੩. ਉਪਨਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਜਾਨਤੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਜਾਨਤੋ ਨੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ. ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਾਨਤੋ ਕਿਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤਿ? ਇਤਿ ਰੂਪਂ ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ, ਇਤਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾ… ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ ਹੋਤਿ’’.

‘‘ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਯਸ੍ਮਿਂ ਖਯੇਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਯੇਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮ੍ਪਾਹਂ [ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮ੍ਪਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਵਿਰਾਗੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਵਿਰਾਗਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਰਾਗਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਸਮਾਧੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਮਾਧਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ.

‘‘ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਸੁਖ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸੁਖਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਪੀਤੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਪੀਤਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੀਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਪਾਮੋਜ੍ਜ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਸਦ੍ਧਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ.

‘‘ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਜਾਤੀ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਜਾਤਿਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਾਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਭਵੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਭਵਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਉਪਾਦਾਨ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਉਪਾਦਾਨਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਤਣ੍ਹਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਤਣ੍ਹਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸਂ.

‘‘ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਵੇਦਨਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ…ਪੇ… ‘ਫਸ੍ਸੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ… ‘ਸਲ਼ਾਯਤਨ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ… ‘ਨਾਮਰੂਪ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ… ‘ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ… ‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਸਙ੍ਖਾਰੇਪਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਉਪਨਿਸੇ ਵਦਾਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਨਿਸੇ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪਨਿਸਾ? ‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜੂਪਨਿਸਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਨਿਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੂਪਨਿਸਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪੂਪਨਿਸਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨੂਪਨਿਸੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸੂਪਨਿਸਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨੂਪਨਿਸਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹੂਪਨਿਸਂ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨੂਪਨਿਸੋ ਭਵੋ, ਭਵੂਪਨਿਸਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤੂਪਨਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਦੁਕ੍ਖੂਪਨਿਸਾ ਸਦ੍ਧਾ, ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਸਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਪਾਮੋਜ੍ਜੂਪਨਿਸਾ ਪੀਤਿ, ਪੀਤੂਪਨਿਸਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਸਂ ਸੁਖਂ, ਸੁਖੂਪਨਿਸੋ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧੂਪਨਿਸਂ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੂਪਨਿਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ, ਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਨਿਸੋ ਵਿਰਾਗੋ, ਵਿਰਾਗੂਪਨਿਸਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤੂਪਨਿਸਂ ਖਯੇਞਾਣਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਥੁਲ੍ਲਫੁਸਿਤਕੇ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਤਂ ਉਦਕਂ ਯਥਾਨਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਪਦਰਸਾਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਪਦਰਸਾਖਾਪਰਿਪੂਰਾ ਕੁਸੋਬ੍ਭੇ [ਕੁਸ੍ਸੁਬ੍ਭੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਕੁਸੁਬ੍ਭੇ (ਪੀ.) ਣ੍ਵਾਦਿ ੧੨੯ ਸੁਤ੍ਤਂ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਂ] ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਕੁਸੋਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਸੋਬ੍ਭੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਸੋਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪੂਰਾ ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਕੁਨ੍ਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਨਦਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜੂਪਨਿਸਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਨਿਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੂਪਨਿਸਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪੂਪਨਿਸਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨੂਪਨਿਸੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸੂਪਨਿਸਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨੂਪਨਿਸਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹੂਪਨਿਸਂ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨੂਪਨਿਸੋ ਭਵੋ, ਭਵੂਪਨਿਸਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤੂਪਨਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਦੁਕ੍ਖੂਪਨਿਸਾ ਸਦ੍ਧਾ, ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਸਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਪਾਮੋਜ੍ਜੂਪਨਿਸਾ ਪੀਤਿ, ਪੀਤੂਪਨਿਸਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਸਂ ਸੁਖਂ, ਸੁਖੂਪਨਿਸੋ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧੂਪਨਿਸਂ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨੂਪਨਿਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ, ਨਿਬ੍ਬਿਦੂਪਨਿਸੋ ਵਿਰਾਗੋ, ਵਿਰਾਗੂਪਨਿਸਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤੂਪਨਿਸਂ ਖਯੇਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.