੬. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਪਠਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਦਾਰੁਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਪਜਹਿਸ੍ਸਾਮ, ਨ ਚ ਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਬਲ਼ਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲ਼ਿਸਿਕੋ ਆਮਿਸਗਤਂ ਬਲ਼ਿਸਂ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਉਦਕਰਹਦੇ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਆਮਿਸਚਕ੍ਖੁ ਮਚ੍ਛੋ ਗਿਲੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਛੋ ਗਿਲਬਲ਼ਿਸੋ ਬਾਲ਼ਿਸਿਕਸ੍ਸ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਬਾਲ਼ਿਸਿਕਸ੍ਸ’’.

‘‘ਬਾਲ਼ਿਸਿਕੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਪਿਮਤੋ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਬਲ਼ਿਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਨਿਕਾਮੇਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਲਬਲ਼ਿਸੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਪਾਪਿਮਤੋ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਪਜਹਿਸ੍ਸਾਮ, ਨ ਚ ਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਕੁਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੯. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਉਦਕਰਹਦੇ ਮਹਾਕੁਮ੍ਮਕੁਲਂ ਚਿਰਨਿਵਾਸਿ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕੁਮ੍ਮੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕੁਮ੍ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਮਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਏਤਂ ਪਦੇਸਂ ਅਗਮਾਸੀ’ਤਿ. ਅਗਮਾਸਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋ ਕੁਮ੍ਮੋ ਤਂ ਪਦੇਸਂ. ਤਮੇਨਂ ਲੁਦ੍ਦੋ ਪਪਤਾਯ ਵਿਜ੍ਝਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋ ਕੁਮ੍ਮੋ ਯੇਨ ਸੋ ਕੁਮ੍ਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋ ਕੁਮ੍ਮੋ ਤਂ ਕੁਮ੍ਮਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਂ ਕੁਮ੍ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਕਚ੍ਚਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਨ ਤਂ ਪਦੇਸਂ ਅਗਮਾਸੀ’ਤਿ? ‘ਅਗਮਾਸਿਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਤਂ ਪਦੇਸ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਕਚ੍ਚਿ ਪਨਾਸਿ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਅਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਹਤੋ’ਤਿ? ‘ਅਕ੍ਖਤੋ ਖੋਮ੍ਹਿ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਅਨੁਪਹਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਕਂ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਤਗ੍ਘਸਿ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਖਤੋ, ਤਗ੍ਘ ਉਪਹਤੋ. ਏਤੇਨ ਹਿ ਤੇ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਸੁਤ੍ਤਕੇਨ ਪਿਤਰੋ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾ ਚ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਗਚ੍ਛ ਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਕੁਮ੍ਮ, ਨ ਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਅਮ੍ਹਾਕ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਲੁਦ੍ਦੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਤਂ ਪਾਪਿਮਤੋ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਪਤਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਨਿਕਾਮੇਤਿ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਦ੍ਧੋ ਪਪਤਾਯ [ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਪਤਾਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਦ੍ਧੋ ਪਪਤਾਯ (?)] ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਪਾਪਿਮਤੋ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੀਘਲੋਮਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੦. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੀਘਲੋਮਿਕਾ ਏਲ਼ਕਾ ਕਣ੍ਟਕਗਹਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਗਯ੍ਹੇਯ੍ਯ [ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ (ਸੀ.), ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)], ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਬਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਬਜ੍ਝਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਮੀਲ਼੍ਹਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੧. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੀਲ਼੍ਹਕਾ ਗੂਥਾਦੀ ਗੂਥਪੂਰਾ ਪੁਣ੍ਣਾ ਗੂਥਸ੍ਸ. ਪੁਰਤੋ ਚਸ੍ਸ ਮਹਾਗੂਥਪੁਞ੍ਜੋ. ਸਾ ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਾ ਮੀਲ਼੍ਹਕਾ ਅਤਿਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਮ੍ਹਿ ਗੂਥਾਦੀ ਗੂਥਪੂਰਾ ਪੁਣ੍ਣਾ ਗੂਥਸ੍ਸ, ਪੁਰਤੋ ਚ ਮ੍ਯਾਯਂ ਮਹਾਗੂਥਪੁਞ੍ਜੋ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਚ ਹੋਤਿ ਯਾਵਦਤ੍ਥੋ, ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਚ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਚਸ੍ਸ ਪੂਰੋ. ਸੋ ਆਰਾਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਗਣਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਵਿਕਤ੍ਥਤਿ – ‘ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਚਮ੍ਹਿ ਯਾਵਦਤ੍ਥੋ, ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਚਮ੍ਹਿ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਚ ਮ੍ਯਾਯਂ ਪੂਰੋ, ਲਾਭੀ ਚਮ੍ਹਿ ਚੀਵਰ-ਪਿਣ੍ਡਪਾਤ-ਸੇਨਾਸਨ-ਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯ-ਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਇਮੇ ਪਨਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਪੁਞ੍ਞਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾ ਨ ਲਾਭਿਨੋ ਚੀਵਰ-ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨ-ਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯ-ਭੇਸਜ੍ਜ-ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਪੇਸਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤਿਮਞ੍ਞਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਅਸਨਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. [ਉਪਰਿ ਤਤਿਯਵਗ੍ਗੇ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਮਾ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਤਾਤ ਸੇਖਂ… ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੂ’’ਤਿ ਆਗਤਂ. ਤੇਨ ਨਯੇਨ ਇਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕਿਂ ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਂ, ਯਥਾ ‘‘ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਂ… ਆਗਚ੍ਛਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮਪਿ… ਮਾ ਆਗਚ੍ਛਤੂਤਿ ਚ, ਕਂ ਸੇਖਂ… ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮਪਿ ਸੇਖਂ… ਮਾ ਪਾਪੁਣਾਤੂਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਸੁ ਚ ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ ਞਾਪਿਤੋ] ਕਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ ਆਗਚ੍ਛਤੁ [ਉਪਰਿ ਤਤਿਯਵਗ੍ਗੇ ਤਰਿਯਚਤੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਮਾ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਤਾਤ ਸੇਖਂ… ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੂ’’ਤਿ ਆਗਤਂ. ਤੇਨ ਨਯੇਨ ਇਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕਿਂ ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਂ, ਯਥਾ ‘‘ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਂ… ਆਗਚ੍ਛਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮਪਿ… ਮਾ ਆਗਚ੍ਛਤੂਤਿਚ, ਤਂ ਸੇਖਂ… ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮਪਿ ਸੇਖਂ… ਮਾ ਪਾਪੁਣਾਤੂਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾਸੁ ਚ ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ ਞਾਪਿਤੋ], ਸੇਖਂ [ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ, ਤਂ ਸੇਖਂ (ਪੀ. ਕ.), ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ, ਸੇਖਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ ਆਗਚ੍ਛਤੁ, ਕਂ ਸੇਖਂ (?)] ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੁ’’ [ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤਿ (ਪੀ. ਕ.)].

‘‘ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਦਿਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਕਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਦ੍ਧਗਤੇਨ ਵਿਸਲ੍ਲੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ [ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਨ ਵਿਸਲ੍ਲੇਨ (ਕ. ਸੀ.), ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਨ ਵਿਸਲ੍ਲੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ (ਕ.), ਦਿਟ੍ਠਗਤੇਨ ਵਿਸਲ੍ਲੇਨ ਸਲ੍ਲੇਨ (ਪੀ.)] ਵਿਜ੍ਝਤੁ, ਸੇਖਂ [ਵਿਜ੍ਝਤੁ, ਤਂ ਸੇਖਂ (ਸੀ.), ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ ਸੇਖਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੁ’’ [ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤਿ (ਪੀ. ਕ.)].

‘‘ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਸਿਙ੍ਗਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲਸ੍ਸ [ਸਿਙ੍ਗਾਲਸ੍ਸ (ਕ.), ਜਰਸਿਗਾਲਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਵਸ੍ਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਸੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਡਕੇਨ [ਉਕ੍ਕਣ੍ਡਕੇਨ (ਸੀ.), ਉਕ੍ਕਣ੍ਣਕੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਰੋਗਜਾਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ ਨੇਵ ਬਿਲਗਤੋ ਰਮਤਿ, ਨ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਰਮਤਿ, ਨ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਗਤੋ ਰਮਤਿ; ਯੇਨ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤੋ ਨੇਵ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਰਮਤਿ, ਨ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਰਮਤਿ, ਨ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਗਤੋ ਰਮਤਿ; ਯੇਨ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਵੇਰਮ੍ਭਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੫. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਉਪਰਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਕਾਸੇ ਵੇਰਮ੍ਭਾ [ਵੇਰਮ੍ਬਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਵਾਤਾ ਵਾਯਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪਕ੍ਖੀ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਮੇਨਂ ਵੇਰਮ੍ਭਾ ਵਾਤਾ ਖਿਪਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵੇਰਮ੍ਭਵਾਤਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਪਾਦਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਕ੍ਖਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਸੀਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਯੋ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਤਿ ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਅਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਦੁਨ੍ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਾਰੁਤਂ ਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੁਨ੍ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਾਰੁਤਂ ਵਾ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਤਿ. ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇ ਚੀਵਰਂ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਪਤ੍ਤਂ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਨਿਸੀਦਨਂ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਸੂਚਿਘਰਂ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਵੇਰਮ੍ਭਵਾਤਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਕੁਣਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਸਗਾਥਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਂ. ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਂ. ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਤਦੁਭਯੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚੂਭਯਂ;

ਸਮਾਧਿ ਨ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਵਿਹਾਰਿਨੋ [ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਿਨੋ (ਪੀ. ਕ.) ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਹੇਤ੍ਥ ਫਲਸਮਾਧਿ, ਨ ਸਤਿ].

‘‘ਤਂ ਝਾਯਿਨਂ ਸਾਤਤਿਕਂ, ਸੁਖੁਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਸ੍ਸਕਂ;

ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾਰਾਮਂ, ਆਹੁ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਇਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ;

ਪਠਮੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦਾਰੁਣੋ ਬਲ਼ਿਸਂ ਕੁਮ੍ਮਂ, ਦੀਘਲੋਮਿ ਚ ਮੀਲ਼੍ਹਕਂ;

ਅਸਨਿ ਦਿਦ੍ਧਂ ਸਿਙ੍ਗਾਲਂ, ਵੇਰਮ੍ਭੇਨ ਸਗਾਥਕਨ੍ਤਿ.

੨. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਅਧਿਗਮਾਯ. ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਚਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਤਿਯਾਪਿ ਰੂਪਿਯਚੁਣ੍ਣਪਰਿਪੂਰਾਯ ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਨ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਰੂਪਿਯਪਾਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਚਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਿਯਪਾਤਿਯਾਪਿ ਸੁਵਣ੍ਣਚੁਣ੍ਣਪਰਿਪੂਰਾਯ ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਨ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩-੧੦. ਸੁਵਣ੍ਣਨਿਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਾਦਿਅਟ੍ਠਕਂ

੧੬੯. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਚਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਸੁਵਣ੍ਣਨਿਕ੍ਖਸ੍ਸਾਪਿ ਹੇਤੁ…ਪੇ… ਸੁਵਣ੍ਣਨਿਕ੍ਖਸਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹੇਤੁ… ਸਿਙ੍ਗੀਨਿਕ੍ਖਸ੍ਸਾਪਿ ਹੇਤੁ… ਸਿਙ੍ਗੀਨਿਕ੍ਖਸਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹੇਤੁ… ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਜਾਤਰੂਪਪਰਿਪੂਰਾਯ ਹੇਤੁ… ਆਮਿਸਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਹੇਤੁਪਿ… ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਪਿ… ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣਿਯਾਪਿ ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਨ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਦੁਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦ੍ਵੇ ਪਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸੁਵਣ੍ਣਾ ਚ, ਸਿਙ੍ਗੀਹਿ ਅਪਰੇ ਦੁਵੇ;

ਪਥਵੀ ਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਜੀਵਿਤਂ, ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣਿਯਾ ਦਸਾਤਿ.

੩. ਤਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਮਾਤੁਗਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੦. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਨ ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਏਕੋ ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਯਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ …ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਕਲ੍ਯਾਣੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੧. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਨ ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣੀ ਏਕਾ ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਯਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਏਕਪੁਤ੍ਤਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕਂ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ ਆਯਾਚਮਾਨਾ ਆਯਾਚੇਯ੍ਯ – ‘ਤਾਦਿਸੋ, ਤਾਤ, ਭਵਾਹਿ ਯਾਦਿਸੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਚ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਕੋ ਚ ਆਲ਼ਵਕੋ’ਤਿ. ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਲਾ ਏਤਂ ਪਮਾਣਂ ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਉਪਾਸਕਾਨਂ, ਯਦਿਦਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਚ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਕੋ ਚ ਆਲ਼ਵਕੋ. ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਸਿ; ਤਾਦਿਸੋ, ਤਾਤ, ਭਵਾਹਿ ਯਾਦਿਸਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਤਿ. ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਲਾ ਏਤਂ ਪਮਾਣਂ ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ, ਯਦਿਦਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲਾਨਾ. ਮਾ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ, ਸੇਖਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੂਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੇਖਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਏਕਧੀਤੁਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਉਪਾਸਿਕਾ ਏਕਂ ਧੀਤਰਂ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ ਆਯਾਚਮਾਨਾ ਆਯਾਚੇਯ੍ਯ – ‘ਤਾਦਿਸਾ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਵਾਹਿ ਯਾਦਿਸਾ ਖੁਜ੍ਜੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਉਪਾਸਿਕਾ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕਿਯਾ [ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕੀ (ਸੀ. ਛਕ੍ਕਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰੇਪਿ)] ਚ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ’ਤਿ. ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਲਾ ਏਤਂ ਪਮਾਣਂ ਮਮ ਸਾਵਿਕਾਨਂ ਉਪਾਸਿਕਾਨਂ, ਯਦਿਦਂ ਖੁਜ੍ਜੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਉਪਾਸਿਕਾ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਡਕਿਯਾ ਚ ਨਨ੍ਦਮਾਤਾ. ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਸਿ; ਤਾਦਿਸਾ, ਅਯ੍ਯੇ, ਭਵਾਹਿ ਯਾਦਿਸਾ ਖੇਮਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਉਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾ ਚਾਤਿ. ਏਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਲਾ ਏਤਂ ਪਮਾਣਂ ਮਮ ਸਾਵਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ, ਯਦਿਦਂ ਖੇਮਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਉਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾ ਚ. ਮਾ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯੇ, ਸੇਖਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੂਤਿ. ਤਂ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਸੇਖਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਹੋਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਮੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮਣੇਸੁ ਵਾ ਸਮਣਸਮ੍ਮਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਮ੍ਮਤਾ, ਨ ਚ ਪਨ ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਖੋ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮਣੇਸੁ ਚੇਵ ਸਮਣਸਮ੍ਮਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਮ੍ਮਤਾ, ਤੇ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੫. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਤਤਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਸਮੁਦਯਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ …ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਛਵਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਛਵਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਚਮ੍ਮਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਚਮ੍ਮਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਮਂਸਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਮਂਸਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਟ੍ਠਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਰਜ੍ਜੁਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਛਵਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਚਮ੍ਮਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਚਮ੍ਮਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਮਂਸਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਮਂਸਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਟ੍ਠਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ’’.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਵਾਲ਼ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਜਙ੍ਘਂ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਘਂਸੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਛਵਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਚਮ੍ਮਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਚਮ੍ਮਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਮਂਸਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਮਂਸਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਅਟ੍ਠਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਛਵਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਚਮ੍ਮਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਚਮ੍ਮਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਮਂਸਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਮਂਸਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਟ੍ਠਿਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਂਮਿਞ੍ਜਂ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਭਿਕ੍ਖੁਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭੯. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਯੋਪਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਤਸ੍ਸਪਾਹਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ ਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਹਂ ਤਸ੍ਸਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਵਦਾਮਿ. ਯੇ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾ ਅਧਿਗਤਾ ਤੇਸਾਹਮਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਵਦਾਮਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਪਜਹਿਸ੍ਸਾਮ, ਨ ਚ ਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਤਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਚ ਕਲ੍ਯਾਣੀ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਚ ਏਕਧੀਤੁ ਚ;

ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤੀਣਿ, ਛਵਿ ਰਜ੍ਜੁ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਤਿ.

੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗੋ

੧. ਭਿਨ੍ਦਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੦. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਕੁਸਲਮੂਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੧. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਗਮਾ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਗਮਾ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਗਮਾ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ’’.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਦਲੀ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਲ਼ੁ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਲ਼ੋ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸਤਰੀ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਫਲਂ ਵੇ ਕਦਲਿਂ ਹਨ੍ਤਿ, ਫਲਂ ਵੇਲ਼ੁਂ ਫਲਂ ਨਲ਼ਂ;

ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਪੁਰਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ, ਗਬ੍ਭੋ ਅਸ੍ਸਤਰਿਂ ਯਥਾਤਿ’’. ਪਞ੍ਚਮਂ;

੬. ਪਞ੍ਚਰਥਸਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੫. ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਕੁਮਾਰੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਅਭਿਹਰੀਯਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਕੁਮਾਰੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਅਭਿਹਰੀਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਪਿਹਯਿਤ੍ਥ. ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਕੁਮਾਰੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਆਹਰੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ’’.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਣ੍ਡਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਨਾਸਾਯ ਪਿਤ੍ਤਂ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਰੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਚਣ੍ਡਤਰੋ ਅਸ੍ਸ; ਏਵਮੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਕੁਮਾਰੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਆਹਰੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਵੁਦ੍ਧਿ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਮਾਤੁਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਚਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਮਾਤੁਪਿ ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਨ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਪਜਹਿਸ੍ਸਾਮ. ਨ ਚ ਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮-੧੩. ਪਿਤੁਸੁਤ੍ਤਾਦਿਛਕ੍ਕਂ

੧੮੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਦਾਰੁਣੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਚਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਪਿਤੁਪਿ ਹੇਤੁ…ਪੇ… ਭਾਤੁਪਿ ਹੇਤੁ… ਭਗਿਨਿਯਾਪਿ ਹੇਤੁ… ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਹੇਤੁ… ਧੀਤੁਯਾਪਿ ਹੇਤੁ… ਪਜਾਪਤਿਯਾਪਿ ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਨ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਦਾਰੁਣੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਕਟੁਕੋ ਫਰੁਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਪਜਹਿਸ੍ਸਾਮ, ਨ ਚ ਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਰਸਮਂ.

ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਭਿਨ੍ਦਿ ਮੂਲਂ ਦੁਵੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਰਥ ਮਾਤਰਿ;

ਪਿਤਾ ਭਾਤਾ ਚ ਭਗਿਨੀ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਧੀਤਾ ਪਜਾਪਤੀਤਿ.

ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤਂ.