਅਲੋਭਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਸੀਲਂ ਅਦੋਸਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਏਵਂ ਭਾਵਨਾ ਅਮੋਹਪ੍ਪਧਾਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨ ਬਲਵਤੀ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਭਾਵਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਾਵਹਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਨਭਿਸਙ੍ਗਤੋ ਵਿਯ ਆਹਾਰੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ, ਯੋਗਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਰੁਚਿਂ ਨ ਜਨੇਤਿ, ਤੇਨ ਤਂ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਭਾਵਨਾਯ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਵੀਥਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਸਮਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ, ਤੇਨਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਮਨ੍ਦਤਾਯਾ…ਪੇ… ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਂਵੇਗੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨਞ੍ਚ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਅਟ੍ਠ ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੂਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਾਨਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸੁਗਤਿਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਞ੍ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਞ੍ਞਮੇਵ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਦਿਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਹੇਠਨਾਦਿਹੇਤੁਕਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਯਿਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਕਾਲੇ ਵਟ੍ਟਮੂਲਕਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਯੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰੂਪਜੀਵਿਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਉਟ੍ਠਾਨਫਲੂਪਜੀਵਿਨੋ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਜੀਵਿਤਦੁਕ੍ਖਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮਯੇ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਤਾਤਿ ਅਯਂ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਬ੍ਬਸਮਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਂਵੇਗਜਨਨਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਚ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਹਂਸਨਾ, ਸਂਵੇਗਜਨਨਪੁਬ੍ਬਕਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਤੋਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਰਹੇਨ ਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਸਮਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਭਾਵਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਆਗਮ੍ਮ. ਅਲੀਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਲੀਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਅਨਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਤਂ, ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਸਮਸੁਖਾਧਿਗਮੇਨ ਚ ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ. ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਤਾਹਿ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ, ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਤਾਯ ਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ. ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਅਲੀਨਂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਂ, ਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਲੀਨਤਾਯ ਪਗ੍ਗਹੇ, ਅਨੁਦ੍ਧਤਤਾਯ ਨਿਗ੍ਗਹੇ, ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਤਾਯ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮਯੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਤਾਤਿ ਅਯਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਸਮਯੇ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਹਨਿਗ੍ਗਹਸਮ੍ਪਹਂਸਨੇਸੁ ਬ੍ਯਾਵਟਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ ਚ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਧਾਨਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮਾਹਿਤਭਾਵਸਾਧਨਮੇਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮਧੁਰਭਾਵੇਨਾਹ – ‘‘ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਏਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਸ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਅਸਤਿ ਚ ਅਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਸੋ ਚ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਤ੍ਤਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ. ਤਦੁਭਯੇਨ ਚ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਏਵ ਦੂਰੀਕਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਰੁਜ੍ਝਨਸ੍ਸੇਵ ਪਹਾਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਸਤ੍ਤਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਕੇਲਾਯਨਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਤਾ’’ਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਹਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਰਾਗੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਤਥਾ ਚਾਹ – ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਰਾਗਬਹੁਲਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੬੯). ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ, ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ, ਇਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਦ੍ਵੀਹੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਸਮਾਨਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਏਵ ਹੇਤ੍ਥ ਸਮਾਨਾ, ਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਭਾਵੋ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਤਾ. ਸਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਭਾਵੇਨ ਚੀਵਰਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਸੋ ਪਨ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨਦ੍ਧਨਿਯਨ੍ਤਿ ਨ ਅਦ੍ਧਾਨਕ੍ਖਮਂ, ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਾਯੀ ਇਤ੍ਤਰਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਵਕਾਲਿਕਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ.

ਮਮਾਯਤੀਤਿ ਮਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਮਮਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਧਨਾਯਨ੍ਤਾਤਿ ਧਨਂ ਦਬ੍ਬਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ.

੪੧੯. ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਨਸਭਾਵਾ. ਸਮ੍ਮਾਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਸਭਾਵੋ. ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਾਚਾ ਜਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਤਬ੍ਬਿਪਕ੍ਖਵਿਰਤਿਸਭਾਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਭੇਦਕਰਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਪਹਾਨੇਨ ਜਨੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਿਚ੍ਚਵਤੀ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਹਿ ਲੂਖਾਨਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਸਿਨਿਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਣਸਭਾਵਾ ਸਮ੍ਮਾਜਪ੍ਪਨਕਿਚ੍ਚਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸੁਭਾਸਿਤਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੇ ਜਨੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਲਕ੍ਖਣਾ. ਯਥਾ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਾਦਿਪ੍ਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਚੀਵਰਰਜਨਾਦਿਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ, ਤਂਤਂਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕੋ ਵਾ ਚੇਤਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਚਲਨਾਦਿਕਂ ਕਿਰਿਯਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਾਵਜ੍ਜਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਨਿਰਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਨਿਰਵਜ੍ਜਾਕਾਰੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਕਿਚ੍ਚਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਪਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਂ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾਯ ਭਾਰੁਕ੍ਖਿਪਨਂ ਵਿਯ. ਸਮ੍ਮਾਵੋਦਾਪਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਜੀਵਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਆਜੀਵਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸੋਧਨਂ ਵੋਦਾਪਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵੋਦਾਪਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯਵਾਚਾਨਂ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਭੂਤਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ‘‘ਵੋਦਾਪਨਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸਤਿਸਮਾਧੀਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.

ਪਞ੍ਞਾਯ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਞ੍ਞੇਹਿਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਕਿਲੇਸਾ ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਜੁਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵਤੋ. ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਵਿਬਨ੍ਧਾਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਤਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕ…ਪੇ… ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ…ਪੇ… ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਨੁਕਡ੍ਢਤਿ. ਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਸੁ.

ਏਸਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮਾਤਿ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ ਮਿਸ੍ਸਕਤਾਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਞਾਣੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਇਧ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋ, ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਪ੍ਪਕਾਸਨਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਤੋ. ਤੀਣਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੭੦੩ ਆਦਯੋ) ‘‘ਵਿਰਤਿਚੇਤਨਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਧਾਨਾਨਂ ਵਿਰਤਿਚੇਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਵਿਰਤਿਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾਦਯੋਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਤਿ ਏਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਯੋ ਤਯੋ ਵਿਰਤਿਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾਦਯੋਪਿ. ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਹਿ ਵਿਰਮਣਕਾਲੇ ਵਿਰਤਿਯੋ, ਸੁਭਾਸਿਤਾਦਿਵਾਚਾਭਾਸਨਾਦਿਕਾਲੇ ਚੇਤਨਾਦਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਵਿਰਤਿਯੋਵ ਮਗ੍ਗਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਨ ਹਿ ਚੇਤਨਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸਭਾਵਾ. ਅਥ ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਞਾਣਤਾ ਵਿਯ ਏਕਾਯ ਵਿਰਤਿਯਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਵਿਰਤਿਭਾਵੋ ਵਿਯ ਚ ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਯਸਾਧਨਸਭਾਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਭਾਵਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਰਤਿਯੋਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤੀਤਿ ਚਤੁਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਲਭਤਿ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਏਵਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ਸਮਾਧਿਉਪਕਾਰਕਾਨਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾਨੁਮਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਿਯਾਯਨਬ੍ਰੂਹਨਸਨ੍ਤਸੁਖਾਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤੂਹਿ ਝਾਨੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਵਾਯਾਮੋ ਵਿਯ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕੁਸਲਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਚਤੁਵਾਯਾਮਕਿਚ੍ਚਂ, ਸਤਿ ਵਿਯ ਚ ਅਸੁਭਾਸੁਖਾਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਾਦਿਸਞ੍ਞਾਪਹਾਨਲਕ੍ਖਣਂ ਚਤੁਸਤਿਕਿਚ੍ਚਂ, ਏਕੋ ਸਮਾਧਿ ਚਤੁਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ, ਤਥਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਕਿਂ ਪਨਾਯਂ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦੇਸਨਾਨੁਕ੍ਕਮੋ, ਕੇਵਲਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮਵਤ੍ਤਿਨਿਭਾਵਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਇਮੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਨੁਭਾਵਾ ਹਿਤਫਲਾਯ ਸਾਤਿਸਯਂ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਸਮਤ੍ਥਤਾਯੋਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨੇਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਬੋਧਨੇਨ ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਬਹੁਕਾਰਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਬਹੁਕਾਰੋਤਿ ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੇ ਬਹੂਪਕਾਰੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਹਿ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ, ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਚੀਭੇਦਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਵਚੀਭੇਦਨਿਵਤ੍ਤਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਾਯ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯਪਿ ਉਪਕਾਰਕੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯਪਿ ਉਪਕਾਰਕੋ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਹਿ ਸਚ੍ਚਵਾਚਾਯ ਵਿਰਤਿਵਾਚਾਯਪਿ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਦੇਕਟ੍ਠਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ.

ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਦਹਨਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਞ੍ਚ ਏਕਨ੍ਤਾਨਵਜ੍ਜਵਚੀਕਾਯਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਰਤਿਵਾਚਾਵਸੇਨ ਸਂਵਿਦਹਨਂ ਵਿਰਤਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਯੋਜਨਞ੍ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਹਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਬਹੁਕਾਰਤਾ ਜੋਤਿਤਾ ਸਿਯਾ. ਵਚੀਭੇਦਨਿਯਾਮਿਕਾ ਹਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਨਿਯਾਮਿਕਾਯ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿਯਾ ਉਪਕਾਰਿਕਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਤੋ ਅਵਿਰਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਤੋਪਿ ਨ ਵਿਰਮਤੇਵ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਤੀਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥਿ ਪਾਪਂ ਅਕਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਾਦਿਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ ਠਿਤੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪੂਰੇਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿਯਾ ਉਪਕਾਰਿਕਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਪ੍ਪਹਾਨਪੁਬ੍ਬਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਾਜੀਵਿਕਾਮਤ੍ਤੇਨ. ਇਦਂ ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ.

ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਏਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਵਹੋ, ਨ ਕੇਵਲੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਤਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਹਾਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਵਿਸਦਕਿਰਿਯਾਦਯੋ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਕਾਰਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਗਤਿਯੋਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯੋ. ਸਮਨ੍ਵੇਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ.

੪੨੭. ਯਥਾ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਕਥਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਧਿਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਮਯਂ ‘ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਗਹਣਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪੇ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੇਸਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕੇ ਕਸਿਣਰੂਪੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂਰੂਪਸਞ੍ਞੀਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣਵਸੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ, ਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ. ਨ ਹਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਪ੍ਪਨਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਿਸਯਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਸੁਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਤਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯਸ੍ਸੇਵਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਜਾਤਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ. ਪਰਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਯਥਾਲਦ੍ਧਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਸਰਾਵਮਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਵਡ੍ਢਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਵਣ੍ਣਵਸੇਨ ਆਭੋਗੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਇਦਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਤਾ ਹੇਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਵਣ੍ਣਾਭੋਗੇ ਸਤਿਪਿ ਅਸਤਿਪਿ ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਅਭਿਭੁ, ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ, ਞਾਣਂ ਵਾ. ਅਭਿਭੁ ਆਯਤਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ, ਝਾਨਂ. ਅਭਿਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਯਤਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਭਵਨਤੋ ਅਭਿਭੁ ਚ ਤਂ ਆਯਤਨਞ੍ਚ ਯੋਗਿਨੋ ਸੁਖਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਭਾਵਤੋ ਚਾਤਿ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ. ਅਭਿਭਾਯਤਨਭਾਵਨਾ ਨਾਮ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਞਾਣੁਤ੍ਤਰਿਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਧਿਗਮਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਅਪ੍ਪਨਾਝਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨਾਤਿ ਚ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਵਾਸਾਭਾਵਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਮੇਤਂ. ਯੋ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਤੋਪਿ ਞਾਣੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸੇਵ ਅਭਿਭਾਯਤਨਭਾਵਨਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਅਪ੍ਪਨਂ ਨੇਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੇਚਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਯੇ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਵਨਵਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਪਕ੍ਖਿਕਾ ਏਵ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਭਵਙ੍ਗਪਰਿਵਾਸੇਨ ਉਪਚਾਰਸੇਵਨਾਯ ਚ ਵਿਨਾ ਅਪ੍ਪਨਾ ਹੋਤਿ, ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਾਰੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨਾਪਿ ਮਹਗ੍ਗਤਪ੍ਪਮਾਣਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਵਿਯ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਧਿਗਮਤੋ ਪਰਂ ਕਤਿਪਯਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਵਸਾਨੇ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨਾਤਿ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਿਕਮਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਨ ਨੀਤਤ੍ਥਂ, ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਤਦਾ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਆਭੋਗਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਆਭੋਗੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਭਿਭਵਨਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗੋ ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਤਦਾ ਤਥਾ ਆਭੋਗਾਭਾਵੇ ਕਸ੍ਮਾ ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਯਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਭਿਭਵਸਞ੍ਞਾ ਹਿਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

ਵਡ੍ਢਿਤਪ੍ਪਮਾਣਾਨੀਤਿ ਵਿਪੁਲਪ੍ਪਮਾਣਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਏਕਙ੍ਗੁਲਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਾਦਿਵਡ੍ਢਿਂ ਪਾਪਿਤਾਨਿ ਤਥਾ ਵਡ੍ਢਨਸ੍ਸੇਵੇਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਮਹਨ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਭਤ੍ਤਵਡ੍ਢਿਤਕਨ੍ਤਿ ਭੁਞ੍ਜਨਭਾਜਨੇ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਭਤ੍ਤਂ, ਏਕਾਸਨੇ ਪੁਰਿਸੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਭਤ੍ਤਤੋ ਉਪਡ੍ਢਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ, ਨ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਝਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਲਾਭਿਤਾ. ਬਹਿਦ੍ਧਾਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ –

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੮, ੩੫੮; ਅ. ਨਿ. ੮.੬੫; ੧੦.੨੯) –

ਏਵਮਿਧ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਆਗਤਾਨਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਧ. ਸ. ੨੪੪-੨੪੫) ਪਨ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਗਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਕਾਰਣਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦੪) –

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਥਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨੀ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਇਧ ਚਤੂਸੁਪਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞਿਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਾਨਂ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਹਿ ਇਧ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨੇਵ ਅਭਿਭਵਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਨਿਯਮਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਇਧਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਮਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਇਧ ਵਣ੍ਣਾਭੋਗਰਹਿਤਾਨਿ ਸਹਿਤਾਨਿ ਚ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਾਤਿ. ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਵਣ੍ਣਾਭੋਗਰਹਿਤਾਨਿ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਥਾ ਸਹਿਤਾਨਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਹਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਨਵਿਸੇਸੋਤਿ. ਤਥਾ ਇਧ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਭਵਨਪਰਿਯਾਯੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਦੁਤਿਯਅਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਪਠਮਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਅਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਦੁਤਿਯਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਵਣ੍ਣਾਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਤਤਿਯਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਚ ਅਭਿਭਵਨਪਤ੍ਤਿਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਦੇਸੇਤੁਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਝਾਨਾਨਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਦੇਸਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਦੇਤਂ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਆਗਤਸ੍ਸ ਅਭਿਭਾਯਤਨਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਅਵਚਨਤੋ ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਵਿਮੋਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਸਾਧਾਰਣਵਚਨਭਾਵਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਾਨਂ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋਤਿ ਇਦਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤੇਨ ਯਂ ਅਞ੍ਞਹੇਤੁਕਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਹੇਤੁਕਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਏਵ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਚਨਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਰਣਂ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਾਨਂ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤਾ ਚ ਤੇਸਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪਾਨਂ ਵਿਯ ਅਵਿਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਰਿਯਾਯਕਥਨਭਾਵਤੋ. ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋ ਹਿ ਨਾਮ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਂ, ਨ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਧ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਨਿਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨ ਨੀਲਾਦਿਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਚੇ? ਨ ਨੀਲਾਦੀਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾਨਂ ਨੀਲਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਭਿਭਵਨਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਣ੍ਣਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਤਾ ਵਾ ਅਭਿਭਵਨਕਾਰਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਨੀਲਾਦਿਭਾਵੋ ਏਵਾਤਿ. ਏਤੇਸੁ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਕਸਿਣਰੂਪੇਸੁ ਯਂਯਂਚਰਿਤਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਇਮੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਸੇਨਾਤਿ ਨੀਲਵਣ੍ਣਨੀਲਨਿਦਸ੍ਸਨਨੀਲਨਿਭਾਸਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ. ਵਣ੍ਣਵਸੇਨਾਤਿ ਸਭਾਵਵਣ੍ਣਵਸੇਨ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤਾਵਸੇਨ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾਵਸੇਨ. ਓਭਾਸਵਸੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਭਾਸਤਾਯ ਅਵਭਾਸਨਵਸੇਨ. ਵਣ੍ਣਧਾਤੁਯਾ ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਜਨਰਜਤਵਤ੍ਥਾਦਿਵਣ੍ਣਧਾਤੁਯਾ. ਲੋਕਿਯਾਨੇਵ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਭਾਵਤੋ.

੪੩੫. ਰੂਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੇਨਾਯਂ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਨ ਰੂਪੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਰੂਪਂ ਹੋਤਿ. ਯੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਤਦੇਵ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਝਾਨਂ. ਇਧ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਰੂਪਿਭਾਵਸਾਧਕਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕੇਸਾਦੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਰੂਪਜ੍ਝਾਨਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਰੂਪੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੬੦-੧੬੧, ੧੮੫-੧੯੦ ਆਦਯੋ, ੨੪੪-੨੪੫ ਆਦਯੋ; ਵਿਭ. ੬੨੫) ਵਿਯ.

ਸੁਭਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਤਤਿਯਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਇਧ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨੀਲਾਦਿਵਣ੍ਣਕਸਿਣਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਲ਼ਿਯਂ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਆਗਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਇਧ ਪਨ ਉਪਰਿਪਾਲ਼ਿਯਂਯੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾਨਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਨਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨੀਲਾਦਿਵਣ੍ਣਕਸਿਣਵਸੇਨੇਵ ਸੁਭਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ.

੪੪੩. ਪਰਿਕਮ੍ਮਪਥਵਿਯਾਪੀਤਿ ਅਕਤਾਯ ਵਾ ਕਤਾਯ ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਮਣ੍ਡਲਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਪਰਿਕਮ੍ਮਪਥਵਿਯਾਪਿ. ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਪਥਵੀਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਨਿਸ੍ਸਯਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ‘‘ਮਞ੍ਚਾ ਉਕ੍ਕੁਟ੍ਠਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਸੀਲਾਨੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੀਲਾਨਿ. ਸੋਧੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਆਪਨ੍ਨਵੁਟ੍ਠਾਪਨੇਨ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨੇਨ ਚ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ. ਤਿਵਿਧਞ੍ਹਿ ਸੀਲਸ੍ਸ ਵਿਸੋਧਨਂ ਨਾਮ – ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਂ ਆਪਨ੍ਨਵੁਟ੍ਠਾਪਨਂ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਪਰਿਬੁਨ੍ਧੇਤਿ ਉਪਰੋਧੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤੀਤਿ ਪਲਿਬੋਧੋ ਰਕਾਰਸ੍ਸ ਲਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਪਰਿਬਨ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮਾਪਨ੍ਨੇਨ ਸਙ੍ਗਾਹਣੇਨ ਵਾ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ, ਅਪਲਿਬੋਧਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ –

‘‘ਪਿਯੋ ਗਰੁ ਭਾਵਨੀਯੋ, ਵਤ੍ਤਾ ਚ ਵਚਨਕ੍ਖਮੋ;

ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚ ਕਥਂ ਕਤ੍ਤਾ, ਨੋ ਚਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਯੋਜਕੋ’’ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੭.੩੭) –

ਏਵਮਾਦਿਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤੇਸਿਂ ਵੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ.

ਅਨਨੁਰੂਪਂ ਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਦੋਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ –

‘‘ਮਹਾਵਾਸਂ ਨਵਾਵਾਸਂ, ਜਰਾਵਾਸਞ੍ਚ ਪਨ੍ਥਨਿਂ;

ਸੋਣ੍ਡਿਂ ਪਣ੍ਣਞ੍ਚ ਪੁਪ੍ਫਞ੍ਚ, ਫਲਂ ਪਤ੍ਥਿਤਮੇਵ ਚ.

‘‘ਨਗਰਂ ਦਾਰੁਨਾ ਖੇਤ੍ਤਂ, ਵਿਸਭਾਗੇਨ ਪਟ੍ਟਨਂ;

ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਸੀਮਾ ਸਪ੍ਪਾਯਂ, ਯਤ੍ਥ ਮਿਤ੍ਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇਤਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਆਰਕਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਮਗ੍ਗਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ ਯਥਾ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੫੨);

ਅਨੁਰੂਪੇਤਿ ਗੋਚਰਗਾਮਤੋ ਨਾਤਿਦੂਰਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਤਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਨਾਸਨਂ ਨਾਤਿਦੂਰਂ ਹੋਤਿ ਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਵਾ ਅਪ੍ਪਾਕਿਣ੍ਣਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸਂ ਅਪ੍ਪਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਆਗਤਾਗਮਾ ਧਮ੍ਮਧਰਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਮਾਤਿਕਾਧਰਾ. ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਰਿਪਞ੍ਹਤਿ ‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਵਿਵਟਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਤਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤੇਸੁ ਚ ਕਙ੍ਖਾਠਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੧).

ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਤਿਦੂਰਂ ਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਅਙ੍ਗਂ, ਦਿਵਾ ਅਪ੍ਪਾਕਿਣ੍ਣਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸਨ੍ਤਿ ਏਕਂ, ਅਪ੍ਪਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਕਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਤਿ ਏਕਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਥੇਰਾ…ਪੇ… ਕਙ੍ਖਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

ਖੁਦ੍ਦਕਪਲਿਬੋਧਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦੀਘਕੇਸਨਖਲੋਮਾਨਂ ਛੇਦਨੇਨ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਚੀਵਰਰਜਨਪਤ੍ਤਪਚਨਮਞ੍ਚਪੀਠਾਦਿਸੋਧਨਵਸੇਨ ਖੁਦ੍ਦਕਪਲਿਬੋਧਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ.

੪੫੩. ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਨੀਲਕਵਿਪੁਬ੍ਬਕਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਕਹਤਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਲੋਹਿਤਕਪੁਲ਼ਵਕਅਟ੍ਠਿਕਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਭਸ੍ਤਾ ਵਿਯ ਵਾਯੁਨਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਯਥਾਨੁਕ੍ਕਮਂ ਸਮੁਗ੍ਗਤੇਨ ਸੂਨਭਾਵੇਨ ਧੁਮਾਤਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਂ, ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਮੇਵ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਂ, ਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਂ, ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਨੀਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਪਰਿਭਿਨ੍ਨਨੀਲਵਣ੍ਣਂ, ਵਿਨੀਲਮੇਵ ਵਿਨੀਲਕਂ, ਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਿਨੀਲਨ੍ਤਿ ਵਿਨੀਲਕਂ, ਮਂਸੁਸ੍ਸਦਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਰਤ੍ਤਵਣ੍ਣਸ੍ਸ, ਪੁਬ੍ਬਸਨ੍ਨਿਚਯਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸੇਤਵਣ੍ਣਸ੍ਸ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਚ ਨੀਲਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਨਿਲਟ੍ਠਾਨੇ ਨੀਲਸਾਟਕਪਾਰੁਤਸ੍ਸੇਵ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਪੁਬ੍ਬਂ ਵਿਪੁਬ੍ਬਂ, ਵਿਪੁਬ੍ਬਮੇਵ ਵਿਪੁਬ੍ਬਕਂ, ਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਿਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਪੁਬ੍ਬਕਂ, ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਦਨੇਨ ਅਪਧਾਰਿਤਂ, ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਮੇਵ ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਂ, ਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਂ, ਵੇਮਜ੍ਝੇ ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਇਤੋ ਚ ਏਤ੍ਤੋ ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੇਨ ਸੋਣਸਿਙ੍ਗਾਲਾਦੀਹਿ ਖਾਯਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਂ, ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਮੇਵ ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਕਂ, ਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਕਂ, ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

ਵਿਵਿਧਾ ਖਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਂ, ਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਂ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਹਤ੍ਥਂ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਾਦਂ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਸੀਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਹਤਞ੍ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਞ੍ਚਾਤਿ ਹਤਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਂ, ਕਾਕਪਦਾਕਾਰੇਨ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਸੁ ਸਤ੍ਥੇਨ ਹਨਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਲੋਹਿਤਂ ਕਿਰਤਿ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਪਗ੍ਘਰਤੀਤਿ ਲੋਹਿਤਕਂ, ਪਗ੍ਘਰਿਤਲੋਹਿਤਮਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪੁਲ਼ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਿਮਯੋ, ਪੁਲ਼ਵੇ ਕਿਰਤੀਤਿ ਪੁਲ਼ਵਕਂ, ਕਿਮਿਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸ੍ਸ ਛਵਸਰੀਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਅਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਟ੍ਠਿਕਂ, ਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਅਟ੍ਠੀਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਂ, ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਲਿਕਾਯਪਿ ਏਕਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸਪਿ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਇਮੇਸੁ ਦਸਸੁ ਅਸੁਭੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਦੁਤਿਯਾਦੀਨਿ. ਤੇਨਾਹ – ਇਧ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਪਰਿਸਣ੍ਠਿਤਜਲਾਯ ਸੀਘਸੋਤਾਯ ਨਦਿਯਾ ਅਰਿਤ੍ਤਬਲੇਨੇਵ ਨਾਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਿਨਾ ਅਰਿਤ੍ਤੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਠਪੇਤੁਂ. ਏਵਮੇਵਂ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਬਲੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਿਨਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਠਪੇਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੁਤਿਯਾਦੀਨਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਕੂਲਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ.

‘‘ਰੁਕ੍ਖੋ ਮਤੋ, ਲੋਹਂ ਮਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੁਕ੍ਖਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਅਲ੍ਲਤਾਦਿਵਿਗਮਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਤਵੋਹਾਰੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣਭਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਖਣਿਕਮਰਣਂ. ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਰਣਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤੋ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਚ੍ਛੇਦਭੂਤਂ ਮਰਣਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਰਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਯਂ ਪਨ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪੇਤਂ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਅਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁਤੋ ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨਤੋ ਅਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ ਚ. ਮਰਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਞ੍ਹਿ ਏਕੇਨ ਭਵੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਨਤੋ ਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ ਚ. ਇਦਾਨਿ ਇਮਮੇਵ ਮਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਅਸਿਤਪੀਤਾਦਿਭੇਦੇਤਿ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਪ੍ਪਭੇਦੇ, ਅਸਿਤਬ੍ਬਖਾਦਿਤਬ੍ਬਸਾਯਿਤਬ੍ਬਵਿਭਾਗੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਕਾਲਭੇਦਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਦੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਬਲ਼ਂ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ, ਆਹਰੀਯਤੀਤਿ ਆਹਾਰੋ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਚ ਸੋ ਆਹਾਰੋ ਚਾਤਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੋ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਵਤ੍ਥੁਕੋ ਏਵ ਹਿ ਆਹਾਰੋ ਇਧ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਓਜਾਲਕ੍ਖਣੋ ਪਨ ਆਹਾਰੋ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਰੂਪਂ ਆਹਰਤੀਤਿ ਆਹਾਰੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਪਟਿਕੂਲਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨਵ ਪਟਿਕੂਲਾਨੀਤਿ ਗਮਨਪਰਿਯੇਸਨਪਰਿਭੋਗਾਸਯਨਿਦਾਨਅਪਰਿਪਕ੍ਕਪਰਿਪਕ੍ਕਫਲਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਪ੍ਪਟਿਕੂਲਵਸੇਨ ਨਵ ਪਟਿਕੂਲਾਨਿ. ਸਮਕ੍ਖਨਪ੍ਪਟਿਕੂਲਂ ਪਨ ਪਰਿਭੋਗਾਦੀਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਇਧ ਵਿਸੁਂ ਨ ਗਹਿਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ‘‘ਦਸ ਪਟਿਕੂਲਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੩੦੩-੩੦੪) ਪਨ ਸਮਕ੍ਖਨਂ ਪਰਿਭੋਗਾਦੀਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਟਿਕੂਲਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਟਿਕੂਲਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕੂਲਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਂ. ਸਞ੍ਞਾਸਦ੍ਦੋ ਚਾਯਂ ‘‘ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਦਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੭) ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣੇ ਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤੋ, ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਗਤੋ, ‘‘ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਸੋਪਾਕਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਟ੍ਠਾ, ਉਦਾਹੁ ਨਾਨਟ੍ਠਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮਥੇ ਆਗਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਸਮਥਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਆਹਾਰੇਹਿ ਪਟਿਕੂਲਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਪ੍ਪਭਾਵਿਤਂ ਵਾ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਂ ਇਧ ‘‘ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.

ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਾਕਾਰੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਭਾਵਤੋ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ, ਵਯੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਜਰਾ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਹਿ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਚ ਸਭਾਵੇਨ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇਨ ਹਿ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਵਿਕੋਪਿਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਭਾਵਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਯੋਸਲਾਕਾ ਵਿਯ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫, ੪੫, ੪੬, ੭੬, ੭੭, ੮੫; ੨.੪.੧, ੪) ਵਚਨਤੋ ਤਦੇਵ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਭਿਣ੍ਹਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਭਿਣ੍ਹਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਂ ਨਾਮ ਯਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਉਦਯਵਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨਤਾ ਵਿਬਾਧਿਯਮਾਨਤਾ. ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਸ੍ਸ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਇਰਿਯਾਪਥੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਂ ਪਨ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਭਾਵੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇ ਚ ਇਰਿਯਾਪਥਾ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਾ ਜਾਤਾ. ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਕਂ ਇਰਿਯਾਪਥਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਸਾਪਿ. ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਪਨ ਤਂਤਂਦੁਕ੍ਖਪਤਿਤਾਕਾਰਭਾਵੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਞਾਤੇ ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਭਾਵੋ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਦੁਕ੍ਖਾਭਿਤੁਨ੍ਨਤਾਯ ਪਾਕਟਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਭਾਵੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ.

‘‘ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤਦੇਵ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੋ ਪਨ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਘਨੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਨਾਨਾਧਾਤੁਯੋ ਪਨ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਅਞ੍ਞਾ ਆਪੋਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਞ੍ਞਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੇ ਕਤੇ ਸਮੂਹਘਨੇ ਕਿਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਘਨੇ ਚ ਭੇਦਿਤੇ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਯਾ ਹੇਸਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਸੁ ਸਮੁਦਿਤੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਅਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਮਮਾਯਮਾਨਾ ਸਮੂਹਘਨਤਾ, ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਭੇਦਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਪਟਿਨਿਯਤਭਾਵੇ ਏਕਤੋ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਕਿਚ੍ਚਘਨਤਾ, ਤਥਾ ਸਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਭੇਦੇ ਏਕਤੋ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਘਨਤਾ. ਸਾ ਚਤੂਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਞਾਣੇਨ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾਸੁ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਰਿਮਦ੍ਦਿਯਮਾਨੋ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਵਿਯ ਵਿਲੀਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਸੁਞ੍ਞਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਾਤਿ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਹੋਤਿ.

ਅਪਰਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਤਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.