੧. ਸਗਾਥਾਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੯. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ. ਕਤਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ? ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ.
‘‘ਸਮਾਹਿਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸਤੋ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ;
ਵੇਦਨਾ ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵੇਦਨਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵਂ.
‘‘ਯਤ੍ਥ ਚੇਤਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਖਯਗਾਮਿਨਂ;
ਵੇਦਨਾਨਂ ਖਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ;
੨. ਸੁਖਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੦. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ. ਕਤਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ? ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ.
‘‘ਸੁਖਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਸਹ;
ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਿ ਵੇਦਿਤਂ.
‘‘ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾਨ, ਮੋਸਧਮ੍ਮਂ ਪਲੋਕਿਨਂ;
ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ;
੩. ਪਹਾਨਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੧. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ. ਕਤਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ? ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੁਖਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ, ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਰਨੁਸਯੋ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਅਚ੍ਛੇਚ੍ਛਿ [ਅਚ੍ਛੇਜ੍ਜਿ (ਬਹੂਸੁ)] ਤਣ੍ਹਂ, ਵਿਵਤ੍ਤਯਿ [ਵਾਵਤ੍ਤਯਿ (ਸੀ.)] ਸਂਯੋਜਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ ਅਨ੍ਤਮਕਾਸਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ.
‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਮਾਨਸ੍ਸ [ਵੇਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਵੇਦਨਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਤੋ;
ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਿਨੋ.
‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਵੇਦਨਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਤੋ;
ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਿਨੋ.
‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੇਨ ਦੇਸਿਤਂ;
ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਮੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਯਤੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਤਾਪੀ, ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਨ ਰਿਞ੍ਚਤਿ;
ਤਤੋ ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ.
‘‘ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਾਸਵੋ;
ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨੋਪੇਤਿ ਵੇਦਗੂ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ;
੪. ਪਾਤਾਲਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੨. ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਯਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਾਤਾਲੋ’ਤਿ. ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਸਨ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਏਵਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਾਤਾਲੋ’ਤਿ. ਸਾਰੀਰਿਕਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਯਦਿਦਂ ‘ਪਾਤਾਲੋ’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸਾਰੀਰਿਕਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਪਾਤਾਲੇ ਨ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਸਿ, ਗਾਧਞ੍ਚ ਨਾਜ੍ਝਗਾ’. ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਾਰੀਰਿਕਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਨੇਵ ਸੋਚਤਿ, ਨ ਕਿਲਮਤਿ, ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਾਤਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਸਿ, ਗਾਧਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਗਾ’’’ਤਿ.
‘‘ਯੋ ਏਤਾ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੇਦਨਾ ਦੁਖਾ;
ਸਾਰੀਰਿਕਾ ਪਾਣਹਰਾ, ਯਾਹਿ ਫੁਟ੍ਠੋ ਪਵੇਧਤਿ.
‘‘ਅਕ੍ਕਨ੍ਦਤਿ ਪਰੋਦਤਿ, ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਅਪ੍ਪਥਾਮਕੋ;
ਨ ਸੋ ਪਾਤਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਸਿ, ਅਥੋ ਗਾਧਮ੍ਪਿ ਨਾਜ੍ਝਗਾ.
‘‘ਯੋ ਚੇਤਾ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੇਦਨਾ ਦੁਖਾ;
ਸਾਰੀਰਿਕਾ ਪਾਣਹਰਾ, ਯਾਹਿ ਫੁਟ੍ਠੋ ਨ ਵੇਧਤਿ;
ਸ ਵੇ ਪਾਤਾਲੇ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਸਿ, ਅਥੋ ਗਾਧਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਗਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ;
੫. ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੩. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ. ਕਤਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ? ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੁਖਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਲ੍ਲਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਲ੍ਲਤੋ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਅਚ੍ਛੇਚ੍ਛਿ ਤਣ੍ਹਂ, ਵਿਵਤ੍ਤਯਿ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ ਅਨ੍ਤਮਕਾਸਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ.
‘‘ਯੋ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਦ੍ਦ, ਦੁਕ੍ਖਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਸਲ੍ਲਤੋ;
ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ.
‘‘ਸ ਵੇ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ ਵੇਦਨਾ;
ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਾਸਵੋ;
ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨੋਪੇਤਿ ਵੇਦਗੂ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ;
੬. ਸਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੪. ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ [ਵੇਦਿਯਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋ ਵਿਸੇਸੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ [ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ (ਸੀ. ਕ.), ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਸੋ (ਪੀ.)] ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ? ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ. ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਤਿ – ਕਾਯਿਕਞ੍ਚ, ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਂ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ [ਸਲ੍ਲੇਨ ਅਨੁਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਤਮੇਨਂ ਦੁਤਿਯੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਅਨੁਵੇਧਂ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ [ਸਲ੍ਲੇਨ ਅਨੁਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ.), ਸਲ੍ਲੇਨ ਅਨੁਵੇਧਂ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ (ਪੀ.)]. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਦ੍ਵਿਸਲ੍ਲੇਨ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਸੋਚਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਪਰਿਦੇਵਤਿ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਦ੍ਵੇ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਤਿ – ਕਾਯਿਕਞ੍ਚ, ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਖੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਪਟਿਘਵਾ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਵਨ੍ਤਂ, ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਕਾਮਸੁਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਜਾਨਾਤਿ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਕਾਮਸੁਖਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਸੁਖਞ੍ਚ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ, ਯੋ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਸੋ ਤਾਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਾਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਤੋ, ਯੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਸੋ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.
‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਨ ਸੋਚਤਿ, ਨ ਕਿਲਮਤਿ, ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਏਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ – ਕਾਯਿਕਂ, ਨ ਚੇਤਸਿਕਂ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਂ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਦੁਤਿਯੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ ਅਨੁਵੇਧਂ ਨ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਏਕਸਲ੍ਲੇਨ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਨ ਸੋਚਤਿ, ਨ ਕਿਲਮਤਿ, ਨ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਨ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਏਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ – ਕਾਯਿਕਂ, ਨ ਚੇਤਸਿਕਂ. ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਖੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਪਟਿਘਵਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਘਵਨ੍ਤਂ, ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਕਾਮਸੁਖਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਪਜਾਨਾਤਿ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਕਾਮਸੁਖਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਸੁਖਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਯੋ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਸੋ ਤਾਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਾਸਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਤੋ, ਯੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਸੋ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਸੇਸੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ, ਇਦਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ.
‘‘ਨ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ ਸਪਞ੍ਞੋ,
ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਪਿ;
ਅਯਞ੍ਚ ਧੀਰਸ੍ਸ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨ,
ਮਹਾ [ਅਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਵਿਸੇਸੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਹੋਤਿ.
‘‘ਸਙ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ,
ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ [ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਲੋਕਮਿਮਂ ਪਰਞ੍ਚ;
ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ,
ਅਨਿਟ੍ਠਤੋ ਨੋ ਪਟਿਘਾਤਮੇਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸਾਨੁਰੋਧਾ ਅਥਵਾ ਵਿਰੋਧਾ,
ਵਿਧੂਪਿਤਾ ਅਤ੍ਥਗਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ;
ਪਦਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਰਜਂ ਅਸੋਕਂ,
ਸਮ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਤਿ ਭਵਸ੍ਸ ਪਾਰਗੂ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ;
੭. ਪਠਮਗੇਲਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਗਿਲਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –
‘‘ਸਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਕਾਲਂ ਆਗਮੇਯ੍ਯ. ਅਯਂ ਵੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ, ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ; ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ, ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਆਲੋਕਿਤੇ ਵਿਲੋਕਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇ ਪਸਾਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਅਸਿਤੇ ਪੀਤੇ ਖਾਯਿਤੇ ਸਾਯਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਕਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਗਤੇ ਠਿਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਿਤੇ ਭਾਸਿਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਸਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਕਾਲਂ ਆਗਮੇਯ੍ਯ. ਅਯਂ ਵੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਸਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ? ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਾਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕੁਤੋ ਨਿਚ੍ਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਸੋ ਕਾਯੇ ਚ ਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਚ ਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਯੋ ਕਾਯੇ ਚ ਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਪਹੀਯਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਸਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ? ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਾਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕੁਤੋ ਨਿਚ੍ਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਸੋ ਕਾਯੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਯੋ ਕਾਯੇ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਪਹੀਯਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਸਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ? ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਾਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕੁਤੋ ਨਿਚ੍ਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਸੋ ਕਾਯੇ ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਯੋ ਕਾਯੇ ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਪਹੀਯਤਿ.
‘‘ਸੋ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਜ੍ਝੋਸਿਤਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਜ੍ਝੋਸਿਤਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਜ੍ਝੋਸਿਤਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸੋ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ; ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ [ਸੀਤਿਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਪਜਾਨਾਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਲਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਟ੍ਟਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪੋ ਝਾਯੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਲਸ੍ਸ ਚ ਵਟ੍ਟਿਯਾ ਚ ਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਅਨਾਹਾਰੋ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.
੮. ਦੁਤਿਯਗੇਲਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਗਿਲਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –
‘‘ਸਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਕਾਲਂ ਆਗਮੇਯ੍ਯ. ਅਯਂ ਵੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ, ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ; ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ… ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ… ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ, ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਭਾਸਿਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਕਾਲਂ ਆਗਮੇਯ੍ਯ. ਅਯਂ ਵੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਸਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ; ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ? ਇਮਮੇਵ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕੁਤੋ ਨਿਚ੍ਚਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ! ਸੋ ਫਸ੍ਸੇ ਚ ਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸੇ ਚ ਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ ਯੋ ਫਸ੍ਸੇ ਚ ਸੁਖਾਯ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ, ਸੋ ਪਹੀਯਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਸਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ; ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ? ਇਮਮੇਵ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ…ਪੇ… ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇਲਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਟ੍ਟਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪੋ ਝਾਯੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਲਸ੍ਸ ਚ ਵਟ੍ਟਿਯਾ ਚ ਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਅਨਾਹਾਰੋ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.
੯. ਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੭. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾ. ਕਤਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ? ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਮਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.
੧੦. ਫਸ੍ਸਮੂਲਕਸੁਤ੍ਤਂ
੨੫੮. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ ਫਸ੍ਸਜਾ ਫਸ੍ਸਮੂਲਕਾ ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਾ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ. ਕਤਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ? ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ, ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ, ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ, ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸਮੋਧਾਨਾ [ਸਙ੍ਖਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮੋਧਾਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.) ਸਙ੍ਘਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮੋਧਾਨਾ (ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੨.੬੨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਉਸ੍ਮਾ ਜਾਯਤਿ, ਤੇਜੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਨਾਭਾਵਾ ਵਿਨਿਕ੍ਖੇਪਾ, ਯਾ ਤਜ੍ਜਾ ਉਸ੍ਮਾ, ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਫਸ੍ਸਜਾ ਫਸ੍ਸਮੂਲਕਾ ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਾ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ. ਤਜ੍ਜਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਜ੍ਜਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਜ੍ਜਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਤਜ੍ਜਾ ਵੇਦਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.
ਸਗਾਥਾਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.
ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –
ਸਮਾਧਿ ਸੁਖਂ ਪਹਾਨੇਨ, ਪਾਤਾਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨ ਚ;
ਸਲ੍ਲੇਨ ਚੇਵ ਗੇਲਞ੍ਞਾ, ਅਨਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸਮੂਲਕਾਤਿ.