੭. ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਰਾਜਗਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ [ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ (ਕ.)] ਦੇਸਂ, ਸਚੇ ਨੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਕਾਲੋ ਖੋ ਤਾਵ, ਕਸ੍ਸਪ, ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ; ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਦੇਸਂ, ਸਚੇ ਨੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਕਾਲੋ ਖੋ ਤਾਵ, ਕਸ੍ਸਪ, ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ; ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਰਘਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਮ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਬਹੁਦੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਕਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛ, ਕਸ੍ਸਪ, ਯਦਾਕਙ੍ਖਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਯਂਕਤਞ੍ਚ ਪਰਂਕਤਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ‘ਕਿਂ ਪਨ ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਸਯਂਕਾਰਂ ਅਪਰਂਕਾਰਂ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਤੇਨ ਹਿ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਜਾਨਾਮਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖਂ; ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਿ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਯਂਕਤਞ੍ਚ ਪਰਂਕਤਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਸਯਂਕਾਰਂ ਅਪਰਂਕਾਰਂ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਮਾ ਹੇਵਂ, ਕਸ੍ਸਪਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਨ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਤੇਨ ਹਿ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ. ਜਾਨਾਮਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖਂ; ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਕਸ੍ਸਪ, ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ਆਚਿਕ੍ਖਤੁ ਚ [ਅਯਂ ਚਕਾਰੋ ਸੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ] ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਦੇਸੇਤੁ ਚ [ਅਯਂ ਚਕਾਰੋ ਸੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ] ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਸੋ ਕਰੋਤਿ ਸੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀ’ਤਿ [ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯਤੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਆਦਿਤੋ ਸਤੋ ‘ਸਯਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਵਦਂ ਸਸ੍ਸਤਂ ਏਤਂ ਪਰੇਤਿ. ‘ਅਞ੍ਞੋ ਕਰੋਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਤੀ’ਤਿ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਵੇਦਨਾਭਿਤੁਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਤੋ ‘ਪਰਂਕਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਵਦਂ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਏਤਂ ਪਰੇਤਿ. ਏਤੇ ਤੇ, ਕਸ੍ਸਪ, ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਮਜ੍ਝੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ; ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ; ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੋ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭਗਵਤਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਖੋ, ਕਸ੍ਸਪ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ, ਸੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਪਰਿਵਸਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਾਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ [ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪਰਿਵੁਟ੍ਠਪਰਿਵਾਸਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] (ਪਰਿਵੁਤ੍ਥਪਰਿਵਾਸਂ) ਆਰਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ [ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਾਯ. ਅਪਿ ਚ ਮਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਵਿਦਿਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਪੁਬ੍ਬੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਪਰਿਵਸਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਾਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ [ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪਰਿਵੁਟ੍ਠਪਰਿਵਾਸਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] (ਪਰਿਵੁਤ੍ਥਪਰਿਵਾਸਂ) ਆਰਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ [ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਾਯ. ਅਹਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਰਿਵਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ [ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪਰਿਵੁਟ੍ਠਪਰਿਵਾਸਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] (ਪਰਿਵੁਤ੍ਥਪਰਿਵਾਸਂ) ਆਰਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤੁ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੁ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਾਯਾ’’ਤਿ.

ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.