੧. ਸਮਾਧਿਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੧. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ‘‘ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ. ਸਮਾਹਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ? ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ. ਸਮਾਹਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ’’.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੨. ‘‘ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਗਮਾਪਜ੍ਜਥ. ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ? ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਗਮਾਪਜ੍ਜਥ. ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੩. ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮਯਾਯ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮਯਾਯ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮਯਾਯ.

‘‘ਕਤਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ? ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮੇਸਂਯੇਵ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮਯਾਯ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੪. ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਸੁਂ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਸੁਂ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਸੁਂ …ਪੇ… ਅਭਿਸਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਅਭਿਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੫. ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਿਂਸੁ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਿਂਸੁ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਿਂਸੁ…ਪੇ… ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੬. ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਸੁਂ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਸੁਂ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਸੁਂ…ਪੇ… ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਵਿਤਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੭. ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯਾਥ [ਵਿਤਕ੍ਕੇਥ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ, ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨੇਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਾ ਚ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਏਤੇ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ ਏਤੇ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਚਿਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੮. ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਕਂ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ [ਚਿਨ੍ਤੇਥ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨੇਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਾ ਚ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ, ਏਸਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ, ਏਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭੯. ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਂ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ [ਕਥੇਥ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] – ‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਾਸਿ, ਅਹਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਸਿ! ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਤ੍ਵਮਸਿ, ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਸਹਿਤਂ ਮੇ, ਅਸਹਿਤਂ ਤੇ. ਪੁਰੇਵਚਨੀਯਂ ਪਚ੍ਛਾ ਅਵਚ, ਪਚ੍ਛਾਵਚਨੀਯਂ ਪੁਰੇ ਅਵਚ. ਅਧਿਚਿਣ੍ਣਂ [ਅਚਿਣ੍ਣਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਤੇ ਵਿਪਰਾਵਤ੍ਤਂ. ਆਰੋਪਿਤੋ ਤੇ ਵਾਦੋ, ਚਰ ਵਾਦਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਾਯ. ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋਸਿ, ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹਿ ਵਾ ਸਚੇ ਪਹੋਸੀ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨੇਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਕਥੇਨ੍ਤਾ ਚ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ…ਪੇ… ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੮੦. ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਂ ਚੋਰਕਥਂ ਮਹਾਮਤ੍ਤਕਥਂ ਸੇਨਾਕਥਂ, ਭਯਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਕਥਂ, ਅਨ੍ਨਕਥਂ ਪਾਨਕਥਂ ਵਤ੍ਥਕਥਂ ਸਯਨਕਥਂ ਮਾਲਾਕਥਂ ਗਨ੍ਧਕਥਂ, ਞਾਤਿਕਥਂ ਯਾਨਕਥਂ ਗਾਮਕਥਂ ਨਿਗਮਕਥਂ ਨਗਰਕਥਂ ਜਨਪਦਕਥਂ ਇਤ੍ਥਿਕਥਂ [ਇਤ੍ਥਿਕਥਂ ਪੁਰਿਸਕਥਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਸੂਰਕਥਂ ਵਿਸਿਖਾਕਥਂ ਕੁਮ੍ਭਟ੍ਠਾਨਕਥਂ, ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਕਥਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਥਂ, ਲੋਕਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਸਮੁਦ੍ਦਕ੍ਖਾਯਿਕਂ ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਂ ਇਤਿ ਵਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨੇਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਕਥੇਨ੍ਤਾ ਚ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਕਥੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਥਾ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ, ਏਸਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਾ, ਏਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ…ਪੇ… ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਸਮਾਧਿਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਸਮਾਧਿ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਅਪਰੇ ਦੁਵੇ;

ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਿਤਕ੍ਕਂ, ਚਿਨ੍ਤਾ ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਕਥਾਤਿ.